Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.58K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
در ویدئوی تازه‌ای که در یک صفحۀ اینستاگرام پرمخاطب منتشر شده، گفته شده که پشه‌های نر نیش نمی‌زنند و تنها پشه‌های ماده نیش می‌زنند،
این درست است اما:

😳در این ویدئو، علت التهاب و خارش به این شکل توضیح داده شده که وقتی پشه نیش می‌زند
«سیستم ایمنی می‌خواد بیاد یه چیزی وارد بدنشون کنه از بین ببره»
این بخش نادرست است.

پشه برای راحت‌تر مکیدن خون و پیشگیری از انعقاد خون ابتدا بزاق خود را در محل تزریق می‌کند.
التهاب و خارش در محل گزیدگی ناشی از عکس‌العمل بدن به این بزاق است.
عکس‌العمل بدن به پروتئینهای موجود در بزاق پشه، ترشح هیستامین است تا جریان خون به آن منطقه تسهیل شود و گلبول‌های سفید بیشتری به آنجا برسند.
لوکوترین C4 هم ترشح می‌شود.
این اتفاق ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بعد از گزش رخ می‌دهد
پس بدن قصد خوراندن چیزی به پشه برای مقابله با آن ندارد!

🚨پروتئینهای موجود در بزاق پشه برای انسان خطر ندارند اما این بزاق در انواعی از پشه ممکن است حاوی ویروسهای بسیار خطرناک باشد.
برای نمونه دربارۀ پشۀ آئدس لازم است بدانیم:
🚨 t.iss.one/GreatPharos/1402

برخی اشخاص عکس‌العمل شدیدتری به نیش پشه دارند (سندرم اسکیتر)
و ...
🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍15
💉🔴 ویدئویی در فضای مجازی منتشر شده که در آن، شخصی به نام ورنون کلمن ادعا می‌کند که «با توجه به یک مقاله، استفاده از واکسنهای ام‌آر‌ان‌ای باید فوراً متوقف شود».

در مطالبی که از این‌جا:
t.iss.one/SarsCoVTwo/3433
آغاز می‌شود توضیح داده شده که مطلب مورد اشارۀ آقای کلمن که یک مشاهده است نه یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده با دارونما، حتی به فرض درست و قابل تعمیم بودن، منجر به نتیجه‌ای که کلمن از آن گرفته است نمی‌شود.
🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍11
📚 «در خواندن متونی که به سلامتتان مربوط است مراقب باشید. ممکن است بر اثر یک اشتباه تایپی بمیرید.»
مارک تواین (۱۹۱۰-۱۸۳۵)
t.iss.one/nouritazeh
t.iss.one/SarsCoVTwo
t.iss.one/Stop_CORONA
👍8
⚠️🚨بارها از جمله در این پیامها:
t.iss.one/nouritazeh/10258

t.iss.one/nouritazeh/11193

t.iss.one/nouritazeh/10171

t.iss.one/nouritazeh/7089
توضیح داده شده که مقایسۀ اعداد و ارقام مرتبط با کورونا در جدول
worldometer
ممکن است بسیار گمراه‌کننده باشد.🔻

اینکه هر دو عدد دلخواه از جدول را در کانال یا گروهی مقایسه کنند، کمترین زیانش اینفودمی است و بیشترین زیان احتمالی‌اش گمراه کردن اشخاص از جمله تصمیم‌گیرندگان در تشخیص روشهای درست و نادرستِ مقابله با کورونا.

در این جدول کشورهایی که آمار دقیقتر و صحیحتری دارند شرایطشان ده‌ها پله بدتر به نظر می‌رسد و ممکن است روششان ناموفق پنداشته شود!

علاوه بر تفاوتهای ناشی از اختلاف بسیار زیاد در تعداد تست و تفاوت بسیار اثرگذار در نحوۀ بیماریابی و برخی عوامل دیگر، در برخی صفحات مجازی آمار کشورهایی بدون توجه به تفاوت بسیار زیاد در جمعیتشان! یا بدون توجه به همزمان نبودن موجها مقایسه شده‌اند!
حتی مورد داریم که مقایسه کننده نفهمیده که یکی از دو کشور مورد مقایسه‌اش آمار را هفتگی اعلام کرده!
لطفاً پیامهای لینک داده شده👆 را بخوانید.

🔺⚠️🚨حالا مثال تازه‌ای برای این گفته مطرح شده است:
t.iss.one/CovidPapers/18699
👍8
با طناب گوگل در چاه نروید!
جست‌وجوی عکس در وب کافی نیست!

