Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.76K subscribers
2.46K photos
201 videos
28 files
1.64K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚠️🔴 این سکانس مربوط به فصل ۱۰، اپیزود ۱۷ از انیمیشن سیمپسون‌هاست که در آن هومر (شخصیتی که او را در حال خوردن دارو می‌بینید) داروی
Stimu crank
را که برای افزایش هوشیاری و رفع خواب‌آلودگی است می‌خورد تا ضمن رانندگی در شب خواب‌آلوده نباشد.
سپس برای جبران زیاده‌روی خود، داروی خواب‌آور می‌خورد!

این سکانس را با دست‌کاری نام دارو و نوشتۀ آویزۀ کلاه هومر، در فضای مجازی فارسی با عنوانی جعلی منتشر کرده‌اند.
عجیب است که بازنشرکنندگان چنین مطالبی، مطالب منابعی را بازنشر می‌کنند که مکرراً در حال انتشار مطالب نادرست هستند و این بازنشرکنندگان مکرراً از سوراخ تکراری گزیده می‌شوند.
👈خبر جعلی پیشگویی دیگر سیمپسون‌ها!
راستی‌سنجی شایعات مجازی:
@Fact_Check
🆘 بررسی شایعات کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
🔴 خبر به صورت کاهش قابل توجه تعداد زندان‌های هلند درست است.
البته خبر تازه‌ای نیست، در اصل مربوط به ۴ سال قبل است. در هلند، در سال‌های مختلف تعداد زیادی زندان بسته شدند، برخی از آن‌ها به هتل و برخی به اقامتگاه پناهندگان تبدیل شدند.

تعداد زندانیان در هلند که در سال ۲۰۰۵ برابر با ۱۴۴۶۸ نفر بود، به تدریج تا سال ۲۰۱۶ به ۸۲۴۵ نفر رسید و هلند با کمبود زندانی روبه‌رو شد!

یکی از دلایل، کاهش یافتن جرم در هلند است. نرخ زندان رفتن در هلند، در سال ۲۰۱۶ برابر با ۵۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر بود. این نرخ در آمریکا ۷۱۶ نفر و در بریتانیا ۱۴۸ بوده است.

به‌جای محکومیت به زندان؛ «جریمۀ مالی»، «انجام خدمات اجتماعی» و «نصب پابند الکترونیک به مرتکبان جرم‌های کوچک و مانیتور کردن آن‌ها» نیز سبب شده است هم مجرمین به کار و جامعه برگردند، هم هزینۀ اضافی صرف ادارۀ زندان‌ها نشود و هم مجرمان در زندان‌ها خلاف‌های تازه نیاموزند.

منابعی برای مطالعه بیشتر:
1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8

راستی‌سنجی شایعات مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh
آیا این خبر درست است؟
پاسخ در 👈پیام بعدی

@Fact_Check
پرسیده‌اند آیا خبر قطع انگشتان دست بر اثر کووید-۱۹ درست است؟
👈این خبر
@Fact_Check
#نگران_نباشید
۱. شخصی به نام
Gregg Garfield
اهل کالیفرنیا در ایتالیا به کووید-۱۹ مبتلا شده و ۶۴ روز در بیمارستان بستری بوده که «۳۱ روز» آن را متصل به ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) بوده.

۲. این شخص انگشتانش را به‌خاطر کاهش خون‌رسانی و آسیب بافت از دست داده است اما توجه به نکات زیر اهمیت دارد.

۳. مبتلایان به کووید-۱۹ که بیماری‌شان در حدی شدید می‌شود که به ونتیلاتور نیاز پیدا می‌کنند، ۳۰ درصد احتمال زنده ماندن دارند.
در مورد این شخص، پزشک‌ها احتمال ۱ درصد زنده ماندن را مطرح کرده بودند.
بنابراین حالا به جای این‌که به‌خاطر از دست دادن انگشتانش ناراحت باشد، به خاطر زنده ماندن خوشحال است.
بنابراین خبر را از این زاویۀ دید بخوانیم:
«شخصی که احتمال مرگش ۹۹ درصد بود نمرد و برخی بافت‌های بدنش آسیب دیدند از جمله انگشتانش، طوری که منجر به قطع انگشتانش شد.»
این خبر با این‌که بگوییم:
«کوروناویروس باعث قطع انگشتان می‌شود» خیلی فرق دارد؛
⚠️چون در بین بیش از ۱۸ میلیون مبتلای ثبت شده، وجود «تنها یک مثال» مناسب برای مطرح شدن در خبرهای عمومی نیست؛
🚨به همین دلیل شما به زبان انگلیسی نشریۀ معتبری را پیدا نمی‌کنید که به این خبر پرداخته باشد و آن را تنها در نشریات زرد کوچه بازاری و صفحات اینترنتی هم‌سطح با آن‌ها می‌بینید.

۴. در مطالبی که در نشریات زرد انگلیسی‌زبان دربارۀ این شخص مطرح شده، هیچ اطلاعاتی دربارۀ بیماری‌های زمینه‌ای وی نیامده است.

۵. متأسفانه در فضای مجازی فارسی بدون توجه به چنین نکاتی، تنها برای جلب توجه (کلیک‌بیت) مطالب را منتشر می‌کنند.

