Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.47K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.62K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
Forwarded from فانوس
🦷 دندان‌پدیا:

تلگرام:
t.iss.one/dandanpedia
بله:
ble.ir/join/9hyejRUPzA

در این کانال‌ها منتظر مطالب مربوط به بهداشت و سلامت دهان و دندان باشید!
4👍1🤣1
😞 خبر خودکشی ویکتور یالوم ⬇️ (فرزند اروین یالوم🔻) واقعیت دارد.

او در سن ۶۶ سالگی در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ خودکشی کرده و درگذشته.
خبر را برادرش بن یالوم 🔽 تأیید کرده.

🔺اروین دی یالوم
روان‌پزشک و روان‌درمانگر اگزیستانسیال آمریکایی، استاد بازنشسته دانشگاه استنفورد و یکی از اثرگذارترین نظریه‌پردازان روان‌درمانی گروهی و وجودی؛ نویسنده آثار مهمی مانند
روان‌درمانی اگزیستانسیال، وقتی نیچه گریست و مسئلۀ اسپینوزا است.

⬆️ ویکتور یالوم (نفر سمت راست در عکس)
روان‌درمانگر (PhD) و بنیان‌گذار پلتفرم آموزشی Psychotherapy.net؛ طی بیش از ۳۰ سال، صدها ویدئوی آموزشی برای درمانگران تولید کرد، کارگاه‌های بین‌المللی برگزار نمود و در حوزه درمان اگزیستانسیال و گروهی فعال بود.

🔼 بن یالوم
روان‌درمانگر، نویسنده و کارگردان تئاتر؛ همکار فکری و نویسندگی اروین یالوم و فعال در پیوند خلاقیت، معنا و روان‌درمانی. در پروژه‌های مشترک و آثار اخیر پدرش نیز نقش داشته است.
منبع

🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
 t.iss.one/Fact_Check

💥حتماً این پیام را بخوانید و برای دیگران هم بفرستید:
t.iss.one/nutritionpedia/11
😢65😱2🤣1
🟢
شد غلامی که آبِ جوی آرَد
آبِ جوی آمد و غلام ببُرد!
دام هر بار ماهی آوردی
ماهی این بار رفت و دام ببُرد
#سعدی

🎸 دربارۀ شعر، موسیقی و گردشگری:
🎸 t.iss.one/pakruh
👍5
مرتبط با این پیام (خبر خودکشی ویکتور یالوم):
t.iss.one/Fact_Check/3263
منبع
🙏21🤔1
Forwarded from 🥗 تغذیه پدیا
⚠️🚨 با طناب چت‌جی‌پی‌تی داخل چاه نروید!

بارها در
t.iss.one/andishehsarapub
در موضوعات مختلف نشان داده بودم که نسخه‌های چت‌باتهای AI که در اختیار عموم هستند، پرغلطند و در موضوعات مهم، وقتی به موضوع اشراف نداریم نمی‌توانیم از آنها کار مهمی بخواهیم.

در بحث تغذیه دیده‌ام که رایج است با چت‌جی‌پی‌تی مشورت می‌کنند و رژیم می‌گیرند!
چند روز است دارم دانش و فهم تغذیه‌اش را امتحان می‌کنم، بسیار غلط گفته!
در موضوع مرتبط با سلامت یک غلطش هم قابل قبول نیست.

برخی غلطهای فاحش در بحث تغذیه رایج است که به وبسایتهای مثلاً علمی هم راه پیدا کرده (از جمله وبسایتهای انگلیسی‌زبان که برخی گمان می‌کنند چون انگلیسی است، درست است!)
باتهای AI هم همانها را تحویل پرسش‌کننده می‌دهند.

در همین بحث تغذیه مواردی بوده که بارها به باتهای مختلف رایج AI گفته‌ام اشتباه می‌کنند، رفته‌اند اشتباه تازه‌ای را جایگزبن اشتباه قبلی کرده‌اند!

یادتان هست دربارۀ علائم 👈 بوکلاپیلا چه می‌گفتند؟
در موضوعات دیگری هم همان‌قدر غیرقابل اعتمادند.
باید استفاده کننده با موضوع آشنایی کافی داشته باشد تا بتواند از آنها استفاده کند.

🔴 نکتۀ بسیار مهم:
t.iss.one/nutritionpedia/11
5👍3
Forwarded from اندیشه سرا
❤️🕯سلامت [سلامتی] مهمترین دارایی ماست.
برای حفظ آن به اطلاعات درست و تصحیح اطلاعات غلط نیازمندیم.
با بازنشر این پیام، کانال‌های زیر را به همه کسانی که سلامتشان برایتان اهمیت دارد معرفی کنید:

1⃣ دکتر بنفشه امین دانشپور
متخصص بیماری‌های داخلی
تلگرام:
t.iss.one/dramindaneshpoor
بله:
ble.ir/join/6TLTGBNWbs

2⃣ دکتر مریم شفیعی
جراح عمومی
تلگرام:
t.iss.one/dr_Maryam_Shafiei
بله:
ble.ir/join/82qpN1wiWP

3⃣ دکتر اعظم رحیمی
متخصص جراحی عمومی
فلوشیپ جراحی کولورکتال
تلگرام:
t.iss.one/drazamrahimi
بله:
ble.ir/join/FRfEP4oVNq

4⃣ دکتر ندا اصغرزاده
متخصص بیماری‌های زنان و زایمان
تلگرام:
t.iss.one/dr_neda_asgharzadeh
بله:
ble.ir/join/CoYSm6gAxn

5⃣ دندان‌پدیا
تلگرام:
t.iss.one/dandanpedia
بله:
ble.ir/join/9hyejRUPzA

6⃣ تغذیه پدیا
تلگرام:
t.iss.one/nutritionpedia
بله:
ble.ir/join/J2kQ13hQfo

7⃣ گروه بهداشت و سلامت
تلگرام:
t.iss.one/HealthNotes

💥منتظر لینک کانال‌های متخصصان دیگر باشید:
تلگرام:
t.iss.one/andishehsarapub
بله:
https://ble.ir/andishesara

🌹لطفاً این پیام را برای عزیزانتان بفرستید تا نکته‌های مهم سلامت و پاسخ پرسش‌های مطرح شده توسط مخاطبان را ببینند.
5
Forwarded from 🥗 تغذیه پدیا
😞 چه‌قدر غیرقابل اعتمادی چت جی‌پی‌تی!
کسانی که گمان می‌کنند تو قابل اعتمادی ممکن است در موضوعات مهم آسیب ببینند!
-----
⚠️ اگر شما در موضوعی که به آن اشراف دارید سؤالاتتان را از چت‌جی‌پی‌تی، گروک و مانند آن‌ها بپرسید پی می‌برید که چه اشتباهات فاحشی بین پاسخ‌هایشان دیده می‌شود.
با این حال، وقتی به موضوع اشراف دارید یا لااقل آگاهی کافی از آن دارید، می‌توانید با احتیاط از این چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده کنید.

اما آن‌چه بسیار رایج است، پرسش از این چت‌بات‌ها در موضوعاتی است که پرسش‌کننده:
- اطلاعات کافی از آن‌ها ندارد.
- با نحوۀ مجبور کردن این چت‌بات‌ها برای دقت در پاسخ و استناد به منابع معتبر آشنا نیست.
- از غیرقابل استناد بودن پاسخ‌های این چت‌بات‌ها آگاه نیست.

گاهی یک اشتباه ...

به قول مارک تواین:
«در خواندن متونی که به سلامتتان مربوط است مراقب باشید. ممکن است بر اثر یک اشتباه تایپی بمیرید.»

⚠️ در مسائل مهم و حساس، این سوراخی در بالن است، نه نقطه‌ای سیاه بر کاغذ سفید:
t.iss.one/andishehsarapub/8804

🍓🥑🍧🍩🍪☕️🌮🍔 تغذیه پدیا
کانالی برای نکات تغذیۀ سالم
تلگرام:
t.iss.one/nutritionpedia
بله:
ble.ir/join/J2kQ13hQfo
👏10
«می‌خوام در حد امکان مریض نشم!
۱۵ پیشنهاد طلایی برای بهبود سیستم ایمنی بدید لطفاً.»
این سؤال رو یکی از دوستان پرسیده‌اند.

☂️ برای شنیدن پاسخ، وویس را گوش کنید.

🟣 دکتر بنفشه امین دانشپور

🎧 نکات دیگر:
کانال تلگرام:
t.iss.one/dramindaneshpoor
کانال بله:
ble.ir/join/6TLTGBNWbs
اینستاگرام:
https://instagram.com/dramindaneshpour
7
🟣 دکتر بنفشه امین دانشپور
Voice message
پیشنهاد می‌کنم این پیام رو برای همه عزیزانتون بفرستید
و حتماً سایر پرسش و پاسخ‌های مطرح شده در این کانال رو بشنوید.👆

اگر شما هم کانال مفیدی رو در موضوع سلامت می‌شناسید، لطفاً لینکش رو برای من بفرستید تا در
@moarrefi
معرفی بشه.
@pakrouh
2
Forwarded from اندیشه سرا
🟡🟢 برآیند طناب‌کشی صفحات زرد و نقادانشان:
دانایی برای گروهی، توهم دانایی برای گروهی بزرگتر!
#ب_پ
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی
#رفتارشناسی_جامعه_مجازی
#سواد_رسانه‌ای

♦️در شبکه‌های اجتماعی مجازی شایعاتی وجود دارند که از بس ساده‌لوحانه‌اند آدم رویش نمی‌شود تکذیبشان کند!
اما وقتی بررسی می‌کنی می‌بینی تعداد کسانی که آن‌ها را باور کرده‌اند بسیار زیاد است و باید به زبان ساده تکذیبشان کرد.

کجا تکذیبشان کنی؟
در این کانال؟
کسانی که باید تکذیبیه را بخوانند که این‌جا نیستند!

تکذیبیه‌ها چندان فوروارد نمی‌شوند و به رویت کسانی که شایعات را باور کرده‌اند و با بازنشرشان، ناخواسته کارمند کانال‌های زرد شده‌اند، نمی‌رسند؛
حتی در صورت فوروارد شدن در گروه‌ها؛ زیاد خوانده نمی‌شوند.
در صورت خوانده شدن؛ زیاد باور نمی‌شوند.
وقتی به رویت کسانی برسند و خوانده شوند و باور شوند؛ در موارد متعدد، پس از مدتی، شایعه در ذهنشان هست اما تکذیبش نه! (استناد به همین شایعات را مکرراً در سخنان برخی اشخاص یا نوشته‌های برخی اشخاص شنیده و خوانده‌ام.)

♦️یک شخص یا یک تیم نشسته است شایعه ساخته است با هدف معین.
کلی ساختار هم برای انتشار و بازنشرش فراهم است، چه آن‌هایی که می‌دانند دارند مطالب نادرست را بازنشر می‌کنند و روی بلاهت برخی کاربران هم حساب کرده‌اند و در چنین فضایی برایشان درآمد کلان هم دارد؛ چه آن‌هایی که تنها اشکالشان این است که منبع زرد و غیرزرد را از هم تشخیص نمی‌ده‌اند و هرچیزی را از هرجا پیدا کنند بازنشر می‌کنند.

از ساختن و انتشار شایعات نفع می‌برند اما کسی که برای نقد و تکذیب آن‌ها وقت می‌گذارد نفع شخصی ندارد.
ساختار آن‌ها بزرگ‌تر و قوی‌تر است و به‌سرعت رو به گسترش.
اغلب مخاطبان هم که آن مطالب را بیشتر می‌پسندند و آن‌ها را مناسب بازنشر می‌دانند و خیلی هم مایل هستند که در رساندنش به رویت هم‌گروه‌های خود اول شوند!
حتی لازم هم نمی‌دانند ببینند قبلاً کسی یا کسانی مطلب را در گروه ارسال کرده‌اند یا نه! به این ترتیب هرچه مطلب جالب‌تر باشد (که معمولاً احتمال غلط بودنش هم زیادتر است!) به دفعات بیشتری در هر گروه ارسال می‌شود!

♦️منابع ناشناس، هر مطلبی را بنویسند و زیر آن نام یک شخص معروف را بیاورند، عدۀ بسیار زیادی آن را باور و بازنشر می‌کنند!
حتی اگر زیر شعر نو نام مولوی را بنویسند!
یا زیر مطلبی دربارۀ فضای مجازی، نام عبید زاکانی را!
دیگر این‌که جمله‌ای را به سارتر یا خاطره‌ای را به چرچیل نسبت دهند یا عکس مصدق در دادگاه نظامی تهران را جای عکس او در دادگاه لاهه بگذارند و داستانی برایش بسازند ...

علاقه‌مندان چنین مطالبی فراوانند!
مطلب عجیب یا لااقل جالب باشد، نادرست بودنش برایشان اشکالی ندارد!

از خیل عظیم کاربران فضای مجازی، نه‌تنها آن‌ها که در سنینی (از کمی یا زیادی) هستند که باید افراد باتجربه‌تر در این فضا، نکاتی را به آن‌ها بیاموزند بلکه همان افرادی که تجربه‌ای طولانی‌تر در این فضا دارند و از نظر سنی در محدوده‌ای هستند که دانش و تجربه‌شان به‌روزتر است هم غالباً مطالب منابعی را می‌خوانند و بازنشر می‌کنند که اگر کمی عمیق به آن‌ها بنگرند از خودشان خجالت می‌کشند!
می‌بینند منابعی را دنبال می‌کنند که بی‌نام‌ونشان هستند و سابقۀ مکرر ارسال مطالب بسیار دور از واقع دارند! و هر بار هم که نادرستی مطالب آن منابع برایشان معلوم می‌شود، در همان منابع منتظر مطالب نادرست بعدی می‌مانند، نه فقط برای خواندن، بلکه برای بازنشر کردن!
یا حتی برای فکت آوردن در بحث‌هایشان!

تلاش برای تغییر این ناموازنه بین مطالب درست و نادرست بسیار سخت و کم‌بازده است، به این علت که حتی کسانی که فرق درست و نادرست و تفاوت تأثیرات درست و نادرست بر جامعه‌ای که خود نیز متأثر از آن هستند می‌دانند نیز برای تغییر این ناموازنه کمک شایانی نمی‌کنند، حتی فقط در حد بازنشر تکذیبیه‌های مطالب نادرست و بازنشر مطالب درست برای تنگ کردن جای مطالب نادرست.
#ب_پ

🆘 لطفاً بخوانید و بازنشر بفرمایید:
t.iss.one/nouritazeh/15517

🌱 از بخش اد ممبر می‌توانید دوستان خود را به گروه دعوت بفرمایید تا این مطلب و مطالب مشابه را بخوانند:
t.iss.one/HealthNotes

🌱 لطفاً لینک کانال‌های خوب را بفرستید تا در این‌جا معرفی شوند:
📱 t.iss.one/moarrefi

🕯 #آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
🕯 t.iss.one/andishehsarapub

درستی‌سنجی شایعات:
t.iss.one/Fact_Check

🆘 لطفاً این پیام را برای دیگران هم بفرستید.
6
آیا وقتی یک فرد به یک بیماری خطرناک مانند سرطان مبتلا شده، اطرافیانش باید بیماری را از او مخفی نگه دارند؟ نظر شخصی شما چیست؟ پیام را برای دیگران هم بفرستید تا نظر جمعیت بزرگتری را داشته باشیم. بحثش را در کانال دنبال کنید.
Anonymous Poll
12%
۱. بله! تا هر وقت که بتوانند مخفی نگه دارند.
24%
۲. بله! تا مدتی که بخشی از پروسه درمان پیش برود مخفی نگه دارند.
63%
۳. خیر! باید در اولین فرصت مناسب به او بگویند.
5
دکتر مریم شفیعی
آیا وقتی یک فرد به یک بیماری خطرناک مانند سرطان مبتلا شده، اطرافیانش باید بیماری را از او مخفی نگه دارند؟ نظر شخصی شما چیست؟ پیام را برای دیگران هم بفرستید تا نظر جمعیت بزرگتری را داشته باشیم. بحثش را در کانال دنبال کنید.
آیا باید ابتلا به بیماری‌های خطرناک مثل سرطان را از خود بیمار پنهان کرد؟

۱. اجماع در پزشکی مدرن: «حقِ دانستن» اصل است.
t.iss.one/andishehsarapub/16235
۲. نظر مردم در نظرسنجی‌های بزرگ
t.iss.one/andishehsarapub/16237
۳. در عمل چه اتفاق می‌افتد؟
t.iss.one/andishehsarapub/16239
۴. کار درست از جنبه‌های گوناگون چیست؟
t.iss.one/andishehsarapub/16240
۵. پنهان کردن بیماری در چه مواردی توصیه می‌شود و تا چه مدت؟
t.iss.one/andishehsarapub/16241
۶. در مواردی که پنهان کردن بیماری در چه مواردی توصیه می‌شود، تا چه مدت باید پنهان‌سازی انجام شود؟
t.iss.one/andishehsarapub/16242
۷. پروتکل اسپایکس SPIKES برای اطلاع‌رسانی خبر بد
t.iss.one/andishehsarapub/16246
---
🔴 صحبت در مورد این سؤاله:
t.iss.one/dr_Maryam_Shafiei/65
لطفاً هم نظرتون رو با انتخاب گزینۀ مورد نظرتون اعلام بفرمایید،
هم با ارسالش برای دوستان و آشنایان ضمن این‌که زمینه رو برای فکر کردن به این مسئله و اصلاح رویۀ نادرست آماده می‌فرمایید، جمعیت پاسخ‌دهنده به سؤال رو بزرگتر و متنوع‌تر بفرمایید.
👍3
Forwarded from اندیشه سرا
💥آیا می‌دانید روزانه به چند گرم فیبر محلول و چند گرم فیبر نامحلول نیاز دارید؟

روز گذشته چند گرم از هریک از این دو نوع فیبر خورده‌اید؟
تخمینتان بر چه اساس است؟

به فرض اینکه به میزان کافی خورده باشید (🚨که غالباً چنین نیست) آیا در زمان مناسب خورده‌اید؟
بیشتر در کدام وعدۀ غذایی؟
و پیش از غذا؟ همراه با غذا؟ یا پس از غذا؟
با چه مدت فاصله از کدام داروها؟

آیا می‌دانید حداقل چه‌قدر آب باید همراه با آن می‌نوشیدید؟

آیا می‌دانید تصور اغلب مردم از اینکه کدام خوراکی پرفیبر است چندان مطابق واقعیت نیست؟

آیا می‌دانید فیبر محلول و نامحلول جای یکدیگر را نمی‌گیرند و روزانه باید از هرکدام به اندازۀ کافی بخوریم؟
در چه موادی هستند؟

با این‌همه خاصیت باورنکردنی که فیبر در صورت درست خورده شدن دارد آیا می‌دانید که چه اشتباهات خطرناکی ممکن است در مصرف فیبر بکنید؟🔻

💥منتظر بحث دربارۀ فیبرها در «تغذیه پدیا» باشید:
تلگرام:
t.iss.one/nutritionpedia
بله:
ble.ir/join/J2kQ13hQfo
💥نکاتی مهم دربارۀ فیبر:
t.iss.one/andishehsarapub/16156
🔺هشدار مبحث فیبر غذا:
t.iss.one/andishehsarapub/16186

🌹لطفا با بازنشر این پیام دوستان خود را به کانال دعوت کنید🌹
5
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🍉اشتباهِ هندوانه

از چند چت‌بات هوش مصنوعی خواستم دربارۀ «اشتباه هندوانه در بحث اثر بر قند خون» نظر بدهند، حدس می‌زدم که آنها هم اشتباه می‌کنند! هرچند خواسته بودم تنها وب‌سایتهای معتبر علمی انگلیسی‌زبان را بررسی کنند.
نتیجه اشتباه بود.

۱. هندوانه شاخص گلیسمیک (GI) زیادی دارد
اگر اینقدر بدانیم می‌گوییم قند خون را تند بالا می‌برد
۲. اما بار گلیسمیک (GL) نسبتاً کمی دارد چون درصد کمی کربوهیدرات دارد.
اگر اینقدر بدانیم گمان می‌کنیم قند خون را تند بالا نمی‌برد، این چیزیست که چت‌‌باتهای AI از وبسایتهای علمی آوردند
اما درست نیست.

۳. معمولا موادی که GI بیشتری دارند GL بیشتری هم دارند اما استثناهایی هم هست.
یکی از استثناها در مقایسۀ هندوانه با خوراکیهای مختلف مطرح می‌شود.
هندوانه را مطرح می‌کنند تا بگویند GI ملاک خوبی نیست باید به GL توجه کرد.
بله! این درست اما ناتمام است!
هندوانه گرچه GL نسبتاً کمی دارد، به دلایل دیگری قند خون را تند بالا می‌برد و این مثال بدون تأکید بر این نکته خیلی گمراه‌کننده است!
باید «پاسخ قند خون» را بشناسیم تا بدانیم چرا.
ادامه
💥تغذیه پدیا:
t.iss.one/nutritionpedia
را دنبال کنید.
@Healthnotes
9