مذهب علیه مذهب، ایده مشترک مطهری و شریعتی

🔻گفتگوی سیمافکر با سیدجواد میری مینق اردیبهشت ۱۴۰۱

شهید مطهری و مرحوم شریعتی را معمولاً به‌عنوان دو شخصیت مقابل هم شناخته‌ایم. اما دکتر میری معتقد است که اگر از منظر دیگری نگاه کنیم، می‌توانیم این دو را در ایده مذهب علیه مذهب، در کنار هم ببینیم. مقابله با عبادت جاهلانه که آیت‌الله مطهری مدام بر آن تکیه می‌کند، همان ایده مذهب علیه مذهب است که دکتر شریعتی نیز طرح نموده است. بنابراین، شاخصه مذهبی که در برابر قدرت متعبد است، قرارگرفتن عبادت در کنار جهالت و شاخصه مذهب راستین توحیدی، عقلانیت و سرخم‌نکردن در برابر وضع موجود است.

🔹 فیلم کامل را اینجا ببینید:
simafekr.com/video/26974/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#مستند

تجربه‌ی دیدن

🔻مستند «شیوه‌های نگریستن»-جان برجر - قسمت اول؛ ۱۹۷۲ - BBC

ویدئوی کامل را در اینجا ببینید:
https://youtu.be/6QbF4A8pWxU

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

هنر در جهان امروز وضع دگرگونی پیدا کرده و گویا از دست رفته است.
امروزه به واسطه تکثیرپذیری، آثار هنری بیش از پیش در دسترس عموم قرار گرفته‌اند. اما آیا همچنان آثار هنری که در بافتار سنتی خود واجد معنایی بوده و اساساً وجودداشتن آنها بیشتر از دیده‌شدنشان ارج نهاده می‌شد، اکنون نیز چنین موقعیتی دارند؟
والتر بنیامین در مقاله مشهور «اثر هنری در عصر تکثیر مکانیکی» می‌گوید؛ تکثیرپذیری آثار هنری با کمک تکنولوژی، هنر را از ذات آیینی و اصیل خود دورساخته‌ است؛ اما هنر اکنون به واسطه این حضور در توده مردم می‌تواند خصلتی سیاسی، یعنی «رهایی‌بخش» پیداکند.
جان برجر در این قسمت از مجموعه مستند «شیوه‌های نگریستن»، وامدار بنیامین است. برجر اینجا سعی دارد نشان دهد تکثیر آثار هنری با دیدن و تجربه ما چه کرده است. اثر مانند اطلاعاتی انبوه، هرجایی و هر زمانی می‌تواند حاضر باشد؛ اما هنوز دیدن نسخه اصل یک اثر هنری به دلیل نحوه رابطه ما با اثر و هنرمند می‌تواند تجربه‌ای تازه باشد.
امروز وقتی به یک اثر شاهکار نقاشی نگاه می‌کنیم؛ ممکن است دیگر گره خورده به درکی که در گذشته داشته است نباشد؛ از طرفی هم نظام سرمایه‌داری با تقدس‌بخشی و پافشاری بر اصالت و یگانگی اثر، راه ما را در برابر دسترسی و نگریستن به آن سد می‌کند.
به سخن بنیامین اگر برگردیم خواهیم دید که او به وجهی این تکثیرپذیری و حضور هنر میان توده مردم را ستایش می‌کند. وقتی «هاله»‌ای که اثری هنری را فراگرفته زدوده می‌شود، به راحتی هنر از چنگ گروهی خاص رها شده و به توده مردم بازمی‌گردد و اکنون به قلمرو سیاسی کشیده می‌شود.
اما حرف بنیامین تا چه اندازه هنر را در زندگی روزمره و تجربه حقیقی عامه مردم می‌نشاند؟
با اینکه بنیامین ادعا می‌کند هنر امری جدا از تجربه زندگی انسانی نیست، با بخشیدن صورتی آرمانی به آن گویا در نهایت در برابر تجربه انضمامی ما می‌ایستد؛ اینجا این دیدگاه و دیدگاهی که هنر را در موزه‌ها محصور می‌کند به هم می‌رسند. دیدگاهی که هنر را در دوردست می‌نشاند، از «کیفیت راستین» آن، که در تجربه معمولی و روزمره امور رخ می‌دهد، می‌کاهد و در نهایت در برابر هنر و زندگی می‎ایستد.
مستند «شیوه‌های نگریستن» مستند از این جهت که هنر را در بافت تجربه روزمره نشان می‌دهد قابل توجه است.

🔹فیلم کامل را اینجا ببینید:
https://simafekr.com/video/26967/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سخنرانی

حماسه‌ی خرد

سخنرانی سیدحسن شهرستانی با موضوع «بیان هنرمندانه‌ی حکمت در شاهنامه‌ی فردوسی» - کتابخانه‌ی ملی ایران- آذر ۱۳۸۹

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27007/
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

شاهنامه بزرگ‌ترین منظومه حماسی ایرانیان است و مملو از تصاویر باشکوهِ قهرمانیِ پهلوانان و شاهان ایران‌زمین. با این حال، فردوسی شاهنامه را با ستایش «خرد» آغاز می‌کند و آن را «بهتر از هر چه ایزد بداد» می‌داند. فردوسی با آغازِ از خرد، حماسه را با خرد می‌آمیزد و با این آمیزش، حماسه رنگ خاصی به خود می‌گیرد؛ چنان‌که رستم، قهرمان شاهنامه، متصف به خرد است و دشمن او متصف به بی‌خردی. اما خرد در شاهنامه صِرف دانش نیست؛ بلکه فوق دانش است: «خرد بر سر دانش افسر بود»؛ چنان‌که اسفندیار دانشمند است، اما خردمند نیست. خردی که در شاهنامه از آن سخن می‌رود و حماسه او رنگ آن را به خود می‌گیرد، مرادف حکمت و چشم جان است؛ از این سو قرین نیکی و رفتار حکیمانه و دربردارنده مجموعه فضایل انسانی است. در این گفتار، دکتر سیدحسن شهرستانی، استاد دانشگاه هنر، با بیان جایگاه محوری حکمت و خرد در شاهنامه، به بیان معنا و ویژگی‌های آن در شاهنامه می‌پردازد.

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27007/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سپید_وسیاه

🎬شاه شاعران

شاهنامه چگونه در تاریخ ملت شدن ایرانی‌ها حاضر بوده است؟

آتاتورک خطاب به فروغی می‌گفت: شما ایرانی‌ها قدر ملیت خودتان را نمی‌دانید و نمی‌دانید که ریشه داشتن در زمین چه حسی دارد. شما از شاهنامه که سند ملیت شماست سپاسگزار نیستید. در حالی که من ناچارم برای ملت ترک چنین پیشینه‌ای را تازه خلق کنم.
کنگره هزاره فردوسی چندسال بعد از به قدرت رسید رضاخان برگزار شد. در سال‌های پیش از آن ایران با سرعت زیاد دولت و نخست‌وزیر عوض می‌کرد، اما گویا اینهمه بی‌ثباتی سیاسی برای محمد علی فروغی مصداقی از بی‌ملتی بود.
پروژه‌ای که با هزاره فردوسی آغاز شد تا دوره پهلوی دوم با تلاش حکومتی ادامه یافت و بعد از آن تا امروز به سرعت فراموش شد.
ریشه‌های آنچه در ابیات شاهنامه بود اما عمیق‌تر از گذشته برای ما ایرانیان پیدا شد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست
@simafekr_com

به مناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت فردوسی

قهرمان ایرانی، خردمند است!

