Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.56K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
🔴 واریانت دلتاکرون❗️
دکتر ماریا وان کرکوو، اپیدمیولوژیست، مدیر بخش بیماری‌های نوپدید و بیماری‌های قابل انتقال از جانوران به انسان در سازمان بهداشت جهانی در پاسخ به جنجال خبری ایجاد شده برای جلب توجه توسط بعضی رسانه‌ها نوشته است که:

«لطفاً از واژه‌هایی مانند دلتاکرون و فلورونا استفاده نکنیم.
این واژه‌ها به ترکیب ویروس‌ها/واریانت‌ها اشاره می‌کند اما چنین چیزی [در مواردی که این خبرها ادعا کرده‌اند] رخ نداده؛ دلتاکرون احتمالاً آلودگی ضمن توالی‌یابی است.»
----
🔸توضیحات مهم قبلی دربارۀ دلتاکرون را در چهار پیام که از این‌جا آغاز می‌شود بخوانید و برای رفع نگرانی دیگران برایشان ارسال بفرمایید:
t.iss.one/nouritazeh/8361

🔸این مطلب یک سال قبل برای «مطالب نادرست دربارۀ جهش کوروناویروس» نوشته شده:
t.iss.one/nouritazeh/4722

🔸توضیح اینکه وقتی کسی مطلب نادرستی را منتشر می‌کند باید در رفع اثر سوء کارش تلاش کند نه اینکه یواشکی حذفش کند:
t.iss.one/nouritazeh/8276
👍3
⁉️ آیا از ترکیب واریانت دلتا و واریانت امیکرون واریانت دلمیکرون پدید آمده؟
خیر

⁉️ آیا از ترکیب واریانت دلتا و واریانت امیکرون واریانت دلتاکرون پدید آمده؟
خیر

⁉️ آیا از ترکیب ویروس آنفلوآنزا و کوروناویروس ویروس فلورونا پدید آمده؟
خیر

⁉️ آیا شما کانال تلگرام یا صفحه اینستاگرامی را دنبال می‌کنید که هر سه خبر زرد بالا را در فاصلۀ کوتاهی به‌عنوان خبر واقعی منتشر کرده؟

⁉️ آیا آن صفحه پس از معلوم شدن نادرستی هریک از خبرها در جهت تصحیح آن خبر مطلبی را منتشر کرده؟

⁉️❗️ آیا همچنان آن کانال یا صفحه را دنبال کنید؟

⁉️ آیا انتشار مطالب درست چنین صفحاتی سبب بیشتر دیده شدن مطالب نادرستشان نمی‌شود؟

⁉️ آیا دود عوارض و تبعات مطالب نادرست حتی در چشم کسانی که آن‌ها را باور نمی‌کنند نمی‌رود؟

اگر انتشار مطالب جذابِ نادرست سبب کمتر شدن دنبال‌کنندگان منابع مختلف می‌شد نه بیشتر شدن؛
هم منابع تلاش می‌کردند مطلب نادرست منتشر نکنند
هم بازدید مطالب نادرست کمتر می‌شد.

🔎 راستی‌سنجی شایعات:
🆘👉 t.iss.one/Fact_Check

آیا بازنشر این مطلب سبب بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی نمی‌شود؟
👍6
⚠️🚨 زیادی #نگران_نباشید
دکتر فائوچی نگفته «تقریباً "همه" "مبتلا می‌شوند"»
گفته: «تقریباً همه را پیدا می‌کند» و جملات بعدی‌اش هم به وضوح نشان می‌دهد که منظورش از «پیدا می‌کند»، «مبتلا می‌کند» نیست، منظورش «مواجهه» است.*

به‌علت این‌که تعداد بسیار زیادی را مبتلا می‌کند، احتمال این‌که با افراد ناقل روبه‌رو شویم بسیار زیاد می‌شود، اما هرکسی با ناقل روبه‌رو شود، مبتلا نمی‌شود.

