نوروساینس خواب

اختلال خواب عجیبی هست به نام نارکولپسی که چهار مشخصۀ مهم دارد:

۱. خواب‌آلودگی بیش از حد در هنگام روز.
۲. توهماتی که در هنگام شروع خواب اتفاق می‌افتد.
۳. خواب رفتن‌های ناگهانی یا فلج شدن‌های ناگهانی به دنبال هیجانات شدید. مثلاً شخص نارکولپتیک اگر شدید بخندد ممکن است خواب برود! یا دستش فلج شود، پایش فلج شود، به طوری که تا مدتی نتواند آن را حرکت دهد.
۴. فلج شدن دست یا پا در هنگام بیدار شدن از خواب، یا هنگام خواب رفتن.

اما نارکولپتیک‌ها گاهی خواب دیدنشان هم عجیب است. گاهی خواب‌هایی می‌بینند که وقتی بیدار شدند فکر می‌کنند آن‌چه دیده‌اند در واقعیت برایشان اتفاق افتاده است، نه در خوابشان! اخیراً در کتابی درباره نوروساینس خواب‌ها نقل قولی از دکتر تام اسکمل خواندم که از پزشکان و نوروساینتیست‌های هاروارد است و درباره نارکولپسی تحقیق می‌کند. گفته بود دختر جوان نارکولپتیکی به برادرش می‌گوید من بلدم پرواز کنم. بعد می‌رود از بالای پله‌ها به هوا می‌پرد تا پرواز کند. طبیعی است که می‌افتد زمین. اما از پرواز منصرف نمی‌شود! چون دوباره آن را تکرار می‌کند! در خواب دیده بوده است دارد پرواز می‌کند، اما در هنگام بیداری برایش مثل این بوده است که آن پرواز در واقعیت اتفاق افتاده است نه در خواب!

نارکولپسی البته اختلال است و خواب‌هایی که گاهی نارکولپتیک‌ها می‌بینند از نوع طبیعی نیستند. اما حقیقت این است که حتی خواب‌های طبیعی‌مان هم کم رازآلود نیستند. منظورم آن تصویرها و اتفاقاتی است که وقتی خواب هستیم در سرمان می‌گذرند. این یادداشت‌ها را ادامه خواهم داد.

عباس پژمان
۴بهمن ۱۴۰۰

#نوروساینس #خواب #پارت_1

Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn

نوروساینس خواب ۲

یک نارکولپتیک دیگر هم خواب دید دختر جوانی در دریاچه‌ی نزدیکشان غرق شده است. وقتی از خواب بیدار شد به زنش گفت رادیو را روشن کن. با اطمینان کامل انتظار داشت خبر در رادیو اعلام شود. یک نارکولپتیک دیگر در خواب دید به شوهرش خیانت کرد. از آن پس واقعاً فکر می‌کرد به شوهرش خیانت کرده است، تا این که تصادفاً آن مرد را که در خوابش با او همبستر شده بود دید. آنجا بود که فهمید او و این مرد سال‌هاست همدیگر را ندیده‌اند. باز یک نارکولپتیک دیگر خواب دید یکی از اعضای خانواده‌اش مرده است و وقتی بیدار شد حتی زنگ زد مأموران کفن و دفن بیایند. اما ناگهان آن شخصی که قرار بود مرده باشد آمد.

البته فقط نارکولپتیک‌ها نیستند که رویا و واقعیت را با هم اشتباه می‌کنند. بیداری‌های کاذب هم نوعی دیگر از واقعیت به نظر رسیدن رویاست که در خواب هر کس می‌تواند اتفاق بیفتد. چه نارکولپتیک باشد چه نباشد. این هم از این قرار است که در خوابت می‌بینی از خواب بیدار شدی و شروع کردی آن کارهایی را انجام دادن که معمولاً بعد از بیدار شدن از خواب انجام می‌دهی. مثلاً دستشویی رفتن، دست و رو شستن، صبحانه خوردن و غیره. اتفاقاً این نوع خواب‌ها خیلی هم دقیق اتفاق می‌افتند. انگار از روی واقعیت عکس برداری شده اند. و باز یک نوع دیگر این که شخص در خوابش می‌بیند خوابی دیده است و بعد بیدار شده است و آن خواب را به یاد می‌آرد، یا برای کسی تعریف می‌کند. در حالی که این بیدار شدن و آن خواب را به یاد آوردن یا تعریف کردن هم ادامه همان خوابی است که می‌بیند. بیداری واقعی اتفاق نیفتاد است. بعضی‌ها حتی می‌بینند بیدار شدند و خوابی را که دیده بودند روی کاغذ یادداشت کردند، تا از یادشان نرود! اما صبح که بعد از بیدار شدن واقعی به سراغ دفتر یادداشت می‌روند، می‌بینند همه‌اش خواب بوده است. و شاید اولین خواب از این نوع خواب‌ها هم خواب ژوانگزی باشد، شاعری چینی که در قرن چهارم پیش از میلاد می زیست. البته معلوم نیست آیا او آن خواب را واقعاً دیده بود یا فقط با تخیلش ساخت.

من، که ژوانگزی باشم، دیشب خواب دیدم پروانه‌ای هستم. با هر قصدی که به هر جا پریدم با قصد پروانه‌ایم بود. حال خوشی که در خواب داشتم فقط حال خوشی بود که پروانه می‌تواند داشته باشد، از ژوانگزی بودنم هیچ خبری نداشتم. آنگاه طولی نکشید بیدار شدم و دوباره تماماً خود ژوانگزی‌ام شدم. اکنون نمی‌دانم آیا دیشب انسان بودم که خواب می‌دید پروانه شده است، یا اکنون پروانه هستم که خواب می‌بیند انسان است.

عباس پژمان
#نوروساینس #خواب #پارت_2
Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn

خواب‌های ما، که منظورم خوابیدن‌مان است نه خواب‌هایی که می‌بینیم، طبق الگوی خاصی اتفاق می‌افتد. این الگو از پنج مرحله تشکیل می‌شود، که به ترتیب پشت سر هم می‌آیند. طول هر دوره از آن‌ها هم، از شروع مرحله ۱ تا پایان مرحله ۵، معمولاً یک ساعت و نیم تا دو ساعت است. در یک خواب طبیعی، که معمولاً هفت ساعت و نیم است، چهار بار این دوره تکرار می‌شود. اما طول آن ثابت نیست و کم و زیاد می‌شود. و اما مراحل پنج گانه. برای توصیف هر کدام از این مراحل از نوار مغز یا نوار امواج مغزی کمک گرفته می‌شود. نورون‌های مغز با موج الکتریکی کار می‌کنند. برای همین در مغز همیشه امواجی الکتریکی در حال تولید است. بعد هم این امواج در بیداری و در هر کدام از مراحل پنج گانه خواب شکل خاصی دارند. برای همین است که برای توصیف هر کدام از مراحل خواب بسیار کمک کننده هستند. عباس پژمان
#خواب

Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn۱

نوروساینس خواب ۳

خواب‌های ما، که منظورم خوابیدن‌مان است نه خواب‌هایی که می‌بینیم، طبق الگوی خاصی اتفاق می‌افتد. این الگو از پنج مرحله تشکیل می‌شود، که به ترتیب پشت سر هم می‌آیند. طول هر دوره از آن‌ها هم، از شروع مرحله ۱ تا پایان مرحله ۵، معمولاً یک ساعت و نیم تا دو ساعت است. در یک خواب طبیعی، که معمولاً هفت ساعت و نیم است، چهار بار این دوره تکرار می‌شود. اما طول آن ثابت نیست و کم و زیاد می‌شود. و اما مراحل پنج گانه. برای توصیف هر کدام از این مراحل از نوار مغز یا نوار امواج مغزی کمک گرفته می‌شود. نورون‌های مغز با موج الکتریکی کار می‌کنند. برای همین در مغز همیشه امواجی الکتریکی در حال تولید است. بعد هم این امواج در بیداری و در هر کدام از مراحل پنج گانه خواب شکل خاصی دارند. برای همین است که برای توصیف هر کدام از مراحل خواب بسیار کمک کننده هستند.

مرحله ۱- این مرحله که در خیلی‌ها چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد مرحله انتقال از بیداری به خواب است. اگر در این مرحله از مغز نوار گرفته شود بیشتر موج‌هایش از نوعی هستند که آن را موج آلفا می‌گویند، که در بیداری هم هست. مغز وقتی بیدار اما در حال استراحت است موج آلفا تولید می‌کند. منتهی در بیداری دو جور موج دیگر هم تولید می‌کند. به نام‌های بتا و گاما. اما آن‌ها دیگر در این مرحله از خواب نیستند. چون مغز آن‌ها را وقتی تولید می‌کند که مشغول بعضی کارهای خاصی باشد. اگر تمرکزش روی انجام یک عمل باشد بتا تولید می‌کند. اگر کار فکری بکند، یا اضطراب و هیجان داشته باشد، گاما تولید می‌کند.

مرحله ۲- در این مرحله، مغز دیگر کاملا خواب است اما خوابش هنوز عمیق نیست. موج‌ها هم در این مرحله آهسته‌تر می‌شوند و شکل دیگری پیدا می‌کنند. این موج‌ها را تتا می‌گویند.

مرحله ۳- در این مرحله است که خواب عمیق شروع می‌شود. اما در پایان آن و شروع مرحله ۴ است که کاملاً عمیق می‌شود. در این مرحله موج‌ها بازهم آهسته‌تر می‌شوند و شکل دیگری پیدا می‌کنند. این موج‌های جدید را می‌گویند موج‌های دلتا، که مهم‌ترین موج خواب هستند. اما در مرحله سوم هنوز کاملاً خالص نشده‌اند و موج‌های تتا هم کم و بیش با آن‌ها هست.

مرحله ۴- شاید خواب این مرحله است که خواب واقعی است. همه تأثیرات سازنده خواب، انواع ترمیم‌ها، جبران ها و رفع خستگی در این مرحله اتفاق می‌افتد. موج‌هایش هم همگی دلتا هستند. وقتی کسی در این مرحله از خواب باشد بیدار کردنش کار سختی است. در حالی که در مراحل دیگر راحت‌تر بیدار می‌شود.

عباس پژمان
#نوروساینس #خواب #پارت_3
Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn

یکی از اتفات مهمی که در خواب رِم می‌افتدفلج شدن موقتی عضلات حرکتی است، که به نظر می‌رسد کار فرگشت باشد. ظاهراً یک نوع پیشگیری است. از آنجا که خواب‌های مرحله رم خیلی زیاد است و خیلی هم واقعی به نظر می‌رسند، اندام ها بی‌حرکت می‌شوند تا مبادا شخص تحت تأثیر خوابی که می‌بیند حرکتی واقعی هم انجام بدهد. یعنی بعضی کارهایی را که در خواب انجام می‌دهد بلند شود اجرا هم بکند. واقعاً هم همین طور است. بعضی‌ها در فلج شدن عضلاتشان در مرحله ۵ اختلال دارند. این‌ها وقتی خواب می‌بینند خوابشان را اجرا هم می‌کنند! عباس پژمان
#خواب
Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn۱

نوروساینس خواب ۴

مرحله ۵- این مرحله بیشتر شبیه بیداری است تا خواب. برای این که الگوی موج‌هایش خیلی شبیه هنگام بیداری است. موج‌هایش بتا و گاما هستند! همچنان که گفتم آلفا و گاما مخصوص فکر کردن و عملی را انجام دادن هستند. این مرحله هر دوی این‌ها را دارد. فقط آلفا را ندارد. دو اتفاق بسیار مهم هم در این مرحله می‌افتد. یکی از آن‌ها حرکت‌های سریع چشم‌ها در جهت‌های مختلف است. این حرکت سریع چشم‌ها در مرحله ۵ را در انگلیسی Rapid eye movement یا به طور مخفف REM (رِم) می‌گویند. به خاطر همین است که مرحله ۵ به خواب رِم مشهور شده است. آن ۴ مرحله قبلی را می‌گویند خواب بدون رم، این مرحله را می‌گویند خواب رم. یکی دیگر از آن دو اتفاق مهم هم فلج شدن عضلات حرکتی یا بی‌حرکت شدن اندام‌هاست. اما این رِم و فلج شدن عضلات حرکتی برای چیست؟!

بعضی از پژوهش‌های جدید نشان داده است که حرکت چشم‌ها در مرحله ۵ به خاطر این است که وقتی مغز خواب می‌بیند چشم‌ها هم شروع می‌کنند صحنه‌های خوابی را که شخص می‌بیند دنبال می‌کنند. و چون مکان صحنه‌های خواب عوض می‌شود، جهت نگاه کردن چشم‌ها هم تغییر می‌کند. حرکت‌های چشم‌ها به خاطر این است.

