Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.57K subscribers
2.44K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
⚠️ تا وقتی تکذیبیۀ مطالب نادرست انتشار وسیع نداشته باشد دو گروه همچنان آن مطالب را بازنشر خواهند کرد:
۱. کسانی که مطالب فاقد منبع معتبر را باور می‌کنند.
۲. کسانی که می‌دانند مطلب نادرست است با این حال از بازنشر آن هدفی دارند.

در هر دو حال این کار چند نوع زیان دارد.
تأثیر سوء مستقیم با القای مطلبی نادرست.
تأثیر سوء غیرمستقیم مثلاً با ممانعت از دیده شدن مطالب مهم و مفید.

آن‌چه با ویدئوی ناقص القا شده کاملاً نادرست است.
ضمناً این، واکسن کووید-۱۹ هم نیست واکسن آنفلوآنزاست؛ نوشته‌اند کووید-۱۹ (کرونا!) تا جذاب‌تر باشد و کاربران بیشتری را جذب کند.
♦️ویدئوی کامل را ببینید:
t.iss.one/Fact_Check/293

🔸راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🔸راستی‌سنجی شایعات مربوط به کووید-۱۹:
@nouritazeh
⚠️شما ممکن است به این پیام بخندید.
اما متاسفانه کسانی آن را باور می‌کنند.

ماه‌هاست در گروه‌ها بازنشر شده و به‌ندرت مورد اعتراض واقع شده است.

لطفاً با بازنشر تکذیبیه‌های مطالب نادرست فضای مجازی کمک کنید کسی با مطالب نادرست گمراه نشود.

🔸راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🔸راستی‌سنجی شایعات مربوط به کووید-۱۹:
@nouritazeh
🚨فعلِ
Sterilize
در اینجا به معنی عقیم کردن شخص نیست،
به معنی استریل بودن از عامل بیماریزاست!

Sterilizing immunity
به این معنی‌ست که واکسن می‌تواند در بدن میزان کافی آنتی‌بادی خنثی‌کنندۀ عامل بیماریزا تولید کرده، مانع ورود عامل به سلول و تکثیر آن شود، در نتیجه بدن میزبان استریل از آن میکروارگانیسم می‌ماند که به معنای محافظت کامل در برابر بیماری‌ست.

هر واکسنی ایجاد
Sterilizing immunity
نمی‌کند و مؤثر بودن واکسن مستلزم این کار نیست اما ایجاد آن مزیت است چون در این حالت اشخاص با ورود عامل بیماریزا حتی نوع خفیف بیماری را نیز نمی‌گیرند و به احتمال زیاد ناقل بیماری نیز نیستند.

در حالت
Nonsterilizing immunity
به‌خاطر نبودن یا کمبود آنتی‌بادی‌های خنثی‌کننده، عامل بیماریزا می‌تواند وارد سلول میزبان شود اما چون سیستم ایمنی سلولی فعال است مانع تکثیر زیاد میکروارگانیسم بیماریزا می‌شود. در این حالت یا فرد مبتلا علامتی ندارد، یا علائم ملایمی از بیماری را بروز می‌دهد.
در این حالت احتمال ناقل بودن بیشتر است.
♦️اطلاعات بیشتر و رفع سایر اشتباهات دربارۀ کووید-۱۹:
🆘 t.iss.one/nouritazeh
♦️لطفاً آی‌دی مطالب کانال را حذف نفرمایید.
⚠️🚨در فضای مجازی غیرفارسی، اشخاصی دانسته یا ندانسته با انتشار ویدئویی ادعا کرده‌اند که کادر درمان و سران کشورها از سرنگ‌های تقلبی استفاده می‌کنند و در واقع واکسن نمی‌زنند.
ویدئو را ببینید: بالا راست

چنین مطالب نادرستی در فضای مجازی غیرفارسی توسط
اشخاص کم‌اطلاع با مخاطبان محدود
یا توسط منابع ناشناس برای جذب مخاطب از راه فریب
و یا توسط منابع متعلق به اشخاص معتقد به تئوری توطئه بازنشر می‌شود؛
اما به فضای مجازی فارسی که می‌رسد علاوه بر سه دستۀ بالا انبوهی منبع شناسنامه‌دار هم آن‌ها را بدون تحقیق از یکدیگر کپی و بازنشر می‌کنند.
چرا؟
چون مخاطب جذب می‌کند!
چون مخاطبان با دیدن مکرر مطالب نادرست دست از دنبال کردن چنین منابعی برنمی‌دارند!
حتی با بازنشر مطالبشان برایشان تبلیغ هم می‌کنند!

این سرنگ‌ها
syringes with retractable needles
طراحی شده‌اند تا 🔴«پس از مصرف»، سوزنشان جمع شود تا برای کسی ایجاد جراحت نکند.