واکسن مناسب دریافت کنید، به خوبی مراقب باشید، به کسانی که با آن‌ها سر و کار دارید کمک کنید که مراقب باشند، از امیکرون در امان خواهید بود:
t.iss.one/stop_corona

*این بخش از نوشتۀ دکتر فائوچی و ترجمۀ صحیح آن را در پیام بعد ببینید:
t.iss.one/nouritazeh

⚠️این تصور که «همه مبتلا می‌شوند» و راه گریزی نیست بسیار خطرناک است و سبب تصمیمات و کارهای اشتباه می‌شود.
👍2
🔥🔥ویدئوی استفاده از شعله‌افکن برای ضدعفونی محیط در شهری در چین دستکاری‌شده به نظر می‌رسد.
t.iss.one/nouritazeh
این ویدئو با ادعای استفاده از شعله‌افکن برای ضدعفونی کردن محیط در شهر شیان چین در فضای مجازی انتشار بسیار وسیع یافته.

دلیلی برای استفاده از شعله در سطح وسیع و تقریباً بی‌هدف وجود ندارد و نشانه‌هایی از احتمال جعلی بودن ویدئو قابل مشاهده است:

به نظر می‌رسد در ثانیه‌های ۲ تا ۴ ویدئو، کسی که با ادیت، مواد ضدعفونی‌کنندۀ اسپری شده را به شکل شعلۀ آتش تغییر داده، فراموش کرده است ادامۀ مواد اسپری شده را ادیت کند،🤠
از یک طرفِ سازۀ سایه‌بان‌مانند، شعله وارد می‌شود و از طرف دیگرش مواد ضد عفونی‌کننده خارج می‌شود.🤠
همچنین تجهیزات شخصی که مواد ضدعفونی‌کننده را اسپری می‌کند با شخصی که شعله‌افکن دارد همانند است!

ادیت ویدئو در سطح خیلی بالاتر از این هم ممکن است.
دیپ‌فیک را ببینید:
t.iss.one/andishehsarapub/6175

دربارۀ وقایع اخیر شهر شیان در چین:
t.iss.one/nouritazeh/8393
👍7👎1
توضیح پیام فارسی (بیست سال مهاجرت یک عقاب از روسیه تا عربستان) نادرست است.
توضیح درست در تصویر سمت راست.

این شایعه تازه نیست اما چون به‌تازگی در فضای مجازی انگلیسی‌زبان یک بار دیگر رواج یافته ممکن است یک بار دیگر توسط منابع فارسی‌ای که بدون راستی‌سنجی مطالب را ترجمه و بازنشر می‌کنند بازنشر شود.

تجربه نشان داده که پیش‌دستی کردن در تکذیب مطالبی که ممکن است به فضای مجازی فارسی راه یابند تاحدی مؤثرتر از تکذیب پس از انتشار مطالب است. (ادمین‌های تعدادی از صفحاتی که مطالب نادرست جنجالی را منتشر می‌کنند با اینکه بارها مطالبشان تکذیب شده، هنوز رویۀ خود را اصلاح نکرده‌اند احتمالاً به این دلیل که انتشار مطالب جالبِ نادرست، سبب افزایش دنبال‌کنندگانشان می‌شود! اگر روزی اکثر دنبال‌کنندگان به درست بودن مطالب اهمیت بدهند و صفحاتی را که مکرراً مطالب نادرست را منتشر می‌کنند ترک کنند، آن صفحات یا اصلاح می‌شوند یا کم‌اثر. همین جالب‌سالاری! در موضوع کورونا هم حاکم است! جالب باشه، غلط باشه!)
🔹راستی‌سنجی شایعات:
t.iss.one/Fact_Check
🔹نقد و بررسی شایعات مجازی دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
👍6
⚠️🚨 #نگران_نباشید
کوروناویروس NeoCov
جدید نیست،
سرایتش به انسان مشاهده نشده،
نرخ کشندگی زیاد آن برای انسان اثبات نشده
و سرایت‌پذیری زیاد آن هم برای انسان اثبات نشده!
خوانندگانی از متنی که در تصویر دیده می‌شود نتیجه گرفته‌اند که NeoCov واریانتی است حاصل جهش در کوروناویروس عامل کووید-۱۹؛ اما چنین نیست.

