🚩 اگر رواندرمانگر نبودم

اگر رواندرمانگر نبودم شاید راننده تاکسی میشدم. از آن راننده هایی  که هر روز با لبخند صبحگاهی به مسافرانم صبح بخیر میگفتم و شبها برای آنها شب خوش ارزو می کردم و روزانه هزاران نفر را به مقصدشان همراهی می کردم. اگر راه را هم نمیدانستم  از مسافرانم میپرسیدم... مسافران اکثرا بهتر از من راه را میشناسند.

شاید از آن راننده هایی میشدم که با وسواس هر چه تمام تر مسافران خود را با احوالپرسی و خوش آمد گویی بدرقه میکردم،  غریبه هایی که شاید هرگز دیگر نمیدیدم ولی مهم هم نبود. من همراهشان هستم در یک راه کوتاه یا بلند. آنها نیازی دارند مختص به زمان خاص.

آه کسی چه میداند شاید حرفه ی دیگری  داشتم...

مثلا کلکسیونی از لباسهایی مختلف  در یک جا جمع میکردم  و ساعت ها در مورد آنها با مشتری حرف میزدم...
یا چه میدانم شاید...به آنها لباسهایی جدید از بوتیک افکارم میپوشاندم و به صحنه زندگی میفرستادم. شاید از آنها رنگ زندگیشان را میپرسیدم. و زندگیشان را رنگ جدیدی میبخشیدم و تنها نقاش مرحله ای از زندگیشان میشدم ولی انتخاب رنگ ها و طرح ها از آنها بود.

چه میدانم، شایدم یک نویسنده میشدم تا بتوانم افکار خواننده را که زیر تخت سنگهای ارزشها گیر کرده اند را آزاد سازم و دوباره جمله بندی کنم. شاید جرات بودن و مهر ورزیدن و عشق به همنوعان را و حتی جرات زیستن را در کتابها میتوانستم به قلم و تصویر بکشم.  شاید خواننده ای جذب میشد و افکارم قابل درک بود و در راه فکر و احساسش همراهش بودم. در یک مقطع کوتاه ولی اساسی.

شاید کبوتر فروش میشدم که بتوانم پرواز و آزادی را به انسانهایی بال شکسته نشان دهم. آنهایی که در یک مقطع هنوز قادر به پرواز نیستند. شاید بتوانم آنها را فقط به پرواز تشویق کنم و معنایی جدید به زندگی خود هدیه کنند.

و یا شاید گل فروش میشدم و گل ها را بدست کودکانی میدادم که بوی گل را هنوز نمیشناختند. شاید بوی گلها آنها را شاد میکرد تا وقتی که گلها هستند و در اینجا بودن را با اگاهی ذهن می اموختند.

اما اکنون یک رواندرمانگرم و یک مشاور  در جایی دور از ارزشهای آموخته من از کودکی ... من کودکی تازه در خود یافتم که ارزشها را دوباره به بازتاب کشید و مرا شکل داد.

اتاق من درمانگر پر است از ناگفته هایی که گاهی به سختی و با احتیاط و گاهی در امنیت و اعتماد بیان میشوند... اتاق من پر است از شکستن بغض های مردان و زنانی که سالها در برابر شکستن مقاومت کرده بودند. و یا جوانانی که تازه خود را یافته بودند...

اتاق درمان من خلوتگاهیست پر از رازهایی ک بنا بود هیچ وقت به زبان آورده نشوند، ...
سکوت اتاق من بارها شاهد رها کردن تمام دستاویزها و رسیدن به باور "توانستن ها" بوده است...من مراجعه ام را باور دارم.

اتاق درمان من پر است از نگاه های خیره و دنبال فرصت بودن ها...پر از تردید بین گفتن یا نگفتن ها...ترسها و اضطرابها و همه این تصاویر روزی با اطمینان به من هدیه شده تا مراجع من آسوده به مقصد برسد.

من خوشحالم که درمانگرم و در راه زندگی مقطعی با دیگران بودن که حرفه مرا تعریف میکند، خواست و  انتخاب من است.

میدانید درمانگر بودن  عشق شیرینی ست، به انسانیت و به انسان بودن و انسان ساختن و چرخ های جامعه را با یاری رسانی چرخاندن، ارزش ها را مدام الک کردن ، و گاهی ارزشهای جدید ساختن و تغییر دادن. 

🚩امروز خجسته است و شما خجسته اید و این روز بر شما همه مراجعین بزرگوار که با قلب بزرگ به من اطمینان کردید و دوستان درمانگر  و روانشناس و مراجعین و بقیه همکاران بزرگوار در این راه پرتلاطم درمان روان خجسته باد. 🌹

دکتر موریس ستودگان
در بهار ۲۰۲۵

پادکست؛
مقایسه ICD-11 و DSM-5

به قلم دکتر موریس ستودگان‌ +Think✨

🧠 جمع اوری و خلاصه‌ای از مقالهٔ ساندرا بَم با عنوان «نظریهٔ طرح‌وارهٔ جنسیتی: یک تبیین شناختی از نوع‌پذیری جنسی» (1981)


در ابتدا یک تعریف از نظریهٔ طرح‌وارهٔ جنسیتی از ساندرا بَم در این مقاله که نظریه‌ای شناختی ارائه می‌دهد؛ می‌گوید  چگونه افراد، به‌ویژه کودکان، از طریق ساختارهای ذهنی به نام طرح‌واره‌های جنسیتی، اطلاعات مرتبط با جنسیت را پردازش می‌کنند. این طرح‌واره‌ها، الگوهای ذهنی هستند که بر اساس آن‌ها، افراد رفتارها، ویژگی‌ها و نقش‌های مرتبط با جنسیت را درک و تفسیر می‌کنند.

دکتر بم فرآیند نوع‌پذیری جنسی (Sex Typing) را بر اساس این نظریه اینچنین تعریف کرده، که نوع‌پذیری جنسی زمانی رخ می‌دهد که فرد، خودپنداره‌اش را با طرح‌واره‌های جنسیتی همسو می‌کند.  به‌عبارت دیگر، افراد تمایل دارند ویژگی‌ها و رفتارهایی را که با جنسیتشان مطابقت دارد، در خود تقویت کنند و رفتارهای ناسازگار را نادیده بگیرند یا سرکوب کنند.

او نقش جامعه در شکل‌گیری طرح‌واره‌ها را مهم می‌داند. دکتر بَم تأکید می‌کند که جامعه از طریق رسانه‌ها، آموزش، خانواده و سایر نهادها، اطلاعات جنسیتی را به‌گونه‌ای ارائه می‌دهد که افراد از سنین پایین، طرح‌واره‌های جنسیتی را درونی می‌کنند.  این فرآیند منجر به تقویت کلیشه‌های جنسیتی و محدودیت در رفتارهای فردی می‌شود.

دکتر بم ابزار سنجش برای این پدیده را چنین معرفی میکند. برای اندازه‌گیری میزان نوع‌پذیری جنسی،  فهرست نقش‌های جنسی بَم (Bem Sex-Role Inventory) طراحی شده.  این ابزار افراد را در چهار دسته قرار می‌دهد:

✔️نوع‌پذیر جنسی (Sex-Typed):
افرادی که ویژگی‌های مرتبط با جنسیت خود را دارند.

✔️نوع‌پذیر متقابل جنسی (Cross-Sex-Typed):
افرادی که ویژگی‌های جنس مخالف را دارند.

✔️دوگانه‌جنسی (Androgynous):
افرادی که ترکیبی از ویژگی‌های مردانه و زنانه را دارند.

✔️نامتمایز (Undifferentiated):
افرادی که ویژگی‌های مشخصی از هیچ‌یک از دو جنس را ندارند.

بم همچنین پیشنهاداتی برای کاهش نوع‌پذیری جنسی ارائه کرده است. دکتر سندرا بَم پیشنهاد می‌کند برای کاهش تأثیرات منفی نوع‌پذیری جنسی، باید:

👈کودکان را با الگوهای رفتاری متنوع و غیرکلیشه‌ای آشنا کرد.

👈اطلاعات جنسیتی ارائه‌شده در رسانه‌ها و آموزش را بازنگری کرد.

👈به کودکان آموزش داد که ویژگی‌ها و رفتارها محدود به جنسیت خاصی نیستند.

چند نکته کلیدی در این  نظریه قابل ذکر است که میگوید؛

🟠افراد با مشاهده رفتارهای مردانه و زنانه در خانواده، مدرسه، رسانه و جامعه، به مرور یاد می‌گیرند چه رفتارهایی "مناسب" جنسیت آن‌ها است.

🟠این طرح‌واره‌ها بر نحوه درک، یادآوری اطلاعات و تصمیم‌ گیری‌های فردی تأثیر می‌گذارند.
کودکان تمایل دارند اطلاعاتی را که با طرح‌واره‌های جنسیتی آن‌ها سازگار است، بهتر یاد بگیرند و به خاطر بسپارند.

✨مثال‌ها:

پسر کوچکی که دوست دارد با عروسک بازی کند، اما یاد می‌گیرد که این کار "مخصوص دخترها" است، بنابراین خود را محدود می‌کند.

دختری که علاقه‌مند به علوم است، ممکن است در مدرسه یا رسانه‌ها پیام‌هایی دریافت کند که علوم برای پسرها مناسب‌تر است، پس از علاقه‌اش فاصله می‌گیرد.


ولی انتقاداتی هم نیز  بر این نظریه وارد است:

نادیده گرفتن عوامل زیستی: برخی منتقدان معتقدند که نظریه فقط بر عوامل اجتماعی تمرکز دارد و تفاوت‌های زیستی یا ژنتیکی را نادیده می‌گیرد.

کاهش پیچیدگی فردی: همه افراد به یک شکل به پیام‌های جنسیتی پاسخ نمی‌دهند، ولی این نظریه گاهی فرض می‌کند همه کودکان به یک شکل تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

تقویت کلیشه‌های جنسیتی: برخی می‌گویند که تمرکز بیش‌ازحد بر طرح‌واره‌ها ممکن است باعث بازتولید کلیشه‌ها شود به‌جای کاهش آن‌ها.

این نظریه طرح‌واره جنسیتی (Gender Schema Theory) در وب‌سایت Helpful Professor نشر داده شده. 

🔡لینک مطلب

تهیه شده در +Think
دکتر موریس ستودگان


#نظریه_طرح‌واره_جنسیتی

✨زادروزت بر روان بشریت و جهان خجسته، زیگموند فروید!


مخترع ناخودآگاه، کاوشگر رویاها، و کسی که جسارت داشته به درون تاریک‌ترین گوشه‌های ذهن انسان نفوذ کنه.

اگه بخوام تحلیلی کوتاه از شخصیت فروید رو جرات کنم، میَشه گفت اون ترکیبی نادر از نبوغ، جسارت فکری، و سرسختی بود. فروید انسانی بود عمیقاً کنجکاو، کسی که از مواجهه با تاریکی‌های روان نمی‌ترسید. اون شخصیت مستقلی داشت، ولی در عین حال، گاه دچار نوعی خودمحوری علمی میشد و پذیرش دیدگاه‌های مخالف براش دشوار بود. وابستگی شدیدش به نظریات اولیه‌اش، مخصوصا در باره سکسوالیته، نشون میده که گاهی بیش از اونکه از تجربه و داده پیروی کنه، به درک شهودی خودش وفادار میموند. در عین حال، شجاعتش در پرداختن به موضوعاتی تابو مثل میل جنسی کودک یا عقده اُدیپ، گواه بر روحیه‌ای رادیکال و انقلابی ایشونه.
اگه امروز زنده بود، احتمالاً از اینکه نظریاتش هم الهام‌بخش و هم محل مناقشه شده‌، خوشحال بود.

پس در سالروز تولدش، چه موافق فروید باشیم و چه منتقدش، نمیشه منکر تأثیر عمیق و ماندگار این بزرگ مرد روی روان‌شناسی، فرهنگ و حتی هنر شد.


نقاشی و نوشته: دکتر موریس ستودگان‌


Think+

✨بر اساس تحقیقات و آمارهای موجود، تفاوت معناداری در میزان اختلالات روانی بین زنان و مردان مشاهده می‌شود.

۱. آمارهای جهانی :
- در انگلستان، از هر ۵ زن یک نفر (۲۰%) و از هر ۸ مرد یک نفر (۱۲٫۵%) از اختلالات روانی رنج می‌برند.

- زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به اختلالات اضطرابی و افسردگی قرار دارند.

- مردان سه برابر بیشتر از زنان اقدام به خودکشی موفق می‌کنند، در حالی که زنان بیشتر اقدام به خودزنی یا خودکشی ناموفق دارند.

- زنان سه برابر بیشتر از مردان به اختلالات خوردن (مانند آنورکسیا و بولیمیا) مبتلا می‌شوند.

👈لینک اول مطالعه
👈لینک دوم مطالعه


۲. آمارهای ایران :
- در ایران، حدود ۳۰% زنان و ۱۵% مردان از اختلالات روانی رنج می‌برند.

- افسردگی در زنان دو برابر بیشتر از مردان است (۱۲٫۷% زنان در مقابل ۶٫۵% مردان).

- اختلالات اضطرابی در زنان ۱۹٫۴% و در مردان ۱۱٫۹% گزارش شده است.

- بر اساس پیمایش ملی سلامت روان (۱۳۹۰)، ۲۳٫۶% از جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال ایران حداقل یک اختلال روانی داشتند که سهم زنان بیشتر بود.

👈لینک اول مطالعه
👈لینک دوم مطالعه
👈لینک سوم مطالعه


۳. دلایل تفاوت جنسیتی :
- عوامل بیولوژیک: تغییرات هورمونی (مانند قاعدگی، بارداری، یائسگی) و ساختار مغز زنان.

- فشارهای اجتماعی: انتظارات جامعه از زنان در نقش‌های چندگانه (مادری، همسری، شغلی) و کمالگرایی.

- خشونت و سوءاستفاده: زنان بیشتر در معرض خشونت خانگی و آزار جنسی قرار میگیرند که منجر به PTSD و افسردگی میشود.

- سبک مقابله: زنان بیشتر علائم درونریزی (افسردگی، اضطراب) و مردان علائم برونریزی (پرخاشگری، سوءمصرف مواد) نشان میدهند.

👈لینک اول مطالعه
👈لینک دوم مطالعه
👈لینک سوم مطالعه


۴. گروههای سنی پرخطر :
- زنان ۱۶ تا ۲۴ سال سه برابر بیشتر از مردان همسن خود اختلالات روانی دارند.

- مردان ۴۰ تا ۴۹ سال بالاترین نرخ خودکشی را دارند.

- زنان در فقر ۲۹% و زنان شاغل کمتر دچار اختلالات روانی می‌شوند.

👈لینک اول مطالعه
👈لینک دوم مطالعه


۵. دسترسی به خدمات روانی
- مردان کمتر به روانشناس مراجعه می‌کنند (فقط ۳۶% مراجعان درمانهای روانی مردان هستند).

- زنان بیشتر از مردان برای مشکلات روانی کمک می‌خواهند، اما مردان ترجیح می‌دهند خودشان با آن کنار بیایند.

👈لینک مطالعه


✔️به طور کلی، زنان در سراسر جهان و ایران بیشتر از مردان از اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب رنج می‌برند، در حالی که مردان بیشتر با مشکلاتی مانند سوءمصرف مواد و رفتارهای پرخطر مواجه‌اند. این تفاوتها ناشی از ترکیبی از عوامل بیولوژیک، روانی و اجتماعی است.

تهیه شده در +Think

25 May 2025

✨خودشفقتی پلی‌ست میان رنج و آرامش، نه با انکار درد، بلکه با همدلی با خود. یعنی پذیرفتن خود، حتی وقتی که شکست خورده‌ایم؛ نه چون کامل هستیم، بلکه چون انسان هستیم.



دکتر موریس ستودگان +Think