Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.57K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
Forwarded from اندیشه سرا
این ادعا که ناسا گفته ایران تا ۳۰ سال دیگر قابل زندگی نیست واقعیت ندارد

نظر ناسا نیست
دربارۀ کل ایران نیست
یک تخمین است و قطعی نیست
زمان دقیق هم برایش مطرح نیست!

نخستین منبعی که به فارسی چنین مطلبی را منتشر کرده یک وب‌سایت خبری (تصویر) است.
در این وبسایت لینک منبع اصلی ذکر نشده تا بتوان به‌آسانی به منبع اصلی رجوع و اطلاعات بیشتری دربارۀ آن کسب کرد.
جست‌وجوی واژه‌های کلیدی ما را به صفحه‌ای می‌رساند که این مطلب مثلاً! از آن گرفته شده.
در آن صفحه واژۀ IRAN به‌کلی وجود ندارد! (به همین دلیل پیدا کردن صفحه برای کسانی که واژه IRAN را هم جزو واژه‌های کلیدی در نظر بگیرند ممکن نمی‌شود)
در این صفحه دو بار واژۀ
Persian Gulf
نوشته شده.
خبر به این شکل که انبوهی منبع فارسی آن را از روی هم کپی کرده‌اند نیست!

این مطلب، نظر ناسا نیست، نوشته‌ای است که از یکی از کارشناسان ناسا
Colin Raymond
نقل مطلب می‌کند.
آقای ریموند قبلا مقاله‌ای در زمینۀ احتمال افزایش دما و رطوبت تا حد غیرقابل تحمل برای انسان نوشته بود که نامی از ایران در آن نیست اما ۱۱ بار به
Persian Gulf
اشاره دارد...
ادامه دارد:
t.iss.one/Fact_Check
t.iss.one/andishehsarapub
👍8
⁉️😳 آیا واقعاً زیرواریانت BA.2 «پنهان‌کار» است؟
خیر!
یک رسانۀ انگلیسی‌زبان چند ماه قبل به دلیلی نامناسب و غلط‌انداز، از واژۀ «مخفی» برای آن استفاده کرده بود،
بعد در فضای مجازی انگلیسی‌زبان توسط رسانه‌‌های غیرتخصصی از همان واژۀ مخفی استفادۀ زیادی شد؛
به فضای مجازی فارسی هم که راه یافت مثلاً جذابترش کردند! و شد «پنهان‌کار»!
توضیح مهم در این زمینه:
t.iss.one/nouritazeh/9732
👍5🥰1
Forwarded from اندیشه سرا
🔴 فلسفۀ دروغ ۱۳ / دروغ اول آوریل
#ب_پ
@andishehsarapub
سوئدی‌ها می‌گویند دروغ اول آوریل [که معادل دروغ ۱۳ است] برای این است که این ضعف مردم را به آن‌ها نشان دهد:
jag kan lura dig vart jag vill!
(من هرجا بخوام می‌تونم گولت بزنم!)

چه خوب است که مردم با فهمیدن این‌که چه راحت ممکن است گول بخورند، هر مطلبی را که می‌خوانند یا می‌شنوند فوراً باور نکنند و اگر مهم است پی‌گیر اعتبار منبعش باشند.
نه فقط در روز سیزدهم فروردین‌ماه، بلکه هرروز.
البته همیشه روزنۀ امیدی هست:

«می‌توانید تمام مردم را بعضی اوقات، و بعضی از مردم را تمام اوقات گول بزنید؛ اما نمی‌توانید تمام مردم را تمام اوقات گول بزنید.»

"You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time, but you cannot fool all the people all the time."

راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
🆘 مقابله با شایعات زیان‌بار دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍9
یک کانال فارسی بر اساس یک ویدئوی تخیلی اعلام کرده که ایلان ماسک حساب توئیتر ترامپ را برگردانده است.
این خبر در منابع فارسی دیگری بازنشر شده.

جست‌وجوی حساب ترامپ در توئیتر که تنها چند ثانیه طول می‌کشد نشان می‌دهد که این حساب بازنگشته است.

منبع اولی که این مطلب را منتشر کرده، منابعی که آن را بازنشر کرده‌اند و اشخاصی که پیام را بازنشر کرده‌اند می‌توانستند چند ثانیه وقت بگذارند و پیش از انتشار، صحت آن را بررسی کنند.
اگر نمی‌توانستند بررسی کنند، می‌توانستند خبر را بازنشر نکنند!
چه اصراری برای بازنشر مطالبی داریم که از صحتشان مطمئن نیستیم؟

سهم ایلان ماسک از توئیتر به‌تازگی (آوریل ۲۰۲۲) به ۹,۲٪ رسیده و او اکنون بزرگترین سهامدار توئیتر است اما با این میزان سهم نمی‌تواند به‌تنهایی به‌جای هیئت مدیرۀ توئیتر تصمیم بگیرد.
هئیت مدیرۀ توئیتر هم چنین تصمیمی نگرفته است.

توئیتر پس از حملۀ طرفداران ترامپ به کنگره آمریکا در ۶ ژانویه ۲۰۲۱ اکانت ترامپ را مسدود کرد.

ترامپ مدتی پس از حذف اکانتش در توئیتر، یک پلتفرم جدید به نام TRUTH ایجاد کرد که فعلاً تنها توسط آیفون و تنها در کانادا و آمریکا در دسترس است.
t.iss.one/Fact_Check
👍9👎1
❗️نگاهی به تعداد بازدید این مطلب «نادرست» بیندازید: ۲۵۱,۰۰۰ بازدید فقط در یک کانال.

بخش اعظم محتوای فضای مجازی فارسی توسط تعداد زیادی منبع شبیه به این که قادر به درستی‌سنجی یک مطلب فیک بسیار ابتدایی نیست تولید یا بازنشر می‌شوند!

مطالب نادرست، همیشه در حد یک خبر غیرکاربردی نیستند، در موارد متعددی افکار و رفتار جامعه را جهت می‌دهند.
مثالهای زیادی در موضوع کووید-۱۹ برای این گفته قابل ذکر است.

با گذشت زمان شرایط رو به بهبود نبوده و منابعی که مطالب نادرست را منتشر می‌کنند، تعدادشان، تعداد مطالبشان و تعداد دنبال‌کنندگانشان افزایش داشته است.

برای رفع این اشکال بزرگ، به تلاش کسانی که این اشکال و عواقب آن را نامطلوب می‌دانند نیاز است.

افزایش سواد رسانه‌ای کاربران می‌تواند سبب شود هر مطلبی را بازنشر نکنند و هر منبعی را دنبال نکنند؛
در این صورت منابع مجبور می‌شوند در جهت بهبود کیفیت گام بردارند.

راه درازی تا شرایط مطلوب وجود دارد
اما اشکال بزرگتر این است که ما رو به شرایط مطلوب فضای مجازی در حرکت نیستیم.

دربارۀ این خبر:
t.iss.one/Fact_Check/645
درستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍5
مطلبی با تیتر ۵ میلیون دانش آموز چاق داریم توسط یک رسانه منتشر و توسط منابع مختلف بازنشر شده.
در متن مصاحبه نوشته شده «۵ میلیون دانش‌آموز دارای اضافه‌وزن داریم»
تنظیم کننده مطلب از تیتر اشتباهی برای مطلب استفاده کرده
و همین اشتباه در منابع مختلف تکرار شده.
اضافه‌وزن با چاقی یکی نیست.
t.iss.one/Fact_Check
آیا شما کمبود وزن یا اضافه‌وزن دارید؟ چاق یا خیلی چاق هستید؟
این پیام را ببینید:
t.iss.one/andishehsarapub/6636
تفاوت چاقی و اضافه‌وزن:
t.iss.one/andishehsarapub/2474
👍4
این جمله که
«تعداد کورونایی‌های جهان از نیم میلیارد نفر عبور کرد»
بیان مناسبی نیست؛
لازم است نوشته شود در «آمار رسمی» چنین شده است.

تعداد واقعی افرادی که در جهان به کووید-۱۹ مبتلا شده‌اند خیلی وقت است که از نیم‌میلیارد گذشته!

