Створана першая тысячагадовая кальцавая храналогія сасны ў Беларусі. Яна дазволіць датаваць драўляныя пабудовы ў краіне

У міжнародным часопісе Dendrochronologia у артыкуле вядучага навуковага супрацоўніка Інстытута эксперыментальнай батанікі НАН Максіма Ярмохіна паведамляецца: шляхам аб'яднання шэрагаў драўняных кольцаў жывых дрэваў, гістарычных будынкаў і археалагічных раскопак была распрацавана першая тысячагадовая храналогія Pinus sylvestris, сасны звычайнай, у Беларусі (997-2020 гг.).

Гістарычнае бярвенне было сабрана з Нясвіжскага замка і Свята-Пакроўскай царквы ў Турцы, а археалагічнае – з Гродзенскага замка і Навагрудака. Раней даследаванні былі абмежаваны ўзростам жывых дрэваў, таму ахоплівалі не больш за 200 гадоў.

Паколькі першы горад у Беларусі, Полацак, датуецца 862 г., то створаная храналогія амаль такая ж старажытная, як і ўся гісторыя гарадоў у краіне. Яна ўпершыню дае інструмент, які дазваляе датаваць драўляныя пабудовы ў заходніх і цэнтральных раёнах Беларусі, піша Максім Ярмохін.

29 студзеня 1884 года нарадзіўся Антон Луцкевіч - адзін з бацькоў беларускай незалежнасці і адзін з ініцыятараў абвяшчэння БНР, заслужаны беларускі дзеяч, гісторык. Пазней працягваў беларускую дзейнасць у Заходняй Беларусі. Быў арыштаваны саветамі ў 1939 г. і сасланы ў савецкі лагер, дзе загінуў.

Пра што не любіць узгадваць прапаганда, калі гаворка заходзіць пра вайну, якая адгрымела 80 гадоў таму. Вось асноўныя "нязручныя" моманты.

Гісторыя беларускай эміграцыі: лёс Аляксандры Мамонькі

Пра неаднароднасць беларускай эміграцыі піша гісторык Вольга Зубко ў часопісе Studia Białorutenistyczne. Яна адзначае: для ідэйных беларусаў, якія выехалі пасля 1917 - 1923 гг., пра змену культурнай ці прафесійнай ідэнтычнасці не магло быць і гаворкі. Да 1925 г. яны чакалі падзення бальшавіцкага рэжыму і марылі пра вяртанне, таму не спрабавалі інтэгравацца.

Іншая катэгорыя імігрантаў, наадварот, была апалітычнай. Напрыклад, Аляксандра Мамонька (Сташкевіч) (1899 - ?) – жонка вядомага грамадска-палітычнага дзеяча Язэпа Мамонькі. Пасля прыезду ў Прагу яна на фоне побытавай неўладкаванасці разышлася з мужам, беспаспяхова спрабавала знайсці сябе ў оперным спеве.

У 1928 г. Язэп Мамонька атрымаў візу на прыезд СССР, дзе адразу быў арыштаваны (расстраляны ў 1937 г.). Аляксандра Мамонька выехала з Чэхаславакіі ў сярэдзіне 1930-х альбо ў Літву, альбо ў Польшчу. Інфармацыя пра лёс Язэпа не магла абмінуць яе, таму яна вырашыла схаваць любыя звесткі пра сябе.

1 лютага 1863 года Літоўскі правінцыйны камітэт (Komitet Prowincjonalny Litewski) начале з Кастусём Каліноўскім абвесціў сябе часовым урадам (Часовы правінцыяльны ўрад Літвы і Беларусі/Prowincjonalny Rząd Tymczasowy Litwy i Białorusi.) і выдаў заклік маніфест, адрасаваны адрасаваны "літоўцам, беларусам, жэмайцінам і жыхарам іншых абласцей, занятых расейцамі".

Новае свята – Дзень Нязломнасці – заклікае адзначыць Павел Баркоўскі, в.а. прадстаўніка па нацыянальным адраджэнні Кабінета:

«Шаноўныя беларусы і беларускі! Запрашаю падтрымаць нашую новую ініцыятыву па абнаўленні календара беларускіх свят – і пачаць разам з намі адзначаць дату 2 лютага як Дзень Нязломнасці.

Ён прысвечаны памяці нашага нацыянальнага героя Кастуся Каліноўскага – гэта яго дзень нараджэння. І таксама гэтая дата нагадвае пра подзвіг многіх беларусаў і беларусак, якія аддалі шмат сіл, каб зрабіць нашую краіну свабоднай і шчаслівай. Незаўсёды іх шлях прыводзіў да перамогі, але яны змагаліся, нягледзячы ні на што.

Да гэтага дня вы можаце напісаць на сваіх старонках у сацсетках:

– пра сучасных герояў – актывістаў, валанцёраў, палітвязняў, якія змагаюцца за свабодную Беларусь, і прысвяціць гэтыя матэрыялы новаму святу;
– пра постаць Кастуся Каліноўскага ў нашай гісторыі, пра яго ідэі і ўплыў на сучаснасць;
– пра выбітных асоб мінулага і сучаснасці, чые каштоўнасці і ідэі важныя для захавання мовы, культуры і беларускай ідэнтычнасці.

Калі ласка, прыкладзіце сваё сэрца і душу, каб гэтае свята паўстала як добрая дата новага беларускага календара. Далучайцеся! Разам мы робім гісторыю!».

#ДзеньНязломнасці

@CabinetBelarus

«Твой і за магілаю». Знойдзеныя лісты Каліноўскага да каханай раскрываюць яго фенаменальную псіхалогію

Дзве яркія дэталі: найбольш важныя дакументы ён паспеў загадзя схаваць у ножцы стала. А на наступны дзень, нягледзячы на пагрозу арышту, іх вынесла ягоная сувязная.

А за магчымасць пісаць лісты каханай і запіскі на волю, у тым ліку векапомныя «Лісты з-пад шыбеніцы», плацілі хабар турэмшчыкам: на сённяшнія грошы гэта каля 4800 даляраў за кожную запіску.

https://nashaniva.com/360382

Без VPN — па гэтай спасылцы.

Як жыў і працаваў адзін з самых вядомых беларускіх журналістаў Павел Шарамет? За што Лукашэнка хацеў яго пасадзіць і чаму быў вымушаны адпусціць яго на волю? Што выбраў журналіст, калі ўлады паставілі яму ўльтыматум? І дзе ён пачаў новую кар’еру? Да чаго тут гісторыя пра зніклых беларускіх палітыкаў, якія пайшлі супраць Лукашэнкі і зніклі? Як загінуў Павел і што вядома пра гэтую трагедыю сёння?
Усе падрабязнасці ў новым сюжэце «Нашай Нівы»

Беларусы Польшчы ўшанавалі гадавіну нараджэння Кастуся Каліноўскага маршам на яго радзіму.

Гэта каля самай мяжы з Беларуссю.

https://mostmedia.io/2025/02/03/marsh-kastusja-kalinouskaga/?utm_source=tg

З Беларусі — па спасылцы.

🤍❤️🤍 Тадэвуш Касцюшка як сімвал свабоды для беларусаў у выгнанні

📌 Сёння, 4 лютага 2025 года, спаўняецца 279 гадоў з дня нараджэння Тадэвуша Касцюшкі – выдатнага ваеннага і палітычнага дзеяча, нацыянальнага героя Беларусі, Польшчы і ЗША.

https://racyja.com/by/hramadstva/tadevus-kascjuska-jak-simval-svabody-dlja-belarusau-u-vyhnanni/

СМАК БЕЛАРУСКАЙ МОВЫ ПАЧАТКУ 1930-х.
ТАЛЁН на пачынку абутку міліцыянэру у арцель "Чырвоны Абутнік" 1931 г.

#дакументы #талён #абутак #міліцыянэр #такуюстранупросрали

Суд Заводскага раёна Мінска прызнаў "экстрэмісцкімі" матэрыяламі альбом "БНР-100: сьвяткаванне 100-гадовага юбілею ў Беларусі і ў замежжы" і кнігу "НКВД забiваў у Курапатах…". Гэта вынікае з абноўленага спісу “экстрэмісцкіх” матэрыялаў на сайце Мінінфарма.

Выданне "БНР-100: сьвяткаванне 100-гадовага юбілею ў Беларусі і ў замежжы" выдадзена ў 2019 годзе "Інбелкультам" і прысвечана 100-гадоваму юбілею абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР). Гэта ілюстраваны альбом, які дакументуе святкаванне юбілею ў Беларусі і за яе межамі.

Кніга Марата Гаравога "НКВД забіваў у Курапатах…" выйшла ў свет у 2019 годзе у выдавецтве "Зміцер Колас". Гэты літаратурна-мастацкі твор прысвечаны трагічным падзеям, звязаным з Курапатамі - месцам масавых расстрэлаў і пахаванняў ахвяр сталінскіх рэпрэсій у Беларусі.

Калі Расея сфармавала асноўныя пастулаты сваёй гістарычнай прапаганды? Як беларусам процістаяць гэтай прапагандзе? І як рэагаваць на заявы экс-міністра замежных спраў Украіны, які назваў Магілёў, Гомель, Пінск і Берасьце «нашымі гістарычнымі землямі», за якія змагалася яшчэ Украінская Народная Рэспубліка? Пра гэта і пра іншае на канале "Гісторыя на Свабодзе" размова з супрацоўнікам Інстытуту гісторыі польскай Акадэміі навук, доктарам гістарычных навук Аляксандрам Грушам.

Акадэмічны дырэктар Беларускага інстытута публічнай гісторыі Аляксей  Ластоўскі распавёў у інтэрв’ю DW пра іструменты для папулярызацыі беларускай гісторыі ў сучасных умовах і пра тое,чаму расійскія гістарычныя наратывы не прыжываюцца ў Беларусі нават цяпер.

Прадстаўляем вашай увазе фінальную версію даследвання беларускіх падручнікаў па гісторыі, аўтар – акадэмічны дырэктар Беларускага інстытута публічнай гісторыі Аляксей Ластоўскі. У фокусе даследвання былі змены ў змесце і ацэнках, якія адбыліся ў падручніках, надрукаваных пасля 2020 года. Аналізаваліся суадносіны з нацыянальным гістарычным наратывам, палітычныя змены і расійскія ўплывы.