۶. 🚨البته گفتنی است که متأسفانه کووید-۱۹ در درصد قابل توجهی از مبتلایان که ادعا می‌شود کاملاً خوب شده‌اند، عوارض خود را باقی گذاشته است. لذا این مطلب به معنی کم‌خطر بودن کووید-۱۹ نیست. این بیماری از آن‌چه اکثر مردم گمان می‌کنند خطرناک‌تر است.
👈خطر زردگرفتگی
👈دمنده در ساز اینفودمی
👈اینفودمی چیست؟
@Fact_Check
🚨 در فضای مجازی ویدئوهای مختلفی وجود دارد که در آن‌ها موشکی از آسمان به بخشی از خشکی در بیروت برخورد می‌کند، سپس انفجار دوم رخ می‌دهد.

دستکاری ویدئو کار بسیار آسانی است.
از کجا بفهمیم ویدئو دستکاری شده است یا نه؟
آسان‌ترین راه: از اعتبار منابعی که آن را منتشر کرده‌اند.
اگر چنین مطلبی درست بود چندین منبع معتبر آن را منتشر می‌کردند. (یک منبع معتبر هم ممکن است گاهی اشتباه کند.)

لطفاً در هر گروه هر شخصی مطلبی را از منبع ناشناس یا بدسابقه ارسال کرد او را راهنمایی کنید.

آنچه در تصویر می‌بینید تکذیب ویدئوی برخورد موشک به بیروت در سی‌ان‌ان است.
@Fact_Check

🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh
🟡 ویدئویی با شرح روبات محافظ پادشاه بحرین در فضای مجازی فارسی در حال انتشار است. البته وارداتی است و به زبان‌های دیگر هم قابل ردیابی.
ویدئو: بالا-چپ
شرحی که برای آن نوشته‌اند: بالا-راست

اگر پیام را در گروهی ملاحظه نمودید، لطفاً این پیام را ارسال بفرمایید تا ارسال‌کننده‌اش لااقل در ذهنش به خود پاسخ دهد:

آیا شرح پیام درست است؟

آیا خودتان به درستی آن اطمینان دارید یا منبعی که آن را منتشر کرده معتبر است؟

پادشاه بحرین کدام‌یک از اشخاص حاضر در ویدئو است؟

این منبع تا حالا چندبار مطلب نادرست منتشر کرده است؟

انتشار مطالب نادرست چه دلیلی دارد؟

انتشار مطالب نادرست چه زیان‌هایی دارد؟

اگر چند بار مطلب ارسالی شما غلط باشد پس از آن از بازنشر مطالب نامطمئن از منابع نامعتبر دست برمی‌دارید؟

چند بار دیگر که مطالب منبعی غلط باشد از دنبال کردن آن منبع صرف نظر می‌کنید؟

منبعی که پیام‌های غلط منتشر می‌کند از این کار چه هدفی دارد؟

شما از بازنشر مطلبی که نمی‌دانید درست یا نادرست است چه هدفی دارید؟

توضیح بیشتر در پیام بعد:
t.iss.one/Fact_Check/258

🆘 درستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🟡🟤 ویدئویی که با عنوان روبات محافظ پادشاه بحرین توسط کانال‌های زرد در فضای مجازی فارسی منتشر و توسط کسانی که بدون اطمینان از درستی مطالب آن‌ها را بازنشر می‌کنند باز نشر شده، یک روبات سرگرمی به نام تیتان (تایتان) را نشان می‌دهد که متعلق به یک شرکت خصوصی بریتانیایی است.
در مراسم مختلف آن را دعوت می‌کنند تا با حرکت، حرف‌زدن، آواز خواندن و رقصیدن مردم را سرگرم کند.
می‌توانید به وب‌سایت آن بروید و برای برنامه‌ای که دارید آن را دعوت کنید.
👈لینک وب‌سایت

ویدئوی پیوست، نسخۀ طولانی‌تری از حضور این روبات در نمایشگاه‌های مختلف است.

لطفاً پیام قبلی را ببینید و برای دیگران هم بفرستید تا کم‌کم سواد رسانه‌ای کسانی که هر چیزی را هرجا دیدند باور و آن را بازنشر می‌کنند افزایش یابد و فضای مجازی را با اطلاعات نادرست آلوده نکنند.

توضیح بیشتر در پیام قبل:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
🟤🟡 تعداد دنبال‌کنندگان کانال‌هایی که چنین مطالبی را منتشر می‌کنند در تصویر دیده می‌شود.
در تصویر پایین-وسط می‌بینید که بر دروغ‌های پیام افزوده هم شده!
👈دربارۀ این پیام

توضیح بیشتر در پیام قبل:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
🔴 یک اکانت جعلی توئیتری که نام خود را باشگاه خبرنگاران جوان گذاشته خبری را دربارۀ لو رفتن سؤال کنکور منتشر کرده، تعداد زیادی کانال بزرگ فارسی آن را به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان منتشر کرده‌اند.

از این‌که سؤال کنکور لو رفته یا نه اطلاع نداریم اما چیزی که اطلاع داریم این است:
کانال‌هایی با چندصدهزار یا چندمیلیون دنبال کننده قادر به تشخیص اعتبار منبع و صحت انتساب آن به جایی که خود را به آن منتسب کرده‌اند نیستند و جعلی بودن یک اکانت را که در نگاه اول می‌شود جعلی بودنش را تشخیص داد تشخیص نمی‌دهند، حجم اعظم مطالب فضای مجازی را ایجاد می‌کنند.
@WhatWentWrong