Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.57K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
ویدئوهایی که از لانچر موشکهای قاره‌پیما در خیابانهای اطراف مسکو منتشر شده مربوط به موشک بالستیک
RS-28 SARMAT
که در فضای مجازی با عنوان شیطان نامرئی مطرح شده نیست، مربوط به موشکهای
RT-2PM2 Topol-M
یا
RS-24 Yars
است که سالهای گذشته روسیه در رژۀ ۹ مه (مراسم موسوم به روز پیروزی) در میدان سرخ مسکو آنها را شرکت داده و گفته شده جابه‌جایی اخیر آنها هم برای رژه امسال بوده.

موشک بالستیک
RS-28 SARMAT
از ۲۰۰۹ در حال ساخت بوده و قرار بوده در سال ۲۰۲۲ آمادۀ آزمایش شود.
در ۲۰۱۶ عکسی از آن و به‌تازگی انیمیشنی از شلیک آن منتشر شده.
مشخصاتی توسط شرکت سازنده و برخی رسانه‌ها برای آن مطرح شده که قابل راستی‌آزمایی نیست.
برخی از این مشخصات مانند قابلیت گریز از رادار نیاز به اطلاعات تخصصی در این زمینه دارد و وقتی نه این موشک را می‌شناسیم نه رادار مقابلش را، اگر چیزی در این زمینه بنویسیم ما هم تبدیل به یک کانال زرد می‌شویم!
برد این موشک در برخی منابع ۱۸,۰۰۰ کیلومتر نوشته شده که قابل راستی‌آزمایی نیست.

چنانکه در تصویر می‌بینید برخی کانالهای زرد در رونویسی یک صفر را جا می‌اندازند و متوجه نمی‌شوند!
مطلب مرتبط:
t.iss.one/Fact_Check/597
👍7
🚨مسأله این نیست که این موشک ۲۲,۰۰۰ کیلومتر برد دارد یا ۱۸,۰۰۰ کیلومتر
مسأله این نیست که فاصلۀ دورترین دو نقطۀ زمین ۲۰,۰۰۰ کیلومتر است نه ۱۶,۰۰۰ کیلومتر؛

این فقط یک مثال است.

مسأله این است که بسیاری از کاربران فضای مجازی هر مطلبی را از هرجا پیدا کنند می‌خوانند و فوروارد می‌کنند و اگر قابل عمل کردن باشد (⚠️مثل خوردن فلان خوراکی برای پیشگیری یا درمان فلان بیماری) به آن عمل هم می‌کنند!

مسأله این است که منابع زرد حتی لازم نیست صحت مطلبی را که می‌خواهند برای دنبال‌کنندگانشان منتشر کنند یک دقیقه بررسی کنند! حتی لازم نیست ضمن رونویسی تعداد صفر را درست بنویسند!
با این حال مطلبشان در گروه‌ها فوروارد می‌شود، اعضای گروه‌ها و ادمین‌ها هم اعتراضی ندارند!
و تعداد دنبال‌کننده‌های چنین منابعی به‌جای کاهش، افزایش می‌یابد!

مسأله این است که بسیاری از کاربران با اینکه بالاخره متوجه می‌شوند بارها از یک منبع مطالبی را فوروارد کرده‌اند که غلط بوده، باز هم مطالب همان منبع را می‌خوانند و فوروارد می‌کنند!

مسألۀ بزرگ این است که این وضعیت رو به بهبود نیست!

مرتبط با این پیام‌ها:
t.iss.one/Fact_Check/597

t.iss.one/Fact_Check/603
👍9
یک عکس و چند جور خبر و تفسیر
۱. برخی نوشته‌اند سربازان اوکراینی‌اند که دستگیر شده‌اند.
۲. برخی نوشته‌اند سربازان روس هستند که دستگیر شده‌اند.
کدام درست است؟
به‌جز این دو احتمال، چه احتمالات دیگری به ذهنتان می‌رسد؟

برخی با انتشار عکس‌هایی از زوایای دیگر نکات دیگری را مطرح کرده‌اند.