از نظر دکتر سیدحسن شهرستانی، استاد دانشگاه هنر، پهلوان ایرانی در شاهنامه، سه خصلت برجسته دارد: یزدان‌شناسی، خردمندی و دادگری. در مقابل آنان، بی‌خدایان و بی‌خردان و ستمگران قرار می‌گیرند. البته خرد در شاهنامه قرین حکمت و فوق دانش است و دانشمند، همیشه خردمند نیست.

سخنرانی سیدحسن شهرستانی با موضوع «بیان هنرمندانه‌ی حکمت در شاهنامه‌ی فردوسی» - آذر ۱۳۸۹


فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27007/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌
#دونقطه

شاهنامه، سرشت ایران
یوسفعلی میرشکاک


یوسفعلی میرشکاک، شاهنامه را توحیدی‌ترین اثر در ادبیات فارسی و در عین حال، ایرانی‌ترین آن‌ها می‌داند. فردوسی در شاهنامه، انسان ایرانی را مخاطب قرار می‌دهد و ریشه‌هایش را به او یادآور می‌شود؛ اما این ایرانی‌بودن، مختص به مردمی در جغرافیا و نژادی مشخص نیست؛ بلکه حکیم توس در شاهنامه، طرحی از زندگی و نحوه‌ای بودن در جهان را می‌نمایاند که می‌تواند دعوتی برای همه مردمان جهان در بر داشته باشد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

به بهانه دوم خرداد...

انحلال نیروهای سیاسی

سیاسیون چگونه فرصت تاریخی خود را از دست دادند؟

گفتگوی اختصاصی سیمافکر با دکتر محمدرضا تاجیک - بخش دوم

فیلم کامل این گفتگو به زودی در سیمافکر:
Simafekr.com

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#گفتگوی_اختصاصی

انحلال نیروهای سیاسی

بخش دوم گفتگوی اختصاصی سیمافکر با محمدرضا تاجیک - بهمن ۱۴۰۰

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27020/
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

در طی گفتگوهای زمستان سال گذشتۀ سیمافکر در باب وضع سیاست در ایران امروز، گفتگویی با دکتر محمدرضا تاجیک، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، فعال سیاسی و رئیس «مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری» در دوران ریاست‌جمهوری سیدمحمدخاتمی داشتیم. بخش اول این مصاحبه در بهمن همان سال منتشر شد و اینک بخش دوم آن به بهانه خرداد منتشر می‌شود.
در این بخش از گفتگو، دکتر تاجیک معتقد است که سیاسیون و روشنفکران ما آن‌چنان گرم ساختارهای رسمی و منازعات کلان سیاسی شده‌اند که نمی‌توانند صحنه اصلی سیاست که در سطح کنش‌های مردم جریان دارد را ببینند. در حالی که اکنون، این مردم هستند که نیروی پیشرو و آوانگارد جامعه هستند و احزاب و کنشگران سیاسی به دنبال آن‌ها می‌دوند. دکتر تاجیک تنها راه بقا و تأثیرگذاری احزاب و کنش‌گران سیاسی را نه در جداشدن از مردم به بهانه‌های روشنفکرانه و مشغولیت‌های رسمی سیاست و نه در عقب‌افتادن و دنباله‌روی از مردم، بلکه در همراهی و درک مردم می‌داند.

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27020/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌طمع قدرت سیاسیون را از مردم جدا کرد!

محمدرضا تاجیک

امروز گسست نخبگان و کنش‌گران سیاسی و مردم، بحرانی‌ترین دوره خود را سپری می‌کند؛ کنش‌‌گرانی که تا چندی پیش، مردم می‌توانستند تصویری از آینده خود را در گفتار و اراده آنان بیابند. امروز اما گویی مردم تصویری از زندگی خود در کنش سیاسیون نمی‌بینند و امیدی به مسیر آن‌ها نبسته‌اند؛ گویی آن‌ها راه خود را می‌پیمایند و مردم نیز در جستجوی راه‌های تازه‌ای بیرون از صحنه رسمی سیاست هستند. دکتر تاجیک علت این وضعیت را این می‌داند که روشنفکران و کنشگران سیاسی ما، صحنه سیاست را تنها در ساختار رسمی می‌بینند و صرفاً به‌دنبال کسب سهمی در قدرت هستند و توجهی به مردم، به‌عنوان نیروی اصلی سیاست ندارند.

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27020/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#دونقطه

اصلاحات و حذف مردم

محمدجواد غلامرضا کاشی

امروز حتی جریان اصلاحات هم حرفی برای مردم ندارند و مردم هم امیدی به آن‌ها نبسته‌اند. دکتر کاشی معتقد است که برای اصلاحات، همان اتفاقی افتاد که برای جریانات انقلابی هم رخ داد. جنبش اجتماعی اصلاحات به‌تدریج بوروکراتیزه شد و تبدیل شد به یک سری نخبه در رأس، و مردمی که تنها وظیفه دارند در انتخابات به آن‌ها رأی دهند! سست‌شدن پیوند سران اصلاحات با مردم و خارج‌شدن مردم از میدان فعالیت این جنبش اجتماعی، منجر به تهی‌شدن و نامفهوم‌شدن آرمان‌های اولیه شد؛ آرمان‌هایی که این جنبش را به‌وجود آورده بودند و زمانی می‌توانستند با زندگی مردم، ارتباط واقعی داشته باشند.

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27020/

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایستادن، جوهره حرکت امام خمینی

گفتگوی اختصاصی سیمافکر با محمدهادی محمودی خرداد ۱۴۰۱

فیلم کامل را اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27036
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایستادن، جوهره حرکت امام خمینی

گفتگوی اختصاصی با محمدهادی محمودی

امروز بیش از همیشه، هیاهوی ضعف‌ها و مشکلات روزمره مردم، نیروی ایران را تحلیل برده است. در این وضعیت، سخن‌گفتن از انقلابی که امروزِ ما را شکل داده، دشوار و ناروا به نظر می‌رسد. اما چه چیزی ما را وامی‌دارد که از خمینی و رخدادی که با او رقم خورده است، سخن بگوییم؟ در حرکت امام خمینی، یک چیز محوریت دارد: قدراست‌کردن و ایستادن.
آموزه اساسی امام این است که دیانت و سیاست جوهره مشترکی دارند و آن جوهره مشترک، ایستادن است. امام در موقعیت علمی خود، چه در عرفان و چه در دیگر علوم، همین ایستادن و راستی را دنبال می‌کند و مسئولیت علم را به دانشمندان و علمای دین یادآوری می‌کند. در میدان سیاست نیز محور قیام امام، برپاداشتن و ایستادن ملت ایران است. از نظر او، مردمی که نتوانند بایستند، مردم نیستند و نمی‌توانند آینده‌ای برای خود داشته باشند. امروز به نظر می‌رسد به‌یادآوردن و پایمردی بر همین ایستادن است که بار دیگر می‌تواند ایران را از پسِ مشکلات و ضعف‌هایش سربلند بیرون آورد.
در ایام سالگرد ارتحال امام خمینی، به سراغ دکتر هادی محمودی، پژوهشگر فلسفه و عرفان رفتیم تا با نظر به وضع اکنون ایران، درباره شخصیت امام گفتگو کنیم. دکتر محمودی، دکترای عرفان و اندیشه امام خمینی، ایستادن را اساسی‌ترین مسئله و دغدغه امام در پیگیری علم و سیاست می‌داند.

فیلم کامل را اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27036
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

امام چگونه با مردم حرف می‌زد؟

محمدهادی محمودی

شخصیت امام خمینی سوای همه صلابتی که داشت، اما از چیزی برخوردار بود که می‌توانست نیرویی در میان مردم داشته باشد. همانطور که محمدهادی محمودی در این گفتگو می‌گوید امام در سخنرانی‌ها و سخنان خود بسیار ساده سخن می‌گفت و عموم مردم به سادگی آن را درک می‌کردند. اگر چه اهل فکر و نظر هم متوجه ظرایف سخنان او بودند. خام‌دستانه به نظر می‌رسد که سیاست‌مداران و اهل قدرت فکر کنند این منش امام محدود به الفاظی بوده که حالا با به کار بردن آن می‌توانند چنین نیرویی را دوباره زنده کنند. نیرویی که شخصیت امام از پس همه تلاش‌هایی که برای تحقق و نشاندن اصول حکومت اسلامی ایجاد می‌کرد، از همدلی و هم‌صحبتی با مردم بود.

فیلم کامل را اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27036
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایستادن، هویّت ماست...

محمدهادی محمودی

محوری‌ترین نقطه سیاست برای امام خمینی، مردم‌اند. اما مسئله مردم در این سیاست، نه برای دست‌مایه کردن آنها برای اغراض سیاسی است و نه اصطلاحی حقوقی که آنها را تابع کشوری می‌داند. هویت سیاست به مردم گره خورده و هویت مردم به «راست ایستادن» آن‌هاست. محمدهادی محمودی می‌گوید این «راست ایستادن» است که می‌تواند از مردم نیرویی تازه برای سیاست بخواهد و آنها را از پس صدها سال استعمار، زنده کند.

فیلم کامل را در اینجا ببینید:
simafekr.com/video/27007/
💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

حقیقتِ یافتنی

نادر طالب‌زاده

۴۰ روز از رفتن نادر طالب‌زاده گذشت. طالب‌زاده مستندسازی جریان‌ساز و بی‌بدیل بود که در راه حقیقتی که یافته بود از اولین سال‌های انقلاب تا زمان مرگ، یکسره ایستادگی کرد.
نادر طالب‌زاده اینجا مختصری از ماجرای خود با راهِ آن حقیقت می‌گوید، این که شیوه زندگی در غرب باعث شده بود حقیقت برایش یافتنی باشد، و نه امری از پیش روشن.

فیلم بخشی است از یک گفت‌وگو با مرحوم نادر طالب‌زاده که برای مستندی با موضوع مرحوم علی صفایی ضبط‌شده است. این مستند به کارگردانی آقای عبدالرضا نعمت‌الهی اکنون در مرحله تدوین است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

گفتمان دانشگاهی علیه اسرائیل نداریم!

سعید زیباکلام

در این سال‌ها کسانی که در محیط‌های فکری و نخبگانی، پیوسته از آرمان‌خواهی سخن می‌گفتند، روی‌هم‌رفته نشاط سیاسی سابق خود را از دست داده‌اند. اینکه با وجود اندیشکده‌ها و مراکز فکری‌ای که مشغول به فعالیت‌اند، ما هنوز نمی‌توانیم گفتمان یا سیاستی دقیق و روشن در برابر اسرائیل و آمریکا داشته باشیم، بر اساس آنچه سعید زیباکلام در این‌جا می‌گوید، حاصل تسلیم‌‌بودن آنها در برابر تصمیم حاکمیت است. آنچه زیباکلام به درستی اینجا اشاره می‌کند این است که آمریکا و انگلیس و اسرائیل در طول این سالیان با وجود تغییر دولت‌ها، سیاست واحدی را در قبال ایران داشته‌اند و این سیاست‌ واحد در دل خود مجادلات گفتمانی بسیاری را هم هضم می‌کند. اما ما تاکنون از این گفتمان واحد بی‌بهره‌ بوده‌ایم. زیباکلام تاکید می‌کند اتفاقا برای حفظ اصول انقلاب نباید منتظر تصمیم سیاسی حاکمیت بود. باید گفتاری را زنده کرد که بتواند آن اصول انقلاب از نو زنده کند.
این سخنرانی سال ۱۳۹۵ در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ایراد شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com