ببین لطفاً هیچ کاری نکن! خب؟

دنیای اطراف ما پر شده از محرک‌. آدم‌های اطرافمون و نیازهاشون، دنیای مجازی و نوتیف‌هاش، وظایف و مسئولیت‌هامون، ترافیک، شهر با صداهای پر نویز و عصبیش و....
دنیای درون ما هم جای بهتری نیست شاید؛ وسوسه‌های بی‌پایان خریدن و مصرف، فشارهای بی‌امان آقا کمال (≈ لقب دیگر حضرت استاد کمالِ گرایی)، خاطرات گذشته، حسرت‌های ناشی از دیدن ظاهر خوب دیگران، ترس از آینده و...

عجب جهنمیه! مگه نه؟!

اما خبر خوب اینه که این پست یه پست منفی‌بافی دیگه و گزارش آخرین غرغرهای من نیست! در واقع من فکر می‌کنم این جهنمی که ترسیم کردم؛ چه در درون و چه در بیرون ما، فقط حاصل توجه خود ماست! چطوری این حرف رو می‌زنم؟ دیوونه شدم یا حرفام علمی ممکنه باشند؟!

بذارید بریم سراغ نظریه ART یا Attention Restoration Theory

نظریه بازیابی توجه نظریه‌ایه که به ما برای حل این مشکل کمک می‌کنه. اینطوری که بر اساس این نظریه ما باید یاد بگیریم کمی به مغزمون «فضا» و «جای بازی» بدیم. قبول دارم، ممکنه در نگاه اول فقط یه اسم فانتزی برای «هیچ کاری نکردن» به نظر برسه، اما این نظریه توسط علوم اعصاب پشتیبانی می‌شه! باورتون میشه؟!

نظریه بازیابی توجه اولین بار توسط روانشناسان راشل و استیون کاپلان در سال ۱۹۸۹ مطرح شد. اولش این دانشمندان این نظریه را مطرح کردند که «گذراندن وقت در طبیعت می‌تواند به بازیابی تمرکز و توجه کمک کند.» بعدش پیشنهاد کردند که دو نوع توجه متمایز وجود داره:

۱- توجه هدایت‌شده و ۲- توجه هدایت‌نشده.

توجه هدایت‌شده به تمرکز ارادی اشاره میکنه - مثل مطالعه، گردش تو یک مکان شلوغ یا ارسال مطلب در شبکه‌های اجتماعی. خلاصه، یعنی هر فعالیتی که در آن توجه مغز ما روی یک کار خاص متمرکز می‌شه.

توجه هدایت نشده هم همون موقعی‌ایه که که ما آگاهانه (≈مایندفول) نمی‌خوایم روی چیزی تمرکز کنیم -به جاش به «چیزها» اجازه می‌دهیم بدون هیچ تلاشی به آرامی توجه ما را جلب کنند. مثلاً گوش دادن به جیک‌جیک پرندگان یا تماشای برگ‌هایی که به آرامی در نسیم خش‌خش می‌کنند... در این موارد، توجه شما به طور طبیعی بدون نیاز به تمرکز کردن، به این موارد معطوف می‌شه.

پس فرض نظریه اینه که؛ ما "خستگی توجه" را تجربه می‌کنیم، اگر به مغزمون فضای حرکتی و رهایی ندیم.  خستگی توجه یعنی حالتی که تمرکز و توجه ما به طور چشمگیری سخت شده، در حالی که محرک‌ها بیشتر  از قبل هم ممکن است توجه ما را جلب کنند. (خیلی بده خدایی! فکر کن هم خسته‌ای، هم همش حواست پرت میشه!)

قدیم ندیم‌ها، همه ما در طول روز با موقعیت‌های زیادی روبرو می‌شدیم که ممکنه بهشون بگیم موقعیت‌های کسل‌کننده. لحظاتی مثل انتظار برای اتوبوس یا ایستادن در صف سوپرمارکت، یا خواندن پست من:). اما این لحظات کسل‌کننده به ذهن ما فرصت خاموش شدن می‌دادند!

الان چی ولی؟ تلفن‌های هوشمند این فرصت (یا ضدفرصت!) رو به ما می‌دهند که همش سرگرم باشیم. و همیشه هم برانگیخته و گوش به زنگ باشیم! و در نتیجه دائماً در معرض محرک‌های «شدید و جذاب» بودن، فضای ذهنی کمی برای بازیابی توان مغزهای بیش از حد کار کرده ما فراهم کرده است.

پس خیلی خلاصه و جمع و جور نظریه بازیابی توجه رو بررسی کردیم و نه همه‌اش رو قاعدتاً؛ نظریه ای که به ما نشان می‌دهد ما نیاز داریم به:

زمانی برای «ول کردن»
و لحظاتی برای «کاری نکردن»
با هدف تنظیم مجدد و حفظ تعادل روانی

اما حالا چطوری این کار رو بکنیم؟ چطوری «ول کنیم و کاری نکنیم»؟

دو تا راه حل:
۱- به این پست ❤️ بدید تا انگیزه بگیرم و  نسخه آپدیت شده وبینار رایگان «رهایی از وابستگی به فضای مجازی» را هفته بعد باهم داشته باشیم. وبیناری که درباره این نظریه و تکنیک‌های مرتبطش هست.
۲- منتظر پست دوم #ART باشید.

مجتبی کوپایی
روانشناس و روان‌درمانگر

@cognitionworld | CWA

Talk less.
Learn daily.
Don't show off.
Help when asked.
Ignore nonsense.
Smile more.
Have faith.
Focus.

در مغز یک پیشی چه می‌گذرد!؟

قبل از دیدن مستند «درون ذهن گربه‌ها» این سؤال تو ذهنم بود که پشت اون نگاه سرد و خونسرد گربه‌ها چی می‌گذره؟
ولی بعد از دیدنش، حس کردم انگار وارد یه جهان موازی شدم؛ جهانی که همیشه کنارمون بوده، ولی ما هیچ‌وقت جدی نگاهش نکرده بودیم.

اولین نکته ای که متوجه شدم این بود که گربه‌ها فقط مرموز نیستن اتفاقا خیلی هم دانشمندن و با یه نژاد آنالیزور واقعی طرفم!

خوبی مستند اینه که صرفا محتوای کتابخانه‌ای و راز بقا نداره. تو این مستند دانشمندها از روش‌های علمی مختلف مثل آزمایش‌های رفتاری، آزمون‌های شناختی، تصویربرداری حرکتی و تحلیل واکنش‌ استفاده کردن تا به ما نشون بدن گربه‌ها چطور فکر می‌کنند.

با دیدن این مستند چیزای خیلی زیادی رو درباره گربه‌ها فهمیدم، مثلاً:

۱- گربه‌ها قبل از واکنش، گزینه‌ها رو تو ذهنشون بررسی می‌کنن، این یعنی برخلاف تصور عموم که می‌گن «غریزی رفتار می‌کنن»، در واقع یک پردازش شناختی واقعی انجام می‌دن.

۲- دانشمندا نشون دادن گربه‌ها اطلاعات محیطی رو مثل «دیتا» جمع‌آوری و تحلیل می‌کنن.

۳- رفتارهایی مثل کمین، جهش و دنبال‌کردن، تمریناتیه که سیستم تصمیم‌گیری‌شون رو تنظیم می‌کنه. (معنی اون نگاه چپ چپشون چی میشه ینی!!؟)

۴- گربه‌ها یک مدل دقیق از محیط در ذهن خودشون می‌سازن این همون ساختاری هست که در علوم شناختی بهش می‌گیم «نقشه سازی ذهنی».

یکی از بخش‌های علمی و جذاب مستند هم توضیح دربارهٔ سیستم ارتباطی گربه‌ها بود.

احتمالا براتون جالبه بدونید گربه‌ها از ترکیب «حرکت بدن + حالت چشم + وضعیت دم» استفاده می‌کنن؛ این همون چیزیه که تو رفتارشناسی حیوانات بهش می‌گیم multimodal communication. این ویژگی قدرت ارتباطی سطح بالایی به این مخلوقات زیبا میده.

بذارید با یه مثال براتون توضیح بدم: (ببخشید دیگه طولانی شد، گربه دوست دارم راستش.)

😻 چشم‌بستن آهسته گربه یعنی: فعال شدن سیستم اعتماد و امنیت
😼 تکان دادن کنترل‌شدهٔ دمش یعنی: پردازش تهدید بالقوه یا تحلیل موقعیت
😾 ایستادن ناگهانیشون یعنی: فعال شدن سیستم هشدار محیطی
🐈 راه‌ رفتن بی‌صدای گربه‌ها یعنی: بررسی جزئیات فضا برای ساخت مدل ذهنی دقیق


با این که قبلاً این‌ رفتار گربه ها برای من فقط یه سری حرکات بامزه به نظر می‌رسیدن، ولی الان متوجه شدم که دارم یه سیستم هوشمند و البته پیچیده نگاه می‌کنم. موراکامی هم قبلا اینارو فهمیده بود فکر کنم که تو تقریبا همه رمان‌هاش کلی گربه مرموز هست :)

حالا می‌دونیم گربه‌ها: فکر می‌کنن، تحلیل می‌کنن، آیندهٔ رفتارها رو پیش‌بینی می‌کنن
و با یک زبان چندلایه (ولی بی‌صدا) با ما حرف می‌زنن.

اگر شما هم می‌خواین گربه‌ها زیباتر از این ببینید و فقط دیگه ناز و دلبر نباشند براتون؛ به نظرم تماشای مستند «درون ذهن گربه‌ها» خیلی زود در دستور کار پلی‌لیست پاییزی زیر پتوتون قرار بدید. 😼

اگر گربه دوست دارید، حتما گیفش‌ هم دارید... تو کامنت برامون یه گیف گربه بفرستید ما هم یه نسخه از مستند رو براتون ارسال می‌کنیم. 🤝😸

✍ مینا علیپور و مجتبی کوپایی

@cognitionworld | CWA

‏من آن شیخم که عمری روی منبر رفت و می‌بینم
چنان گرم نصیحت بوده‌ام، نشنیده‌ام خود را

حسین زحمتکش

آنچه را که در قلبت پنهان می‌کنی
در چشمانت پیداست!

- امیرالمومنین علی(علیه‌السلام)

The Danger of Outgrowing Everyone Around You - Alan Watts

فراق الأحبة أشد من الموت.

«فِراق محبوبان از مرگ سخت‌تر است.»

#امیرالمومنین‌علیه‌السلام
@Afyuun

گروه علمی «دنیای شناخت» با افتخار برگزار می‌کند:

وبینار تعاملیِ
🫷 «رهایی از وابستگی به فضای مجازی» 🫸
با ارائه مجتبی کوپایی

👀 این وبینار برای شماست، اگر دنبال جواب این سوالات می‌گردید:

- چرا به فضای مجازی وابسته شدم؟
- اعتیاد به اینترنت چه علائمی داره؟
- فومو چیه؟ و چرا دچارش میشیم؟
- چند درصد مردم مثل دچار وابستگی شدند؟
- راه‌حل ریشه‌ای و راهکارها چیه؟
- نظریه ART به چه دردی میخوره؟
- چطوری موفقیتممون در رهایی رو حفظ کنیم؟

+پرسش و پاسخ با روانشناس

🗓 جمعه ۱۴ آذر ساعت ۱۸

🎓 لطفا برای ثبت نام به مدیر روابط عمومی دنیای شناخت پیام بدید. ↓

👤 @CWmediamanager

🤍 این وبینار #رایگان است.
[اما اگر دوست دارید می‌توانید یک سهم ۵۰هزارتومانی به بنیاد خیریه قدر جهت خرید لباس گرم برای ایتام کمک کنید.]

@cognitionworld • CWA

مقاله محبوب +++

هر وقت انسان بتواند مثل كسی غير از خودش به خودش بنگرد و درباره خود بينديشد به خودآگاهى رسيده است.

از کتاب انسان در جستجوی خویشتن

@fatemeh_saneian

صفات مؤمن

امام صادق(علیه السلام) فرمود: مردی كه نامش همام و خداپرست و عابد و رياضت‌كش بود، در برابر اميرالمؤمنين(علیه السلام) كه سخنرانی می‌فرمود برخاست و گفت: يا اميرالمؤمنين! اوصاف مؤمن را برای ما آنطور بيان كن كه گويا در برابر چشم ماست و به او می‌نگريم، فرمود:

ای همام مؤمن همان انسان زيرک و با‌هوشی است كه شاديش بر چهره و اندوهش در دلش باشد، فراخ‌دل‌تر از همه چيز و متواضع‌تر از همه كس است، از هر نابودی گريزان و به سوی هر خوبی شتابان است. كينه و حسد ندارد، به مردم نمی‌پرد و دشنام نمی‌دهد، عيب‌جو نيست و غيبت نمی‌كند، گردن فرازی را نمی‌خواهد و شهرت را ناپسند شمارد، اندوهش دراز و همتش بلند و خاموشيش بسيار است، با وقار است و متذكر، صابر است و شاكر، از فكر خود غمناكست و از فقر خويش شادان، خوش‌خلق و نرم‌خو است، با وفا و كم آزار است، دروغزن و پرده در نيست.

اگر بخندد قهقهه نکند، و اگر خشم كند سبكسری نورزد، خنده‌اش تبسم است و پرسشش برای دانستن و دوباره پرسيدنش برای فهميدن، دانشش بسيار و بردباريش بزرگ و مهربانيش زياد است، بخل نورزد و شتاب نكند، دلتنگی نكند و مستی ننمايد، در قضاوت خلاف حق نگويد و در عملش بيراه نرود از سنگ خارا محكم‌تر است، و در كسب و كار از عسل شيرين‌تر، نه حريص است و نه بيتاب و نه خشن و نه پر ادعا و نه متكلف و نه پر كنجكاو (در امر دنيا)، نزاع كردنش نيكو و بازگشتش شرافتمندانه است، عادل است اگر خشم ورزد، ملايمست اگر چيزی خواهد، بی‌باک و پرده در و زور گو نيست، دوستيش صميمانه و پيمانش محكم و در قرار داد با وفاست. مهربان و چسبان و بردبار و گمنام و كم زوائد است.

از خدای(عز و جل) راضی و مخالف هوای نفس خويش است، به زير دستش درشتی نكند و در آن چه به او مربوط نيست وارد نشود، ياور دين و حامی مؤمنين و پناه مسلمين است، ستايش مردم از او گوشش را ندرد (فريفتته اش نسازد) و طمع قلبش را نخراشد، بازی‌های كودكانه حكمتش را نگرداند و مرد نادان به دانشش پی نبرد.

می‌گويد و به كار می‌بندد، دانشمند است و دور انديش، ناسزا نگويد و سبكی نكند. صله رحم كند و بر آنها گرانبار نشود، بخشش كند بدون اسراف، نيرنگ باز و حيله گر نيست، پيگير عيب كسی نباشد، و بر هيچ كس ستم نكند، با مردم ملايمت دارد و (برای قضاء حوائج آنها) در روی زمين سعی می‌كند ياور ناتوان است و داد رس بيچاره، پرده‌ای را ندرد و رازی را آشكار نسازد، گرفتاريش زياد و شكايتش اندك است اگر خوبی بيند به ياد آورد، و اگر بدی بيند نهان كند، عيب را بپوشد و غيب نگهدار باشد (آبروی مردم را در نبودنشان نگهدارد) از خطا در گذرد و از لغزش چشم پوشی كند، به نصيحتی آگاه نشود كه آن را رها كند و هيچ كج رَوي را اصلاح نگذارد، امين است و با وفا پرهيزكار و پاكدامن و بی‌عيب و پسنديده نسبت به مردم عذر پذير است و از آنها به نيكی ياد می‌كند و حسن ظن دارد، و در نهان خود را متهم می‌كند.

از روی فهم و دانش برای خدا دوست شود، و با دور انديشی و تصميم برای خدا از مردم كناره گيرد، شادمانی نابخردش نسازد و خوشحالي بسيار عقلش را نبرد. ياد آور دانا باشد و معلم نادان، كسی از او انتظار شر ندارد و از بلايش نترسد. كار و كوشش هر كسی را از خود خالص‌تر داند و نفس هر كس را از نفس خود صالح‌تر شناسد، عيب خود را می‌داند و گرفتار غم خويش است، جز به پروردگارش به چيزی اعتماد نكند، غريب و یکتا و تنهایی‌گزین و اندوهگين است، برای خدا دوستی كند و در راه خدا جهاد نمايد تا از خشنودی او پيروی كرده باشد، خودش به خاطر خويش انتقام نگيرد و در موردی که خشم پروردگارش هست دوستی نكند، با فقرا بنشيند و با راستان راست باشد و اهل حق را ياری كند، ياور خويشاوندان و پدر يتيم و شوهر بيوه زنان، و مهربان به مستمندان، در گرفتاری‌ها آرزوی او كشند و در سختی‌ها به او اميدوارند، با نشاط است و خوش‌رو، نه عيب جو و ترش رو، محكم است و فرو خورنده‌ی خشم، خندان لب است و دقيق نظر و بسيار پرهيز، نادانی نكند و در برابر نادانی ديگران بردباری ورزد، بخل نكند و در برابر بخل ديگران صبر كند، تعقل كند تا شرم ورزد، و قناعت كند تا بی‌نياز گردد.

۱/۲