پیام بعدی را ببینید:
t.iss.one/Fact_Check/613
👍4
۱. برخی نوشته‌اند سربازان اوکراینی دستگیر شده‌اند.
۲. برخی نوشته‌اند سربازان روس دستگیر شده‌اند.
۳. یکی گفته لباسشان لباس ارتش اکراین است پس اکراینی‌اند.
۴. یکی گفته دستگیرکنندگان پلیس اکراینند، پلیس اکراین که سرباز اکراینی را دستگیر نمی‌کند پس اینها سرباز روسند.
۵. یکی از زاویه‌ای که تعدادی اسلحه دیده می‌شود عکسی گذاشته گفته این اسلحه‌های ارتش اکراین است پس اینها اکراینی‌اند.
۶. یکی گفته سربازان فراری اکراینی‌اند که توسط پلیس اکراین دستگیر شده‌اند.
۷. یکی گفته سربازان روس هستند که لباس ارتش اکراین را پوشیده‌اند تا نفوذ کنند.
۸. یکی گفته نفوذیهای روس اهل اکراین هستند که لباس ارتش اکراین را پوشیده‌اند.
۹. یکی در عکس دور یک تماشاچی را دایره کشیده که بگوید این صحنه‌سازی است.
۱۰. شاید مهمترین عکس آن باشد که یکی از این افراد اسلحه‌اش کنارش است!
آیا باید فقط عکسها از زاویۀ مشخصی منتشر می‌شده که تماشاچی و این اسلحه دیده نشود؟
در این صورت کدام طرف صحنه‌سازی کرده؟

🚨نتیجه اینکه هر مطلب را باید از منابع معتبر در آن زمینه دنبال کرد نه از منابعی که هر مطلب یا روایتی را از هرجا کپی می‌کنند!
پیشینه:
t.iss.one/Fact_Check/606
👍5
پای ARMA 3 به جنگ روسیه - اوکراین باز شد!
آرما تری یک اسلحه نیست! یک بازی کامپیوتری است!

یک انیمیشن بازی آرما تری که ادعا شده مربوط به سرنگون شدن جنگندۀ یکی از کشورها توسط جنگندۀ کشور دیگر است تنها در حساب کاربری یک شبکه تلویزیونی در توئیتر ۶۵۱ هزار بازدید داشته!

این ویدئو دیدنی نبود، به‌جایش ویدئوی قبلی آرما تری را ببینید:

🔹در جنگ آذربایجان و ارمنستان برخی انیمیشن‌های بازی کامپیوتری ARMA 3 در فضای مجازی به عنوان ویدئوهای واقعی منتشر شد.
ببینید:
t.iss.one/Fact_Check/294
توضیح بیشتر:
t.iss.one/Fact_Check/302

منابع معتبر هم مطالب اشتباه منتشر می‌کنند اما خیلی کمتر از منابع نامعتبر.
👍4
مطلبی که با عنوان «برندۀ نهایی جنگ اوکراین» به نام دکتر ظریف در حال انتشار است، نوشتۀ او نیست.

اینکه فردی نام یک فرد معروف را زیر نوشته‌اش بنویسد تا بیشتر خوانده شود رایج است (گاهی نویسندۀ متن این کار را می‌کند، گاهی شخصی ثالث!)،
اما متأسفانه با وجود فراوانی این اتفاق، اغلب کاربران به این موضوع توجه ندارند و مطالب را از هر منبع نامعتبری بازنشر می‌کنند
و متأسفانه تلاش چندانی برای پیشگیری از تداوم این رویه توسط کاربران مطلع صورت نمی‌گیرد.
آن‌چه در این پیام مطرح شد تنها یک مثال است، هدف این است که عدۀ بیشتری از کاربران، از ارسال‌کنندگان مطالب بپرسند:
آیا منبعی که این مطلب را از آن ارسال کرده‌اید معتبر است؟

