Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.58K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.62K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
Forwarded from اندیشه سرا
خیر
این یک هشدار زلزلۀ قریب‌الوقوع برای تهران یا تبریز نیست. [نه‌این‌که رد چنین احتمالی باشد، مطلب در اصل مربوط به زلزلۀ ترکیه است و هشدار دربارۀ تهران و تبریز، هشداری بدون زمان است]

🔴 مطلب تازه‌ای در رسانه‌ها منتشر شده که تیتر نادرستی دارد:

جملۀ «خطر زلزله در این مناطق تهران و تبریز جدی شد» در اصل مطلب نیست.
ادامۀ تیتر هم در این وبینار دربارۀ ترکیه بوده که رسانه‌ها آن را به تهران و تبریز چسبانده‌اند.

🔴 از آقای دکتر بیت‌اللهی که سخنانشان در وبینار زلزله ترکیه با این تیتر در رسانه‌ها منتشر شده بود، دربارۀ این تیتر پرسیدم.
پرسش مطرح شده و پاسخ ایشان را در تصویر ببینید.

🔴 بخشی از پاسخ دکتر بیت‌اللهی، که رسانه‌ها برای مطلبشان تیتر بالا را انتخاب کرده‌اند:
«مفهوم آن به هیچ‌وجه این نیست که قرار است به‌زودی زلزله‌ای رخ دهد، اصلاً چنین برداشتی نادرست بوده و وقوع زلزلۀ بزرگ را هیچ‌کسی نمی‌تواند پیش‌بینی کند.»

🆘 لطفاً با بازنشر این نکات:
t.iss.one/andishehsarapub/8413
به تصحیح برخی اشتباهات و کاهش نگرانیهای بی‌جا کمک کنید.
@Fact_Check
👍6👏1
اگرچه پیش خردمند خامشی ادب است
به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی
دو چیز طِیرۀ عقل است «دم فـروبستن
به وقتِ گفتن» و «گفتن به وقت خاموشی»
#سعدی
@pakruh
@andishehsarapub
👍7

تا نیک ندانی که سخن عینِ صواب است
باید که به گفتن دهن از هم نگشایی
#سعدی
@pakruh
@andishehsarapub
👍7
❇️
عالِم را نشاید که سفاهت از عامی به حلم درگذراند؛
که هر دو طرف را زیان دارد،
هیبتِ این کم شود و جهلِ آن مستحکم.

چو با سفله گویی به لطف و خوشی
فزون گرددش کبر و گردن‌کشی

#سعدی
@pakruh
@andishehsarapub
👍7
❇️
معصیت از هرکه صادر شود ناپسندیده است و از علما ناخوب‌تر؛
که علم، سلاحِ جنگِ شیطان است* و خداوندِ سلاح را چون به اسیری برند شرمساری بیش بَرَد.

عامِ نادانِ پریشان روزگار
به ز دانشمندِ ناپرهیزگار
کان ز نابینایی از راه اوفتاد
وین دو چشمش بود و در چاه اوفتاد

#سعدی

*سلاح جنگ [با] شیطان
@pakruh
@andishehsarapub
👍7
❇️
تا مرد سخن نگفته باشد
عیب و هنرش نهفته باشد

#سعدی
@pakruh
@andishehsarapub
👍7
❇️
حکیمی که با جُهّال در اُفتد، توقعِ عزّت ندارد؛
و گر جاهلی به ‌زبان‌آوری بر حکیمی غالب آید عجب نیست، که سنگی‌‌ست که گوهر همی ‌شکند.

نه عجب گر فرو رود نَفَسَش
عندلیبی، غُراب هم‌قفسش

گر هنرمند از اوباش جفایی بیند
تا دلِ خویش نیازارد و درهم نشود
سنگِ بد گوهر اگر کاسۀ زرّین بِشِکست
قیمتِ سنگ نیفزاید و زر کم نشود

#سعدی
@pakruh
@andishehsarapub
👍6
❇️
مزن تا توانی به گفتار دم
نکو گوی گر دیر گویی چه غم

بیندیش و آن‌گه برآور نفس
و زآن پیش بس کن که گویند بس

به نطق آدمی بهتر است از دواب*
دواب از تو به گر نگویی صواب

#سعدی

*دَواب: در فارسی به چارپایان سواری و باربر گفته می‌شود
اما در اصل، به زبان عربی، جمع دابّه بوده، شامل تمام جنبندگان (جانوران) است.
@pakruh
@andishehsarapub
👍7
5⃣
برای پیشگیری از بازنشر مطلبی نادرست

مطلب بالا در یک رسانۀ فارسی‌زبان خارج از کشور تدوین و منتشر شده

🔸نویسنده‌اش گمان کرده:
🔹از یک مقاله به‌تنهایی (بی‌توجه به انبوهی مقاله معتبر با نتایج خلاف آن) می‌تواند نتیجه بگیرد که ماسک فایده ندارد!
🔹و از مقالۀ دیگری به همین ترتیب نتیجه بگیرد که ضرر هم دارد!

