11 жніўня 1937 году НКВД СССР выдаў загад №00485, які распачаў адну з самых масавых нацыянальных аперацый савецкіх карных органаў падчас Вялікага тэрору - так званай "Польскай аперацыі".
Першапачаткова аперацыя мела доўжыцца 3, але расцягнулася на 14 месяцаў - са жніўня 1937 па лістапад 1938 г. Яна была скіраваная супраць палякаў СССР.
Гэтая нацыянальная меншасць найбольш актыўна супраціўляліся калектывізацыі і атэізацыі і разглядаліся ўладамі як "ненадзейны элемент", патэнцыйная "пятая калона", якая існуе да меркаванай вайны паміж СССР і Польшчай і краінамі Захаду.
Аднак у жорнавы рэпрэсій паводле загаду № 00485 таксама траплялі беларусы, рускія, украінцы, яўрэі і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў.
У 1937-38 гадах НКВД арганізаваў шэраг нацыянальных аперацый, напрыклад, супраць латышоў, немцаў. Аднак "польская аперацыя" адрознівалася выключным маштабам рэпрэсій, размахам і жорсткасцю. Дакладная колькасць рэпрэсаваных паводле гэтай аперацыі да гэтага часу невядомая. Па дадзеных расейскага «Мемарыялу», паводле загаду № 00485 у БССР рэпрэсіям падвергліся прынамсі
19931 чалавек, з іх расстраляныя не менш за 17772 чалавек, астатнія 2159 - накіраваныя ў лагеры.
У 2022 годзе Цэнтр дыялогу Юліюша Мерашэўскага выдаў унікальны зборнік «Польская аперацыя» НКВД у Беларускай ССР у 1937-1938 гадах. Дакументы". Складальнікамі выступілі беларускія гісторыкі. Яны збіралі дакументы ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларус і варшаўскім Архіве дакументаў найноўшай гісторыі (Archiwum Akt Nowych), а таксама выкарысталі матэрыялы беларускага савецкага друку 1930-х гг. і ўспаміны сведкаў тых трагічных гадоў.
Апроч таго Цэнтр Мерашэўскага стварыў адмысловую старонку, прысвечаную "пльскай аперацыі", дзе сабраў частку імёнаў ахвяраў, успміны сведкаў, месцы памяці.
На здымках вокладка кнігі "Польская аперацыя...", а такама здымак і дакументы паляка Станіслава Каржанеўскага, расстралянага ў Воршы 10.11.1937
Першапачаткова аперацыя мела доўжыцца 3, але расцягнулася на 14 месяцаў - са жніўня 1937 па лістапад 1938 г. Яна была скіраваная супраць палякаў СССР.
Гэтая нацыянальная меншасць найбольш актыўна супраціўляліся калектывізацыі і атэізацыі і разглядаліся ўладамі як "ненадзейны элемент", патэнцыйная "пятая калона", якая існуе да меркаванай вайны паміж СССР і Польшчай і краінамі Захаду.
Аднак у жорнавы рэпрэсій паводле загаду № 00485 таксама траплялі беларусы, рускія, украінцы, яўрэі і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў.
У 1937-38 гадах НКВД арганізаваў шэраг нацыянальных аперацый, напрыклад, супраць латышоў, немцаў. Аднак "польская аперацыя" адрознівалася выключным маштабам рэпрэсій, размахам і жорсткасцю. Дакладная колькасць рэпрэсаваных паводле гэтай аперацыі да гэтага часу невядомая. Па дадзеных расейскага «Мемарыялу», паводле загаду № 00485 у БССР рэпрэсіям падвергліся прынамсі
19931 чалавек, з іх расстраляныя не менш за 17772 чалавек, астатнія 2159 - накіраваныя ў лагеры.
У 2022 годзе Цэнтр дыялогу Юліюша Мерашэўскага выдаў унікальны зборнік «Польская аперацыя» НКВД у Беларускай ССР у 1937-1938 гадах. Дакументы". Складальнікамі выступілі беларускія гісторыкі. Яны збіралі дакументы ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларус і варшаўскім Архіве дакументаў найноўшай гісторыі (Archiwum Akt Nowych), а таксама выкарысталі матэрыялы беларускага савецкага друку 1930-х гг. і ўспаміны сведкаў тых трагічных гадоў.
Апроч таго Цэнтр Мерашэўскага стварыў адмысловую старонку, прысвечаную "пльскай аперацыі", дзе сабраў частку імёнаў ахвяраў, успміны сведкаў, месцы памяці.
На здымках вокладка кнігі "Польская аперацыя...", а такама здымак і дакументы паляка Станіслава Каржанеўскага, расстралянага ў Воршы 10.11.1937
😢22💔4👍2🤬2
Першыя выбары, якія сфальсіфікаваў Лукашэнка. Знікненне Ганчара. Хітрасць Ярмошынай
Лукашэнка знаходзіцца ва ўладзе ў Беларусі ўжо 30 гадоў. Гэта стала магчымым дзякуючы маштабнай сістэме фальсіфікацый, якая задзейнічае ўсю моц уладнай вертыкалі: ад чыноўнікаў урада да простых настаўнікаў.
Менавіта яна дазволіла дзесяцігоддзямі падманваць мільёны беларусаў, многія з якіх нават не падазравалі, што іх галасы літаральна раствараліся ў паветры.
Пра тое, як будаваўся падмурак для першых сфальсіфікаваных прэзідэнцкіх выбараў у 2001 годзе - у новым міні-фільме «Салідарнасці»:
Лукашэнка знаходзіцца ва ўладзе ў Беларусі ўжо 30 гадоў. Гэта стала магчымым дзякуючы маштабнай сістэме фальсіфікацый, якая задзейнічае ўсю моц уладнай вертыкалі: ад чыноўнікаў урада да простых настаўнікаў.
Менавіта яна дазволіла дзесяцігоддзямі падманваць мільёны беларусаў, многія з якіх нават не падазравалі, што іх галасы літаральна раствараліся ў паветры.
Пра тое, як будаваўся падмурак для першых сфальсіфікаваных прэзідэнцкіх выбараў у 2001 годзе - у новым міні-фільме «Салідарнасці»:
YouTube
Первые выборы, которые сфальсифицировал Лукашенко. Исчезновение Гончара. Хитрость Ермошиной
Александр Лукашенко находится у власти в Беларуси уже тридцать лет. Это стало возможным благодаря масштабной системе фальсификаций, которая задействует всю мощь властной вертикали: от чиновников правительства до простых учителей. Именно она позволила десятилетиями…
🔥8😭6👍1😡1
Аршаншчына і яе жыхары праз абъектыў нямецкіх фатографаў-аматараў. Каляровыя здымкі зробленыя жаўнерамі Вермахту ў жніўні 1941 года і апублікаваныя на сайце Берлінскага лічбавага музею.
👍28😢10❤7👀2
❗️Унікальную пасавую накладку часоў вікінгаў знайшла падчас раскопак на Шуміліншчыне экспедыцыя Інстытуту гісторыі НАН Беларусі. 🔥Навукоўцы працавалі ў другой палове ліпеня - пачатку жніўня ў аграгарадку Кардон. Там і была выяўлена унікальная знаходка. Пра гэта паведаміў кіраўнік экспедыцыі, археолаг, кандыдат гістарычных навук Марат Клімаў.
“Дакладна такіх жа накладак беларускія археолагі не знаходзілі, але па стылі выканання яна блізкая да той, якую мы знайшлі падчас раскопак у Верхнім замку Полацку ў 2022 годзе”, - падкрэсліў археолаг.
Навукоўцы мяркуюць, што накладка належыць да кола скандынаўскіх старажытнасцяў. Яна выкананая ў “звярыным стылі”. Артэфакт знайшлі побач са слядамі былых будынкаў.
Гарадзішча Кардон - адно з найбуйнейшых паселішчаў эпохі вікінгаў у Беларусі. Яго росквіт звязаны з актыўным выкарыстаннем у IX - пачатку XI стагоддзяў "шляху з варагаў у грэкі". Цяперашняя экспедыцыя працягнула даследаванні, завершаныя ў 2018 годзе. Іх мэтай быў пошук жылых дамоў, вытворчых комплексаў і пацверджанняў, што побач з паселішчам знаходзілася "бухта дракараў" вікінгаў. Выявіць сляды бухты не ўдалася, але рэшткі некалькіх пабудоў і печаў навукоўцы знайшлі.
“Дакладна такіх жа накладак беларускія археолагі не знаходзілі, але па стылі выканання яна блізкая да той, якую мы знайшлі падчас раскопак у Верхнім замку Полацку ў 2022 годзе”, - падкрэсліў археолаг.
Навукоўцы мяркуюць, што накладка належыць да кола скандынаўскіх старажытнасцяў. Яна выкананая ў “звярыным стылі”. Артэфакт знайшлі побач са слядамі былых будынкаў.
Гарадзішча Кардон - адно з найбуйнейшых паселішчаў эпохі вікінгаў у Беларусі. Яго росквіт звязаны з актыўным выкарыстаннем у IX - пачатку XI стагоддзяў "шляху з варагаў у грэкі". Цяперашняя экспедыцыя працягнула даследаванні, завершаныя ў 2018 годзе. Іх мэтай быў пошук жылых дамоў, вытворчых комплексаў і пацверджанняў, што побач з паселішчам знаходзілася "бухта дракараў" вікінгаў. Выявіць сляды бухты не ўдалася, але рэшткі некалькіх пабудоў і печаў навукоўцы знайшлі.
🔥28❤8👍4
Як ураджэнец са Смілавічаў Хаім Суцін стаў сусветна вядомым мастаком. Пра лёс і творчасць мастака распавядае гісторык Андрусь Унучак.
YouTube
Урокі гісторыі // 34 Хаім Суцін
Вядучы: Сяржук Брышцель
Працягласць: 10 хвілін
Мова: беларуская
— Знайдзіце 10 хвілін у тыдзень
— Слухайце інтэрв’ю з гісторыкам Андрусём Унучакам
— Адпраўляйцеся кожную суботу ў падарожжа: падзей, асоб і фактаў
Вучыцеся разам з намі!
Працягласць: 10 хвілін
Мова: беларуская
— Знайдзіце 10 хвілін у тыдзень
— Слухайце інтэрв’ю з гісторыкам Андрусём Унучакам
— Адпраўляйцеся кожную суботу ў падарожжа: падзей, асоб і фактаў
Вучыцеся разам з намі!
❤14🙏3👍1
Маніторынг_гістарычнай_палітыкі_ў_Беларусі_2024.pdf
120.5 KB
Прадстаўляем вашай увазе тэкст маніторынга гістарычнай палітыкі ў Беларусі за май-ліпень 2024 года, які падрыхтаваў акадэмічны дырэктар Беларускага інстытута публічнай гісторыі Аляксей Ластоўскі.
У ходзе маніторынга аналізавалася, як гістарычная праблематыка інтэрпрэтуецца СМІ, у першую чаргу, дзяржаўнымі. Аналізаваны час якраз быў насычаны важнымі камемаратыўнымі падзеямі: Дзень Перамогі, Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыда беларускага народа, Дзень Незалежнасці, плюс 30-годззе прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі.
У ходзе маніторынга пры тым было адзначана, што паступова гістарычная тэматыка саступае на другі план у параўнанні з 2021-22 гадамі, у значнай ступені кансервуюцца тыя формы інтэрпрэтацыі мінулага, якія былі тады выпрацаваны.
З інавацый можна адзначыць, што да распаўсюду тэмы генацыду беларускага народа падключылася беларускае МЗС, якое прыцягнула сетку сваіх кантактаў. Згортванне ўсяго мінулага да перыяду Вялікай Айчыннай вайны ў дзяржаўных СМІ дасягнула ў гэты час максімальнага ўзроўню, і разам з тым практычна ўсе выказванні беларускіх чыноўнікаў зводзяецца да рытуальных формулаў абвінавачвання “калектыўнага Захаду” у перапісванні гісторыі. Такім чынам, хоць на ўзроўні дэкларацый выказваецца падтрымка Расіі ў яе агрэсіўнай вайне.
Асобная рыса гэтага часу, што беларускія недзяржаўныя СМІ ўсё больш актыўна працуюць у рэжыме супрацьдзеяння беларускай дзяржаўнай прапагандзе, пры гэтым удала выкарыстоўвае інтэлектуальныя рэсурсы беларускай эміграцыі, і часам удала грае на апярэджанне.
У ходзе маніторынга аналізавалася, як гістарычная праблематыка інтэрпрэтуецца СМІ, у першую чаргу, дзяржаўнымі. Аналізаваны час якраз быў насычаны важнымі камемаратыўнымі падзеямі: Дзень Перамогі, Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыда беларускага народа, Дзень Незалежнасці, плюс 30-годззе прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі.
У ходзе маніторынга пры тым было адзначана, што паступова гістарычная тэматыка саступае на другі план у параўнанні з 2021-22 гадамі, у значнай ступені кансервуюцца тыя формы інтэрпрэтацыі мінулага, якія былі тады выпрацаваны.
З інавацый можна адзначыць, што да распаўсюду тэмы генацыду беларускага народа падключылася беларускае МЗС, якое прыцягнула сетку сваіх кантактаў. Згортванне ўсяго мінулага да перыяду Вялікай Айчыннай вайны ў дзяржаўных СМІ дасягнула ў гэты час максімальнага ўзроўню, і разам з тым практычна ўсе выказванні беларускіх чыноўнікаў зводзяецца да рытуальных формулаў абвінавачвання “калектыўнага Захаду” у перапісванні гісторыі. Такім чынам, хоць на ўзроўні дэкларацый выказваецца падтрымка Расіі ў яе агрэсіўнай вайне.
Асобная рыса гэтага часу, што беларускія недзяржаўныя СМІ ўсё больш актыўна працуюць у рэжыме супрацьдзеяння беларускай дзяржаўнай прапагандзе, пры гэтым удала выкарыстоўвае інтэлектуальныя рэсурсы беларускай эміграцыі, і часам удала грае на апярэджанне.
👍24❤1🔥1😁1
15 жніўня 1937 году НКВД СССР выдаў загад № 00486. Гэта быў адзін з шэрагу загадаў НКВД, які раскручваў механізм Вялікага тэрору ў 1937-38 гадах.
Паводле дакументу, ператрусам, арыштам і рэпрэсіям падлягалі члены сем'яў здраднікаў Радзімы, скарочана ЧСЗР - жонкі ўжо асуджаных за антысавецкія і контррэвалюцыйныя злачынствы, а таксама іх дзеці старэйшыя за 15 гадоў. Рэпрэсіям падлягалі нават жонкі, што да арышту былі ў разводзе, але былі датычныя да контррэвалюцыйнай дзейнасці асуджаных, хавалі іх, альбо ведалі аб дзейнасці асуджанага, але не данеслі органам улады. Паводле загаду, жонак і дзяцей мусілі асудзіць не менш як на 5-8 гадоў пазбаўлення волі з канфіскацыяй маёмасці.
Арышту не падлягалі цяжарныя, жанчыны з груднымі ці хворымі дзецьмі, цяжка ці заразна хворыя. Для іх мерай стрымання абіралі падпіску аб нявыездзе з пільным назіраннем за сям'ёй. Таксама не арыштоўваліся жонкі, якія паведамілі уладам звесткі, якія з'явіліся падставай да распрацоўкі і арышту мужоў.
Значную частку асуджаных ЧСЗР скіроўвалі ў Акмалінскі лагер жонак здраднікаў радзімы НКВД (АЛЖЗР) у Казахстане.
На здымку асуджаныя жанчыны АЛЖЗР, а таксама былы сакратар Аршанскага райкаму камуністычнай партыі, аўтар шэрагу даносаў Раман Соскін з жонкай Юліяй Соскінай-Цэмехман і дзецьмі. Самога Рамана Соскіна абвінавацілі ва "ўдзеле ў контррэвалюцыйнай арганізацыі правых, правядзенні вярбоўкі ў контррэвалюцыйную арганізацыю, якая праводзіла шкодніцкую працу і дыверсійныя акты", і расстралялі 29 чэрвеня 1938 году ў Менску. Ягоную жонку Юлію арыштавалі 26 жніўня 1938 г. за "актыўную дапамогу мужу ў правядзенні контррэвалюцыйнай працы" і саслалі на 5 гадоў у Карабалакскі раён Кустанайскай вобласці Казахстану. Іхныя трое дзяцей трапілі ў дзіцячы дом.
У 2017 годзе Лукашэнка перадаў у Казахстан копіі спраў у дачыненні да рэпрэсаваных жонак беларускіх пісьменнікаў, лісты сваякоў рэпрэсаваных жанчын. Сярод іх - і цешча народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі. У Казахстане гэтыя дакументы рассакрэчаны, да іх можна атрымаць доступ. Беларусі КДБ па-ранейшаму хавае ад грамадства дакументы, датычныя савецкага тэрору ў 1920-1950-я гады.
Паводле дакументу, ператрусам, арыштам і рэпрэсіям падлягалі члены сем'яў здраднікаў Радзімы, скарочана ЧСЗР - жонкі ўжо асуджаных за антысавецкія і контррэвалюцыйныя злачынствы, а таксама іх дзеці старэйшыя за 15 гадоў. Рэпрэсіям падлягалі нават жонкі, што да арышту былі ў разводзе, але былі датычныя да контррэвалюцыйнай дзейнасці асуджаных, хавалі іх, альбо ведалі аб дзейнасці асуджанага, але не данеслі органам улады. Паводле загаду, жонак і дзяцей мусілі асудзіць не менш як на 5-8 гадоў пазбаўлення волі з канфіскацыяй маёмасці.
Арышту не падлягалі цяжарныя, жанчыны з груднымі ці хворымі дзецьмі, цяжка ці заразна хворыя. Для іх мерай стрымання абіралі падпіску аб нявыездзе з пільным назіраннем за сям'ёй. Таксама не арыштоўваліся жонкі, якія паведамілі уладам звесткі, якія з'явіліся падставай да распрацоўкі і арышту мужоў.
Значную частку асуджаных ЧСЗР скіроўвалі ў Акмалінскі лагер жонак здраднікаў радзімы НКВД (АЛЖЗР) у Казахстане.
На здымку асуджаныя жанчыны АЛЖЗР, а таксама былы сакратар Аршанскага райкаму камуністычнай партыі, аўтар шэрагу даносаў Раман Соскін з жонкай Юліяй Соскінай-Цэмехман і дзецьмі. Самога Рамана Соскіна абвінавацілі ва "ўдзеле ў контррэвалюцыйнай арганізацыі правых, правядзенні вярбоўкі ў контррэвалюцыйную арганізацыю, якая праводзіла шкодніцкую працу і дыверсійныя акты", і расстралялі 29 чэрвеня 1938 году ў Менску. Ягоную жонку Юлію арыштавалі 26 жніўня 1938 г. за "актыўную дапамогу мужу ў правядзенні контррэвалюцыйнай працы" і саслалі на 5 гадоў у Карабалакскі раён Кустанайскай вобласці Казахстану. Іхныя трое дзяцей трапілі ў дзіцячы дом.
У 2017 годзе Лукашэнка перадаў у Казахстан копіі спраў у дачыненні да рэпрэсаваных жонак беларускіх пісьменнікаў, лісты сваякоў рэпрэсаваных жанчын. Сярод іх - і цешча народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі. У Казахстане гэтыя дакументы рассакрэчаны, да іх можна атрымаць доступ. Беларусі КДБ па-ранейшаму хавае ад грамадства дакументы, датычныя савецкага тэрору ў 1920-1950-я гады.
😢22💔9❤2👍2🤬2