پس این مطالب ترسناک دربارۀ NeoCov در فضای مجازی چیست؟!

مطالبی برای جذب دنبال‌کننده و افزایش کلیک!
متأسفانه بر اساس ایجاد دلهره و ترس بی‌جا😔

توضیح بیشتر دربارۀ NeoCov و این‌که مطالب گمراه‌کنندۀ فضای مجازی از کجا آمده:
t.iss.one/nouritazeh/8624

🔎 t.iss.one/Fact_Check
👍9
⚠️🚨 #نگران_نباشید
نئوکوروناویروس NeoCoV:
🔹جدید نیست،
🔹سرایتش به انسان مشاهده نشده،
🔹نرخ کشندگی زیاد آن برای انسان اثبات نشده و
🔹سرایت‌پذیری زیاد آن هم برای انسان اثبات نشده!
🔹نیز، خوانندگانی از متنی که در تصویر دیده می‌شود نتیجه گرفته‌اند که NeoCoV واریانتی است حاصل جهش در کوروناویروس عامل کووید-۱۹؛ اما چنین نیست.
t.iss.one/nouritazeh
t.iss.one/Fact_Check

پس این مطالب ترسناک دربارۀ NeoCoV در فضای مجازی چیست؟!
مطالبی‌ست برای جذب دنبال‌کننده و افزایش کلیک!
متأسفانه بر اساس ایجاد دلهره و ترس بی‌جا😔

نئوکوروناویروس NeoCoV که قبلاً (احتمالاً حدود ۲۰۱۲) در خفاش وسپر در آفریقای جنوبی شناسایی شده به مرس کوروناویروس شبیه‌تر است تا به ناول کوروناویروس (که عامل کووید-۱۹ است) یا سایر کوروناویروس‌هایی که قابل سرایت به انسان هستند.
ادعای احتمال نرخ کشندگی زیادش هم از همین شباهت (به‌خاطر بالا بودن نرخ کشندگی مرس) مطرح شده (نه‌تنها اثبات نشده بلکه در حال حاضر هیچ دلیلی برای نگرانی عموم در این زمینه وجود ندارد.)

مرس کوروناویروس که سرایت‌پذیری زیادی نداشت، برای ورود به سلول به DPP4 می‌پیوست؛
حالا دانشمندان چینی در یک مقاله مطرح کرده‌اند که NeoCoV می‌تواند با ACE2 سلول خفاش (⚠️نه ACE2 سلول انسان) بپیوندد.
ادعا شده که در صورت ایجاد یک جهش T510F بر روی RBM، این کوروناویروس قادر به اتصال به گیرنده‌های ACE2 سلول‌های انسان می‌شود. (و از این نظر شبیه به ناول کوروناویروس (عامل کووید-۱۹) می‌شود.)
بر اساس این ادعا، ادعا شده که در این صورت، سرایت‌پذیری زیادی هم خواهد داشت. (این هم نه‌تنها اثبات نشده بلکه در حال حاضر هیچ دلیلی برای نگرانی عموم در این زمینه وجود ندارد.)
در سال ۲۰۱۵ هم محققین گفتند که اگر جهش‌های
S746R & N762A
در NeoCoV رخ دهد این کوروناویروس می‌تواند با اتصال به DPP4 وارد سلول انسان شود (کاری که مرس کوروناویروس می‌کند) اما آن زمان چنین مطلبی برای عموم جذاب نبود و منابع زرد حتی اگر از آن باخبر می‌شدند از بازنشر آن نفعی نمی‌بردند!