تعداد واقعی باید بیش از ده برابر این آمار باشد:

⚠️تعداد کل مبتلایان به کووید-۱۹ در سراسر جهان بر اساس تخمین (نه آمار رسمی) تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۱ (حدود ۵ ماه قبل)، پیش از طغیان امیکرون، برابر با ۳,۸ میلیارد نفر بوده. (آن زمان، آمار رسمی تعداد مبتلایان را ۲۵۴ میلیون نفر نشان می‌داد!)
با شیوع امیکرون، تاکنون این تعداد احتمالاً بیش از دو برابر شده است.
ببینید:
t.iss.one/nouritazeh/9840
منبع:
t.iss.one/CovidPapers/16395
👍8
🔥🛳وزارت دفاع روسیه اعلام کرد رزمناو مسکو Moskva به علت انفجار مهمات موجود در آن ناشی از آتشسوزی آسیب جدی دیده و خدمۀ آن [۵۱۰ نفر] تخلیه شده‌اند.
منبع:
TACC & РИА Новости

ساعاتی قبل اوکراین گفته بود این رزمناو روسی را با موشکهای نپتون مورد هدف قرار داده.
عکس یا ویدئویی از این خبر منتشر نشده بود لذا خبر با تردید توسط خبرگزاریها نقل شده اما حالا با اعلام رسمی روسیه جدیتر گرفته می‌شود.

رزمناو مسکو بزرگترین رزمناو روسی مستقر در دریای سیاه است [۱۲۵۰۰ تن، ۱۸۶ متر طول] اما فناوریهای نظامی‌اش به‌روز نیست.
به آب انداخته شده در ۱۹۸۳ با نام اسلاوا/گلوری، از ۱۹۹۶ به نام مسکوا/مسکو

در روزهای نخست جنگ روسیه با اوکراین ویدئویی حاوی یک مکالمه انتشار وسیع یافت که در آن از یک ناو از سربازان اوکراینی جزیرۀ مار خواسته شد که تسلیم شوند اما در جواب گفتند:
Go f... yourself
این، رزمناو مسکو بود.
در ویدئو ادعا شده بود نیروهای مستقر در جزیرۀ مار توسط این ناو هدف قرار گرفته‌اند اما بعداً معلوم شد که به اسارت گرفته شده بودند [آخر ویدئو جعلی بود اما مکالمه؟] پس از آن گفته شد که در تبادل اسرا آزاد شده‌اند.
ادامه:
t.iss.one/Fact_Check/653
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️⚠️🚨🚨#هشدار بسیار مهم

🚨🚨🚨«پروندۀ شما به بازپرسی ارجاع شد. هرچه سریع‌تر ...»

پیامی را در تصویر می‌بینید که یک هکر ارسال کرده است!
این می‌تواند آغاز یک کلاهبرداری باشد که قبلاً دربارۀ انواع آن توضیح داده شده.

از کجا می‌فهمیم این پیام واقعی نیست؟

یک راه، بررسی صحت لینک (⚠️بدون لمس آن) است. اگر کسی قادر به انجام این کار نیست باید از یک فرد مطلع کمک بگیرد.

راه آسان‌تر این است که ببینیم از چه شماره‌ای ارسال شده؟
پیامکهای واقعی در این زمینه‌ها از شمارۀ شخصی (موبایل یا شماره‌های تجاری ارسال پیامک) ارسال نمی‌شود.

پیش از لمس لینک چنین پیامکی یا انجام کاری که در چنین پیامکی از شما خواسته شده،
از صحت پیام کسب اطمینان کنید.

لطفاً این پیام را برای تمام دوستان و آشنایان خود ارسال بفرمایید
و کمک کنید کلاهبرداران به روش‌های ابتدایی نتوانند حساب مردم را خالی کنند یا به اشکال دیگری کلاهبرداری کنند.

موفقیت کلاهبرداران به‌خاطر کمبود آگاهی کاربران است.
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
@andishehsarapub

⚠️اگر می‌خواهید ریسک هک شدن خود را کاهش دهید، مطالب لینک داده شده در این پیام را به دقت بخوانید:
t.iss.one/andishehsarapub/9129
👍6
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🚨 مثل اینکه این بار هکر به لیست تلفن‌های اعضای سازمان نظام پزشکی دسترسی داشته!
همزمان متن یکسانی برای چند پزشک، دندان‌پزشک و داروساز ارسال شده!

هکر است دیگر!
به هرچیزی ممکن است دسترسی پیدا کند!
حتی به دوربین و میکروفون گوشی شما!
[مگر آن‌که بلد باشید چه کنید و چه نکنید:
t.iss.one/andishehsarapub/9129 ]

توجه داشته باشید که ممکن است در برخی پیامک‌ها یا تماس‌ها نام و مشخصات دقیقی از شما را بدانند و با ذکر نام و توضیحاتی سبب شوند شما پیامشان را جدی بگیرید.

