Дети

Посвящается всем друзьям моего детства, которых я уже больше никогда не увижу.

И дольше века длится день...

***

Когда приходят душевно больные пророки - становится холодно.
Душа режет себе вены, президент напился, цветы распускаются, люди живут.
И есть среди них такие, которые заметили Солнце, большое алое Солнце.
И они пошли навстречу, навстречу Восходящему Солнцу.

***

По дороге один из них умер.
Его похоронили - песок был твёрдый.
Был там и крест.
И они пошли дальше.
Слёзы блестели при утренних лучах.
Лучах их надежды.

***

Они были настоящими друзьями.
Около десяти человек.
Да.
Безумство и веселье.
Время стало перед ними на колени.
А посреди степи стоял чайник.
Откуда он здесь?
Ребята устали.

***

Пламя костра грело их руки.
Беззаботные взгляды и светлые камни.
Детище Солнца.
Стоптанные ботинки.
Это были юноши.
Утро.
Туманов здесь не бывает.

***

И снова путь.
Больно лишь слепым.
Они идут к Солнцу.
Чайник в сумке,
Вина у них нет.
Зато они любят музыку.
А там почти нет деревьев.
Обычно.

***

Они же без любви!
Сильные чувством, дикие сердцем.
Победили и идут вперёд.
Страдают-то девушки.
Шокированная публика.
Ха. Обкуренная молодёжь.
Парни идут к Солнцу.

***

У них не формальные шаги.
Отвергнутая кул тура.
Иногда в степи встречаются голодные волки.
А где же страх?
Да, их десять.
А до Солнца ещё далеко.

***

Уже было много мгновений.
Один упал на колени.
Воды не было.
Что такое рак сердца?
Нет!
Дело не в них.
И пошли они уже вдевятером.

***

Не видно было насилия.
Ягоды.
Длинные волосы - иногда даже красиво.
А где Она?
Сердце билось быстро.
Острые пальцы, снимите маски.

***

Дешёвые записки.
Он не хочет есть.
Закройте ему глаза.
Больно ли?
Стекла они не разобьют.
Их же уже восемь.

***

Смерть сидит на шее.
А лошади красивые животные?
И розовые глаза.
Это же бред.
Восьмого они похоронили без гроба.
Земля.

***

Семь дне недели
Хочется жить молодым.
Давно не было речки.
Невозможно научиться мечтать.
Эпилепсия.
Привет, сестра.
Они случайно нас купили на крота.

***

Какое-то чучело с сеном.
Зачем?
Нужен дождь.
Мысли схожи, но гениальны.
Они психи.
А чайнике грели воду.
Солнце взошло наполовину.

***

Засохшее горло.
А кто-нибудь любит хлеб?
Это не его ружьё.
Всё подставляет лезвие?
Тишина.
Только потому, что ты не параноик, не думай, что они не гонятся за тобой.

***

Какие милые тени.
На них напали.
У них была алая кровь.
Больше половины уже прошли.
А нахрен им чайник?
Я люблю гаражных рок.

***

Вывеска: "Добро пожаловать!"
Деревянная лестница.
На небесах много мистики.
Жаль, что у него прибиты руки.
Приятно смотреть на звёзды.
Любите океан?

***

Магии нет.
Длинный путь скоро закончится.
В одного попала молния.
Хочется почитать книгу.

***

Разногласия в команде?
Здесь нет праздников.
Некоторые умеют ждать.
Солнце взошло больше, чем наполовину.

***

Они привыкли к чайнику.
Один ромешался.
Самоубийство - грех.
Луна.
А вы любите красный цвет?

***

Их трое.
Они устали, глупость.
Вероятно, ищут истину.
Ложь, убегают от предрассудков.
А религия?
А детство?
Иногда они возвращаются.

***

Чудесные годы в Америке.
Среди вас есть оптимисты?
Они пришли.
Солнце взошло!
Здесь нет ангелов.

***

Почему, кроме них, никто не видит это Солнце
Где вы, близорукие люди?
Или лучше сразу рождаться на кладбище?
Благородное время прошло.

***

Они увидели всё.
Ослепительный свет...

Февраль 2000 г.