در مطلبی که توسط یک روزنامه منتشر شده، عکس آرامگاه عطار نیشابوری به جای حسینیۀ ارشاد منتشر شده.
اگر نام حسینیۀ ارشاد را در وب جست‌وجو کنیم این تصویر اشتباه جزو نخستین تصاویری‌ست که یافت می‌شود، آن هم در وبسایت یک خبرگزاری!

سابقۀ یافتن عکس اشتباه در گوگل و بازنشر آن بسیار زیاد است.

بدتر از آن، سابقۀ یافتن مطلب در صفحات نامعتبر!

خلاصه سواد گوگلی هم برای خودش چیزی شده
مثل سواد ویکی‌پدیایی!

گوگل و ویکی‌پدیا هریک «به شرط استفادۀ درست» بسیار ارزشمندند
اما «به شرط استفادۀ درست».
t.iss.one/Fact_Check

🔸در فرصتی دیگر یادی خواهیم کرد از پایان‌نامه‌ای به زبان انگلیسی که «اخوان ثالث» را
Third Brotherhood
ترجمه کرده🤠 و با تایپ اخوان ثالث در گوگل ترنسلیت می‌فهمیم چرا.🤠
[نام شخص نباید ترجمه می‌شد]
[برادرهود هم از آن است که اَخَوان را اِخوان در نظر گرفته]

🔸اشتباه مشابهی در رسانه‌ای یونانی زبان، در مورد عکس قاتل شینزو آبه رخ داد:
t.iss.one/andishehsarapub/9496

🔸عملیات امیر دولاب در ویکی پدیا را ببینید:
t.iss.one/andishehsarapub/679
👍9
آیا در صفحۀ توئیتر وزارت امور خارجه تایوان چنین پیامهایی رد و بدل شده؟

آیا صفحات مجازی فارسی پیش از کپی کردن مطالب یک صفحۀ دیگر در حد یکی دو دقیقه برای راستی‌آزمایی آن وقت می‌گذارند؟

🔴 این صفحه توئیتر مورد اشاره است:
https://twitter.com/MOFA_Taiwan/status/1555150928877334529?t=j2bBT7kVLxtuq-EcGKjKBw&s=19
چنین مطلبی در آن یافت نشد.
البته چند نفر تصویر مورد اساره را توئیت کرده‌اند! و در مواردی در پاسخ به آن، افرادی نوشته‌اند که تصویر جعلی است.

🔴 ما برای بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی باید از ارسال‌کنندگان مطالب بپرسیم:
آیا به درستی مطلب اطمینان دارید؟
آیا به منبعش اعتماد دارید؟
اگر پاسخ هر دو سؤال منفی است، چرا باید پیام را بازنشر کنیم؟
t.iss.one/Fact_Check
👍8😢1
Forwarded from اندیشه سرا
🔵 بخش اعظم فضای مجازی فارسی از صفحاتی تشکیل شده که مطالبی را از روی یکدیگر کپی می‌کنند.
هیچ‌یک از این صفحات صاحب این مطلب نیستند!
مطلب را از جاهای مختلفی پیدا می‌کنند که چون لینک آن‌ها را نمی‌آورند، دنبال‌کنندۀ چندانی ندارند.
اغلب این نوع مطالب دقت و صحت کافی ندارند و اگر اولین صفحه مطلب نادرستی را انتخاب کرده باشد، سایر صفحات همان اشتباه را کپی می‌کنند.

🔵 چرا مهم است بدانیم اصل مطلب کجاست:
t.iss.one/nouritazeh/2162

🔵 اینکه مطلب باید لینک داشته باشد، ابعاد گوناگونی دارد:
1⃣ t.iss.one/nouritazeh/3306

2⃣ t.iss.one/nouritazeh/3307

3⃣ & 4⃣ t.iss.one/nouritazeh/3308

اگر جملات تصویر توجهتان را جلب کرده، در پیامی دیگر دربارۀ این اثر تاریخی واقع در استان زنجان نوشته می‌شود:
t.iss.one/andishehsarapub
اگر نمی‌توانید منتظر آن پیام بمانید، معبد
داش‌کَسَن (Dashkasan temple) را جست‌وجو کنید!
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
برخی افراد در فضای مجازی، به اشتباه، از ترانۀ «نام جاوید وطن» به عنوان نخستین سرود ملی ایران یاد می‌کنند.

آهنگ آن، بی‌کلام، به جای سرود ملی در زمان ناصرالدین شاه استفاده می‌شد و ترانۀ آن در سال ۱۳۸۴ خورشیدی (در برخی منابع: ۱۳۸۳) سروده شده که چندان قدیمی نیست.
ملودی را موسیو لومر🔻 ساخته و
ترانه را زنده یاد بیژن ترقی سروده است.
🔺لطفاً متن تصویر پیام بعد را بخوانید:
t.iss.one/andishehsarapub/5046
👍8
🔴بی‌جا #نگران_نباشید

خبری با عنوان شیوع یک ویروس خطرناک جدید در چین
Langya henipavirus (LayV)
منتشر شده که طبق معمول، بازنشرش در فضای مجازی فارسی به صورت انبوه و با بیان نامناسب ایجاد نگرانی کرده است.

یکی از مشکلات موجود، راه‌یابی مطالب علمی در منابع غیرعلمی، «به صورت ناقص و با بیان نامناسب» و معمولاً «همراه با تصاویر نامربوط برای جلب توجه» و «حذف جزئیاتی که اهمیت مطلب را کم می‌کند» است.

🔴فعلاً ویروس مورد اشاره موضوعی برای نگرانی عموم و حتی توجه عموم نیست.

بیماری شیوع گسترده ندارد، سرعت انتشار زیاد ندارد، کشنده نبوده و علائم و عوارض سختی نداشته.

بیماری ناشی از آن نخستین بار در سال ۲۰۱۸ در انسان شناسایی شده و از آن زمان تاکنون تنها ۳۵ مورد مبتلا در دو شهر چین شناسایی شده.

این‌که تعداد مبتلایان افزایش زیادی نداشته نشان می‌دهد که در شرایط کنونی انتقال این بیماری و انتشار آن به آسانی رخ نداده است.

احتمالاً این بیماری تنها از جانور به انسان منتقل شده و ریسک انتقال انسان به انسان آن در شرایط کنونی* زیاد نیست.
*[می‌دانیم که با جهش امکان تغییر میزان مسری بودن ویروسها وجود دارد]
ادامه:
t.iss.one/nouritazeh/11830
👍8
Forwarded from STOP CORONA
🔴 به‌تازگی اظهاراتی در یک صفحۀ اینستاگرام دربارۀ علائم مشاهده شده در تعداد «معدودی» از مبتلایان جدید کووید-۱۹ مطرح شده، سپس به‌عنوان علائم زیرواریانت جدید BA.5 توسط برخی کانال‌های خبری به صورت اینفوگرافی درآمده و منتشر شده است.

علاوه بر این‌که این علائم در جمعیت بزرگی تعیین نشده
و احتمالاً توالی‌یابی هم نشده و نوع واریانت عامل بیماری معلوم نبوده؛

⚠️⚠️نگارش اینفوگرافی هم به صورتی‌ست که ممکن است برای گروهی از مخاطبان گمراه‌کننده باشد، به این صورت که گمان کنند علائم، محدود به موارد گفته شده است و در صورتی که علائمشان با این موارد تفاوت داشته باشد خود را مبتلا به کورونا ندانند.

🔴 علائم امیکرون BA.5 را در مقایسه با BA.1 در این‌جا ببینید:
t.iss.one/nouritazeh/11261
و به تمام اما و اگرهای آن هم توجه بفرمایید.

این پیام را هم دربارۀ علائم ببینید:
t.iss.one/nouritazeh/11362

t.iss.one/stop_corona
👍6
⚠️⚠️⚠️ شناسایی اولین مورد آبله میمون در ایران
یک خانم ۳۴ ساله در اهواز
او اکنون ایزوله شده است.
به‌روزرسانی می‌شود:
t.iss.one/Orthopoxvirus

🆘 با افزایش آگاهی عمومی دربارۀ علائم، روشهای انتقال و راههای پیشگیری از ابتلا سدی در مقابل این بیماری ایجاد کنیم:

علائم و روشهای انتقال آبله میمون:
t.iss.one/Orthopoxvirus/51
دستورالعمل بالینی مدیریت تشخیصی-درمانی آبله میمونی:
t.iss.one/Orthopoxvirus/564
راهنمای آبله میمون در محیط کار:
t.iss.one/Orthopoxvirus/563
فومیت چیست؟
t.iss.one/Orthopoxvirus/267
رفع یک اشتباه:
t.iss.one/Orthopoxvirus/166
🆘
🔥5👍2