سرکار خانم دکتر سوسن اصیلی پس از نزدیک سی سال تلاش در کتابخانه مرکزی و سالهای اخیر در پست معاونت فنی کتابخانه، با کارنامه ای بسیار عالی بازنشسته شدند. امروز به این مناسبت مراسمی برای تقدیر از ایشان داشتیم. جناب دکتر رحیمیان، معاون پژوهشی دانشگاه تهران، که طی این چهار سال همواره حامی کتابخانه بوده و در شرایط سخت مالی تمام تلاش خود را برای تقویت کتابخانه داشتند، حضور داشتند. اینجا تالار ایرج افشار در طبقه زیرین کتابخانه است.

💠 کتاب «مُصحَف صنعاء ۱ و مسئلهٔ خاستگاه قرآن» منتشر شد.

نویسندگان: بهنام صادقی و محسن گودرزی
ترجمه و مقدمه: مرتضی کریمی‌نیا
تاریخ انتشار: آبان 1400
ناشر: هرمس

🔻 فایل PDF مقدمه مترجم

🔻 خرید کتاب از سایت ناشر

🔻 چکیده:
متن زیرین مصحف صنعاء 1 در حال حاضر مهم‌ترین سند موجود در زمینهٔ تاریخ قرآن است. این متن که تنها نسخهٔ شناخته شده از سنتی متنی و مکتوب، متفاوت از سنت رسمی عثمانی است، در قیاس با تمام مخطوطات شناخته شده از قرآن، بیشترین توان و امکان را داراست تا بر تاریخ تکوین متن قرآنی در دوران نخست پرتو افکند. مقایسهٔ این متن با سایر متن‌های موازی، دریچه‌ای یگانه بر نخستین مراحل تکوین متن قرآنی و پیدایش سنت‌های مختلف را بر ما می‌گشاید. این مقایسه به بحثی درازدامن در باب تاریخ گردآوری آیات و فقرات قرآن و شکل‌گیری سوره‌ها خاتمه می‌دهد.

-----------------------------------
🔻 معرفی کتاب

این کتاب ترجمه‌ای است از مقاله ۱۲۹ صفحه‌ایِ بهنام صادقی (دانشگاه آکسفورد) و محسن گودرزی (دانشگاه هاروارد) با عنوان Ṣan‘ā’1 and the Origins of the Qur’ān که سال ۲۰۱۲ در مجله Der Islam منتشر شده است.

این مقاله و دو مقاله دیگر بهنام صادقی با نام‌های The Codex of a Companion of the Prophet and the Qur'an of the Prophet (Arabica, 2010) و (Arabica, 2011) The Chronology of the Qur’ān، نقش جدی در پیشبرد مطالعات قرآنی داشته است و در دهه اخیر، جزو پر بازدیدترین و موثرترین مقالات اسلام‌شناسی در غرب بوده است. همچنین طبق داده‌های گوگل اسکالر، هر یک از این مقالات تا زمان انتشار این پست، در حدود ۹۰ ارجاع گرفته‌اند.

شایسته ذکر است پیش از این مقالات، عده‌ای از اسلام‌پژوهان غربی به پیشتازی ونزبرو، که به تجدیدنظرطلب (Revisionist) معروف‌اند، قرآن را قابل انتساب به پیامبر نمی‌دانستند و معتقد به تأخر تاریخ نگارش قرآن بودند. اما این مقالات بهنام صادقی و مقالاتی از دیگر محققان که در پی آن نگاشته شد، منجر به به‌حاشیه‌رفتن این باور نادرست و تغییر نظر در میان بسیاری از پژوهشگران گردید.

برای نمونه، هربرت بِرگ، تجدیدنظرطلبی است که مناظرات مختلفی با موتسکی داشته است. بِرگ که ویراستار دستینه Routledge Handbook on Early Islam است، در فصل «جمع‌آوری و تدوین قرآن» از این هندبوک، اظهار داشته که تحقیقات بهنام صادقی در مورد تاریخی بودن مصاحف صحابه، تحقیقات قانع‌کننده‌ای است و معتقد است که کار او نظریات تجدیدنظرطلبانی را که قرآن را مربوط به قرن دوم یا حتی دیرتر می‌دانسته‌اند، قویا به چالش کشیده است.

