Я ніколі не гнаўся за кар'ерай і грашыма. Ніколі не імкнуўся стаць буржуем. У той самы час я ніколі не думаў, што зарабляць грошы (бюджэтнікі, шалом!) буду навукай. У школе ды ліцэi я лепш за ўсіх у класе ведаў гісторыю, удзельнічаў у алімпіядах. Вельмі любіў перадачу для падлеткаў "Умники и умницы". Так, яе вядучы вядомы вястун імперыі, але сама перадача была захапляльнай (для мяне). Аднак я не планаваў звязваць з гісторыяй сваё жыццё.

У старэйшых класах я хацеў паступаць на журналістыку. Увогуле, я вучыўся ў філалагічным класе. Праз некаторыя дзіўныя абставіны я патрапіў на гістфак. Але і падчас вучобы ва ўніверсітэце я не думаў станавіцца прафесійным гісторыкам. Толькі на апошнім годзе даведаўся пра магчымасць аспірантуры са стыпендыяй ды скарыстаўся гэтай магчымасцю. Пасля абароны дысертацыі трэба было вызначацца, што далей. Працаўладкавацца па прафесіі ў ВНУ даволі цяжка. Дактароў-гумантарыяў (PhD) хапае, а працоўных месц не. Неяк прыпадкова мой прафесар параіў мне падавацца на грант пост-док. І нейкім цудам у мяне атрымалася патрапіць на гэты прэстыжны 2-гадовы грант. Менавіта тады я зразумеў, што гэтая сцежка надоўга. Мо і назаўсёды.

З іншага боку, я ніколі не быў нейкім супер амбіцыйным студэнтам ці дактарантам. Асабліва ў часы дактарантуры я жыў актывізмам. І калі б я ў маладосці прысвячаў больш часу навуцы, сёння б безумоўна хадзіў ў прафесарах. Аднак я аддаваў перавагу сацыяльнай дзейнасці.

Іншы аспект. У мяне заўсёды была дылема, што больш важнае: тэорыя ці практыка? Калі практыка, то якая? Іллегалізм і паўстанчы анархізм ці гарадскі актывізм або, напрыклад, прафсаюзная дзейнасць? Чым я толькі не займаўся ў пошуках свайго месца ў шырокай гаме лібертарных тэорый і практык. Раней я аддаваў перавагу практыцы, але з часам сітуацыя змянілася. Не, практыку я не пакінуў. Проста яна стала якасна іншай.

Думаю, што вельмі цяжка знайсці гармонію паміж сваімі поглядамі і рэчаіснасцю, калі яны ў цябе даволі радыкальныя. Тым не менш, як мне падаецца, я ўрэшце рэшт знайшоў адносны баланс паміж тым, што я хацеў бы рабіць для справы і тым, што я ўмею і раблю лепш за ўсё. Прыярытэты расстаўлены. Але ж так было не заўсёды.

Я зачем-то на лестницу влез,
Что зовётся карьерный рост,
На ступеньки срубли мы лес,
Сосны мне заменили мост.

Кто-то скажет, что куш я сорвал,
Сделку с совестью заключил,
Я простой городской неформал,
Не завидуй, бро, не лечи.

Академии, гранты, престиж?
Я в науку десантом шёл.
Ты, наверно, меня не простишь,
Ведь я выбрал букварь, не ствол.

Я решил, что пойду до конца:
Как идут до конца бойцы,
Как сжирает рак лёгких курца,
Лицемерят семьям отцы.

До весны мой протест - монитор.
Активизм в пути на паром.
Я весы, где военный топор
В постоянной борьбе с пером.

2018 г.

Выхоўваўся я ў каталіцкай сям'і. Не ў фанатычна-рэлігійнай, а даволі ліберальнай. Я хрышчаны, але хадзіў на ўрокі рэлігіі толькі год, калі рыхтаваўся да першага прычасця (камуніі). У нас вяла заняткі цудоўная сястра Даніеля. Вельмі добрая асоба, зусім не тая манашка-вычварэнка, пра якіх напісана колькі кніг і знята фільмаў. Нам пашанцавала. Міністрантам я ніколі не быў, не паломнічаў, ў каталіцкія летнія лагеры не ездзіў.

