Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.39K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.62K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
Photo
🔴نام سلطان عمان را که اشتباه نوشته بودند!
عکسی هم که با عنوان سلطان عمان منتشر کرده‌اند اشتباه است!

این شخص سلطان عمان نیست!
به نوشتۀ کانال مطالعات عمان، او رئیس ادارۀ تشریفات وزارت خارجۀ عمان (خالد الجرادی) است.
تصویر پایین-چپ، سلطان عمان است.

⚠️این مطلب کانال درستی‌سنجی هم مانند بسیاری دیگر از مطالب آن، یک مثال است،
مثالی برای نشان دادن کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی و لزوم تلاش برای بهبود آن.

برای برخی از عزیزان ممکن است این پرسش پیش آید که «مگر چنین اشتباهاتی جزو مهمترین اشتباهات رایج است که مطرح می‌شوند؟»
خیر!
برخی از اشتباهاتی که مثال زده می‌شوند، موضوعشان اولویت ندارد اما به‌وضوح، میزان بی‌دقتی، بی‌توجهی و بی‌سوادی برخی مطلب‌نویسان را نشان می‌دهند؛
این، ریشۀ انبوهی اشکال در زمینه‌های گوناگون و عواقب ناشی از آنهاست.

اگر بنویسیم فلانی تعریف غلطی را برای اصل عدم قطعیت هایزنبرگ برای عموم مطرح کرده که به دلیل نحوۀ بیان خنده‌دار است و به دلایل دیگر گریه‌دار؛ توضیحش برای هر مخاطبی آسان نیست
اما به‌وضوح معلوم است که کسی که «بن طارق» را «بن سارق» نوشته اشتباه کرده است!

مرتبط با این مطلب:
t.iss.one/Fact_Check/856
👍8
⚠️🚨تهویۀ هوای لازم برای پیشگیری از انتقال امیکرون، ۵۰ برابر تهویۀ هوای لازم برای پیشگیری از سوش ووهان است.

این رقم برای پیشگیری از انتقال آلفا و دلتا، ۴ و ۲۰ برابر سوش ووهان بود.

در یک اتاق، برای این‌که ریسک ابتلای یک فرد از یک ناقل امیکرون کمتر از یک درصد باشد،

در صورت ۱۵ دقیقه حضور با فعالیت معمول،
لازم است تهویۀ هوا بین ۵,۷۰۰ تا ۱۷,۰۰۰ متر مکعب در ساعت باشد

و برای سه ساعت حضور،
لازم است تهویۀ هوا بین ۶۴,۰۰۰ تا ۲۵۰,۰۰۰ متر مکعب در ساعت باشد.

اگر هردو نفر ماسک ۳ لایه‌ای [با کیفیت مناسب] زده باشند که ۵۰٪ فیلتراسیون انجام می‌دهد به یک چهارم این میزان تهویۀ هوا نیاز است. (۱۴۲۵ تا ۴۲۵۰ متر مکعب بر ساعت برای ۱۵ دقیقه حضور و ۱۶,۰۰۰ تا ۶۲,۵۰۰ متر مکعب بر ساعت برای ۳ ساعت حضور)*

اگر هردو نفر ماسک N95 زده باشند به یک‌صدم این میزان تهویۀ هوا نیاز است. (۵۷ تا ۱۷۰ متر مکعب بر ساعت برای ۱۵ دقیقه حضور و ۶۴۰ تا ۲۵۰۰ متر مکعب بر ساعت برای ۳ ساعت حضور)

*[توجه داشته باشیم که ماسک زدن درست، به‌نحوی است که هوا از اطراف آن عبور نکند.]

📜 منبع:
t.iss.one/CovidPapers/20820

⚠️🚨 #اشتباه_نکنیم:
t.iss.one/nouritazeh/12753
👍10
⚠️🚨تشخیص اینکه
«اکنون در جامعه کورونا شیوع زیادی دارد یا شیوع کمی»
و «اکنون درگیر یک موج هستیم یا نه»؛
با «مشاهدۀ فردی» در جمعیت محدود قابل تعیین نیست
نیاز به اطلاعات وسیعتر و نگاه علمی به اطلاعات دارد.

از زمانی که امیکرون شایع شد، به دلایل مختلف،
مانند خفیفتر بودنش نسبت به دلتا
تشخیص به‌موقع اینکه در آستانۀ موج تازه هستیم
یا موج تازه آغاز شده دشوارتر شد.

بعضی کشورها ممکن است وسط موج باشند اما به دلایل مختلف
مانند کم بودن ارتفاع قلۀ موج نسبت به موجهای قبلی
و خفیفتر بودن بیماری ناشی از سوش رایج،
بدون داشتن اطلاعات کافی نتوان نسبت به وضعیتشان آگاهی درستی داشت.⬇️

🚨کشورها به تخمین نزدیک به واقعیت تعداد مبتلایان نیاز بیشتری دارند تا آمار رسمی بر اساس تعداد تستهای مثبت.

⚠️موجها را با هم مقایسه نکنیم
تا سبب بی‌توجهی به جان افراد مسن و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی نشویم.

موج کوچک هم موج است
(اگر مبتلایانی که تست نمی‌دهند تخمین زده شوند، موج، کوچک نیست).

جان یک نفر هم اهمیت دارد.
نکات ایمنی را رعایت کنیم.

🔴بسیار مهم:
t.iss.one/nouritazeh/12753

⬆️لطفاً با دقت بخوانید:
t.iss.one/nouritazeh/11617
&
t.iss.one/nouritazeh/11214
👍6
⚠️😷بنا بر تخمین IHME در صورتی که ۸۰٪ از مردم ایران ماسک می‌زدند، تعداد ابتلا و فوت روزانه تقریباً یک سوم می‌شد.

بر اساس همین تخمین، قلۀ نمودار ابتلای روزانه در شرف پشت سر گذاشتن است اما شیب نزولی نمودار کم است و تا حدود ۳ ماه با ابتلای روزانۀ زیاد اما رو به کاهش روبه‌رو خواهیم بود، در حالی که
اگر ۸۰٪ مردم ماسک می‌زدند، شاهد افزایش چندانی در تعداد مبتلایان و جانباختگان نبودیم.

نمودار تخمینی تعداد جانباختگان روزانه طبق انتظار نسبت به نمودار ابتلا تأخیر دو-سه هفته‌ای دارد اما قلۀ بلندی ندارد.

این یک تخمین است و به دلایل مختلف می‌تواند با واقعیت فاصله داشته باشد
و نیز با بروز هر تغییر مثبت یا منفی (مثلاً مقررات پیشگیرانۀ جدی مانند الزام استفاده از ماسک و رعایت نکات مهم دیگر یا شیوع سوشی پیشبینی نشده) می‌تواند تغییر کند.

🔴درج این پیام به معنی تأیید تخمین IHME نیست
و این یکی از تخمینهای موجود است که می‌توان آن را برای کشورهای مختلف زیر نظر داشت.

🔴👈 مطلب مهم قبلی

🆘لطفا بیایید با بازنشر وسیع این پیام:
t.iss.one/stop_corona/59
کاری را که برای کاهش ابتلا و فوت از دستمان برمی‌آید انجام دهیم.

🔴👈 نکات مهم ماسک
👍7
تعداد زیادی صفحه و کانال فارسی خبری را از روی یکدیگر کپی کرده‌اند که ادعا می‌کند
«به دستور بهداشت جهانی»😳
«ماسک دوباره اجباری شد»😳

این مطلب درست نیست،
حتی با نگاه به متن همان خبر فارسی هم دیده می‌شود که «توصیه» مطرح است نه «اجبار»
آن هم «نه مانند تیتر، در همه‌جا».

یکی از کارشناسان دفتر اروپای سازمان جهانی بهداشت (خانم کاترین اسمالوود) مطالبی را به رسانه‌ها گفته است.
نه یک کارشناس سازمان جهانی بهداشت، حتی مدیرکل این سازمان یا خود سازمان به عنوان شخصیت حقوقی هم صحبت از «اجبار» برای ماسک زدن نمی‌کند، توصیه می‌کند.
تصمیم‌گیری برای اجباری بودن استفاده از ماسک در هر کشوری به‌عهدۀ نهاد مسئول در آن کشور است.

درست ماسک زدن لازم است
اما برای افزایش میزان استفاده از ماسک و بهتر ماسک زدن، نیاز به توضیحات صحیح و مناسب است برای قانع کردن و آموزش، نه خبرهای نادرست.

اصل خبر

۲۱ پیام که از اینجا آغاز شده پاسخی‌ست به برخی اطلاعات غلط دربارۀ ماسک

۱۵ پیام که از اینجا آغاز شده اشتباهات ماسک زدن را می‌گوید

دربارۀ XBB.1.5:
t.iss.one/nouritazeh/12786

🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍9
Forwarded from اندیشه سرا
این مطلب نادرست قدیمی دوباره در فضای مجازی فارسی منتشر شده.

تا وقتی که میزان بازدید مطالب نادرست، بیش از هزار برابر میزان بازدید تکذیبیه‌هایشان است
و کاربران فضای مجازی هر مطلبی را از هرجا دیدند می‌خوانند و باور می‌کنند و بازنشر می‌کنند؛
مطالب نادرست جذاب، مثل تب راجعه🔻 برمی‌گردند!

پاسخی که چند سال قبل به پیام نادرست مورد اشاره داده شده:
t.iss.one/andishehsarapub/5355

🔺تب راجعه و تب راجعۀ شایعات مجازی:
t.iss.one/andishehsarapub/7695

برخی شایعات نادرست فضای مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
👍6
ضدواکسن‌ها با انتشار یک اسکرین‌شات ساختگی، توئیتی جعلی را علیه واکسن به دکتر ناتالیا سولِنکووا (پزشک ساکن فلوریدا و از مبلغین واکسن) نسبت داده و به آن استناد کرده‌اند.

به نظر می‌رسد هنوز این توئیت جعلی به فضای مجازی فارسی راه نیافته.
این پیام برای پیش‌گیری است!

علیرغم تلاش دکتر سولنکووا، اسکرین شات جعلی توئیت هنوز از تمام حساب‌های کاربری توئیتر حذف نشده. (او می‌گوید توئیتر به ریپورت‌هایی که او کرده ترتیب اثر نداده!)

در مواردی، افرادی با دنبال‌کنندگان بسیار زیاد (نمونۀ ده‌میلیونی) به نشر این توئیت جعلی پرداخته بودند.

دکتر سولنکووا که پس از این ماجرا در حساب کاربری توئیترش با مزاحمتهایی روبه‌رو شده بود اکانت توئیترش (با ۳۲ هزار دنبال‌کننده) را خصوصی کرده و این دو لینک تکذیبیه را در بیو گذاشته:
https://www.nbcnews.com/tech/misinformation/fake-tweet-spurred-anti-vaccine-harassment-campaign-doctor-rcna64448

https://factcheck.afp.com/doc.afp.com.336L9TF

🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍8👎1
این مطلب با وجود دارا بودن چند اشتباه زیان‌بار، که قبلاً در چند پیام به برخی از آن‌ها پرداخته شده بود، دوباره در فضای مجازی فارسی بازنشر شده است.

این مطلب با اطلاعات موجود در زمان خودش هم حاوی اطلاعات نادرست زیان‌بار بود، حالا که دو سال و نیم هم از آن گذشته.
مثلاً این ادعا که اگر بدون ماسک با شخص ناقل ۴۵ دقیقه هم صحبت کنید مبتلا نمی‌شوید همان زمان هم غلط بودنش معلوم بود.
ادعای ۱۰۰۰ ذره ویروس برای ابتلای ما لازم است هم برای کووید-۱۹ بی‌منبع بود. (و اساس ادعای قبلی شده بود، هرچند با فرض صحت این ادعا، باز هم ادعای قبلی غلط بود!)
و اشتباهات دیگر... (یک نمونه دیگر)

برای بازنشر پیامهای کورونا که چند روز قبل پیام درست شمرده می‌شدند هم باید بررسی کنیم که مطلب تصحیح یا تکمیل نشده باشد. این کار آسان نیست، راه‌کار این است که مطالب را از منابع عمومی نامربوط بازنشر نکنیم.

برای یافتن تکذیبیه‌های مطالب نادرست دربارۀ کورونا علاوه بر کانال
t.iss.one/Fact_Check
کلمات کلیدی شایعۀ مورد نظر خود (مثلاً تریاک) را در این دو کانال هم جست‌وجو بفرمایید:
t.iss.one/nouritazeh
&
t.iss.one/SarsCoVTwo

چرا شایعات نگران‌کننده مثل تب راجعه برمی‌گردند؟
👍7
از شخصی که در پیام قبل به اظهاراتشان اشاره شد:
t.iss.one/Fact_Check/875
در سال نخست پاندمی کووید-۱۹ مطالب نادرست دیگری هم در فضای مجازی انتشار وسیع یافته.
متأسفانه تکذیبیه‌های مطالب نادرست در فضای مجازی فارسی کمتر از یک هزارم مطالب نادرست منتشر می‌شوند و قادر به خنثی کردن آثار سوء مطالب نادرست در مقیاس بزرگ نیستند.

در زبان‌های دیگر هم مطالب نادرست بسیار پربازدیدند، اما وقتی مطالب نادرست از زبان‌های دیگر به فضای مجازی فارسی راه می‌یابند به دلایل مختلف بازدیدی بسیار بیشتر دارند.
وقتی یک ویدئوی حاوی اطلاعات نادرست در فضای مجازی انگلیسی‌زبان چندده‌هزار بازدید می‌شود از آن به‌عنوان پربازدید یاد می‌کنند
اما وقتی همان ویدئو در یک کانال تلگرام فارسی منتشر می‌شود انبوهی کانال آن را بازنشر می‌کنند و بازدید در همین یک پلتفرم به تنهایی در مواردی از میلیون هم می‌گذرد.

این‌که چرا چنین شده و چه باید کرد، قبلاً در پیام‌های متعددی مطرح شده است.

ما می‌توانیم با
معرفی منابع نسبتاً باکیفیت به یکدیگر
و بازنشر نقدها و تکذیبیه‌ها
به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنیم.
🔎 t.iss.one/Fact_Check
مطلب مهم مرتبط:
t.iss.one/nouritazeh/6911
👍7