چند پیامی که از اینجا:
t.iss.one/nouritazeh/13456
آغاز شده دربارۀ همین مطلب است.

🔸چون ممکن است نوشتن مطالب بعدی و نتیجه‌گیری کمی طول بکشد،
زودتر در اینجا اعلام می‌شود که عزیزانی که مطلب مورد اشاره را در وبسایت یا کانال تلگرام آن رسانه یا صفحات دیگران می‌بینند برای بازنشر آن عجله نکنند!

بسیاری از دوستان برای اینکه بدانند آن مطلب پراشکال است نیازی به توضیح ندارند

بعضی از دوستان با چهار مطلب قبلی
متوجه می‌شوند

بعضی هم با خواندن چند مطلبی که در ادامه نوشته می‌شود؛

تعدادی از خوانندگان آن مطلب هم کاری به نقد و بررسی مطلب و درست یا غلط بودنش ندارند،
همین که از مطلب خوششان بیاید برایشان کافی‌ست،
می‌خوانند و بازنشر می‌کنند!

ممکن است مطالب قبلی و بعدی برای چند درصد از این اشخاص هم مفید باشد.
ادامه:
t.iss.one/nouritazeh/13465
👍7
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🚨#زلزله بزرگ در غرب ایران؟
توئیت تازۀ هوگربیتس هلندی که ادعا می‌کند می‌تواند زلزله را پیشگویی کند هم از صفحات زرد پرمخاطب فارسی سر درآورد تا اسباب نگرانی عدۀ بیشتری شود.

ادمینهای چنیین صفحاتی در صورتی که اطلاعات صحیح داشتند و برایشان افزایش دنبال‌کننده بر اطلاع‌رسانی صحیح اولویت نداشت،
می‌توانستند زیر همین خبر بنویسند:

🔹پیشگوییهای متعدد این شخص از جمله پیشگویی چند هفته قبلش 👈 دربارۀ ایران وقوع پیدا نکرد.

🔹اینکه می‌گویند زلزلۀ ترکیه را پیشبینی کرده بود 👈 واقعیت ندارد!

🔹او تاکنون یک پیشگویی درست هم نداشته و اگر از بین انبوهی ادعای پیشگویی زلزله یک یا چند بارش هم درست باشد به آن پیشگویی نمی‌گویند!
مانند ۲ بار حدس زدن تاس در ۳۰۰ بار تاس ریختن!

اینها را که ننوشته‌اند،
او را «پروفسور» و «دانشمند» هم نامیده‌اند!
خودش که خود را پروفسور و دانشمند ننامیده، اما می‌گوید پژوهشگر است
پژوهشگر کجا؟
در شرکت خودش!
او تحصیل یا فعالیت علمی در رشته‌های مرتبط با زلزله هم ندارد.

🔴 لطفاً پیامهای مرتبط را بازنشر کنید و نگرانی مردم را کاهش دهید:
t.iss.one/andishehsarapub/6156

t.iss.one/andishehsarapub/6157

t.iss.one/andishehsarapub/10158
👍8
⚠️🚨بخش فارسی‌زبان یک رسانۀ خارجی مطلبی داشت بر اساس دو مقالۀ انتخابی

🔸نویسندۀ این مطلب فارسی گمان کرده بود:
🔹از یک مقاله به‌تنهایی (بی‌توجه به انبوهی مقالۀ معتبر با نتایج خلاف آن) می‌تواند نتیجه بگیرد که ماسک فایده ندارد!
🔹و از مقالۀ دیگری به همین ترتیب نتیجه بگیرد که ضرر هم دارد!

