Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.56K subscribers
2.46K photos
201 videos
28 files
1.64K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
ویروس ناشناخته‌ای کشنده‌تر از کورونا؟!
#نگران_نباشید

خبری با عنوان ویروس ناشناخته‌ای کشنده‌تر از کورونا در قزاقستان (تصویر ۱) که با فراوانی زیاد در فضای مجازی فارسی بازنشر شده، شایعه‌ای قدیمی است که یک ماه قبل هم (که آن موقع قدیمی نبود) در فضای مجازی فارسی همزمان با فضای مجازی غیرفارسی منتشر شده بود! (۴)
منشأ این شایعه، اظهارات سفارت چین در قزاقستان در یک ماه قبل است (۲)، وزارت بهداشت قزاقستان هم آن را تکذیب کرده (۳ و ۵) و در این مدت خبر تازه‌ای که شایعه را تأیید کند وجود نداشته.

وقتی شواهدی برای تأیید شایعه‌ای نگران‌کننده مربوط به کشوری دیگر و یک ماه قبل وجود ندارد، آیا دلیل معقولی برای نشر عمومی و ایجاد نگرانی در مردم وجود دارد؟

اگر از هر ارسال‌کنندۀ مطلبی بپرسیم «آیا به درستی مطلبی که ارسال کرده‌اید اطمینان دارید؟ یا به منبع آن اعتماد دارید؟» بیشتر مطالب نادرست فضای مجازی حذف می‌شوند.

🚨چرا شایعات نگران‌کننده مثل «👈تب راجعه» برمی‌گردند؟

🚨👈نقش و سهم «اینفودمی» در خسارت‌زنی‌ها و مرگ‌آفرینی‌های پاندمی «کووید-۱۹»

🆘 بررسی شایعات مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh
بررسی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
👍1
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️ در حالی که در غیاب داروی اختصاصی و واکسن، ماسک یکی از مهمترین ابزارهای ما برای مقابله با کوروناویروس است،
ویدئویی گمراه‌کننده و خطرناک که مدعی است ماسک تأثیری در پیش‌گیری از شیوع بیماری‌های ویروسی ندارد توسط کانال‌هایی منتشر و توسط اشخاصی بازنشر شده است.

این، تنها یک نمونه از انبوه پیام‌های نادرستی است که برخی منابع برای افزایش بازدید و برخی کاربران هم از روی خیرخواهیِ ناآگاهانه بازنشر می‌کنند.

این اتفاق در موضوعات کم‌خطر مشکلات اساسی ایجاد نمی‌کند اما در موضوع کووید-۱۹ بر اثر چنین اشتباهاتی، تلفات و خسارات سنگینی ایجاد می‌شود.

در چند پیام ادعای بی‌فایده بودن ماسک رد شده است:
🔸این‌جا، 🔸این‌جا، 🔸این‌جا،

🔸این‌جا، 🔸این‌جا و 🔸این‌جا

اما طبق معمول میزان بازدید تکذیبیه‌ها در حدی نیست که اثر سوء پیام‌های نادرست راخنثی کند.
لطفاً در حد امکان تکذیبیه‌ها را بازنشر و تأثیر سوء پیام‌های خطرناک را خنثی بفرمایید.
@andishehsarapub
🆘 مقابله با شایعات فضای مجازی دربارۀ کووید-۱۹:
@nouritazeh
👍1
🚨یک حساب اینستاگرام که احتمالا متعلق به وکیل محمدرضا فروتن است شایعات منتشر شده دربارهٔ او را تکذیب کرد. ما نه صحت آن خبر را می‌دانیم نه فرصت راستی‌سنجی این تکذیب را داشته‌ایم؛ این پیام را تنها با این هدف منتشر کرده‌ایم که بپرسیم: از کجا مطمئن بودید آن خبر درست بود که آن را منتشر کردید؟
همیشه اگر کمی صبر کنیم تا منبع معتبری خبری را منتشر کند بهتر نیست؟
انتشار مطالب نامطمئن که اغلب نادرستی‌اش معلوم می‌شود کار درستی است؟
به‌روزرسانی می‌شود:
@Fact_Check
بررسی شایعات کووید-۱۹:
@nouritazeh
👍1
⚠️صفحه اینستاگرام محمدرضا فروتن
در منابعی که دنبال می‌کنید تجدید نظر کنید!
همیشه تمام اشتباهاتی که منابع به شما می‌گویند به این وضوح و به این سرعت تکذیب نمی‌شود؛ بشود هم همه از آن باخبر نمی‌شوند.
همین الان معلوم نیست چه میزان از مطالبی که شما گمان می‌کنید درست هستند تکذیب شده‌اند یا غلط هستند و تکذیب هم نشده‌اند.
راه حل چیست؟
در منابعی که دنبال می‌کنید تجدید نظر کنید!
@FACT_CHECK
👍1
Forwarded from اندیشه سرا
📱تیکِ آبی‌رنگ حساب‌های کاربری و نکته‌ای که باوجود سادگی، بسیاری از کاربران از آن بی‌خبرند و آن‌ها که باخبر هستند نیز در موارد متعدد یا به آن بی‌توجه‌اند یا ناخودآگاه درباره‌اش اشتباه می‌کنند؛
و این بی‌خبری و بی‌توجهی، به شیوه‌های مختلف، مشکلات کوچک و بزرگی را آفریده است.
#ب_پ #نکات
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی
@andishehsarapub

📱بسیار پیش می‌آید که مطلبی را در شبکه‌های مجازی یا رسانه‌ها یا سخنرانی‌ها، به شخصی نسبت می‌دهند و منبعشان ظاهراً «حساب کاربری» آن شخص است. (چه شخص حقیقی و چه شخص حقوقی)
غافل از این‌که:
در شبکه‌های مجازی هرکسی می‌تواند به نام هر شخص دیگری حساب کاربری (اکانت) باز کند.

به نام اشخاص حقیقی و حقوقی معروف حساب‌های کاربری متعددی وجود دارد که ممکن است:
- توسط خود شخص ساخته شده باشد،
- یا توسط کسانی برای سوء استفاده از شهرت یا اعتبار او؛
- و یا توسط کسانی برای تخریب او.

+ گاهی با این‌که حساب کاربری متعلق به همان شخصی است که نامش را می‌بینید٬ توسط خود او اداره نمی‌شود و برای ادارهٔ آن، ادمین در نظر گرفته شده است.
+ این احتمال که اکانتی هک شود و دیگران در آن مطلب بنویسند نیز وجود دارد.

📱 با این احوال، اگر مطلب عجیبی را به نقل از حساب کاربری شخصی دیدید؛ پیش از فوروارد کردن آن، از درستی انتسابِ آن مطمئن شوید.
در بیشتر موارد، مطالب عجیب که به اشخاص نسبت داده می‌شوند از اکانت‌های جعلی هستند.

📱با مقایسهٔ «تعداد دنبال‌کنندگان» نمی‌توان حساب کاربری اصلی را از جعلی شناخت. در موارد بسیاری، به این دلیل که کسانی که اکانت جعلی درست می‌کنند در فریب مردم و جذب دنبال‌کننده، حرفه‌ای هستند؛ تعداد دنبال‌کنندگانشان از اکانت واقعی آن شخص بیشتر است.

📱در اینستاگرام و توئیتر، هر اکانتی که در جلوی نام صاحبش دارای تیکِ آبی باشد، رسمی بودنش توسط اینستاگرام یا توئیتر تأیید شده است. (اگر در گوشیِ خود زمینهٔ اپلیکیشن را تیره کرده باشید؛ به‌جای تیک آبی، تیک با زمینهٔ سفید دیده می‌شود.)
توجه: بعضی کاربران روی عکسشان تیک آبی گذاشته‌اند که نشانهٔ تأیید اکانت نیست، نشان‌دهندهٔ فریبکار بودنشان است یا نشانهٔ این‌که یک فریبکار به‌آن‌ها تیک آبی فروخته است!

بیشتر اکانت‌های رسمی دارای تعداد دنبال‌کننده‌ی کافی برای درخواست علامتِ تیک آبی نبوده، یا از این نکته بی‌اطلاع بوده و یا برای این کار اقدامی نکرده‌اند؛
لذا نداشتن تیک آبی‌رنگ لزوماً به معنی جعلی بودن اکانت نیست، اما داشتن تیک آبی‌رنگ به معنی واقعی بودن است.
ادامه دارد.
👈مطلب مرتبط
- - -
🌱 مطالب این کانال نوشته می‌شوند نه کپی، اگر انتشار آن‌ها را مفید می‌دانید لطفاّ آن را «فوروارد» بفرمایید نه کپی. سپاس
🕯 @andishehsarapub
@Fact_Check
🆘 لطفاً برای بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی این پیام را برای دیگران هم بفرستید. 🌹
👍1
Forwarded from اندیشه سرا
♦️این‌ها برخی از نمونه‌های مطالبی هستند که در چند ماه گذشته در دسته‌ای از کانال‌های «زرد» مطرح شده‌اند.
تشخیص نادرست بودنشان در حد یکی دو دقیقه تا پنج-شش دقیقه وقت لازم دارد، در مواردی از همان نگاه اول هم نادرستی‌شان معلوم است و انتشار آن‌ها توسط کانال‌ها توجیه قابل قبولی ندارد.

اگر کانالی در چند ماه اخیر دو (یا با ارفاق، سه) مورد از این مطالب یا مطالب نادرستی از این نوع را منتشر کرده، آن را کانال زرد حساب کنید:

🔸این عکس هیچ ارتباطی با نورولوژیست ژاپنی و آزمایش استرس ندارد

🔸زیرنویس ویدئوی اینشتین ساختگی است

🔸خبر تولید انسان-حیوان در ژاپن با بیان و تصاویر گمراه‌کننده در فضای مجازی فارسی منتشر شده

🔸مطلبی که با عنوان «این حیوان ویجو نام دارد» منتشر شده، کاملاً دروغ است

🔸مطلب «مادر نقشه‌های جهان‌نمای منسوب به حمدالله مستوفی» درست نیست

🔸علت هل دادن کشیش در حال سخنرانی توسط یک خانم، در فضای مجازی دروغ گفته شده تا بازدیدش افزایش یابد

🔸تغییر جهت چرخش آب در چندقدمی دو سوی استوا در اکوادور به‌خاطر نیروی کوریولیس نیست؛ تردستی است

🔸تصاویر گوشت خوک ذبح‌شده به روش اسلامی فتوشاپ‌شده است

🔸با این پیامک پولی را که اشتباه به حساب شخصی ریخته بودند پس گرفته‌اند!

🔸تصاویر منتسب به خانم‌های ایرانی در وبسایت ... عراقی واقعی نیست

🔸ایستگاه قطاری در ژاپن که فقط به‌خاطر یک دانش‌آموز کار می‌کرد

🔸تأثیر نوشابه بر استخوان با آزمایش تأثیر نوشابه بر پوست تخم مرغ

🔸آیا عکس مریم میرزاخانی در کتاب درسی آمریکا درج شده؟

🔸آیا ژاپن اجاق‌های مایکروویو را معدوم می‌کند؟

🔸این‌جا کازابلانکاست نه شیراز

🔸واکنش سیانور با خون

🔸عکس و داستان منسوب به وزیر دفاع سودان

🔸استقرار ناو بیمارستانی آمریکا در خلیج فارس

♦️♦️فهرست مطالب نادرست فضای مجازی که قبلاً در این کانال بررسی شده‌اند: این‌جا و این‌جا

♦️♦️مشخصات کانال زرد
Forwarded from اندیشه سرا
🚨🚨🚨 نمونه‌هایی از مطالب پربازدید شبکه‌ی مجازی و اظهار نظر درباره‌ی درست یا نادرست بودن آن‌ها:

🔹مجسمه‌ی نمپا، مجسمه‌ای دومیلیون‌ساله!

🔸کشف میکروچیپ ۲۵۰ میلیون‌ساله!

🔸گودال اسرارآمیز در کشور پرتغال!

🔸خودروی آب‌سوز!

🔹واردات بخارشو توسط کارخانجات داروسازی؟!

🔸تصویر لیلی در موزه‌ی لوور!

🔹ترافیک دریایی آمستردام!

🔹کفش‌های میدان رپوبلیک پاریس!

🔹جعل گزارش موسسه‌ی مکنزی درباره اقتصاد ایران!

🔹توهین به ایرانیان در ترجمه‌ی اسپانیایی قرآن؟!

🔹آیا فروش آدامس تریدنت در آمریکا ممنوع است؟!

🔹آیا جوی آب کنار خیابان در ژاپن ماهی قرمز دارد؟!

🔹خودسوزی وزیر مسکن مغولستان؟!

🔹نقطه‌ای که مرکز دنیاست!

🔹اگر از این شماره به شما زنگ زدند برندارید!

🔹خودروی معلق فولکس واگن!

🔹شیر کمپانی فیلم‌سازی که صاحبش را خورد!

🔹افزایش وزن هواپیما در اثر برف سبب بلندشدن دماغه‌ی آن شد!

🔸آیا امارات اهرام ثلاثه را خریده؟!

🔸فیلم آدم فضایی‌ها و بشقاب پرنده‌ای که در رومانی بر زمین نشست!

🔸شرکت تسلا به دنبال استخدام پسربچه‌ی ده ساله!

🔸آیا هارپ عامل خشک‌سالی و زلزله است؟!

🔹قطار ژاپنی که تنها برای یک دانش‌آموز برقرار بود!

🔹باغی برای مبتلایان OCD؟!

🔹آیا چرچیل چنین حرفی درباره‌ی ایران زده؟

🔹شرح تخیلی افراد ناشناس از بسته پیشنهادی اروپا به ایران که در اغلب کانال‌های خبری انتشار یافت!

🔹انتشار یک نامه‌ی جعلی به نام گروه مالی ملت علیه چند بانک!

🔹آیا بلیط مسکو تهران ۳۲ میلیون تومان شده است؟!

🔹آیا گرجستان عضو شنگن شده است؟

🔹آیا جان بولتون گفته است که تیرماه [۹۷] برای ایران سورپریز دارد؟!

🔹آیا نام این مجسمه، مکانش و سازنده‌اش درست است؟!

🔹آیا این خانم فرستاده‌ی سازمان ملل که به جای روسری، پیراهن روی موهایش انداخته در ایران است؟

🔹آیا ایرانیان نخستین کسانی بودند که حلقه‌ی ازدواج را مطرح کردند؟!

🔹آیا گروه مالی ملت لیست بانک‌های پرریسک را اعلام کرده؟

🔸آیا آمریکا دلارهای رایج در بازار ایران را باطل می‌کند؟

🔹آیا خط تولید هوآوی تعطیل شده است؟

🔸آیا ژاپن استفاده از اجاق مایکروویو را ممنوع کرده است؟

🔴🔴 ادامه‌ی فهرست: اینجا

🔴🔴 بیش از هشتاد درصد مطالب عجیب شبکه های مجازی فارسی نادرستند. لطفاً این را مطالعه بفرمایید و برای دوستان خود بفرستید: اینجا
Forwarded from اندیشه سرا
🚨🚨🚨 چند نمونه از مطالب نادرست فضای مجازی فارسی بررسی شده در کانال:

🔸نمک دریا مصرف کنیم یا نمک یددار؟

🔸داستان ظروف مسی در فضای مجازی

🔸زیان رادیواکتیوی سیب‌زمینی؟!

🔸هسته‌ی زردآلو داروی سرطان است؟

🔸آیا واقعاً جان کری چنین گفته؟!

🔴 این تماس‌ها رایگان نیست، گول نخورید!

🔹در هر متر مربع موناکو، یک میلیونر؟!

🔸خمیرداندان‌های گران‌قیمت سرطانزا هستند؟!

🔸اینترنت رایگان ماهواره‌ای واقعیت دارد؟!

🔸دارویی که ۷۰ نوع بیماری را درمان می‌کند!

🔹ناو بیمارستانی در خلیج فارس است؟

🔹حذف مالیات مسلمانان در آلمان در رمضان؟!

🔹اینجا شیراز نیست کازبلانکاست!

🔸داستان جعلی دادگاه دکتر مصدق

🔹این اژدهای هولوگرامی‌ست؟!

🔹واکنش سیانور با خون واقعا این‌طور است؟!

🔹داستان جعلی وزیر دفاع سودان

🔹خطبه عقد ایرانیان باستان؟!

🔸خودکار ناسا و مداد روس‌ها!

🔹کوتاه‌ترین پل بین‌المللی؟!

🔹کارت کشیدن در کارتخوان ۹٪ مالیاتنو دارد؟!

🔹نام دشان روی ایستگاه مترویی در پاریس گذاشته شد؟

🔹مسیر مهاجرت عقاب از روسیه به عربستان!

🔹پس گرفتن کارت بانکی از ای تی ام

🔹قدیمی‌ترین روزنامه‌نگار جهان!

🔹موجود عجیب دریایی!

🔹پرواز تهران-کیش در بجنورد نشست؟

🔸این سخنرانی گورباچف واقعی است؟

🔸ثبت نام خلیج فارس در وایپو؟

🔴🔴 فهرست قبلی از چندین مطلب نادرست دیگر
@andishehsarapub
در فضای مجازی انگلیسی‌زبان عکس و ویدئویی با این شرح که «جو بایدن در مناظره با ترامپ زیر کتش سیم داشته» انتشار وسیع یافته که به فضای مجازی فارسی هم راه یافته است.
از زوم کردن روی تصویر به نظر می‌رسد که این یک «چین ایجاد شده روی لباس» است.
راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🚨 دو ویدئوی بالا را ببینید و مقایسه کنید.
ویدئوی دوم در فضای مجازی انتشار فراوان داشته است اما همانطور که در ویدئوی اول می‌بینید، چیزی که در ویدئوی دوم دیده می‌شود تمام واقعیت نیست و مطلبی غیرواقعی را القا می‌کند.

در ویدئوی کامل می‌بینیم که پس از تزریق واکسن، عکاس‌ها درخواست می‌کنند که دوباره به صورت نمایشی ژست تزریق گرفته شود تا بتوانند عکس بگیرند.
در ویدئویی که در فضای مجازی در حال بازنشر است تنها قسمت دوم نشان داده شده و با نشان دادن درپوش روی سرنگ ادعا شده است که واکسن تزریق نشده.

شخصی که در ویدئو دیده می‌شود یکی از مقامات استرالیاست و برخلاف خبر جعلی، واکسن، واکسن آنفلوآنزاست نه کووید-۱۹.

🔴 تشخیص درست و نادرست از یکدیگر آسان نیست، اما اگر منابع نامعتبر را دنبال نکنیم با مطالب نادرست کمتری روبه‌رو می‌شویم.

🔴 تشخیص منابع معتبر و نامعتبر هم از یکدیگر آسان نیست! اما یک روش سادۀ تقریبی وجود دارد: منابعی را که چند بار مطالب نادرست را منتشر کرده‌اند دنبال نکنیم.

🔴 پاسخ به شایعات فضای مجازی دربارۀ کووید-۱۹:
@nouritazeh