او در آخرین بند از مقاله‌اش می‌گوید که حتی پاتریشیا کرونه هم شواهد مربوط به رادیوکربن را می‌پذیرد و بر اساس آن نظریات پیشین‌اش را کنار می‌گذارد. کرونه در اواخر عمرش اظهار داشته است که هیچ دلیل منطقی‌ای برای این وجود ندارد که تجمیع مصاحف توسط عثمان را زیر سوال ببریم و قرآن در زمانی وجود داشته است که روایات مسلمانان آن را ادعا می‌کنند.
او می‌گوید که با تحلیل انتقادی متن می‌یابیم که نسخه صنعا و قرآن عثمانی، ریشه واحد داشته‌اند که این ریشه واحد نمی‌تواند کسی باشد جز محمد.

هم‌چنین شان آنتُنی، استاد سرشناس دانشگاه ایالتی اهایو، معتقد است که تحقیقاتی که درباره قرآن انجام شده است نشان می‌دهد که این کتاب از نظر وثاقت و فرایند انتقال در میان باقی متون متقدم عربی بی‌همتا است. این یک باور عامیانه یا مؤمنانه نیست، بلکه بعد از یک قرن و نیم تحقیقات شرق‌شناسان، محققان بر این مساله اجماع کرده‌اند.

او در آخرین کتاب خود درباره پیامبر، با استناد به پژوهش بهنام صادقی، می‌نویسد:
«بحث از قدمت قرآن در دهه‌های اخیر به طور قابل توجهی به لطف پیشرفت‌هایی که در شواهد پالئوگرافیک و آزمایش‌های رادیو کربنی که بر روی قطعه‌هایی از قرآن بر روی پوست یا پاپیروس انجام شده، تقویت شده است.»

-----------------------------------

انتشارات هرمس ترجمه این مقاله را به همراه متن زیرین مصحف صنعاء 1 در 413 صفحه، منتشر کرده است.
کتاب شامل دو پیشگفتار (مترجم و مؤلفان)، متن مقاله، متن زیرین مصحف صنعاء و تصاویری از لایه رویین و زیرین مصحف است.

◀️ فهرست کتاب و مقدمه مترجم را از اینجا دریافت کنید.

#انعکاس_کتاب
@Inekas

در سال 1343 «انجمن اسلامی ولی عصر» در قم، با همت حجت الاسلام شیخ حسن نوری همدانی شکل گرفت و تا سال 1356 فعالیت داشت. این کتاب خاطرات افرادی است که در این انجمن رفت و آمد داشتند. جزئیات زیادی در باره مرحوم نوری، فعالیت های فرهنگی داخل این انجمن و یک تجربه جالب از یک انجمن اسلامی مدل پیش از انقلاب است. تابستان 1400 در 382 صفحه منتشر شده است. خانه پلاک 29 نام کتاب، خانه ای است که مرحوم نوری در آن زندگی می کرد و همزمان مرکز فعالیت انجمن بود بسیاری از افرادی که در این انجمن بودند، بعد از انقلاب، مسوولیت هایی در قم و ... داشتند.

هر دو تصویر را در اول یک نسخه چسبانده اند.

طالع سال 1216قمری

ظاهرا احکام کسوف سال 1217

اسناد سه ناشر. فرانکلین، بنگاه ترجمه و نشر و علمی و فرهنگی. تبریک به آقای قنبری، خانم رضایی و علی دهباشی.

اجاره نامه دهساله یک ملک از سال 1303ق

دوره پنج جلدی در باره محلات نجف (العماره، الحویش، البراق و المشراق) و مجلدی هم باعنوان ملامح الحضاره و التراث. چاپ نجف ۲۰۲۱

فهرست نسخه های خطی حرم امام علی علیه السلام. چاپ ۲۰۲۱.
قدیمی ترین کتابخانه عراق.
تبریک به آقای موسوی بروجردی

باید سپاسگزار بود که" موسسه کتابخانه و موزه ملک" بکوشش خانم ها مرضیه مرتضوی قصابسرائی و مهتا باصفا، اسناد فوق را که حاوی بخشی از مسایل کشوری و... و از جمله موضوعات مرتبط با امتیاز تنباکو میباشد، در سال ۱۳۹۹ ش منتشر نموده است.
بنده تا کنون این کتاب را ندیده ام. از طریق کانال " وقایع اتفاقیه" از انتشار کتاب باخبر شدم. باید تهیه نمایم و بخوانم و استفاده کنم.
در کانال مذکور نامه حروفچینی شده ناصرالدین شاه به فرزندش کامران میرزا نایب السلطنه در ربط با موضع مرحوم میرزای شیرازی در واقعه تنباکو آورده شده است که حاوی نکته های مهم میباشد .
تا آنجا که بخاطر دارم، متن این نامه را با تفاوتهای اندک در کتاب " شورش بر امتیاز نامه رژی" مرحوم دکتر فریدون آدمیت "( انتشارات پیام/ ۱۳۶۰) خوانده بودم و متوجه نازکبینی های ناصرالدین شاه و نقد او به " واداشتن فتحعلیشاه به جنگ با روسیه " و صدور " جهادیه علمای کربلا و نجف " در آن واقعه ، شده بودم.
بعدها مرحوم دکتر ابوالبشر فرمانفرمائیان در کتاب " ریشه یابی تاریخی و حقوقی‌انقلاب اسلامی ایران " ( تالیا/ ۱۳۹۱) بخشهائی از این نامه را نقل نموده بود و گویا با پیش آمدن موانع نتوانسته بود بحث خود را بدلیل ممیزی ، بطور کامل بخواننده منتقل نماید.
بنظر بنده اگر این نامه ناصرالدین شاه زودتر منتشر میشد و از جهات مختلف مورد توجه عالمان دینی و رجال علاقه مند به ملک و ملت قرار میگرفت ، شاید، روند رخدادها در ایران ، سمت و سوی دیگر پیدا میکرد.
شاید این مکاتبات با مرحوم میرزای شیرازی نقشی در شکست توطئه میرزا ملکم خان در تحریک مرحوم میرزا داشت که با انتشار روزنامه" " قانون در لندن سعی در برآشوباندن ایرانیان علیه حکومت مینمود و مرحوم میرزای شیرازی را بعنوان نیروی جانشین بحق و دارای مشروعیت شرعی برای اعمال حکومت عنوان میکرد. خوشبختانه مرحوم میرزای شیرازی در این دام نیفتاد و تا پایان عمر نیز از ورود در مسائلی که برای او ناروشن بود ، استنکاف داشت و تسلیم تهدیدات حضرات که بوسائلی خانه او را در سامرا سنگباران کردند، سکوت پیشه کرد و به علاقه مندانش اجازه نداد واکنشی نشان دهند و آتش فتنه ای تازه در بلاد مسلمانان مشتعل شود.
در هر صورت کتاب باید خواندنی باشد ، بویژه نامه یادشده که آموختنی است.
(محمد ترکمان)

یادداشت فروغی روی نسخه ای در شجره اتراک
این یادداشت را مرحوم افشار خوانده و در راهنمای کتاب سال 1347 ص 190 ـ 191 منتشر کرده است.

کتاب مستطاب شش فصل
الله‌کرم حیات‌داودی
به‌کوشش رسول جعفریان
چاپ اول ۱۴۰۰، نشر مورخ
قطع وزیری، ۱۶۵صفحه، جلد سخت
قیمت: ۶۵۰۰۰تومان
خرید اینترنتی:
toosbook.ir/p/مستطاب-شش-فصل/

کتاب مستطاب شش فصل، از الله کرم حیات داوودی است که آن را در سال 1296 خورشیدی نوشته است. وی در بیست و هشت سالگی این کتاب را نوشت، و طی فصول ششگانه آن در باره اندیشه های عوامی در جامعه و لزوم علمی نگریستن به مسائل، دیدگاههای خود را عرضه کرد. فصول کتاب در باره اهمیت علم، نقد عوام گرایی، مسأله خواب دیدن و رؤیا و حفظ الصحه و بهداشت است. نویسنده نشان می دهد طرفدار اصلاح افکار آدمیان، علمی اندیشیدن همراه با تدین، برای ورود به دنیایی بهتر و زندگی آبرومندتر برای ایرانیان است. این اثر را می توان یکی از حلقات فکر اصلاحی ایرانی در اواخر دوره قاجار در جدال میان افکار سنتی و جدید دانست، و طی آن به بخشی از چالش های موجود در این زمینه پی برد.