🔸در چند مطلب توضیح داده شد که:
۱. نویسندۀ مطلب فارسی دچار چه اشتباهاتی شده است؛
۲. مقالۀ اول چه اشکالاتی دارد و از آن چنین نتیجه‌ای گرفته نمی‌شده.
۳. مقالۀ دوم در نشریه‌ای منتشر شده که مطالب اشکال‌دار هم منتشر می‌کند.
این مطالب از این‌جا آغاز شده است:
t.iss.one/nouritazeh/13456

🔸پس از چند مطلب که به این موضوع مربوط نبود، دوباره آن بحث ادامه یافت.
در مطالبی که از اینجا آغاز شده:
t.iss.one/nouritazeh/13499
توضیح داده شد که:
۱. مقالۀ دوم هم دارای اشتباهات فاحش بوده، غیرقابل استناد است
۲. به شواهدی اشاره شده که به نظر می‌رسد نویسندگان با دستکاری داده‌ها به دنبال اثبات نتیجۀ مورد نظر خود (مضر بودن ماسک) بوده‌اند.

⚠️🚨آنچه عموم باید دربارۀ مقالات تخصصی و گزارشهایی که بر اساس آنها به رسانه‌ها راه می‌یابند بدانند:
t.iss.one/nouritazeh/2131
👍7
Forwarded from اندیشه سرا
🔴خبر پیشگویی زلزله به این کانال راه یافت، نتیجه‌اش این می‌شود که توسط کانالهای بزرگ متعددی کپی شده، نگرانیهای بی‌جا را به سطح بسیار وسیعتری از جامعه می‌کشاند.

🔴این کانال خود کمتر از ۱۰۰ هزار دنبال‌کننده دارد اما از کانالهایی‌ست که مطالبش عیناً حتی با حفظ اشتباهات تایپی توسط صفحات متعدد کپی می‌شود!
چند کانال دیگر هم همین نقش لیدر بودن را دارند، به صورت ناخواسته، یعنی مطالب معمولاً زردشان بی‌اجازه کپی می‌شود.

اغلب کانالهای چندصدهزارنفره‌ای که با بازنشر مطالب این کانالها سبب انتشار گستردۀ مطالب نادرست می‌شوند افرادی را به‌عنوان ادمین استخدام کرده‌اند که حتی قادر به تشخیص اشتباهات تایپی فاحش هم نیستند.

با انتشار زودهنگام نقدها و تکذیبیه‌ها علاوه بر کاهش تأثیر مطالب نادرست بر مخاطب، می‌توان سبب کاهش انتشار این نوع مطالب در صفحات مجازی شد.

🔴اشتباه بزرگی که سبب جدی گرفتن هوگربیتس می‌شود این است که می‌گویند زلزلۀ ترکیه را پیشگویی کرده!
این درست نیست:
t.iss.one/Fact_Check/895

👈 او یکبار که اعلام کرد در ۳روز آینده در جایی از کل زمین❗️زلزله می‌آید هم آبروریزی کرد

👈 پیشگویی غلط قبلی‌اش دربارۀ ایران

t.iss.one/andishehsarapub
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🚨اشکال بزرگ در مقابله با افراد مدعی پیشگویی زلزله این است که اغلب افراد مطلع از شرکت در رقابت نوشتن مار و کشیدن نقش مار می‌ترسند.
این افراد می‌دانند در منطقۀ بسیار زلزله‌خیزی که شیادها اعلام می‌کنند در مدت چند روز، با توجه به 👈فراوانی زیاد وقوع زلزله، احتمال وقوع زلزلۀ بزرگ وجود دارد که در این صورت خود را بازندۀ رقابت نوشتن نقش مار می‌دانند.

🔴اما:
اگر اطلاعات لازم و صحیح به زبان ساده، مکرراً و از منابع متعدد به مخاطبان برسد درصد کسانی که فرق نوشتن مار و شکل مار را می‌فهمند با سرعت خوبی افزایش خواهد یافت.

مهمتر اینکه کاسبان زلزله‌هراسی به دلیل کم‌اطلاعی، گاهی با انتخاب بزرگی زیاد و زمان کوتاهتر از معمولشان در پیشگویی، خود را دچار احتمال بسیار بالای باخت می‌کنند!
در این حالت کوتاهی ما در اطلاع‌رسانی وسیع در این زمینه به آنها فرصت تکرار ادعاهای خود را می‌دهد.
چرا شخصی که چند هفته قبل 👈ادعایش دربارۀ وقوع زلزلۀ بزرگ در ایران وقوع پیدا نکرده می‌تواند در فاصلۀ کوتاهی اینقدر مردم را نگران کند؟
تنها یک منبع به این موضوع پرداخته
و مطلب مربوط را عدۀ کمی دیده‌اند.

نوشتن مار و کشیدن نقش مار:
t.iss.one/andishehsarapub/6466
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🚨آیا می‌توان گفت در محدودۀ زمان و مکانی که هوگربیتس ادعا کرده زلزله نمی‌آید؟

🚨خیر
چون مناطق مختلفی از ایران زلزله‌خیز است و با توجه به آمار گذشتۀ آن مانند:
t.iss.one/andishehsarapub/10158
وقتی محدودۀ وسیع، دورۀ زمانی زیاد و دامنۀ گسترده‌ای از بزرگی مطرح شود احتمال وقوعش زیاد است اما به بیان هوگربیتس نمی‌گویند پیشبینی، می‌گویند شیادی.
هر شیادی می‌تواند با 👈 این آمار و چند نکته خود را پیشگوی زلزله معرفی کند و برای افراد بی‌اطلاع نمونه‌های درست پیشگویی را هم مثال بزند!

او دلیل علمی برای ادعایش که در زمان معین زلزله می‌آید ندارد.
اصلاً با اصول علمی (نه‌فقط اصول علمی مرتبط با زلزله) آشنا نیست🔻.

می‌گوید جاذبۀ چند سیاره بر زمین وقتی همسو می‌شود زلزله رخ می‌دهد
زمین‌شناسی به او گفته بود ثابت کن چنین است
🔺پاسخ داده بود تو ثابت کن نیست!
(در حد لطیفۀ مرکز زمین اینجاست!)

دانش‌آموزان می‌توانند حساب کنند که با توجه به جرم و فاصله، جاذبۀ مورد ادعای او از جاذبه‌ای که یک هواپیما بر زمین وارد می‌کند کمتر است!

به فرض درستی ادعایش، از کجا می‌فهمد این جاذبه کدام گسل را فعال می‌کند و کجا و با چه بزرگی زلزله می‌آید؟!
لطیفه
👍91
Forwarded from اندیشه سرا
⁉️ اگر این پیشگویی هوگربیتس درست در بیاید باید او را جدی گرفت؟

اگر کسی بگوید
«از "اول تا دهم مردادماه"
در "مازندران و گیلان"
"مقداری"
بارندگی خواهیم داشت!»
و درست در بیاید،
آیا او را پیشگوی بارندگی می‌شمارید؟

باید فراوانی درست در آمدن پیشگویی را با شانس وقوع پدیدۀ پیشبینی شده مقایسه کنیم
مثلا اگر کسی ۳۰ بار نتیجۀ تاسی را حدس بزند و یکی دو بار درست بیاید پیشگو نیست، حتی بدشانس هم هست!
مثل هوگربیتس که هفته‌ای چندین پیشگویی کرده و هیچ‌یک درست نشده!
اگر دهها مورد هم درست شود هنوز خیلی مانده تا از نظر احتمالات جدی گرفته شود.

اما طرز بیان او اصلاً پیشگویی محسوب نمی‌شود، شیادی است.
وقتی همزمان چندین منطقۀ وسیع زلزله‌خیز را علامت می‌زند و هر روز منطقه جدیدی را اضافه می‌کند
و می‌گوید ممکن است زلزله در مناطق اطرافشان رخ دهد!
و یک دورۀ زمانی طولانی را معین می‌کند
و معمولاً در مورد بزرگی هم دامنۀ وسیعی را می‌گوید
تازه بعد از این همه گشادی! می‌گوید احتمال وقوع ۵۰٪ است
اگر زلزله‌ای رخ دهد هم نمی‌شود گفت او آن را پیشبینی کرده!

توضیحات مهم:
t.iss.one/andishehsarapub/10158

t.iss.one/andishehsarapub/6156

t.iss.one/andishehsarapub/6157
👍9
مکانش که مطابق تصویری که خودش گذاشته نیست.

زمان وقوع این زلزله جزو آن دو روزی که هوگربیتس گفته نیست.

بزرگی‌اش هم در محدودۀ آنچه هوگربیتس گفته نیست.

پس چرا یک کاربر در توئیتر نوشته است هوگربیتس این زلزله را پیشبینی کرده بود؟!

زلزلۀ ترکیه را هم به همین‌ شکل یک عده گفتند و عدۀ بسیار بیشتری آن را باور کردند:
t.iss.one/Fact_Check/895

⁉️ آیا شنبۀ آینده زلزله می‌آید؟
پاسخ مفصل زیر را حتماً بخوانید:
t.iss.one/andishehsarapub/10408
👍9