Нестара Іванавіча акружалі моцныя і цікавыя жанчыны. Са складаным лёсам. І ў яго таксама была дачка...

https://lb.ua/society/2026/02/10/721357_spadok_mahna_chastina_druzhina.html

Нешта я надта ж сентыментальным станаўлюся. Я нічога не пісаў пра курдаў, іх няроўную барацьбу за сваю годнасць і важнасць таго, што ў апошнія гады адбываецца на Блізкім Усходзе. Але, канешне, я сачу за падзеямі. За тым, як курды насуперак усяму свету (ісламістам на чале з Турцыяй, А таксама ЗША, ЕЗ, РФ) робяць усё, каб не толькі захаваць сябе, але і паказваюць у так складаным і далёка не прагрэсіўным рэгіёне, што грамадства можна будаваць інакш. Прынамсі спрабаваць гэта рабіць. Натуральна, што ідэалізаваць гэты ўнікальны эксперымент сучаснасці не трэба, але падтрымліваць і выказваць сваю салідарнасць з курдамі і асабліва Ражавай, лічу маральным абавязкам не толькі анархістаў, але і ўсіх людзей, якія маюць годнасць і сумленне.

Думаю, большасць чытаючых гэтыя словы ведаюць аб гэных каналах, але на ўсялякі выпадак застаўлю тут чатыры тэматычныя (рускамоўныя), на якія я падпісаны:

Анархист:ки в Рожаве

Голос Курдистана ☀️

Женщина, жизнь, свобода

HEVALE

Вось кніга, аб якой узгадваў пяць месяцаў таму. Напэўна зацікавіцца адзін сябар, які пытаўся пра яе.

Можна па-рознаму ставіцца да творчасці Лявона Вольскага (я стаўлюся пазітыўна). Можна казаць, што нам не патрэбныя каханне і любоў (канешне, патрэбныя). Можна рабіць што заўгодна (ці не рабіць нічога), але без фундаменту кожны дом, кожная справа, кожная ідэя не мае сэнсу - яна разваліцца. Дазвольце сёння запосціць усім вядомую песню. Прыгожую і светлую.

Я ўжо аднойчы дзяліўся вершам майго сябра Жоры. І вось такі цудоўны верш ён прыслаў сёння.

Когда вечер приходит и утро еще далеко
Когда мысли так плавно текут по волнам
Сбрось печали, вдохни, грудь раскрой широко
И найди в себе то что ломается там.... 

Там в нутри в недрах дерзкой души
Там в нутри что покой  не найдет
Там в нутри.. Не держи напиши
Друг тебя непременно поймет

Вспомни дом, вспомни сад и лицей
Вспомни ярких и дерзких подруг
Вспомни то и как гнался за ней
Как очерчивал ценностей круг


Ты бежал за мечтой торопясь
Ты без слов и душой понимал
Ты всегда был не За не кичась
Ты  в архивах истоки искал

Знаю ищешь себя и конечно найдешь
Знаю полнится грудью печаль
Знаю пишешь и точно дойдешь
Станет близкой и яркою даль

У аўторак 17 лютага у Варшавскім універсітэце адбудзецца лекцыя-прэзентацыя па тэмe
"Анархісты падчас рэвалюцыі 1905 года. Людзі, ідэі, палітычная практыка"

Арганізатары: Кола студэнтаў гісторыкаў Варшаўскага універсітэту.

Адрас: Wydział Historii UW, Krakowskie Przedmieście 26/28, sala nr 4.

Час: 16.45-18.15

У старэйшых класах ліцэя я шмат чытаў. Адным з паэтаў, якім я ў той час захапляўся быў Сяргей Ясенін. Не вершамі пра бярозкі, (хаця і ёсць у яго сапраўды прыгожыя словы, апісваючыя чар прыроды), а вершамі асабістымі, прясякнутыя смуткам алкагольна-экзістэнцыяльныі творамі.

Аднойчы трэба было выбраць нейкі ягоны верш і вывучыць на памяць, а пазней расказаць яго перад усім класам. Ну, усе там нешта падрыхтавалі, а я ж не мог пра бярозкі расказваць і прачытаў мой любімы ў яго верш "Сыпь гармоника, скука скука..." (Сёння гэты верш робіць новую кар'еру, яго актыўна кладуць на музыку і рэінтэрпрэтуюць). Нашыя дзяўчыны з класа былі, мякка кажучы, у лёгкім шоку, бо там жа ёсць слова "паршивая сука". Аднак ужо некалькі разоў згаданая тут настаўніца Ірына Альфрэдаўна пачала згладжваць сітуацыю і расказваць, што ў жыцці паэта-скандаліста былі няпростыя перыяды і гд. Але мне ў 16 гадоў было прыемна зачытаць такі "бунтарскі" верш.

Пазней мяне некалькі разоў пыталі, ці дачка носіць імя, якое паходзіць ад імя Ясеніна. Канешне, не. Без фанатызму.

Быў момант, размаўлялі з адным вядомым гарадзенскім музыкам і анархістам на тэму паэзіі і зайшла гаворка аб "апошнім паэце вёсцы". Ён тады сказаў: "Які ж ён паэт? Так, частушачнік". Натуральна, я не пагаджаюся з такім меркаваннем. Для мяне Ясенін - паэт. Усім сваім жыццём - ён паэт. Але пасля гэтай размовы, я заўсёды кажу пра сябе, што я - частушачнік (не паэт жа).

Ясенін, дарэчы, мае агульныя моманты з анархізмам, якім ён захапляўся пэўны час. У 1919 г. паэт супрацоўнічаў у органе Усерасійскай федэрацыі анархічнай моладзі, часопісе "Жизнь и творчество русской молодёжи", як выходзіў у Маскве з ліпеня 1918 г. па чэрвень 1919 г. Калі ўзмацніліся рэпрэсіі, ён адыйшоў ад спраў, але падтрымліваў адносіны з анархістамі. І ў сваёй творчасці кранаўся гэтай тэмы, у прыватнасці постаці Нестара Махно.

Падрабязней аб ягоных сувязях з анархістамі можна прачытаць у артыкуле, які далучаю.

Таксама дзялюся вершам, прысвечаным Ясеніну, які я напісаў дакладна 14 год таму.

Haбліжаецца сумная дата 24 лютага і я вырашыў урэшце апублікаваць свой невялічкі тэкст, прысвечаны вайне. Гэта эпісталярны жанр, не аўтабіяграфічны (!), але мае шмат чаго асабістага. Аповед вядзецца ад імя нейкага лірычнага героя, які апынуўся на вайне і высылае лісты да родных.

Колькі словаў аб лёсе дадзенага твора. Ён быў напісаны ўвосень 2022 г. адмыслова на конкурс „My po 24 lutego 2022” / „Ми після 24 лютого 2022”! Абвясцілі конкурс, то я хутка накатаў тэкст. Натуральна, што я не перамог. Не толькі таму, што на конкурс было даслана 1089 прац, але перадусім таму, што я не быў на вайне і апісваў яе збоку. Проста была патрэба напісаць тое-сёе, каб засталося ў памяці. Добрых вершаў пра вайну пісаць не ўдавалася ды і ўвогуле не да пісаніны было. Карацей кажучы, перамаглі іншыя творы і я вельмі рады за іх!

Пазней я падумаў, што можа ўсё ж такі варта апублікаваць гэты тэксцік дзе-небудзь. І даслаў яго ва ўжо не існуючы, але вельмі важны для беларускай літаратуры часопіс "Дзеяслоў". Даслаў з просьбай, каб адказалі нават тады, калі б палічылі гэты твор графаманскім. Проста каб ведаць, што лепш у такое больш не бавіцца, калі што. Дзеялоўцы мне адпісалі, пахваліўшы твор (мо проста, каб адчапіцца?), але сказалі, што з прычыны геапалітычнай сітуацыі не змогуць яго апублікаваць. Акурат гэта была праўда, твор не для публікацыі ў РБ. І пажадалі мне творчых поспехаў.

Пазней сябра параіў напісаць у litradio.link Увосень 2023 г. я так і зрабіў. Аднак шаноўная рэдакцыя нават не адказала мне на мой імэйл. Бо навошта.

Праз год па працы я бавіў час у Каліфорніі і нешта сонечныя промні Крэмніевай даліны так мяне натхнілі, што я вырашыў яшчэ раз спрабаваць апублікаваць гэты тэкст. Гэтым разам я напісаў спадару Ціхану Чарнякевічу, прапанаваўшы свой тэкст для "Апострафа", альманаха, які ў пэўным сэнсе быў створаны пасля закрыцця "Дзеяслова".

Некалькі разоў дапытваўся, што там з маім творам. Спадар Ціхан адпісаў, што даслаў у рэдакцыю і калі будзе адказ, то адгукнецца да мяне. Відавочна, адказу рэдакцыі не было. Дзіўная справа, можна ж адпісаць, што твор - графаманскі, нам не пасуе, спрабуйце шукаць іншыя крыніцы публікацыі. Я б не пакрыўдзіўся, я ж не прафесійны пісьменнік. Так і не адказалі. Неяк не прафесійна атрымалася з іх боку. Ну і няхай.

Такім чынам вырашыў падзяліцца тэкстам на старонцы https://syg.ma/, дзе кожны і кожная мае магчымасць публікаваць свае творы, эсэ, артыкулы.

Сёння дзень роднай мовы!

Публікуем верш анархіста Яўгена Рубашкі са зборніка ягонай творчасці "Хлебные крошки". Нядаўна стала вядома, што яго перавялі ў ІК-14 у Навасадах, там ён будзе адбываць рэшту тэрміну па 411-м артыкуле.

№ 49
Ты вялікі й магутны на постаць
А з павагай у цябе абы як
Маю мяккасць прыняў ты за слабасць
Бо заўсёды быў цвёрды як знак

Я отравлен ядом империи
Она стала твоею тюрьмой
Пред тобой я виновен в неверии
В твое право остаться собой

Пакаленне за пакаленнем
Я тутэйшай заўсёды жыла
І шукала паразумення
І на твой алфавіт перайшла

Одиночества опасаясь
Дорожил я с тобою связью
Мне в ночи кошмаром являлись
Латиница вместе с вязью

Пазбаўляючы мяне гонару
Не дабавіш сабе ты ўласнага
Нялёгка прабачыць мне сораму
Называння мяне калгаснаю

В который раз власть похитили
Народных советов предатели
Мне заветами Солженицына
По капле рабство выдавливать

22.04.2022

✖️Зборнік можна набыць па спасылцы
✖️Больш пра Яўгена Рубашку чытайце тут

Што такое гуманітарная навука, у маім выпадку гісторыя? Калі вельмі проста, то гэта калі чалавек даследуе нейкую тэму, збірае крыніцы, чытае адпаведную літаратуру, аналізуе і піша нейкі тэкст. Артыкул ці кнігу. Іншы даследчык_ца крытыкуе, дадае новую інфармацыю, выпраўляе памылкі, прапануе чарговыя падыходы ды інтэрпрэтацыі, спасылаючыся на новыя крыніцы і на ўжо існуючыя працы. Так ў ідэале гэта павінна працаваць.

Аднак ёсць людзі, якія толькі крытыкуюць тых, хто нешта робіць. Я не лічу сябе нейкім супер крутым гісторыкам, ды і не маю амбіцый такім быць. Ёсць прафесіяналы, якія робяць гэты лепш за мяне і, так бы мовіць, "жанатыя на гісторыі". У мяне ёсць сям'я, ёсць ідэалы і хоббі, ёсць таварышы за кратамі, ёсць таварышы на вайне, ёсць патрэбы пісаць вершы і публіцыстыку, ёсць цэлы свет навокал. Гісторыя для мяне не альфа і амега. Гэта проста адна з частак мяне.

Іншы скажа, назваўся груздом, лезь у кош. Згодны. Таму тое, што я раблю, я хачу рабіць добра. Мне падабаецца знаходзіць новыя дакументы і ствараць нейкі прадукт у выглядзе тэкста. Дзяліцца інфармацыяй як мага шырэй і распавядаць аб людзях і падзеях мінулага. Пры гэтым, я ніколі не адмаўляў, што ў маіх працах ёсць памылкі - і гэта ўсе мае памылкі. Я іх прыймаю і нясу адказнасць. І не саромеюся. Бо не памыляецца толькі той, хто нічога не робіць. Я не баюся памыляцца, памылкі шліфуюць рамяство, штурхаюць наперад. А інтэлектуальны ананізм, якім займаюцца некаторыя "знатакі ад анархізму", пагардлівы манапалізм на адную правільную партыйную сутнасць ідэі, якія толькі і умеюць -што фанабэрыста крытыкаваць за спіной і ядавіта насалоджваццa сваімі нікому не даступнымі ведамі (як Голум, "my precious"), для мяне непрымальныя. Мо гэта зайздрасць? Не ведаю.

Дазнаўся, што я быццам з'яўляюся асобай, якая цягам 20 год пісала адну дылетанцкую кнігу, не разумеючы сутнасці польскага анархізму. Канешне ж, гэтыя словы былі выказаны розным людзям за маёй спіной, а не як гэта прынята рабіць сярод гісторыкаў - у апублікаванай крытычнай рэцэнзіі ў часопісе, ці як гэта прынята сярод добрых знаёмых - сказаць проста ў вочы. Прызнаюся, што мне зрабілася непрыемна. Яшчэ і таму, што ў словах гэтага чалавека была маніпуляцыя фактамі. Што ж гэта за пакута такая? Хвароба перфекцыянізму, прасякнутая комплексамі недаадукавання і прыпраўленная незарганізаванасцю ды лянотай? Як кажа мой бацька: хай яго Бог любіць.

Вось такіх "таварышаў" маем ў анархісцкім асяроддзі. А пазней нехта здзіўляецца, што анархісты топчуцца не адным месцы і займаюцца пустаслоўем, а не справамі. І на шчырасць забыліся. Аб гэтым я ўжо пісаў. Гэта тычыцца людзей наогул. Шчырасці няма.

Аб чым гэта я? Адзін з трох герояў маёй кнігі - Аўгустын Урублеўскі, які нарадзіўся ў Вільні ў 1866 г. З тых самых Урублеўскіх. Валеры, чалец Інтэрнацыянала, паўстанец і камунар, быў ягоным дзядзям. Старэйшы брат Тадэвуш - вядомым адвакатам (які дарэчы бараніў рэвалюцыянераў падчас рэвалюцыі 1905 года), краёўцам, палітыкам. А ягоныя бацькі сабралі ўнікальную калекцыю кніг, на падставе якой стварылі пазней Бібліятэку Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх. Яна і дагэтуль носіць іх назву.

Сам Аўгустын - постаць неймаверна цікавая. Таленавіты біяхімік, доктар навук, які мог бы нават атрымаць Нобелеўскую прэмію, калі б не жыццёвыя абставіны. Пладавіты літаратар, мысляр і тэарэтык, фанатычны барацьбіт супраць алкагалізму і палавой распусты, арыгінальны анархіст, арганізатар, публічны трыбун, рэдактар некалькіх газет і часопісаў, аратар, містык. У той жа час экстравагантны, эмацыйны, эксцэнтрычны, выбуховы.

Раней лічылася, што ён загінуў пасля 1913 г. недзе ў парыжскім псіхіятрычным шпіталі. У 2017 г. я знайшоў дакументы, што ён быў жывы прынамсі да 1924 г. Так гэта пазначана ў маёй кнізе. І вось тыдзень таму я даведаўся, што памёр ён 16 верасня 1941 г. у псіхіятрычным прытулку Марэвіль недалёка Нансі, хутчэй за ўсё з голаду і праз адсутнасць сродкаў на апеку.

Гэтую інфармацыю раскапаліа маладая паліталагіня, якая праз некалькі тыдняў на Ягелонскім універсітэце будзе бараніць сваю дысертацыю, цалкам прысвечаную анархізму Аўгустына Урублеўскага.

У адрозненні ад "знатакоў-крытыкаў-я-ведаю-лепш" мне не сорамна, што менавіта яна дакапалася да даты ягонай смерці. Наадварот! Гэта цудоўная навіна. Радуюся, што асоба і погляды гэтага кракаўскага анархіста цікавіць новыя пакаленні маладых даследчыц. Чарговы гештальт закрыты, урэшце мы ведаем, што Аўгустын больш за чвэрць стагоддзя правёў ў псіхушцы. Чалавек, які апярэджваў сваё пакаленне, але нёсся надта ж хутка і згарэў. Трагічны лёс.

Я праглядзеў ейную дысертацыю і можна бы было прычапіцца да розных фрагментаў гэтага дактарату, але павінна існаваць нейкая павага для працы іншых асоб. І я такую павагу маю, у адрозненні ад некаторых знатакоў. Спадязюся, што хутка гэты дактарат, трошкі выпраўлены, выйдзе ў выглядзе кнігі. У Польшчы з гісторыяй анархізму крытычная сітуацыя. Спецыялістаў амаль няма.