فلج شدن عضلات حرکتی هم به نظر می‌رسد کار فرگشت باشد. ظاهراً یک نوع پیشگیری است. از آنجا که خواب‌های مرحله رم خیلی زیاد است و خیلی هم واقعی به نظر می‌رسند، اندام ها بی‌حرکت می‌شوند تا مبادا شخص تحت تأثیر خوابی که می‌بیند حرکتی واقعی هم انجام بدهد. یعنی بعضی کارهایی را که در خواب انجام می‌دهد بلند شود اجرا هم بکند. واقعاً هم همین طور است. بعضی‌ها در فلج شدن عضلاتشان در مرحله ۵ اختلال دارند. این‌ها وقتی خواب می‌بینند خوابشان را اجرا هم می‌کنند!

قبلاً گفته می‌شد فقط در مرحله ۵ یا خواب رم است که ما خواب می‌بینیم. اما پژوهش‌های جدید می‌گوید این چنین نیست. خواب دیدن در همه‌ی پنج مرحله اتفاق می‌افتد. اما چون مرحله ۵ بیشتر شبیه بیداری است، خواب‌هایی که بعد از بیداری یادمان می‌آیند بیشتر مال این مرحله است.

و اما نارکولپتیک‌ها. آن‌ها مرحله ۲ و ۳ و ۴ را ندارند! آن‌ها از مرحله یک، یکسر می‌روند به مرحله ۵. برای همین است که زیاد خواب می‌بینند. یا به عبارت بهتر خواب‌هایشان زیاد یادشان می‌ماند. و حتی با واقعیت اشتباه می‌شود. همچنان که دیدیم، مرحله ۱ و ۵ فقط خواب نیستند بلکه مقداری از بیداری هم در آن‌ها هست. مخصوصاً مرحله ۵ .

عباس پژمان
#نوروساینس #خواب #پارت_4
Instagram.com/pejman_abbas
telegram: t.iss.one/apjmn

آیا حیوانات با هم صحبت می‌کنند؟
#زبان_حیوانات
https://t.iss.one/modern_cogitation

🎥 مرگ چیست؟ حیات چیست؟

آیا حیات به معنی وجود روح در بدن است؟
آیا دوگانه گرایی دکارتی به معنای وجود مستقل "ذهن" و "بدن" نظریه ای درست است؟
یا اینکه حیات و مرگ تنها پدیده های زیستی هستند که ریشه در فعالیتهای سلولی و انتروپی دارند؟
اگر مرگ تنها یک پدیده ی زیستی است، آیا میتوان یک روز به آن مسلط شد و آن را متوقف کرد؟

#مرگ

https://t.iss.one/modern_cogitation

🌎 اثبات گرد بودن زمین با سایه‌ها توسط کار سیگن

❗️زیرنویس فارسی

#نجوم #زمین_گرد #کارل_سیگن
🙋🏻‍♂@meteorjournal 👉🏼 کانال
🙋🏻‍♂@meteorjournalgroup 👉🏼 گروه

🎥📕 خلاصه ای از کتاب تفکر_سریع و آهسته (Thinking Fast and Slow) ۲
👤 اثر دنیل کانمن
🖇 به زبان فارسی
🎞 #فیلم_کوتاه
----*-----*----*---*-----*----
👇جهت دسترسی به فیلمهای بیشتر👇

🎞 t.iss.one/PsyPortalMovie
👥 Group: t.iss.one/PortalRavan
🧠 instagram.com/Neuroscience_New

🎥📕 خلاصه ای از کتاب تفکر_سریع و آهسته (Thinking Fast and Slow) ۱
👤 اثر دنیل کانمن
🖇 به زبان فارسی
🎞 #فیلم_کوتاه
----*-----*----*---*-----*----
👇جهت دسترسی به فیلمهای بیشتر👇

🎞 t.iss.one/PsyPortalMovie
👥 Group: t.iss.one/PortalRavan
🧠 instagram.com/Neuroscience_New

خلاصه کتاب تفکر سریع و کند نوشته کانمن

▪️Thinking, Fast and Slow

• Author: Daniel Kahneman
• Publisher: Penguin Books Ltd (2011)

یکی از برجسته‌ترین کتاب‌های اقتصاد رفتاریه، اگر به این حوزه علاقه دارید، از دستش ندید.