Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.72K subscribers
2.47K photos
202 videos
28 files
1.65K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
🔴 توئیتر، در زیر دو توئیت رئیس‌جمهور آمریکا لینکی گذاشته است که از خوانندگان دعوت می‌کند «حقیقت را درباره‌ی موضوع توئیت (رأی‌گیری از طریق پست) بیابید!»
این لینک خوانندگان را به صفحاتی هدایت می‌کند که این گفته را راستی‌آزمایی کرده و آن را نادرست اعلام کرده‌اند!
ادامه دارد:
@WhatWentWrong
⚠️🚨اساس شایعه‌ی «ایتالیا از راز مرگ بیماران کورونایی پرده برداشت» این است که:
ایتالیایی‌ها با کالبدشکافی درگذشتگان از کووید-۱۹ دریافتند که علت مرگ تمام مبتلایان کووید-۱۹ لخته شدن خون است.

این جمله سه نکته دارد که هر سه غلط است!

۱. فراوانی ایجاد لخته در خون در بیماران کووید-۱۹ در حدی نیست که آن را «عامل اصلی» مرگ آن‌ها بدانیم.
#مقاله_تخصصی تصویر (اصل مقاله)
اظهار می‌کند که فراوانی ایجاد لخته در بیماران «بدحال» کووید-۱۹ «بدون دریافت پروفیلاکسی»، ٪۲۸ است. (که البته باید مورد توجه باشد.)
اما:
الف. ٪۲۸ از مبتلایان که بدحال هستند نه ٪۲۸ از کل بیماران کووید-۱۹
ب. این ریسک بروز ترومبوز است نه درصد مرگ بر اثر ترومبوز
پ. این ریسک برای حالت بدون دریافت پروفیلاکسی است.

به این ترتیب این بخش از شایعه که اساس آن است ابطال می‌شود.

۲. ایجاد لخته در بیماران کووید-۱۹ را ایتالیایی‌ها کشف نکردند! در گزارش کشورهای دیگر از جمله چین و آمریکا هم هست.
۳. تشخیصش هم نیازی به کالبدشکافی ندارد.

👈قبلاً دیدیم که داستان کالبدشکافی بیماران در ایتالیا اصلاً با آن شایعه فرق داشت.

سایر نکات آن شایعه هم غلط است!
ادامه:
🆘 @nouritazeh
🚨🚨ویدئویی که به‌عنوان دوربین مخفی از اعترافات یک رئیس بیمارستان منتشر شده ساختگی‌ست. (سازنده‌اش تصور می‌کند طنز است)
برای آگاهی از ساختگی بودن آن کافی‌ست بخشی از ویدئوی پشت صحنه‌اش را ببینید. (ویدئوی پیوست که در صفحه اینستاگرام سازنده‌اش منتشر شده)
برای اطلاع از محتوای ویدئوی ساختگی، شرح تصویر بالا-چپ را بخوانید. ویدئو به فراوانی در کانال‌های زرد منتشر شده و دنبال‌کنندگان چنین کانال‌هایی آن را در گروه‌ها بازنشر کرده‌اند؛ به علت جعلی بودن گفته‌ها در این‌جا بازنشر نمی‌شود.

کانال‌های زیادی وجود دارند که حاضرند برای افزایش تعداد دنبال‌کننده و چند ریال درآمد بیشتر هر مطلب نادرستی را منتشر کنند.
این‌که مطلب نادرست چه تأثیر سوئی بر افکار و رفتار مردم می‌گذارد برایشان مهم نیست.
این ویدئوی ساختگی در تعداد زیادی کانال منتشر شده و تعداد بازنشرش هم در گروه‌ها زیاد بوده.
با توجه به محتوا، تاثیر سوء زیادی بر امنیت روانی مردم و ایجاد بی‌اعتمادی در آن‌ها نسبت به سیستم درمان دارد.
مطلب نادرست را یک میلیون نفر می‌بینند، تکذیبیه‌اش را هزار نفر.
@Fact_Check
👍1
😳 اگر سازنده‌اش بگوید جعلی‌ست شما قبول می‌کنید؟ یا می‌فرمایید سازنده‌اش اشتباه می‌گوید؟ 😃

