Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.57K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
Forwarded from اندیشه سرا
🚨👆 این پیام‌ها تبلیغ از طرف تلگرام است و ارتباطی با کانالی که تبلیغ را در آن مشاهده می‌کنید ندارد. (برای کامل دیدن هر تصویر، آن را لمس کنید.)

📱🔴 اگر چنین پیام‌هایی را در کانالی دیدید، مطلع باشید که تبلیغاتی‌اند که «شرکت تلگرام» «به صورت اجباری» در کانال‌ها منتشر کرده است! و از این پس هم می‌خواهد این کار را ادامه دهد.

فعلاً با دیدن واژۀ
sponsored
در زیر پیام، چنان که در تصاویر می‌بینید، می‌شود متوجه شد که این یک پیام تحمیلی از تلگرام است اما احتمالاً اغلب کاربران به این نکته توجه ندارند.

کانال‌هایی مانند این کانال که تاکنون هیچ تبلیغی را منتشر نکرده‌اند حالا ناگزیر میزبان تبلیغات ناخواسته از سوی تلگرام هستند حتی پیام‌هایی که با محتوایشان موافق نباشند.
ادامه:
t.iss.one/andishehsarapub/9016
👉 @nouritazeh
👍4
Forwarded from اندیشه سرا
🔴 آیا پانصد یورویی منسوخ می‌شود؟
@andishehsarapub
خبری که در ارتباط با اسکناس پانصد یورویی به فارسی منتشر شده، در بیشتر موارد طوری نوشته شده که ممکن است از آن برداشت اشتباه شود.

۵۰۰ یورویی‌هایی که در گردش است، بنا بر آخرین تصمیم بانک مرکزی اروپا قرار نبوده که در هیچ تاریخی از ارزش ساقط شود [تصویر زیر]. بعید است تصمیم متفاوتی گرفته شود اما قانوناً امکان تصمیم‌گیری جدید هست و اگر تصمیم جدیدی گرفته شود، دارای فرصت طولانی و مناسب برای تعویض خواهد بود. (چنین اخباری معمولا در این کانال به اطلاع دوستان می‌رسد.)

خبر صحیح این است که هر اسکناس ۵۰۰ یورویی که سر از بانک در بیاورد، توسط بانک دوباره به گردش درنمی‌آید.
این تصمیم تازگی ندارد: خبر مرتبط

صحبت از «عدم انتشار» اسکناس ۵۰۰ یورویی توسط بانک‌های اروپایی است نه «عدم پذیرش» آن‌ها در بانک.
۱۷ کشور از ۱۹ کشور که واحد پولشان یورور است از ۲۷ ژانویه ۲۰۱۹ این کار را می‌کنند و دو کشور دیگر (آلمان و اتریش) از ۲۶ آوریل ۲۰۱۹ یعنی سه ماه بعد از بقیه.

در برخی کشورهای اروپایی در پذیرش اسکناس پانصدیورویی سخت‌گیری زیادی می‌شود و احتمال تشدید آن وجود دارد.
تشدید به این صورت که ممکن است فروشگاه‌ها عمدتاً از پذیرش ۵۰۰ یورویی خودداری کنند و دارنده‌ی آن‌ها مجبور به خرد کردن آن‌ها در بانک شود.

از سال ۲۰۱۴ دیگر اسکناس ۵۰۰ یورویی چاپ نشده، اما تقریباً ۵۲۱ میلیون قطعه از این نوع اسکناس در اروپا در گردش است.

هدف از حذف تدریجی اسکناس پانصدیورویی، سخت‌تر کردن انتقال پول در «پول‌شویی، گردش مالی خلاف و کار سیاه» است.

سوئد و دانمارک از پیشتازان حذف پانصد یورویی و حذف تدریجی اسکناس کاغذی از گردش پولی هستند.
همین الان هم در بعضی شهرهای بعضی کشورهای اروپایی، ۵۰۰ یورویی را تنها به بانک می‌توان عرضه کرد.

یورو در اول ژانویه ۱۹۹۹ متولد شد و در سال ۲۰۰۲ پول‌های غیریوروی ۱۱ کشور اروپایی کاملا جمع شد. امروز ۳۴۰ میلیون نفر در ۱۹ کشور اروپایی واحد پولشان یورو است.

با وجود استفاده‌ی گسترده از کارت‌های بانکی، استفاده‌ی نقدی از اسکناس‌ها و سکه‌های یورو همچنان در اروپا رواج دارد.
آلمانی‌ها روزانه دست‌کم ۱۰۳ یورو در کیف‌هایشان دارند و به‌طور متوسط ۸۰ درصد داد و ستدهایشان را با پول نقد انجام می‌دهند؛ آن‌ها در این زمینه در صدر قرار دارند.
ایتالیایی‌ها روزانه دست‌کم ۶۹ یورو (۸۶ درصد) و فرانسوی‌ها ۳۰ یورو (۶۸ درصد) پول نقد به همراه دارند. [euronews]

کمترین میزان استفاده از پول نقد را در اروپا می‌توان در میان سوئدی‌ها دید که تنها ۱۵ درصد معاملاتشان به‌صورت نقد انجام می‌شود. سوئد می‌خواهد از سال ۲۰۳۰ میلادی به اولین کشور جهان تبدیل شود که داد و ستد با پول نقد را به‌طور کامل کنار می‌گذارد.

منابع: ECB, FT, France24, Euronews
🌱 مطالب این کانال اختصاصی است. لطفا لینک آن‌ها را حذف نفرمایید.
@andishehsarapub
🔴تشخیص اصالت اسکناس‌های یورو در چند پیام که از اینجا آغاز می‌شود:
t.iss.one/LaVilleLumiere/1262
👍7
Forwarded from اندیشه سرا
داستان‌های جعلی دائم تکرار می‌شوند و تکذیبیه‌‌ها به علت این‌که بسیار کم دیده می‌شوند نمی‌توانند مطالب نادرست و اثرات سوئشان را رفع کنند.
چهار سال قبل تکذیب شده بود.
چند پیام را که از این‌جا آغاز شده است بخوانید:
t.iss.one/andishehsarapub/3371
👍2
Forwarded from اندیشه سرا
مطلبی که در تصویر دیده می‌شود، هر سال در ۲۹ اسفندماه به مناسبت روز ملی شدن صنعت نفت در تعداد زیادی صفحه مجازی منتشر و توسط تعداد زیادی کاربر بازنشر می‌شود.
این مطلب چهار سال قبل تکذیب شده بود:
چند پیام را که از این‌جا آغاز شده است بخوانید:
t.iss.one/andishehsarapub/3371

داستان‌های جعلی دائم تکرار می‌شوند و تکذیبیه‌‌ها به علت این‌که بسیار کم دیده می‌شوند نمی‌توانند مطالب نادرست را خنثی و اثرات سوئشان را رفع کنند.

متأسفانه پیام‌های واتس‌اپ و صفحات ناشناس یا بدسابقۀ تلگرام به منبع مطالعۀ بسیاری از مردم تبدیل شده است و افکار عمومی به‌شدت تحت تأثیر پیام‌های نادرست همین صفحات است
و توهم دانایی با سرعت بسیار زیادی در حال رشد است.
بسیاری از مردم با خواندن چند پیام نادرست در زمینه‌ای، خود را صاحب آگاهی در آن زمینه می‌دانند و افکار و اعمالشان تحت تأثیر آن‌ها قرار دارد.

با بازنشر وسیع تکذیبیه‌های مطالب نادرست می‌توان چنین اشخاصی را آگاه کرد که «مطالب بی‌منبع فضای مجازی قابل اعتماد نیستند»:
t.iss.one/Fact_Check
مطلب مهم در این زمینه:
t.iss.one/andishehsarapub/5457
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی
👍10
Forwarded from اندیشه سرا
✈️ویدئویی که با عنوان لایو از داخل کابین در زمان سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ در چین منتشر شده (ویدئوی بالا-راست) واقعی نیست.
۱. این، ویدئوی فیلمبرداری شده نیست، یک شبیه‌سازی است.
۲. این ویدئو که حالا به عنوان لایو سقوط هواپیمای چینی در تاریخ ۲۱ مارس ۲۰۲۲ منتشر شده، قبلا در سال ۲۰۱۷ به عنوان لایو سقوط هواپیمای اتیوپیایی منتشر شده بود.🤠
۳. پرچم روی بال هواپیما که در انیمیشن دیده می‌شود مربوط به چین یا ایرلاین چاینا ایسترن نیست.
۴. اگر ترن هوایی یا برخی وسایل بازی دیگر را سوار شده باشید و ده متر سقوط آزاد کرده باشید می‌دانید که در شرایط سقوط این هواپیما امکان گرفتن لایو به این صورت وجود ندارد!
بر اساس اطلاعات وبسایتهای ردیابی پرواز این هواپیما در ۳ دقیقه از ارتفاع ۸۹۰۰ متر تا ارتفاع ۹۸۳ متر (با سرعت حدود ۲۷۰۰ متر بر دقیقه؛ ۴۵ متر بر ثانیه) سقوط آزاد داشته.

🔸توجه:
صحت انتساب ویدئویی که به‌عنوان سقوط پرواز ۵۷۳۵ با زاویۀ تقریباً ۹۰ درجه منتشر شده نیز نیاز به بررسی بیشتر دارد.
t.iss.one/andishehsarapub
🔹درستی سنجی شایعات فضای مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
🔹درستی‌سنجی شایعات کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
⁉️ تا زمانی که کاربران فضای مجازی خواهان «"لینک" "منبع معتبر"» برای هر نوشته‌ای نباشند،
و صفحاتی را دنبال می‌کنند که لینک منبع را منتشر نمی‌کنند،
منابعِ بی‌مسئولیت مطالب درستی‌سنجی‌نشده را از روی هم کپی می‌کنند و این می‌شود که شده.
در فرصتی دیگر نوشته می‌شود که اصل مطلب چه بوده:
@Fact_Check
@andishehsarapub
فعلاً لطفاً این مطلب را بخوانید:
t.iss.one/SarsCoVTwo/2863
👍4
Forwarded from اندیشه سرا
این ادعا که ناسا گفته ایران تا ۳۰ سال دیگر قابل زندگی نیست واقعیت ندارد

نظر ناسا نیست
دربارۀ کل ایران نیست
یک تخمین است و قطعی نیست
زمان دقیق هم برایش مطرح نیست!

نخستین منبعی که به فارسی چنین مطلبی را منتشر کرده یک وب‌سایت خبری (تصویر) است.
در این وبسایت لینک منبع اصلی ذکر نشده تا بتوان به‌آسانی به منبع اصلی رجوع و اطلاعات بیشتری دربارۀ آن کسب کرد.
جست‌وجوی واژه‌های کلیدی ما را به صفحه‌ای می‌رساند که این مطلب مثلاً! از آن گرفته شده.
در آن صفحه واژۀ IRAN به‌کلی وجود ندارد! (به همین دلیل پیدا کردن صفحه برای کسانی که واژه IRAN را هم جزو واژه‌های کلیدی در نظر بگیرند ممکن نمی‌شود)
در این صفحه دو بار واژۀ
Persian Gulf
نوشته شده.
خبر به این شکل که انبوهی منبع فارسی آن را از روی هم کپی کرده‌اند نیست!

این مطلب، نظر ناسا نیست، نوشته‌ای است که از یکی از کارشناسان ناسا
Colin Raymond
نقل مطلب می‌کند.
آقای ریموند قبلا مقاله‌ای در زمینۀ احتمال افزایش دما و رطوبت تا حد غیرقابل تحمل برای انسان نوشته بود که نامی از ایران در آن نیست اما ۱۱ بار به
Persian Gulf
اشاره دارد...
ادامه دارد:
t.iss.one/Fact_Check
t.iss.one/andishehsarapub
👍8
⁉️😳 آیا واقعاً زیرواریانت BA.2 «پنهان‌کار» است؟
خیر!
یک رسانۀ انگلیسی‌زبان چند ماه قبل به دلیلی نامناسب و غلط‌انداز، از واژۀ «مخفی» برای آن استفاده کرده بود،
بعد در فضای مجازی انگلیسی‌زبان توسط رسانه‌‌های غیرتخصصی از همان واژۀ مخفی استفادۀ زیادی شد؛
به فضای مجازی فارسی هم که راه یافت مثلاً جذابترش کردند! و شد «پنهان‌کار»!
توضیح مهم در این زمینه:
t.iss.one/nouritazeh/9732
👍5🥰1
Forwarded from اندیشه سرا
🔴 فلسفۀ دروغ ۱۳ / دروغ اول آوریل
#ب_پ
@andishehsarapub
سوئدی‌ها می‌گویند دروغ اول آوریل [که معادل دروغ ۱۳ است] برای این است که این ضعف مردم را به آن‌ها نشان دهد:
jag kan lura dig vart jag vill!
(من هرجا بخوام می‌تونم گولت بزنم!)

چه خوب است که مردم با فهمیدن این‌که چه راحت ممکن است گول بخورند، هر مطلبی را که می‌خوانند یا می‌شنوند فوراً باور نکنند و اگر مهم است پی‌گیر اعتبار منبعش باشند.
نه فقط در روز سیزدهم فروردین‌ماه، بلکه هرروز.
البته همیشه روزنۀ امیدی هست:

«می‌توانید تمام مردم را بعضی اوقات، و بعضی از مردم را تمام اوقات گول بزنید؛ اما نمی‌توانید تمام مردم را تمام اوقات گول بزنید.»

"You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time, but you cannot fool all the people all the time."

راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
🆘 مقابله با شایعات زیان‌بار دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍9
یک کانال فارسی بر اساس یک ویدئوی تخیلی اعلام کرده که ایلان ماسک حساب توئیتر ترامپ را برگردانده است.
این خبر در منابع فارسی دیگری بازنشر شده.

جست‌وجوی حساب ترامپ در توئیتر که تنها چند ثانیه طول می‌کشد نشان می‌دهد که این حساب بازنگشته است.

منبع اولی که این مطلب را منتشر کرده، منابعی که آن را بازنشر کرده‌اند و اشخاصی که پیام را بازنشر کرده‌اند می‌توانستند چند ثانیه وقت بگذارند و پیش از انتشار، صحت آن را بررسی کنند.
اگر نمی‌توانستند بررسی کنند، می‌توانستند خبر را بازنشر نکنند!
چه اصراری برای بازنشر مطالبی داریم که از صحتشان مطمئن نیستیم؟

سهم ایلان ماسک از توئیتر به‌تازگی (آوریل ۲۰۲۲) به ۹,۲٪ رسیده و او اکنون بزرگترین سهامدار توئیتر است اما با این میزان سهم نمی‌تواند به‌تنهایی به‌جای هیئت مدیرۀ توئیتر تصمیم بگیرد.
هئیت مدیرۀ توئیتر هم چنین تصمیمی نگرفته است.

توئیتر پس از حملۀ طرفداران ترامپ به کنگره آمریکا در ۶ ژانویه ۲۰۲۱ اکانت ترامپ را مسدود کرد.

ترامپ مدتی پس از حذف اکانتش در توئیتر، یک پلتفرم جدید به نام TRUTH ایجاد کرد که فعلاً تنها توسط آیفون و تنها در کانادا و آمریکا در دسترس است.
t.iss.one/Fact_Check
👍9👎1
❗️نگاهی به تعداد بازدید این مطلب «نادرست» بیندازید: ۲۵۱,۰۰۰ بازدید فقط در یک کانال.

بخش اعظم محتوای فضای مجازی فارسی توسط تعداد زیادی منبع شبیه به این که قادر به درستی‌سنجی یک مطلب فیک بسیار ابتدایی نیست تولید یا بازنشر می‌شوند!

مطالب نادرست، همیشه در حد یک خبر غیرکاربردی نیستند، در موارد متعددی افکار و رفتار جامعه را جهت می‌دهند.
مثالهای زیادی در موضوع کووید-۱۹ برای این گفته قابل ذکر است.

با گذشت زمان شرایط رو به بهبود نبوده و منابعی که مطالب نادرست را منتشر می‌کنند، تعدادشان، تعداد مطالبشان و تعداد دنبال‌کنندگانشان افزایش داشته است.

برای رفع این اشکال بزرگ، به تلاش کسانی که این اشکال و عواقب آن را نامطلوب می‌دانند نیاز است.

افزایش سواد رسانه‌ای کاربران می‌تواند سبب شود هر مطلبی را بازنشر نکنند و هر منبعی را دنبال نکنند؛
در این صورت منابع مجبور می‌شوند در جهت بهبود کیفیت گام بردارند.

راه درازی تا شرایط مطلوب وجود دارد
اما اشکال بزرگتر این است که ما رو به شرایط مطلوب فضای مجازی در حرکت نیستیم.

دربارۀ این خبر:
t.iss.one/Fact_Check/645
درستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍5
مطلبی با تیتر ۵ میلیون دانش آموز چاق داریم توسط یک رسانه منتشر و توسط منابع مختلف بازنشر شده.
در متن مصاحبه نوشته شده «۵ میلیون دانش‌آموز دارای اضافه‌وزن داریم»
تنظیم کننده مطلب از تیتر اشتباهی برای مطلب استفاده کرده
و همین اشتباه در منابع مختلف تکرار شده.
اضافه‌وزن با چاقی یکی نیست.
t.iss.one/Fact_Check
آیا شما کمبود وزن یا اضافه‌وزن دارید؟ چاق یا خیلی چاق هستید؟
این پیام را ببینید:
t.iss.one/andishehsarapub/6636
تفاوت چاقی و اضافه‌وزن:
t.iss.one/andishehsarapub/2474
👍4