توضیح بیشتر:
t.iss.one/andishehsarapub/9276

لطفاً هرقدر ممکن است اطلاع‌رسانی کنید.
👍5
Forwarded from اندیشه سرا
⚠️🚨 #هشدار: لینک پیامک‌های نامطمئن را لمس نکنید.
تشخیص آسان: شمارۀ ارسال‌کنندۀ پیامک، شماره موبایل شخصی است. (البته از شمارۀ غیرموبایل هم می‌توانند بفرستند که قبلاً توضیح داده شده)

⚠️چه اقدام گسترده‌ای!
پیامک در ساعات گذشته برای عدهٔ زیادی آمده
شماره‌های ارسال‌کننده متفاوت است اما تلاش همزمان و وب‌سایت فیشینگ یکسان.
شمارۀ پروندۀ همه مردم هم یکسان است🤠

لطفا با اطلاع‌رسانی وسیع این پیام به اطرافیان خود کمک کنید هک نشوند.

گاهی این هکرها به‌آسانی تمام پس‌انداز یک شخص را از حسابش برمی‌دارند!

توضیح بیشتر:
t.iss.one/andishehsarapub/9276

لطفاً هرقدر ممکن است اطلاع‌رسانی کنید.
👍4
😳با چه مقایسه کنیم؟!

۱. آیا در یک مطالعه، نتایج یک گروه بدون مقایسه با گروه شاهد یا دست کم با گروه مشابه پیش از اعمال آن تغییر، چیزی را نشان می‌دهد؟
این اعداد باید با اعداد مربوط به افرادی که واکسینه نبودند مقایسه می‌شدند تا ببینیم زیاد است یا کم.
در مقاله به وضوح نوشته شده که از این لحاظ تفاوتی بین افراد واکسینه و غیرواکسینه نبوده.
ببینید:
t.iss.one/CovidPapers/16650
اما در پیام بالا طوری نوشته شده که برعکس به نظر می‌رسد.

اگر به ما بگویند پس از نصب یک قطعۀ جدید (مثلاً بوستر) روی سیستم ترمز ۱۰۰,۰۰۰ خودرو، ۲۰۰ خودرو ظرف یک ماه تصادف کردند،
آیا با این اطلاعات می‌توانیم بفهمیم افزودن این قطعه زیانبار بوده است یا سودمند؟
نباید بدانیم ۱۰۰,۰۰۰ خودروی مشابه که این قطعه را نصب نکرده و همین راه را در شرایط مشابه طی کرده‌اند در همین مدت چه میزان تصادف کرده‌اند؟
آیا بدون مقایسه می‌توان فهمید افزودن این قطعه سبب افزایش تصادف شده یا کاهش؟

۲. باید تأثیر واکسن را از نظرهای دیگر مثلاً پیشگیری از مرگ و میر زنان باردار هم جست‌وجو می‌کردند و نتیجۀ آن را هم مطرح می‌کردند.
ببینید:
t.iss.one/CovidPapers/16656
ادامه:
t.iss.one/nouritazeh/9950
👍81
🔴 لطفاً پیام بالا را مطالعه بفرمایید و نظرتان را با انتخاب گزینه یا گزینه‌های مورد نظر در پیام بعد اعلام بفرمایید.
توجه: در پیام بعد می‌توانید هر تعداد گزینه را انتخاب بفرمایید (محدود به انتخاب یک گزینه نیستید.)
اگر پیام بالا کامل دیده نمی‌شود لطفاً تصویر را لمس بفرمایید.
t.iss.one/nouritazeh
🤯3👍1
لطفاً پیام بالا را مطالعه بفرمایید و نظرتان را با انتخاب گزینه یا گزینه‌های مورد نظر اعلام بفرمایید.
توجه: می‌توانید هر تعداد گزینه را انتخاب بفرمایید (محدود به انتخاب یک گزینه نیستید.)
t.iss.one/nouritazeh
Anonymous Poll
37%
با توجه به اطلاعاتی که دارم این مطلب نادرست و زیانبار است، حتی ارزش جواب دادن هم ندارد.
2%
با توجه به اطلاعاتی که دارم این مطلب درست است و نیازی به بررسی بیشتر نیست.
1%
می‌بینیم که در مطلب، منبع اعلام شده پس حتماً درست است.
50%
این مطلب نادرست است اما لازم است به زبان ساده دربارۀ نادرستی‌اش توضیح داده شود تا سبب گمراهی نشود
3%
این مطلب نادرست است اما جوابی که به آن بدهیم به رویت عدۀ زیادی نمی‌رسد و کاملا بی‌فایده است
27%
این مطلب نادرست است اما جوابی که به آن بدهیم به رویت عدۀ زیادی نمی‌رسد اما بی‌اثر هم نیست
2%
نادرست است اما هیچ ضرری برای من ندارد؛ یک عده در کشتی دارند زیر پای خودشان را سوراخ می‌کنند به ما چه
4%
نمی‌دانم درست است یا نادرست، به احتمال زیاد درست است؛ لطفا بررسی کنید.
15%
نمی‌دانم درست است یا نادرست، به احتمال زیاد نادرست است؛ لطفا بررسی کنید.
10%
دنبال‌کنندگان چنین منابعی را به حال خودشان بگذارید تلاش برای تصحیح اشتباهاتشان کاملا بی‌اثر است
👍20👎1
⚠️🚨 مطالبی که در صفحات اینستاگرام با نام دکتر فائوچی نقل شده، معمولاً بیان دقیق و صحیحی از حرف‌های او نبوده است.

دکتر فائوچی اکانت عمومی در اینستاگرام ندارد.

در همین صفحاتی که با عنوان صفحه اینستاگرام دکتر فائوچی از آن‌ها مطلب نقل شده است واژۀ Fan (طرفدار) را می‌توان دید.
@nouritazeh

یکی از اتفاقات زیانباری که در این پاندمی بارها رخ داده این بوده که مطلب نادرستی را به شخص حقیقی یا حقوقی معتبری نسبت داده‌اند،
سپس آن را تکذیب کرده‌اند و گفته‌اند ببینید فلانی هم فلان مطلب اشتباه را گفت!
در حالی که یا آن شخص آن حرف را نزده بوده یا حرفش ناقص بیان شده.
مثال قبلی:
t.iss.one/nouritazeh/9143
(افراد معتبر یا به‌ظاهر معتبری هم اظهارات نادرست داشته‌اند (گاهی مکرراً) که بحث متفاوتی است و در جای خود به آن‌ها پرداخته شده؛ منظور این نیست که تمام حرف‌های نادرست که به اسم افراد معتبر می‌بینیم جعلی است!)

🚨مطلب مهم مرتبط:
آنچه در تصویر می‌بینید یکی از مواردی است که دکتر فائوچی گفته است که از صحبتش برداشت اشتباه کرده‌اند:
t.iss.one/CovidPapers/16871
این مطلب (خروج آمریکا از پاندمی) در فضای مجازی فارسی هم انتشار یافته.

🔎 @Fact_Check
👍5👏1
⚠️خبر نادرستی که در برخی رسانه‌ها منتشر شده، مبنی بر این‌که «در آمریکا پاندمی پایان یافته» می‌تواند عدۀ بسیار زیادی را به اشتباه بیندازد، در حالی که اغلب آن‌ها تکذیب آن مطلب را نمی‌بینند.

در مورد آنچه تصویر می‌بینید دکتر فائوچی گفته است که از صحبتش برداشت اشتباه کرده‌اند و منظورش پایان پاندمی نبوده:
t.iss.one/CovidPapers/16871
دکتر فائوچی در یک گفت‌وگو
Out of pandemic
را برای آمریکا به کار برده اما بعداً توضیح داده که در کل توضیحاتش منظور «پایان پاندمی» نبوده.

"We're not over the pandemic. Don't let anybody get the misinterpretation that the pandemic is over, but what we are in is a different phase of the pandemic,"

🔴 The US is in 'transition phase' of pandemic, Fauci says.

t.iss.one/nouritazeh

🔎 @Fact_Check
👍4👏3
🔴 «تا حقیقت دارد کفشش را می‌پوشد، دروغ می‌تواند نصف دنیا را طی کند»!
مارک تواین (۱۹۱۰-۱۸۳۵)
🕯 t.iss.one/nouritazeh

🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍9