❌❌❌ ادعای «کف پا مرتبط‌ترین اندام بدن با ارگان‌های داخلی است» فاقد مبنای علمی آناتومیک، فیزیولوژیک، عصب‌شناختی و شواهد بالینی است.

کف پا چنین ارتباطی با اندام‌های داخلی بدن ندارد.

انتخاب کفش مناسب و استاندارد برای سلامت پاها (پیشگیری از مشکلات اسکلتی-عضلانی، فشار و آسیب) توصیه پزشکی معتبری است، اما این توصیه هیچ ارتباطی با نقشه‌های خیالی اندام‌ها روی کف پا ندارد.

برای مشکلات واقعی اندام‌های داخلی باید به پزشک مراجعه کرد و از درمان‌های مبتنی بر شواهد استفاده نمود.

🆘 لطفاً بیایید با بازنشر مطالب مفید، جای مطالب زیانبار را تنگ کنیم.
برای این کار بازنشر مطالب این گروه را پیشنهاد می‌کنم:
t.iss.one/HealthNotes

🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check

🎁 کانال‌هایی که دنبال کردنشان را پیشنهاد می‌کنم:
https://t.iss.one/addlist/YBrZZvdT6zA1MjVk

💰🦷 هزینۀ دندانپزشکی خیلی زیاده!
🪥 حتماً مطالب دندان پدیا رو خوب بخونید و نکات مهمی رو که برای حفظ سلامت دندون‌هاتون گفته شده رعایت کنید:
t.iss.one/dandanpedia
به عزیزانتون هم بگید عضو بشن.

💰💊💉 هزینۀ دارو و درمان کلاً خیلی زیاد شده.
🆘 مطالب گروه بهداشت و سلامت رو خیییلی جدی بگیرید:
t.iss.one/HealthNotes
🥗 و مطالب تغذیه پدیا رو عین کتاب درسی برای امتحان بخونید:
t.iss.one/nutritionpedia
💚 سلامتی خییییلی با ارزشه، اغلب مردم دیر متوجه می‌شن.😔
به قول سعدی:
«قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید»
البته افراد عاقل پیش از گرفتار شدن، قدر عافیت رو می‌دونند و با دانش خودشون و دیگران سعی می‌کنند که کار به گرفتاری نکشه!

✔️ در گروه بهداشت و سلامت:
t.iss.one/HealthNotes
از بخش اد ممبر، عزیزانتون رو اد کنید تا توصیه‌های مرتبط با سلامت رو بخونند.

🆘 لطفاً این پیام رو برای دوستانتون بفرستید.
ما می‌تونیم مطالب مهم مرتبط با سلامت رو تولید و منتشر کنیم
اما بدون کمک شما نمی‌تونیم مطالب رو به رویت عدۀ زیادی برسونیم.❤️

اگر شما هم می‌خواین در زمینه تخصص خودتون به مردم راهنمایی کنید به من ( t.iss.one/pakrouh ) پیام بدید تا مطالبتون رو در کانال‌هایی که لینکشون در ادامه اومده منتشر کنیم:

🎁 چند کانال پیشنهادی:
https://t.iss.one/addlist/oquL91zRW4tlZjJk

🚨⚠️صفحاتی که فرق «نزدیک بود مورد اصابت قرار گیرد» و «مورد اصابت قرار گرفت» را نمی‌دانند منبع اطلاع‌رسانی شده‌اند.

🟡⚠️ نوشتۀ برخی صفحات و کانال‌های فارسی:
«رویترز: هواپیمای حامل زلنسکی مورد اصابت پهپاد قرار گرفت
نخست‌وزیر نروژ مدعی شد:
هواپیمای حامل رئیس‌جمهور اوکراین که برای مراسم تشییع جنازه پادشاه نروژ به اسلو می‌رفت، هنگام برخاستن از مولداوی «تقریبا مورد اصابت» یک پهپاد قرار گرفت.»
پایان نقل قول

✔️ خبر در رسانه‌ها:
Reuters: «Drone alert delayed Zelenskiy's departure for Norway, Moldova says»
رویترز: «هشدار پهپاد خروج زلنسکی به نروژ را به تأخیر انداخت، مولداوی می‌گوید»

CNN: «Russian drone incursion delayed Zelensky’s departure from Moldova»
سی‌ان‌ان: «نفوذ پهپاد روسی خروج زلنسکی از مولداوی را به تأخیر انداخت»

NRK: «Støre: Zelenskyjs fly nesten truffet av drone på vei fra Moldova til Oslo»
ان‌آر‌کی، رسانه دولتی نروژ: «استوره: هواپیمای زلنسکی در راه از مولداوی به اسلو نزدیک بود با پهپاد مورد اصابت قرار گیرد»
اصل جمله مورد استناد:
«Flyet hans ble nesten truffet av en drone da det skulle ta av fra Moldova. Det er virkeligheten han står i.»
ترجمه انگلیسی:
«His plane was almost hit by a drone as it was about to take off from Moldova. That is the reality he is facing.»
ترجمه فارسی:
«هواپیمای او درست وقتی که می‌خواست از مولداوی بلند شود نزدیک بود با یک پهپاد برخورد کند. این واقعیت زندگی اوست.»

🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check

🆘 خبرهایی که سلامت مردم هم به آن‌ها وابسته است توسط همین کانال‌ها منتشر می‌شود!
لطفاً بیایید با بازنشر مطالب مفید، جای مطالب زیانبار را تنگ کنیم.
برای این کار بازنشر مطالب این گروه را پیشنهاد می‌کنم:
t.iss.one/HealthNotes

🎁 کانال‌هایی که دنبال کردنشان را پیشنهاد می‌کنم:
https://t.iss.one/addlist/YBrZZvdT6zA1MjVk

⛔️💊 هرگونه تبلیغ مستقیم دارو برای مردم غیرقانونی است.

رئیس سازمان غذا و دارو با تصریح بر اینکه قوانین تبلیغات دارویی تغییری نکرده است، هرگونه تبلیغ مستقیم دارو برای مردم را غیرقانونی خواند و بر لزوم رعایت اخلاق حرفه‌ای توسط شرکت‌های دارویی تأکید کرد.

شرکت‌های دارویی باید معرفی محصولات خود را صرفاً در چارچوب ضوابط علمی و برای جامعه پزشکی انجام دهند.

معرفی علمی دارو در همایش‌ها و کنفرانس‌ها مجاز است.
تبلیغ مستقیم دارو برای مصرف‌کننده نهایی ممنوع بوده و سازمان غذا و دارو با نظارت بر فضای مجازی، تاکنون هزاران صفحه متخلف را شناسایی و برای مسدودسازی آن‌ها اقدام کرده است.

اطلاع‌رسانی علمی متفاوت از تبلیغات تجاری است.
تبلیغات غیرمجاز در فضای مجازی تنها محدود به داروهای خاص مانند GLP-1 نیست؛ بلکه شامل داروهایی که هنوز وارد فهرست رسمی نشده‌اند نیز می‌شود و این روند غیرقابل پذیرش است.

سازمان غذا و دارو در تعامل با معاونت‌های بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشکی، اقدامات نظارتی خود را برای ساماندهی فضای تبلیغات سلامت با جدیت دنبال می‌کند و انتظار می‌رود شرکت‌های دارویی پیشگامِ قانون‌مداری و حفظ سلامت عمومی باشند.

🔎 t.iss.one/Fact_Check

🆘✔️ با توجه به هزینه‌های دارو درمان و غیرقابل برگشت بودن برخی آسیب‌ها؛ اکیداً پیشنهاد می‌شود برای پیش‌گیری از ابتلا به بیماری‌ها در این کانال‌ها:
https://t.iss.one/addlist/X8gsZHRXWuk0ZTM0
عضو شوید و به توصیه‌های بهداشت و سلامت آن‌ها به دقت عمل کنید.

⚠️⚠️اشتباهات بزرگ و خطرناک ما در ظرف شستن!

شستن ظرف‌ها کار ساده‌ای به نظر می‌رسد اما بعضی عادت‌های نادرست هنگام شستن ظروف می‌توانند باعث انتقال میکروب‌ها و آلودگی متقاطع در آشپزخانه شوند.

همه بیماری‌های ناشی از غذای آلوده، از نظر پزشکی «مسمومیت» به معنای دقیق کلمه نیستند، اصطلاح کلی‌تر، «بیماری‌های منتقله از غذا» (foodborne illness) است.
ممکن است بیماری‌هایی منتقل شوند که دقیقاً مسمومیت نیستند.

1️⃣اشتباه اول:
تمیز نکردن و به موقع و دور نینداختن اسکاچ و اسفنج

اسفنج و اسکاچ آشپزخانه می‌توانند محل تجمع باکتری‌ها باشند و به‌دلیل ساختارشان به‌سادگی پاک‌سازی نمی‌شوند؛ بنابراین می‌توانند در انتقال آلودگی بین سطوح نقش داشته باشند.
منبع | منبع

یواس‌دی‌ای USDA توصیه می‌کند اگر از اسفنج استفاده می‌کنید، آن را به‌طور مکرر تعویض کنید.
منبع

شستن و تمیز کردن، مرطوب نگه نداشتن، جوشاندن و قرار دادن اسفنج در مایکروویو مفیدند و می‌توانند بار میکروبی را کاهش دهند، اما این روش‌ها به‌تنهایی تضمین نمی‌کنند که اسفنج برای جلوگیری از انتقال آلودگی مناسب شود. بنابراین جای تعویض به موقع اسفنج و اسکاچ را نمی‌گیرد.
منبع | منبع

یک مطالعه آزمایشگاهی نشان داد که مایکروویو با توان کامل به مدت یک دقیقه و ماشین ظرف‌شویی همراه با چرخه خشک‌کن در شرایط آزمایشگاهی، از مؤثرترین روش‌های بررسی‌شده برای کاهش باکتری‌ها، مخمرها و کپک‌ها در اسفنج بودند.
اما این مطالعه قدیمی و آزمایشگاهی است و USDA در راهنمای فعلی تأکید می‌کند که این روش‌ها تضمین نمی‌کنند که اسفنج برای جلوگیری از آلودگی متقاطع کاملاً ایمن شود.
منبع | منبع

🚨خلاصه:
اسفنجی که مدت زیادی استفاده شده، به‌خصوص اگر دائماً مرطوب و کثیف بماند، می‌تواند منبع انتقال آلودگی باشد؛ آن را مرتب تعویض کنید.

❓2️⃣3️⃣4️⃣به نظر شما دیگر اشتباهات مهم رایج در ظرف شستن چیست؟
پست‌های بعدی را ببینید:
t.iss.one/nutritionpedia
t.iss.one/HealthNotes

🎁 از این حرف‌ها در موضوعات گوناگون در این ۲۰ کانال یافت می‌شود:
https://t.iss.one/addlist/YBrZZvdT6zA1MjVk
دنبال کردنشان را به شما پیشنهاد می‌کنم.

🌹اگر مایلید چنین مطالبی بیشتر منتشر شود، آن‌ها را در گروه‌هایی که ممکن است و نیز به صورت خصوصی برای کسانی که سلامتشان برایتان مهم است فوروارد بفرمایید.
🌹ما برای نوشتن یک مطلب گاهی ساعت‌ها وقت می‌گذاریم، شما برای بازنشرشان چند ثانیه وقت بگذارید.

⚠️همیشه مهم بوده که مطالب را در منابع معتبر بخوانیم، حالا با نقش هوش مصنوعی در تولید محتوا اهمیت توجه به اعتبار منبع خیلی بیشتر شده:
t.iss.one/keikojaberim/7252

🆘1️⃣اعضای یک کانال نمی‌توانند از قسمت
Add member
کسی را به آن کانال دعوت کنند، اما اعضای گروه‌هایی که قسمت
Add member
آن‌ها باز باشد می‌توانند افرادی را که در تنظیماتشان افزوده شدن به گروه‌ها را محدود نکرده باشند به گروه دعوت کنند.

در گروه بهداشت و سلامت
✔️ t.iss.one/HealthNotes
اد ممبر باز است.
اگر مایلید که عزیزانتان مطالب گروه را بخوانند لطفاً آن‌ها را از این قسمت به گروه دعوت بفرمایید.

🆘2️⃣اگر کانال مفیدی را می‌شناسید، لطفاً آی‌دی‌اش را برای من ( @pakrouh ) بفرستید تا در
✔️ t.iss.one/moarrefi
به دوستان معرفی شود.

🆘3️⃣ لطفاً این پیام را برای دوستانتان بفرستید تا اگر مایل باشند کارهای بالا را انجام دهند.❤️

⚠️این‌که ما در کل فضای مجازی فارسی بتوانیم با نشر مطالب درست و مفید، جای مطالب نادرست و زیان‌بار را به اندازۀ کافی تنگ کنیم، امکان‌پذیر نیست! آن‌ها هستند که با برتری کامل دارند این کار را با ما می‌کنند و هر روز هم این ناموازنه بیشتر به نفع آن‌ها تغییر می‌کند!
✔️اما ما در شعاع کوچک اطرافمان، در بین بستگان، همکاران، دوستان و آشنایان می‌توانیم تأثیرگذار باشیم و جای مطالب نادرست و زیانبار را کاملاً تنگ کنیم!
🆘 شما هم با ما همراه شوید:
🎁 t.iss.one/addlist/YBrZZvdT6zA1MjVk

⚠️⚠️ #هشدار
در صفحات مجازی و حتی بسیاری از رسانه‌های شناخته شده، استفادۀ اشتباه از مقالات علمی برای خبرسازی زیاد دیده می‌شود.
#بهزاد_پاکروح
t.iss.one/HealthNotes
t.iss.one/andishehsarapub

هر مقاله‌ای که با عنوان «مطالعه علمی» منتشر می‌شود، الزاماً معتبر، قابل اعتماد یا قابل تعمیم نیست.

حتی انتشار یک مقاله در یک مجله علمی معتبر نیز به این معنا نیست که تمام نتایج آن قطعی و نهایی‌اند.

ارزیابی یک یافته علمی نیازمند توجه هم‌زمان به طراحی مطالعه، روش اجرا، جمعیت مورد بررسی، کیفیت داده‌ها، روش‌های آماری، خطر سوگیری، محدودیت‌ها و سازگاری نتایج با مجموعه شواهد موجود است.

یکی از نخستین پرسش‌ها این است که مقاله در چه نوع نشریه‌ای و با چه فرایند داوری منتشر شده است.
مقاله‌ای که تحت داوری همتا (peer review) قرار گرفته، معمولاً پیش از انتشار توسط متخصصان همان حوزه بررسی می‌شود؛ اما peer review تضمین‌کننده صحت مقاله نیست و حتی مقالاتی که از فرایند داوری همتا عبور کرده‌اند نیز ممکن است بعداً دارای خطا، نقص روش‌شناختی، تفسیر نادرست یا حتی تخلف پژوهشی شناخته شوند.

در مقابل، مقاله‌ای که هنوز peer review نشده، مانند بسیاری از preprintها، نباید از نظر اعتبار شواهد با یک مقاله داوری‌شده هم‌سطح تلقی شود.
البته «داوری‌نشده» به معنی «حتماً غلط» نیست؛ بلکه یعنی ارزیابی رسمی همتایان هنوز انجام نشده و بنابراین باید با احتیاط بیشتری تفسیر شود.

موضوع مهم دیگر، وجود خطاهای پس از انتشار است.
گاهی پس از انتشار مشخص می‌شود که مقاله دارای خطا یا مشکلی است که نیازمند اصلاح است. در چنین مواردی ممکن است مجله «اصلاحیه» (correction/erratum) منتشر کند.
در موارد جدی‌تر، اگر اعتماد به بخشی یا تمام مقاله به‌طور اساسی آسیب دیده باشد، مقاله ممکن است «پس‌گرفته» یا retract شود.

دلایل retraction می‌توانند بسیار متفاوت باشند؛
از خطاهای جدی در داده‌ها یا تحلیل آماری و مشکلات اساسی در روش‌شناسی گرفته تا جعل یا دستکاری داده‌ها، سرقت علمی (plagiarism)، دستکاری تصاویر یا داده‌ها، مشکلات اخلاق پژوهش، انتشار تکراری، یا شواهدی از دستکاری فرایند داوری.

بنابراین «retracted» بودن یک مقاله باید جدی گرفته شود، اما علت retraction نیز باید بررسی شود؛ هر مقاله پس‌گرفته‌شده الزاماً به دلیل جعل داده پس گرفته نشده است.

از سوی دیگر، متأسفانه همه مقالاتی که در ظاهر یک مقاله پژوهشی واقعی به نظر می‌رسند، لزوماً محصول یک فرایند پژوهشی معتبر نیستند.
مواردی از جعل داده، ساختن داده‌های غیرواقعی، دستکاری تصاویر، سرقت علمی، نویسندگی صوری و حتی مقالات کاملاً ساختگی گزارش شده است. همچنین در سال‌های اخیر درباره «paper mills» یا کارخانه‌های مقاله‌سازی و «peer-review manipulation» نیز نگرانی‌های جدی مطرح شده است؛ یعنی تولید یا دستکاری مقالات و گاهی فرایند داوری با هدف انتشار علمی.

بنابراین صرف وجود عنوان، چکیده، DOI یا حتی ظاهر کاملاً علمی یک مقاله، به‌تنهایی صحت داده‌های آن را تضمین نمی‌کند.

در ارزیابی یک مقاله باید مشخص شود که پژوهش از چه نوعی بوده است:
مطالعه آزمایشگاهی، حیوانی، مقطعی، مورد-شاهدی، کوهورت، کارآزمایی تصادفی‌شده، مرور نظام‌مند یا فراتحلیل.
قدرت استنباط علّی این طراحی‌ها یکسان نیست. برای مثال، یک مطالعه مشاهده‌ای می‌تواند ارتباط میان دو متغیر را نشان دهد، اما معمولاً به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند که یکی علت دیگری است.

همچنین باید جمعیت مطالعه را بررسی کرد: چند نفر در پژوهش شرکت داشته‌اند؟ چه کسانی بوده‌اند؟ چگونه انتخاب شده‌اند؟ آیا گروه مورد مطالعه نماینده جمعیتی است که می‌خواهیم نتیجه را به آن تعمیم دهیم؟ یک یافته در گروهی خاص، مثلاً افراد جوان و سالم، الزاماً در سالمندان، بیماران یا جمعیتی با ویژگی‌های متفاوت همان نتیجه را ندارد.

روش اندازه‌گیری مواجهه و پیامد نیز اهمیت دارد. برای مثال، اگر مصرف یک ماده غذایی بر اساس یادآوری غذایی یا پرسش‌نامه اندازه‌گیری شده باشد، احتمال خطای اندازه‌گیری وجود دارد. اگر پیامد مورد نظر نیز به‌صورت خودگزارشی یا با روشی کم‌دقت اندازه‌گیری شده باشد، تفسیر نتایج دشوارتر می‌شود.

در مطالعات مشاهده‌ای باید به عوامل مخدوش‌کننده (confounders) نیز توجه کرد. ممکن است افرادی که رفتار یا ماده غذایی خاصی مصرف می‌کنند، از جنبه‌های دیگری نیز با افراد گروه مقایسه‌شده تفاوت داشته باشند. پژوهشگران می‌توانند برخی عوامل شناخته‌شده را در تحلیل آماری تعدیل کنند، اما تعدیل آماری همه مخدوش‌کننده‌ها را از بین نمی‌برد و نمی‌تواند وجود عوامل ناشناخته یا اندازه‌گیری‌نشده را منتفی کند.

اندازه اثر نیز به اندازه «معناداری آماری» اهمیت دارد. یک نتیجه ممکن است از نظر آماری معنادار باشد، اما اندازه اثر آن کوچک باشد یا اهمیت بالینی و عملی محدودی داشته باشد. همچنین باید فاصله اطمینان (confidence interval) و، در صورت امکان، دامنه عدم‌قطعیت نتیجه را بررسی کرد؛ نه اینکه تنها به یک عدد یا P-value توجه شود.

حتی یک نتیجه مثبت در یک مطالعه منفرد نیز لزوماً کافی نیست.
اگر مطالعات مستقل و با طراحی‌های مناسب نتایج مشابهی نشان دهند، اعتماد ما به یافته بیشتر می‌شود. در مقابل، اگر نتایج مطالعات با یکدیگر ناسازگار باشند، باید علت این ناهمگونی بررسی شود؛ مثلاً تفاوت در جمعیت‌ها، مداخلات، تعریف پیامدها، مدت پیگیری یا روش‌های پژوهش.

مرور نظام‌مند و فراتحلیل می‌تواند برای جمع‌بندی شواهد بسیار ارزشمند باشد، اما خودِ عنوان «systematic review» یا «meta-analysis» نیز تضمین‌کننده کیفیت نیست.
کیفیت چنین پژوهشی به کیفیت مطالعات واردشده، روش جست‌وجو و انتخاب مطالعات، خطر سوگیری، ناهمگونی مطالعات و روش آماری مورد استفاده وابسته است.
اگر بیشتر مطالعات اولیه ضعیف باشند، ترکیب آنها در یک فراتحلیل الزاماً شواهد قدرتمندی ایجاد نمی‌کند.

همچنین باید میان «یک فرضیه»، «یک ارتباط آماری»، «شواهد اولیه»، «شواهد نسبتاً سازگار» و «رابطه علت و معلولی تثبیت‌شده» تفاوت گذاشت.
زبان مقاله نیز باید متناسب با قدرت شواهد باشد. عبارت‌هایی مانند «با کاهش خطر مرتبط بود» با «خطر را کاهش می‌دهد» یا «از بیماری پیشگیری می‌کند» از نظر علمی یکسان نیستند.

بنابراین هنگام دیدن یک خبر، پست اینستاگرامی یا حتی یک مقاله علمی، بهتر است فقط به عنوان، چکیده یا یک عدد جذاب در آن اکتفا نکنیم. باید بپرسیم:

این پژوهش چه نوع مطالعه‌ای بوده است؟
در چه جمعیتی انجام شده است؟
آیا داوری همتا شده است؟
آیا مقاله بعداً اصلاح یا retract شده است و اگر بله، چرا؟
آیا نشانه‌ای از خطا، جعل، دستکاری داده، سرقت علمی یا دستکاری فرایند داوری وجود دارد؟
اندازه اثر و فاصله اطمینان چقدر است؟
چه سوگیری‌ها و عوامل مخدوش‌کننده‌ای ممکن است وجود داشته باشند؟
نتایج با مطالعات مستقل دیگر سازگارند؟
و مهم‌تر از همه، آیا مجموعه شواهد موجود واقعاً از همان ادعایی که در رسانه یا شبکه‌های اجتماعی مطرح شده، پشتیبانی می‌کند؟

علم فقط خواندن یک مقاله نیست؛ تفسیر درست شواهد، به ارزیابی نقادانه کیفیت پژوهش و قرار دادن هر یافته در کنار کل شواهد موجود نیاز دارد.

⚠️ به فرض آن‌که مقاله‌ای فاقد هر نوع اشکال باشد و قابلیت آن را داشته باشد که نتایجش را به خبری برای عموم تبدیل کرد، لازم است فردی این کار را انجام دهد که دانش لازم برای انجام این کار را دارد.
نمونۀ بسیار ابتدایی برداشت اشتباه، اشتباه غیرقابل جبرانِ ترجمۀ غلط small gathering بود. ببینید:
t.iss.one/nouritazeh/5232

🎁 لطفاً با بازنشر مطالب مرتبط با پیش‌گیری و درمان به سلامت عزیزان خود کمک کنید:
t.iss.one/addlist/YBrZZvdT6zA1MjVk