این نظر سازنده‌اش (اظهارات منتشر شده در صفحه‌ی اینستاگرام سازنده): این‌جا

سازنده گمان می‌کند کاری که انجام داده طنز است، غافل از این‌که عده‌ی زیادی با دیدن چنین ویدئویی آن را تعمیم می‌دهند و این، یکی از بدترین کارهایی‌ست که کسی می‌تواند با یک بیمار و کسانی که نگران حال بیمارشان هستند بکند.

ویدئوی کوتاهی که به‌عنوان پشت صحنه‌ی آن ویدئو در این پیام منتشر شد نیز از صفحه‌ی اینستاگرام سازنده بود.

نمونه‌های مطالب نادرست را ببینید تا تشخیص مطالب نادرست تا حدی برایتان آسان شود:
@Fact_Check
👍1
😁 این خبر نیست! طنز است!
اندی بوروویتز طنزنویس هفته‌نامه آمریکایی نیویورکر نوشته است «پوتین درخواست ترامپ را برای اعزام ده هزار نظامی روس برای محافظت از کاخ سفید رد کرد»
برخی منابع آن را به عنوان خبر واقعی منتشر کرده‌اند!
@Fact_Check
تصاویری که با عنوان پیشگویی انیمیشن سیمپسون‌ها درباره‌ی قتل جورج فلوید در فضای مجازی منتشر شده در انیمیشن سیمپسون‌ها وجود نداشته و پس از قتل جورج فلوید توسط شخصی به نام Yuri Pomo کشیده و در صفحات فیسبوک و اینستاگرام او منتشر شده است.

این شخص ادعا نکرده است که این تصاویر در واقع در انیمیشن سیمپسون‌ها وجود داشته‌اند اما کاربرانی در فضای مجازی غیرفارسی با افزودن جملاتی به تصاویر ادعا کرده‌اند که در انیمیشن سیمپسون‌ها این اتفاق پیشبینی شده است.
حتی در یک مورد با گذاشتن صدا بر روی آن، آن را به‌عنوان ثانیه‌هایی از انیمیشن سیمپسون‌ها وانمود کرده‌اند. (یعنی کج‌فهمی نبوده، فریبکاری بوده)
منبع
این شایعه نیز مانند بسیاری از شایعات دیگر توسط منابعی که یا توانایی تشخیص نادرست بودن مطالب را ندارند یا باوجود اطلاع از نادرستی آن‌ها به منظور جذب مخاطب از آن‌ها استفاده می‌کنند به فضای مجازی فارسی وارد شده است.
لطفاً با بازنشر این پیام مخاطبان را آگاه کنید تا اطلاعات منابع نامعتبر را پیگیری و بازنشر نکنند.
موارد مشابه را در این کانال ببینید:
@Fact_Check
🟡🟤 کانال‌های زرد در حال انتشار پیامی نادرست درباره‌ی «یک بیماری تخیلی به نام کووید-۲۰۲۰» و «ویروسی محصول توهم به نام کروناپلاس» هستند! 😳

ممکن است برای بسیاری از ما خنده‌دار باشد، البته خنده‌ی تلخ؛ اما عده‌ی کسانی که باور کرده‌اند کم نیست!
لطفاً به دیگران کمک کنید منابع نامعتبر را بشناسند و دنبال نکنند.