Мы з сястрой хадзілі ў касцёл па вялікіх святах і нядзелях. Гэта не быў прымус, а пэўная сацыялізацыя. Там былі сябры і знаёмыя. Часам было цікава паслухаць казанні на польскай мове. На Раство панавала магічная атмасфера. Увесь горад уначы запаўняў гарадзенскія касцёлы. Адна з самых спакойных ноччаў у годзе, калі не самая спакойная.

Рэлігіямі я цікавіўся і раней. У бацькоў быў змястоўны том у зялёнай вокладцы "Настольная книга атеиста". Кніга распавядала пра гісторыю і сучасную геаграфію рэлігій на Зямлі. Я быў знаёмы з праваслаўем, бо бабуля па лініі мамы належала да гэтай канфесіі. У нашай радні сустракаліся і баптысты. Я чытаў брашуркі Сведак Іеговы, які прываблівалі тым, што хрысціянства там было паказана зусім інакш. У хатняй бібліятэцы ў нас была Бхагавадгіта з тлумачэннямі да тэкстаў. У ліцэі я хадзіў на факультатыў па старажытнай этыцы. Там я больш грунтоўна даведаўся пра будызм і індуізм, сінтаізм і канфуцыянства. Мне ўсё гэта было цікава.

Пасля паступлення на гістфак я пачаў знаёміцца з першакрыніцамі: старажытнымі рэлігіямі і літаратурай. І тады зразумеў, што ўсё, аказваецца, не так проста з гэтым хрысціянствам і што яно не такое ўжо і самабытнае. Ды і ў гісторыі хапала чорных плям веры Хрыстовай. Паступова мая вера слабела.

Новы духоўны ўздым адбыўся ў ЗША, калі я з сябрам ездзіў працаваць летам па студэнцкай праграме. Там нам вельмі дапамаглі пяцідзесятнікі, эмігранты з нашых краёў. Аб гэтай прыгодзе неяк напішу яшчэ. Аднак пасля я ўсё ж такі дайшоў да атэізму.

Напэўна я супраць інстытуцыянальных рэлігій і іх дамінацыі ў духоўнай сферы. Яны лезуць паўсюль: у палітыку, гаспадарку, культуру, у тваё цела і ў твой ложак. Так быць не павінна. Я не супраць веры. Як спяваў гурт Raz, Dwa, Trzy: "Цяжка ні ў што не верыць". Кожны чалавек мае права на перакананні і духоўнасць. Без духоўнасці няма свабоды. Але духоўнасць не значыць рэлігійны фанатызм і прымушэнне да падпарадкавання. Чалавецтва пакуль што не разабралося з Сусветам. Мы пакуль што не дакрануліся да ўсіх відаў энергіі. І заўсёды павінна заставацца месца на пазнанне новых межаў рэальнасці і на тайну. Шмат для каго гэтая тайна завецца Богам. Шаную іх выбар, калі ён можа мірна суіснаваць з процілеглым выбарам іншых людзей. На жаль, гісторыя паказвае, што вельмі рэдка так бывае. Рэлігія - гэта ўлада. Там дзе улада няма месца волі.

Мы з маёй таварышкай жыцця не распісаныя і тым больш не вянчаныя. Нашая дачка не хрышчаная і мы будзем трымаць яe здалёк ад каталіцкага педагагічнага баламуцтва. Калі дарослая яна сама вырашыць ахрысціцца, я ўшаную яе выбар. Сам я не веру ў хрысціянскія каноны, але апастазіі не рабіў. Навошта мне выпісвацца з Касцёла, калі я туды не запісваўся? Аднак чвэрць стагоддзя таму я быў каталіком і гэта бачна па вершыку ніжэй.

Я бегу по ржавым крышам,
Я стремлюсь вперёд и выше:
К солнцу, к небу, к облакам.
В рай к крылатым старикам.

Но туда закрыты двери,
И забыт короткий путь.
Жить не надо- надо верить,
Чтобы плыть, а не тонуть.

2000 г.

Адначасова тое, што я быў шчыра веруючым юнаком, не замінала мне ставіць пад сумнеў іерархію і сляпое паслушэнства. Нават тады я не верыў у споведзь, а ксяндзы не былі для мяне аўтарытэтамі. І вось эксперыментаваў з акраверашаванымі формамі.

САд этот рай
ВНём будешь жить
ОАзис мыть
БРевно тащить
ОХрану стричь
ДИректору
А Я умру.

2000 г.

У свой час я каштаваў розныя сродкі. У тым ліку сінтэтычныя. Тэма наркотыкаў заўсёды была побач. Імі нас страшылі з дзяцінства. У маім бліжэйшым асяродзі наркаманаў не было. Былі, канешне, знаёмыя, якія дазвалялі сабе перайсці чырвоную лінію і ўкалоцца. Я такога сабе не дазволіў ніколі. І гераін не прабаваў. Шмат чаго не прабаваў, але тое-сёе здаралася прыгубіць у часы маладосці. І гэта быў свядомы выбар. Асабліва, калі вучыўся ў універы.

А ўсе гэтыя культавыя фільмы, якія мы ведалі на памяць: "Трэйнспоцінг", "Сід і Нэнсі", "Рэквіем па мары"... Яны вельмі ўплывалі на мяне і маіх сяброў. Крутое кіно, але цяжкае.

Марыхуана? Вядома, не наркотык. І зразумела, што яна павінна быць дэкрыміналізавана. Увогуле, як можна забараняць тое, што расце на зямлі? Трава, грыбы, кактусы... Гэта дары прыроды і імі трэба карыстацца. З галавой. Пазнаваць межы свядомасці - цікавы і важны досвед.

Сінтэтычныя ж рэчывы - іншая справа. Хоць і забароненыя, але шкоду прыносяць неймаверную. Зрэшты, як і легальны алкаголь. Лепш гэтага не кранацца. Гэта гульня як у казіно - круп'е не на тваім баку.

Некалі ў часы майго студэнцтва бацька мне сказаў: "Я ведаю, што алкаголікам ты не станеш. Галоўнае, каб наркаманам не стаў". Пра алкаголь яшчэ будуць вершы. Пра наркотыкі не. І вось калі я толькі пачынаў сваю прыгоду з тэставаннем падсвядомасці, усё ж такі ўнутры мяне сядзеў добры анёл, які шапатаў: "Санёк, ёсць пэўныя межы, якія не варта перасякаць". І, на шчасце, я прыслухоўваўся да гэтага.

Дурак

Привет, дурак.
Ты любишь мак?
Тебе сто лет,
Открой секрет,
Как победить:
Себя убить
В тупую ночь
Иль сгинуть прочь?
Скажи, не ври,
Держу пари,
Ты тоже ждёшь,
Когда умрешь.
Тогда рассвет —
Твой старый дед
Найдёт в расе
Во всей красе,
Что мак одет
Лишь в красный цвет,
А глупый труп -
В цвет синих губ.
А перезвон
И мой поклон,
Твой старый враг,
Последний шаг,
Ты умер тут,
Тебя найдут,
А может быть
Тебя забыть?
Прощай дурак,
Не знаю как,
Тебя спасти,
Меня прости,
Ведь я так мал,
А мак завял.

2002 г.

Падаецца, што ў дзяцінстве я бачыў мора толькі адзін раз. Балтыйскае, ў 12 гадоў. Мы не ездзілі адпачываць "на юга", не было такіх магчымасцяў. Пазней, калі я пазнаёміўся з будучай мамай маёй дачкі, я пачаў рэгулярна бываць на моры. На Чорным, у адной са сталіц анархізму ў Расійскай імперыі. Палымяны і бурлівы горад. І адначасова экстатычны і зачараваны. Як напісаў мне аднойчы мой сябар: "Пясок на пляжах Адэсы мякчэй жаночых валос". Але я не пляжная асоба. То бок любавацца захадамі сонца і прагульвацца па беразе, дыхаючы саляным ветрам свабоды мне безумоўна падабаецца. Рамантыка. А вось траціць час, лежачы на пяску і загараць гэта не маё. Ды і плавец з мяне такі сабе. Я больш лясны хлопец. Вось у мёй баявой сяброўкі мора ў крыві. Яна нерэіда глыбіняў ды рыфаў.

Аднак мора мяне заўсёды прываблівала, а пасля прагляду "Дастучацца да нябёсаў" немагчыма было не марыць пра гэтую стыхію. Адзін з самых любімых фільмаў. Дагэтуль часам узнікаюць думкі пра ідэальную старасць у хатцы з відам на акіян дзе-небудзь на поўдзень ад "крывавых земляў".

Адмыслова на моры мы бываем больш для дачкі. Яна вельмі любіць водныя гульні і ўжо трошкі плавае. На моры гэты маленькі дзяўчук шчаслівы. А калі дзіцяня радуецца, то і бацькі ў супакоі і гармоніі. І сёння мы ўжо набываем не два, а тры квіткі.

Цветок распустился
И я проснулся
В тебя окунулся
И там помылся
Сияем от неба
Жемчужины лета
Скоро на море
Нам два билета

2008 г.

У мяне вельмі мала вершаў з матамі, літаральна на пальцах дзвух рук можна палічыць. Не сакрэт, што ўсе, хто так ці інакш гуляецца ў паэзію, на пэўным этапе пачынаюць выходзіць па-за межы афіцыйна "дазволеных" форм. Прыкладаў хапае.

Калі начыстату, то маты ў постсавецкай прасторы выкарыстоўвае вялічэзная колькасць людзей. У тым ліку і інтэлігенцыя, каб больш дакладна і яскрава выразіць думкі і эмоцыі. Мацерная лаянка не з'яўляецца нечым неардынарным. Гэта частка культуры, любім мы яе ці не. Але, калі яна выціскае нармальную мову і выкарыстоўваецца не да месца, як струмень ганебнасці і сарматы, то гэта ўжо бяда. Яна разбурае мову, як паразіт.

Калі каму цікава, то можна зазірнуць у "Вялікі слоўнік мата", аўтарам якога з'яўляецца адзін з удзельнікаў скандальна вядомай арт-групы Вайна (олды на месцы?). З Аляксеем Плуцэрам-Сарно ў свой час я пазнаёміўся пры нагодзе сумесных акцый. Але гэта іншая гісторыя. Зараз не ведаю, што з ім. Выйшлі толькі 2 тамы, але яны навуковыя, змястоўныя. Магу падзяліцца.

І вось аднойчы была сітуацыя, што я моцна пасварыўся з некалькімі сябрамі. Бывае. Але як казаў Альгерд Бахарэвіч, (які, дарэчы, таксама ў пэўнай ступені сімпатызуе лібертарным ідэям): "Папера мяне супакойвае". Таксама і са мной. Набалела - перанёс на паперу - адпусціла.

Да, блядь, гори она огнём,
Вся тщетность бестолковых дел!
Друзья, ваш папа - беспредел,
Постель измазал вам углём.

Плевать, ведь раздобыл я мел,
Рисую смело ход конём.
Мы больше вместе не гульнём,
Я молчалив как пустотел.

Просрать зарплату за рулём?
Устроить психике расстрел?
Я с вами, хлопцы, постарел,
Вас юность чествует рублём.

Поднять ружьё, включить прицел...
Мир - лицемерие, вы в нём
Как механиз, который днём,
Сработав, вечером сгорел.

2017 г.

Я падтрымліваю і выступаю за абсалютную свабоду творцаў. Мне можа нешта падабаецца, нешта раздражняць, нешта ўвогуле не выклікаць ніякіх эмоцый. Але кожны і кожная могуць ствараць міліарды асабістых мастацкіх галактык.

Што тычыцца вершаў, то для мяне ўсё ж такі істотна, каб была рыфма і рытм. Калі іх няма, то ў мяне атрымоўваецца проза. Натуральна, ёсць шмат цудоўных верлібаў, але гэта не мой жанр. Іншыя скажуць, што я нудны, нецікавы рыфмаплёт, з банальнымі рыфмамі і пустымі сюжэтамі. Што ж, як ёсць.

Вяртаючыся ў часы пошукаў свайго стылю, дзялюся ці не адзіным сваім белым вершам. У ім і ўплыў Толкіена (так, у 10 класе ліцэя я быў трошкі талкіеністам), і дзіцячыя спробы імііацыі The Doors і, канешне ж, відавочнае перайманне стылю "Песні аб Буравесніку" Горкага.

Ненавидишь, значит смотришь.
Если смотришь - смотри в душу.
Там в душе живёт ребёнок,
Сладкой ветке покорится
И коснётся крыла птицы,
Птица взором даль осветит,
Полетит над синим небом,
Через мрак к горам опасным,
Там живут другие звери,
Там растут иные травы,
Этот где-то в его мыслях,
Около мечты прекрасной...
Донесёт туда вас ветер,
Что гуляет в твоём сердце.
Чем болеешь - то красиво,
Всё теряй, но не ребёнка.
Утопай в своих идеях,
Будь свободным, живи вечно!
И умей сражаться словом
С теми, кто мечом сильнее.
Пламя, что в тебе пылает,
Будет душу греть с ребёнком.
Слёзы, что в тебе бывают,
Соками питают ветку.
Смелость, что всегда с тобою,
Пусть наградой будет птице.
Хоть она летает в небе,
Но живёт в твоём лишь сердце.

2000 г.

Пасля другога года вучобы ў аспірантуры (дактарантуры) у мяне востра ўстала фінансавае пытанне. Не хацелі прадаўжаць стыпендыю, трэба было шукаць працу. І з дысертацыяй я зайшоў у тупік, трэба было канчаткова вызначацца з тэмай, бо першы праект аказаўся не па сілах.

Настаў крызіс і сур'ёзны выбар. Што далей? Брасаць вучобу і ўладкоўвацца, напрыклад, у нейкую карпарацыю? Гэтага вельмі не хацелася рабіць.

Я падпрацоўваў фізічна. М. інш. у майстэрні, дзе мы выраблялі ўсялякія, вельмі разнастайныя прадметы для адмысловых выставак, упрыгожвалі на святы гандлёвыя цэнтры, гатэлі, начныя клубы. Працавалі з дрэвам, фарбамі, пластыкам і пенапластам. Чаго мы там толькі не выраблялі. Канешне, усё было нелегальна, без кантрактаў, без належнай аховы працы і тэхнікі бяспекі. Праз гэтую "майстэрню" прайшлі ці не дзесяткі маіх сяброў і знаёмых з постсавецкай прасторы. Аднойчы нават ездзілі з сябрам у Лодзь аднаўляць старадаўнія драўляныя дзверы ў нейкім касцёле... Цудоўны досвед. Таксама я дапамагаў з арганізацыяй мастацкіх выставаў (сучаснае мастацтва), вешаў карціны ў выставачных залах, сядзеў па выходных у галерэях, пільнаваў выставы.

На шчасце, усё нейкім чынам вырашылася спрыяльна для мяне. Я не кінуў гісторыю і ў мяне атрымалася скончыць вучобу ды абараніць дысертацыю. Сёння я думаю, што гэта быў правільны выбар. Але каі ў цябе ні капейкі пры душы і ты апынуўся на ростанях, то і лета не радуе, і пустэча падаецца ўсеабдымнай і непраходнай.

І ўсё ж такі ў гэтах складанасцях і ёсць смак жыцця. Каб пастаянна перасякаць новыя рубяжы, пераадольваць перашкоды, перамагаць сябе.

Пустота в кармане Саши,
А стихи как масло к чаю,
Хлеб черствеет, я скучаю,
Лето на комбайне пляшет.

Паровоз гудит советский,
Я привыкший, мне не громко,
Снова из-за водки ломка,
Да, ломает не по-детски.

Чёрно-белый фильм сияет
На экране, не в реале,
Мне чего-то не хватает,
Что-то у меня украли.

2010 г.

Сёння Дзень узяцця Бастыліі, сімвалічная дата. Хацелася б дачакацца і Дня ўзяцця "Амерыканкі" і Акрэсціна. Нават не ўзяцця, а знішчэння. Хаця першую можна заставіць у якасці "Музея тэрору беларускай дзяржаўнасці", а другі ганебны будынак зраўняць з зямлёй.

Раней я даволі часта ў гэты час бываў у Расіі па навуковых справах. Так здарылася і летам 2016 года, калі я бавіў час у Маскве. Тады атрымалася паехаць на два тыдні ў архівы. Праца ў расійскіх архівах вельмі нязручная. Страшная бюракратыя, нельга рабіць ффотакопій не ўсе дакументы дазваляюць праглядаць, не паўсюль можна карыстацца ноўтбукам, бо няма разетак. Таму два тыдні там для даследчыкаў - гэта проста нічога.

Акрамя пошукаў дакументаў я традыцыйна пабываў на Прамухінскіх чытаннях, на якія таксама запрасіў свайго сябра. Адтуль мы паехалі на 2 дні ў Твер (фота).

Прамухіскія чытанні ў свой час былі важным мерапрыемствам, якое ладзілі анархісты, навукоўцы ды энтузіясты на радзіме Міхаіла Аляксандравіча Бакуніна у сяле Прамухіна. Прыкладна пасярэдзіне трасы паміж Піцерам ды Масквой. Агулам я бываў там чатыры разы. Пазнаў шмат цікавых людзей. Напісаў некалькі тэкстаў. Аб гэтай імпрэзе можна шмат чаго распавесці.

Але вяртаючыся да Масквы - жыў я ў добрым гатэлі на Замаскварэччы. Паспеў даволі шмат паглядзець у сталіцы Расіі. Ліпень у Маскве даволі непрыемны час, спякотна, душна. Гэта быў мой перадапошні візіт у РФ. Памятаю, што калі з'яжджаў з гатэлю, заставіў нейкую анархісцкую паштоўку для прыбіральшчыц пакою і 10 $. На паштоўцы я падзякаваў за працу і напісаў, што варта змагацца за свае працоўны правы і ўвогуле аб'ядноўвацца, напрыклад, у прафсаюзы. І калі ў іх ёсць нейкія праблемы ці зацікаўленасць у гэтым, то заўсёды можна звярнуцца да анархістаў. Заставіў ім кантакты Аўтанома і Народнай Самаабароны. Не думаю, што яны зацікавіліся маёй прапановай (а можа?), але была ў мяне такая патрэба.

Масква - кіпячы кацёл, дзе варацца ўсе і ўся. Калі сам туды трапляеш, пачынае па-іншаму глядзець на гэтае месца. Менавіта ў такім катле я і напісаў гэты верш дакладна 9 год таму.

Московский зной грозой размешан,
Я одинокий завтрак ем,
Архивы держит старый леший,
И город полон теорем.

Девиц в татухах, иммигрантов,
Буржуев всяческих мастей,
Жуют овёс под бой курантов,
Везут оброк из волостей.

Царь в голове - да не на деле,
За дело - тюрьмы и острог,
Москва в июле и апреле
Одно и то же - грусть дорог.

Здесь духота тоннелей узких
Напоминает рудники,
Я понял Сталина и русских:
"Хохлы, пиндосы, поляки́..."

Мой друг, есть Люди в Третьем Риме,
Их Крым не наш! И Кремль не их!
Ты счастлив, что знаком я с ними,
Я рад, что появился стих.

2016 г.

Саша "Нефер". Рукописи из шкатулки. Москва: Радикальная теория и практика, 2021.

Пахі вельмі моцна ўплываюць на ўспрыманне навакольнага свету. Выклікаюць прыемныя ўспаміны, малююць у свядомасці моцныя вобразы. Такіх пахаў з дзяцінства і юнацтва безліч. Для мяне гэта і пах свежага хлеба ў Берасці, бо бабуля жыля каля хлебазавода. Гэта і святочная ялінка у бацькоўскім доме. Гэта таксама і пах сена на вёсцы ў дзеда. Гэта і водар лайма, які асацыюецца з ЗША, дзе я пакаштаваў яго першы раз у жыцці. І, канешне, пах бэзу, які з'яўляецца для мяне адным з сімвалаў траўня.

У 2010 г. на пад Смаленскам разбіўся самалёт, пераважна з польскай палітычнай элітай, якая ляцела у катыньскі мемарыял на 70 ўгодкі трагедыі. Адная з найбольш трагічных падзей у гісторыі сучаснай Польшчы. Усе даведаліся аб гэтым зранку ў нядзелю. Памятаю, што тады сябар выслаў смс: "Анархія. Захоплівайце ўладу". Канешне, уладу пераняла канкуруючая партыя і анархіі не атрымалася.

Тады яшчэ ў горадзе, дзе я жыў, функцыянаваў сквот С-10. Акурат на 10 красавіка там былі запланаваны акустычны канцэрт, роварная майстэрня, сацыяльная кухня... Усе гэта адбылося незалежна ад усекраёвай жалобы. У Польшчы ёсць такая традыцыя вывешваць на будынках ВНУ чорныя сцягі, калі памірае нехта з работнікаў дадзенай установы ці нейкая заслужаная асоба. 10 красавіка 2010 г. чорныя сцягі ахуталі ўсю краіну. Забаўна было бачыць, што ў нашым горадзе найвялікшы чорны сцяг вісеў менавіта на сквоце.

Калі ў грамадстве пачаліся спрэчкі дзе хаваць прэзідэнтскую пару, у Кракаве адбыліся колькідзённыя хваляванні. Пратэстуючыя выступалі супраць таго, каб яе хавалі на Вавэлі. Па іх меркаванні, Качыньскія не вартыя гэтага месца. Хаця ў каралеўскім замку пахаваныя не толькі каралі, але і Тадэвуш Касцюшка, і Юзаф Пілсудскі.

Нам, мясцовым анархістам, было ўсё роўна, дзе іх пахаваюць. Але нам было цікава пайсці і паглядзець на гэтыя пратэсты і контрманіфестацыі. Калі мы прыйшлі ў эпіцэнтр, жарсці накаляліся. І да нас падыйшла здымачная група каталіцкага тэлебачання "Trwam" з пытаннем, на якім мы баку? Ні на чыім. Ну я і даў ім невялікае інтэрвью, можа яно нават недзе і захавалася ў сеціве. Кажу, заўтра гэтыя людзі будуць сядзець за адным сталом, гэта штучныя падзелы. І падкрэсліў, што ў Польшчы ёсць мільён сапраўдных сацыяльных праблем, якія трэба вырашаць. А гэтыя супрацьстаянні на тэму пахаванняў пустое і не мае сэнсу. Таварышы доўга смяяліся, таму што журналіст, станоўча ківаючы галавой, паціснуў мне руку і шчыра падзякваў.

А ў траўні пачалася паводка. Увесь месяц ліў дождж. Падаецца, што цягам цэлага месяца дажджу не было літаральна некалькі дзён. Усё затапіла. Стыхійнае бедства ператварыла горад у вобраз з фільмаў пра катастрофы. Паўсюль вайсковыя, эвакуацыі, мяхі з пяском... Вісла паднялася на некалькі метраў і пагражала нават разбурыць некаторыя масты. Шкада было жывёл, бо затапіла прытулкі. Улады горада прасілі аб дапамозе, каб выратаваць чатырохногіх сяброў.

Карацей, дзіўная вясна была. Першы раз у жыцці не пачуў паху бэзу. І травень аказаўся быццам скрадзены.

Майскими дождями,
Мёртвыми вождями,
Подбродившим чаем
Лето мы встречаем.
Что нам до погоды,
Взрывов и трагедий?
Пролетают годы
И стареют леди.
Нам не прочитают
Всех стихотворений
Очень не хватает
Запаха сирени.

2010 г.

Мае спробы пісаць вершы па-беларуску звычайна скончваліся нейкімі асобнымі рыфмаванкамі і ніколі не перараслі ў сапраўдную беларускую паэзію.
Хоць я і чытаў шмат беларускіх класікаў, але сам не здолеў занырнуць у рэчышча сінявокай лірыкі.

На мяжы нулявых і дзясятых у Беларусі адбылося некалькі дзіўных падзей. Перадусім гэта выбух у менскім метро. Таксама на слыху былі гаспадарчыя вайнушкі паміж Менскам і Масквой. Цікавай з'явай сталіся і тзв. маўклівыя акцыі. Такі сабе тыпова беларускі каларыт тагачасных пратэстаў. Увогуле, уся "сістэма РБ" да таго часу парадкам задзяўбла. Нібыта было адчуванне, што нешта адбываецца, але насамрэч мы тапталіся на месцы. Я парываўся апісваць рэчаіснасць рыфмамі, але атрымліваліся толькі нейкія аскепкі з'едлівага ляманту. Брэх ліхога бунтара.