تحت نظر داشتن چنین ویروس‌هایی کار دانشمندان است نه عموم؛
و مطرح کردن هر مطلبی دربارۀ آن‌ها کار کسی است که به‌اندازۀ کافی از چنین مواردی اطلاع داشته باشد، نه منابعی که بر اثر عدم اطلاع یا با هدف جذب دنبال‌کننده مطالب را به صورت جذاب اما نادرست می‌نویسند.

احتمال تبدیل شدن چنین ویروسی به یک ویروس قابل انتقال به انسان وجود دارد
اما مطرح شدن آن به شکل پیام‌های زرد، افزایندۀ اینفودمی است.

در این مطالب، با بیان نادرست و گمراه‌کننده از یک پتانسیل احتمالی صحبت کرده‌اند که خطر جدی کنونی محسوب نمی‌شود؛
در حالی که جای مطالب مهم دربارۀ خطرات جدی کنونی را گرفته است.

🔹آنچه عموم باید دربارۀ مقالات تخصصی و گزارش‌هایی که بر اساس آن‌ها به رسانه‌ها راه می‌یابند بدانند:
t.iss.one/nouritazeh/2131
🔹دست‌دوم‌خوانی:
t.iss.one/andishehsarapub/8489
🔹خطر زردگرفتگی:
t.iss.one/andishehsarapub/8352
🔹مهمترین نکته‌ای که عموم باید دربارۀ جهش در ویروسها بدانند:
t.iss.one/nouritazeh/4722
🔹اثر اینفودمی:
t.iss.one/nouritazeh/4165
🔹اثر زبالۀ مجازی:
t.iss.one/andishehsarapub/6086
🔹اثر چوپان دروغگو:
t.iss.one/andishehsarapub/3052
🔹تا نیک ندانی که سخن عینِ صواب است
باید که به گفتن دهن از هم نگشایی:
t.iss.one/nouritazeh/3341

مطالب این کانال اختصاصی‌اند، لطفاً لینکشان را حذف نفرمایید🌹
t.iss.one/nouritazeh
لطفاً با بازنشر این مطلب، کسانی را که با خواندن مطالب نادرست در این زمینه نگران شده‌اند از نگرانی بیرون بیاورید🌹
t.iss.one/Fact_Check
👍4
ادعای ممنوع بودن اهدای خون توسط افرادی که واکسن استرازنکا و اسپوتنیک دریافت کرده‌اند و نسبت دادنش به ابتلا به ایدز یک دروغ واضح است.
نسبت دادن این خبر به سازمان انتقال خون هم درست نیست.
در ویدئوی بالا می‌بینیم که گفته شده این اشخاص ۱۴ روز برای احتیاط خون اهدا نکنند.

⁉️چرا دروغ به این واضحی می‌گویند اما عده‌ای باور می‌کنند؟!
چرا بارها مطالب دروغ را منتشر کرده‌اند اما هنوز عده‌ای منتظر مطلب بعدی‌شان هستند؟!
دلایل مختلفی دارد.
یکی از دلایل این است که تکذیبیه‌ها به رویت اغلب کسانی که آن دروغ‌ها را می‌بینند نمی‌رسد.
لطفاً با بازنشر این تکذیبیه‌ها:
t.iss.one/Fact_Check
مردم را از شر شایعات نجات دهید.
🔸این شایعه قبلاً به شکل دیگری مطرح شده بود:
t.iss.one/CovidPapers/7212
🔸فهرستی از دستورالعمل‌های اهدای خون افراد دریافت‌کنندۀ واکسن در کشورهای مختلف:
t.iss.one/nouritazeh/6559
👍3
Forwarded from اندیشه سرا
😳😳 آیا ویدئوی دویدن گوزن شمالی روی آب را دیده‌اید؟
ایموجیهای تعجب به‌خاطر دویدن گوزن شمالی روی آب نیست!
به این خاطر است که گروهی از مردم استعداد ویژه‌ای برای باور کردن مطالب غیرعلمی دارند!
میزان عجیب بودن یک مطلب به جای اینکه باورپذیری آن را کم کند، در مواردی زیاد می‌کند!

اگر گوزن شمالی بتواند روی آب راه برود، باید کتابهای درسی را دوباره نوشت تا خوانندگانش بتوانند این پدیده را درک کنند!
اگر نتواند روی آب راه برود، باید کتابهای درسی را دوباره نوشت تا خوانندگانش مطلب در این حد دور از علم را باور نکنند!
(ربطی به داستان داروخانه و میخ ندارد! اما در هر حال باید کتابهای درسی را دوباره نوشت!)

این رودخانه کم‌عمق است،
گوزن شمالی جثه‌ای بسیار بزرگ دارد و عمق ۲۰ - ۳۰ سانتیمتری آب مزاحم دویدنش نمی‌شود،
قایق هم از نوعی‌ست که به کمک جریان هوا می‌تواند در آبهای کم‌عمق حرکت کند.
t.iss.one/andishehsarapub
اگر مطالب این کانال:
t.iss.one/Fact_Check
انتشار بسیار زیادی می‌یافتند، کم‌کم کاربران ساده متوجه می‌شدند که چه چیزهایی را فوراً باور نکنند و به اعتبار منبع توجه داشته باشند.
همین مشکل را در موضوع کورونا هم داریم:
t.iss.one/nouritazeh
👍3
Forwarded from اندیشه سرا
🔸این دو عکس بزرگ بودن جثۀ گوزن‌های شمالی را نشان می‌دهد.
گوزنی که ویدئوی دویدنش در رودخانه‌ای کم‌عمق سبب شده بود بعضی از کاربران فضای مجازی گمان کنند دارد روی آب می‌دود!
ویدئوی مربوط:
t.iss.one/andishehsarapub/9119
احتمالاً یک دلیل مهم برداشت اشتباه، نوع قایق بوده:
t.iss.one/andishehsarapub/9126

t.iss.one/Fact_Check
👍3
Forwarded from اندیشه سرا
🔸قایق مخصوص آب‌های کم‌عمق که قایق هوایی Airboat نامیده می‌شود.
وجود قایق در ویدئوی گوزنی که در رودخانه‌ای کم‌عمق می‌دوید سبب شده بود بعضی از کاربران فضای مجازی گمان کنند دارد روی آب می‌دود!
کف این قایق‌ها صاف است و موتوری درون آب ندارند. جریان هوا پیش‌ران آن‌هاست.
ویدئوی مربوط:
t.iss.one/andishehsarapub/9119
جثۀ گوزن شمالی را ببینید:
t.iss.one/andishehsarapub/9121

t.iss.one/Fact_Check
👍3
🔴🔴🔴 پروفسور Giris در مصاحبه با یک کانال تلویزیونی گفته است که افراد به‌ویژه پیر به علت بیماری‌های زمینه‌ای و متعدد خود در بیمارستان بستری می‌شوند و گاهی به‌طور تصادفی بیماری کووید-۱۹ نیز در آنها پیدا می‌شود اما علت بستری شدن آنها کووید-۱۹ نبوده است‌.

او گفته است که واکسیناسیون چندان تأثیری در کاهش بستری شدن این افراد پیدا نمی‌کند چرا که علت بستری آنها نه کووید-۱۹ بلکه بیماری‌های زمینه‌ای و کووموربیدیتی آنهاست.
در ضمن او میزان مرگ و میر در این افراد را نیز پایین اعلام کرد.
پروفسور Giris اثر واکسن را در جلوگیری از شدت بیماری کووید-۱۹ زیر سؤال نبرده است.
یک خبرگزاری این خبر را به شکل تحریف شده منتشر کرده و همین خبر تحریف شده به فارسی هم ترجمه و منتشر شده است.
#پروفسور_علیرضا_رنجبر
بن، آلمان
t.iss.one/nouritazeh
منبع
https://www.techarp.com/science/jacob-giris-covid-19-vaccine/?amp=1
👍4