کاربرانی که در واتس‌اپ پیام‌ها را برای هم فوروارد می‌کنند باید توجه داشته باشند که چون در واتس‌اپ معلوم نیست که پیام از کجا فوروارد شده، تشخیص معتبر بودن یا نبودن منبع ممکن نیست مگر آنکه پیام لینک داشته باشد و چک کنیم که آن پیام واقعاً در آن صفحه وجود دارد یا نه.
اگر راستی‌سنجی برای ما مقدور نیست، مطالب مهم را بازنشر نکنیم.
⚠️اینکه تصاویر و ویدئوها می‌توانند حاوی تروجن باشند بحثی دیگر است!
t.iss.one/Fact_Check
👍4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✈️ در حالی که گزارش‌های متفاوتی منتشر شده که اغلب آن‌ها می‌گویند آنتونوف ۲۲۵ مریا،
The Antonov An-225 Mriya
که به عنوان بزرگ‌ترین هواپیمای باری جهان از آن یاد می‌شود در فرودگاهی در نزدیکی کی‌یف مورد هدف قرار گرفته است و برخی می‌گویند آنتونوف ۲۲۵ی که مورد هدف قرار گرفته نسخۀ در حال ساخت آنتونوف ۲۲۵ بوده است نه مریا، اکانت دولت اوکراین در توئیتر هم مورد هدف قرار گرفتن مریا را (بر روی زمین، در فرودگاهی نزدیک کی‌یف) اعلام کرده است.
(واژۀ Мрія در زبان اوکراینی به معنی رویاست)
هنوز عکس یا ویدئوی مورد تأییدی که این خبر را تأیید کند منتشر نشده است.
اکانت آنتونوف، کمپانی سازندۀ این هواپیما می‌گوید خبر قابل تأیید نیست.
مریا که در اوکراین ساخته شده بود نخستین پروازش را در ۱۹۸۸ انجام داد.
t.iss.one/Fact_Check
👍5
همان انیمیشن بازی کامپیوتری ARMA 3 که در زمان جنگ آذربایجان و ارمنستان برای جذب دنبال‌کننده استفاده شده بود، حالا عیناً به جنگ روسیه و اوکراین نسبت داده شده!
انیمیشن را ببینید:
t.iss.one/Fact_Check/294
توضیح بیشتر، از جمله دربارۀ سلاح مورد استفاده:
t.iss.one/Fact_Check/302
👍5
🔴مطلب قرمز، یک مطلب فوق‌العاده مهم برای تمام مردم است. [چون جعلی بود رویش پوشانده شده]

(۱) قهوه‌ای: این توئیت‌کنندۀ ناشناس مطلب را توئیت کرده.
بدون راستی‌سنجی

(۲) آبی: یک شخص شناخته شده است که به نقل از او یک خبر فوق‌العاده مهم نوشته شده.
خود این شخص حساب توئیتر دارد، چنین حرفی را خودش توئیت نکرده در منبع معتبری هم چنین نقلی از او نیست، البته منابع بی‌اعتبار زیادی این مطلب را منتشر کرده‌اند.
آقای قهوه‌ای می‌توانست اول چک کند ببیند چیزی که به آقای آبی نسبت داده شده گفتۀ اوست یا نه؛ اگر نمی‌توانست چک کند، می‌توانست توئیت نکند!

(۳) کانال زرد توئیت آقای قهوه‌ای را نقل کرده، بدون راستی‌سنجی.
اگر نمی‌توانست چک کند، می‌توانست منتشر نکند!

(۴) آقای سفید مطلب کانال زرد را در گروه سبز فوروارد کرده.
اگر نمی‌توانست چک کند، می‌توانست بازنشر نکند!

(۵) در گروه سبز دو نفر معترض شده‌اند:
اولی: این کانال معتبر نیست.
دومی: این اکانت را پیدا کردم، چنین توئیتی را ندیدم! یا از اول نبوده یا توئیت‌کننده پاکش کرده؛
به هرحال شخصی که از او نام برده شده چنین حرفی را نزده؛
شما چک کردید و فرستادید؟
پاسخ آقای سفید: نه!
t.iss.one/Fact_Check
👍9