با توجه به این نشانه‌ها به‌راحتی می‌توان بخش بزرگی از مطالب نامعتبر را شناسایی و حذف کرد:
۱. اغلب آن‌ها، بدون منبع یا از منابع بی‌هویت یا بدهویت هستند.
۲. بسیاری از آن‌ها دارای انشای عوام‌فریبانه هستند. (و کلمات و جملاتی مانند: «مهم مهم مهم» «این را تاکنون ندیده‌اید» «همین الان ببینید» «جان شما در خطر است» «تاکنون کسی به شما نگفته است» «این کار معجزه می‌کند» «این را از شما مخفی نگه داشته بودند»)

نمونه پیام‌های نادرست نقد شده در این کانال، برای تشخیص منابع نامعتبر به کاربران کمک می‌کند:
@Fact_Check

🆘 کانال پیشنهادی برای پیگیری مطالب درست درباره‌ی کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
⚠️🚨آیا پژوهشگران دانشگاه ادینبورو تأثیر آب نمک را بر روی بیماران کووید-۱۹ مطالعه کرده‌اند؟
🚨هنوز نه!
پس منابع فارسی چه می‌گویند؟!
از سوراخ تکراری گزیده شده‌اند؟!

⚠️یک منبع فارسی مشخص، یک بار دیگر از وب‌سایت عامه‌پسند دیلی مـِیل مطلبی را وارد فضای مجازی فارسی کرده و انبوهی منبع فارسی دیگر آن را کپی کرده‌اند. (این اتفاق برای چندمین بار در موضوع کووید-۱۹ تکرار شده. مانند خبر نادرست پیشین: ابرکوروناویروس فراگیر!)

⚠️بر اساس مطلبی که در پیام بعد خواهید دید، در فضای مجازی انگلیسی و سپس در سطح وسیع در فضای مجازی فارسی مطالب تأیید نشده و گمراه‌کننده نوشته شده است.

درست:
پژوهشگران دانشگاه ادینبورو قبلاً تأثیر آب نمک را در بیماری‌های کوروناویروسی دیگری بررسی کرده و نتایج مثبتی را مشاهده کرده‌اند.
حالا فراخوان داده‌اند که مبتلایان به کووید-۱۹ که ساکن اسکاتلند هستند آب نمک را غرغره کنند و از بینی خود عبور دهند و نتیجه را آنلاین به دانشگاه گزارش دهند.
🔴هنوز این تحقیق برای کووید-۱۹ انجام نشده.
⚠️لطفاً👈خطر زردگرفتگی را مطالعه بفرمایید؛ سپس مطلب بعد را ببینید.
@HealthNotes | @nouritazeh
لطفاً اطلاع‌رسانی بفرمایید.🌹
🔴 شخصی که به اشتباه محمدرضا اعرابی معرفی شده و خبر از فوت او بر اثر کووید داده شده، محمدرضا اعرابی نیست و زنده است! (منبع: ویدئوی خودش در پیام بعدی!)
پیام‌های فضای مجازی را قبل از اطمینان از صحتشان بازنشر نکنیم!
راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
@nouritazeh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔴 ایشان برخلاف نوشتۀ فضای مجازی
محمدرضا اعرابی نیست، صادق صادقی است
اصفهانی نیست، سیرجانی است
و فوت هم نکرده! زنده است!
البته ابتلایش به کووید-۱۹ درست است.
پیام‌های فضای مجازی را قبل از اطمینان از صحتشان بازنشر نکنیم!
مرتبط با این پیام
راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
@nouritazeh
اشتباه
مدیریت مرکز تصویربرداری سینا اطهر با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد:
حادثه انفجار و آتش‌سوزی در مرکز جراحی محدود سینا مهر شمیران رخ داده که ارتباطی با مرکز درمانی سینا اطهر ندارد.
درج اشتباه این خبر منجر به نگرانی خانوادۀ پرسنل این مرکز شده است.
منبع: فانا
منابع متعددی این نام را اشتباه ذکر کرده‌اند.
برخی اشتباهات ممکن است برای اکثر مردم بی‌اهمیت به نظر برسد اما برای کسانی مشکلات جدی ایجاد کند.
این نمونه‌ای از بی‌دقتی در نشر مطلب است، نمونه‌های بسیار زیان‌بارتر هم رایج است به‌ویژه این روزها دربارۀ کووید-۱۹.

⚠️ این‌که منابع سرگرمی و غیرحرفه‌ای در زمینۀ خبر و مطالب علمی بدون داشتن توانایی راستی‌سنجی مطالب هر مطلبی را منتشر می‌کنند و کاربران زیادی هم از هر منبع نامعتبری مطالب را بازنشر می‌کنند زیان‌های کوچک و بزرگ غیرقابل جبران دارد.
@Fact_Check
---
متأسفانه در موضوع کووید-۱۹ اشتباهات زیادی در فضای مجازی رایج است. لطفاً به گروه تلگرامی مرتبط با کووید-۱۹ بپیوندید و از قسمت add member دوستان خود را به گروه دعوت بفرمایید:
❤️ @HealthNotes
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚠️واقعیت داستان ماسک‌های بازیافتی

کلیپی در فضای مجازی به‌فراوانی منتشر شده که نشان می‌دهد عده‌ای درحال جداسازی ماسک‌ها از بین زباله‌ها هستند و منتشرکنندگان این کلیپ این موضوع را القا کردند که ماسک‌های ارزان‌قیمت، ماسک‌های بازیافتی هستند.

این محل کارگاه تولید ماسک بوده که شب عید فطر، بر اثر گودبرداری غیرحرفه‌ای ساختمان مجاور تخریب شده است.

تولیدکننده ماسک‌ها از پیمانکار شکایت و درخواست پرداخت خسارت می‌کند، کارشناس می‌گوید که برای برآورد خسارت نیاز به وجود ماسک‌های مدفون شده است لذا به همین دلیل چند هفته قبل به سراغ ماسک‌های مدفون شده می‌روند و همسایه این ساختمان از آنها فیلم‌برداری می‌کند.

«رئیسی» معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز درباره شایعه بازیابی ماسک‌های دور ریخته شده و فروش به مردم، اعلام کرد که چنین چیزی صحت ندارد و کشور ما نیازی به بازیافت ماسک ندارد. / فارس

زوم کردن روی تصویر نشان می‌دهد ماسک‌ها کاملا سفید و بسته‌بندی‌شده‌اند.
@Fact_Check
نقد شایعات کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
🆘 @nouritazeh
لطفا با بازنشر این پیام مانع نگرانی مردم شوید.
قیچی کردن ماسک باعث انتشار آلودگی می‌شود.
ویدئویی در فضای مجازی با شرحی منتشر شده است که از آن برداشت می‌شود «آخرین مبتلای کووید-۱۹ در امارات شفا یافته است»
این گفته درست نیست.

قطر، بحرین، کویت، عمان، عربستان سعودی و امارات متحده از نظر تعداد مبتلا در هر میلیون نفر جمعیت، در رتبۀ ۱، ۴، ۷، ۸، ۲۰ و ۲۲ در جهان هستند که وضعیت مناسبی نیست.
امارات تا روز گذشته ۹۲۱۳ اکتیو کیس داشته و روز گذشته ۳۷۵ مبتلای جدید را شناسایی کرده است.

شرح درست ویدئو:
مرکز نمایشگاه شارجه که به بیمارستان مبتلایان کووید-۱۹ تبدیل شده بود، با کاهش تعداد مبتلایان بسته شد و این شخص آخرین کسی‌ست که از آن‌جا ترخیص شده؛ از این رو این ترخیص را جشن گرفته‌اند. منبع

این شرح جذابیت آن شرح نادرست را ندارد! به همین دلیل برای جذب دنبال‌کننده کاربرد نداشته، مورد استفادۀ کانال‌هایی که به هر قیمتی دنبال جذب دنبال‌کننده هستند قرار نمی‌گیرد.

@Fact_Check

لطفاً مطالب نامطمئن را بازنشر نکنید تا فضای مجازی فارسی از این وضعیت نجات یابد.

🆘 بررسی شایعات کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh