🇷🇺🇷🇺🇷🇺На русском здесь.

🛠Նոյեմբերի 29-ին կլրանա խորհրդային Հայաստանի 105-ամյակը։
Օր, երբ մեր ժողովուրդը կանգնեց աղքատությունից, ֆեոդալիզմից և ազգային ճնշումից ազատագրման ճանապարհին․ օր, երբ դրվեց արդյունաբերական, մշակութային և քաղաքականապես հասուն Հայաստանի հիմքը։

🇦🇲Հրավիրվում են բոլորը, ում համար թանկ է խորհրդային ժառանգության հիշողությունը, սոցիալական արդարության, հավասարության և ժողովուրդների եղբայրության համար մղված պայքարը, միանալու Հայաստանի խորհրդայնացման 105-ամյակին նվիրված երթին։

📅 Ամսաթիվ․ 2025 թ.
նոյեմբերի 29
⏰ Հավաքի ժամ․ 11:30
📍 Վայր․ Զաքյան փողոց 10
ՀԿԿ ԿենտԿոմի դիմաց
Ռուսաստանի Դաշնության
դեսպանատան
դիմաց

🛠35 տարին ՀԽՍՀ-ի և 35 տարին ՀՀ-ի․ զարգացման երկու տարբեր տրամաբանություններ


🪶արդեն լրացել է Հայաստանի խորհրդայինացման 105-րդ տարեդարձը, և այդ կապակցությամբ մենք պատրաստել ենք այս համեմատությունը։

Երբ համեմատում ենք Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության 35 տարիները (մոտավորապես 1920–1955) և Հայաստանի Հանրապետության 35 տարիները (1991–2026), ակնհայտ է դառնում․ խոսքը ոչ թե երկու ժամանակաշրջանների, այլ ապագայի երկու արմատապես տարբեր մոդելների մասին է։ Եվ առավել կարևորն այն է, որ մեկնարկային պայմանները լիովին տարբեր էին ոչ ի օգուտ ՀԽՍՀ-ի։

🇦🇲 ՀԽՍՀ․
մեկնարկ՝ զրոյից
1920 թ․։ Քայքայում, համաճարակներ, աղքատություն, արդյունաբերության բացակայություն, գրե թե բացարձակ անգրագիտություն, ավերված ենթակառուցվածք, փախստականներ, ցեղասպանության հետևանքներ։
☄️Բոլոր կանխատեսումներով երկիրը դատապարտված էր։
Բայց ընդամենը 35 տարում Հայաստանը դարձավ լիարժեք արդյունաբերա-մշակութային հանրապետություն։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև գործարկվեց մի մեխանիզմ, որը ժամանակակից Հայաստանը երբեք չի ունեցել՝ գիտական կառավարմամբ և հստակ զարգացման նպատակներով պլանային տնտեսություն։
⚒Պլանային տնտեսությունն էր այն տարիների գլխավոր շարժիչը։
Հնգամյակները որոշում էին՝ ինչ կառուցել, որտեղ և ինչ նպատակով։
🥖Ռեսուրսները ուղղվում էին ոչ թե այնտեղ, որտեղ կարելի է արագ հարստանալ, այլ այնտեղ, որտեղ դա անհրաժեշտ էր երկրի զարգացման համար․ ՀԷԿ-եր, գործարաններ, ճանապարհներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ, ջրամբարներ, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, տեխնիկական ուսումնարաններ, մշակույթի կենտրոններ։ Ինդուստրացումը ընթանում էր առանց քաոսի և կոռուպցիոն «տենդերների»։ Բնակարանաշինությունը՝ զանգվածային և մատչելի, ենթակառուցվածքները՝ համալիր, իսկ ժողովուրդը նետված չէր շուկայի քմահաճույքին։

🇦🇲Կոմկուսի ղեկավարող դերը
Կոմունիստական կուսակցությունը կատարում էր ոչ թե դեկորատիվ, այլ ռազմավարական ֆունկցիա․ այն պետության միտքն ու նյարդային համակարգն էր, զարգացման կազմակերպիչն ու վերահսկողը, երաշխավորը, որ յուրաքանչյուր ծրագիր և շինարարություն իրականություն էր դառնում, այլ ոչ թե մնում թղթի վրա։
Այդ համակարգում անձնական հավակնությունները ենթարկվում էին հանրային շահին, կարիերա կառուցել կարելի էր գիտելիքի ու աշխատանքի շնորհիվ, ոչ թե կոռուպցիայի, կապերի կամ օլիգարխիկ «կռիշի» միջոցով։
Այստեղից էլ՝ Հայաստանը ագրարային երկրից վերածվեց արդյունաբերական գիգանտի, ստեղծեց գիտական կենտրոններ, որոնք աշխատում էին ամբողջ Միության համար, ապահովեց սոցիալական վերելք, մատչելի, անվճար և ժամանակակից բուժօգնություն, կրթություն և մշակույթ, ունեցավ բնակչության ահռելի աճ։

🇦🇲ՀՀ․ մեկնարկ՝ պատրաստ հիմքից և դրա կորուստ։

☄️Հիմա՝ ՀՀ-ի մասին։ 1991-ին Հայաստանը ստացավ ամեն ինչ․ գործարաններ, դպրոցներ, գիտական ինստիտուտներ, էներգետիկ համակարգ, մասնագետներ, ենթակառուցվածք։
Այն ամենն ինչ ՀԽՍՀ-ն տասնամյակներով ստեղծել էր՝ արդեն կանգնած էր և աշխատող էր։
Սակայն առանց պլանային տնտեսության և առանց այնպիսի կուսակցության, որը կարող էր պահել ռազմավարական կուրսը, երկիրը նետվեց շուկայի քաոսի մեջ։

💵35 տարվա ՀՀ-ի արդյունքը դարձավ կործանարար․ գործարանները փակվեցին, վերածվեցին մետաղի ջարդոնի կամ պահեստների, գիտական կադրերը հեռացան, արտադրությունը փոխարինվեց ներմուծմամբ, սոցիալական վերելքը վերացավ, կրթությունն ու բժշկությունը դարձան վճարովի, բնակչությունն անկում է ապրում, իսկ քաղաքականության գլխավոր նպատակը դարձավ անձնական հարստացումը, ոչ թե երկրի զարգացումը։
Սա ոչ պատահականություն է և ոչ էլ «սխալ մասնավորեցում»․ սա տրամաբանական հետևանքն է այն բանի, որ չկար պլանային, կենտրոնացված քաղաքականություն, չկար Կոմկուսի նման ուժ, որը պետությանը պահեր ռազմավարական ուղղության մեջ, ոչ թե օլիգարխական շահերի։

🫂Տարբերությունն էականորեն պարզ է․

🇦🇲ՀԽՍՀ-ն երկիր էր կառուցում համակարգված, ծրագրված՝ ապագան աչքի առաջ։

🇦🇲ՀՀ-ն ապրում է շուկայի տրամաբանությամբ, որտեղ ապագան ոչ ոք չի ծրագրում, իսկ ներկան գտնվում է մի քանի կապիտալիստների ձեռքերում։

☄️Եզրակացություն
35 տարին ՀԽՍՀ-ի պատմություն է ստեղծման, իսկ 35 տարին ՀՀ-ի՝ ստեղծվածի սպառման։
Եվ այս համեմատությունն ապացուցում է մի բան․ երկիրը պետք ունի ոչ թե դատարկ լոզունգներ, այլ ըմբռնում, որ զարգացումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կա պլան և այն իրագործելու կարող քաղաքական ուժ։ Ինչպես այն ժամանակ էր, և ինչպես այսօր այդքան պակասում է։