آیا منابعی را که بدون کمترین تحقیقی دروغ‌های زیان‌بار را بازنشر می‌کنند نباید ترک کرد؟

♦️زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
@nouritazeh
♦️راستی‌سنجی شایعات مجازی:
@Fact_Check
لطفاً اطلاع‌رسانی بفرمایید.
⚠️🚨🤠🙈در فضای مجازی غیرفارسی مطلب طنزی منتشر شده با این عنوان:
SARS-CoV-2 Recombinant COVID-19 Vaccine has shown to increase penis length by 3 inches in some individuals
از عنوان مطلب کاملاً معلوم است که نویسنده قصد طنزپردازی دربارۀ عوارض واکسن و تئوری توطئه داشته.
اگر کسی از عنوان مطلب متوجه طنز بودنش نشود از اغلب جملات آن ممکن است متوجه شود. آن‌جا که می‌گوید از ۶۶۶ نفر که واکسن را تزریق کرده‌اند ۶۶۷ نفرشان (شامل پلاسبوزده‌ها و یک نفر اضافی🤠) دچار این عارضه شده‌اند دیگر برای خوانندۀ کاملاً بی‌اطلاع هم تردیدی در جدی نبودن متن نمی‌گذارد.
🚨اما توسط برخی اشخاص باور شده!!!
شاید آن‌ها درست می‌گویند🤠 به ۲ دلیل:
۱. اصلاً سیلدنافیل هم به صورت اتفاقی و به همین شکل کشف شد!
۲. آن هم کار فایزر بود!
۳. (از ۲ دلیل!) این‌که بالاخره نمی‌شود که پشت واکسن توطئه‌ای نباشد! حتماً چیزهایی هست!
۴. (از ۲ دلیل!) اگر قرار باشد واکسن به قصد کم یا زیاد شدن فرزندآوری ساخته شده باشد سازندگان، زیاد شدن را انتخاب کرده‌اند تا نرخ رشد جمعیتشان اصلاح شود!
از کسانی که واکسن زده‌اند می‌پرسیم و خبر می‌دهیم🤠:
t.iss.one/Fact_Check

t.iss.one/SarsCoVTwo
👍1
آیا گلاب در برابر کوروناویروس خاصیت ضدعفونی‌کننده دارد؟
♦️پاسخ: خیر
دانشکده بهداشت دانشگاه تهران
♦️راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
♦️اطلاعات مهم دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
♦️نکاتی که درست یا نادرست بودنشان برای شما واضح است برای بعضی واضح نیست. لطفاً اطلاع‌رسانی بفرمایید.
آیا درگذشت ۲۳ نفر در نروژ پس از دریافت واکسن صحیح است؟
♦️پاسخ: از ۳۳/۰۰۰ نفر که واکسن دریافت کرده‌اند ۲۳ نفر از اشخاص بالای ۸۰ سال درگذشته‌اند که ۱۳ مورد از آن‌ها به عوارض ناشی از تزریق واکسن نسبت داده شده و در ۱۰ مورد دیگر هنوز ارتباط داشتن یا نداشتن مرگ با واکسن اعلام نشده.
توضیح بیشتر و هشدار مربوط:
t.iss.one/SarsCoVTwo/1226
Forwarded from اندیشه سرا
🔴 خبری در فضای مجازی فارسی با عنوان نامۀ ترامپ به بایدن منتشر شده.
این خبر را به شکل خبر «جدی» در انبوهی کانال فارسی می‌توان یافت، در حالی که با جست‌وجو در منابع معتبر غیرفارسی یافت نشد و بسیار احتمال دارد «طنز» باشد.
آیا این بار هم یکی از پربازدیدترین مطالب فضای مجازی فارسی بدون بررسی صحت آن منتشر شده است؟
اصلاً جای تعجب نیست!
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.iss.one/andishehsarapub
دربارۀ کووید-۱۹ هم مطالب بسیار زیادی بدون اطمینان از صحتشان منتشر شده است. در این کانال چنین مطالبی نقد و رد شده‌اند:
t.iss.one/nouritazeh
🚨موارد را در منبع معتبری «برای واریانت آفریقایی» نیافتیم؛
اگر برای هریک از این مطالب منبع معتبری دارید بفرستید و ما را از بی‌اطلاعی بیرون بیاورید!

مورد ۱: فعلاً برای هیچ‌یک از واریانت‌های جدید مطرح نیست.

مورد۲: چون «این واریانت از آنتی‌بادی می‌گریزد»* ممکن است کشنده‌تر هم باشد اما فعلاً اثبات نشده.
*این ویژگی، مهمترین نکته دربارۀ واریانت آفریقایی‌ست که در اینفودمی‌گرافی نیامده! این‌جا:
t.iss.one/nouritazeh/5008

مورد ۳ و ۴ برای واریانت بریتانیایی مطرح شده نه آفریقایی.

مورد ۵ برای واریانت بریتانیایی گفته شده که البته گمراه‌کننده است. مطلب صحیح:
t.iss.one/nouritazeh/4907

⚠️اینفوگرافی یا اینفودمی‌گرافی؟ این را بخوانید لطفاً:
t.iss.one/nouritazeh/4908
🚨دربارۀ اینفودمی:
t.iss.one/nouritazeh/4165
🔸واریانت بریتانیایی:
t.iss.one/nouritazeh/4918
🔸واریانت آمازونی:
t.iss.one/nouritazeh/4939
🔸واریانت آفریقای جنوبی:
t.iss.one/nouritazeh/4899
♦️شخصی در یک کشور برای گروهی توریست دربارۀ یک ساختمان تاریخی صحبت می‌کرد، در پایان یواشکی به او گفتم توضیحاتی که دادی مربوط به آن یکی ساختمان بود، همان هم نصفش غلط بود.

🚨نشر مطالب غلط بازی با سلامت مردم است.🆘
🚨⚠️چند هفته قبل در فضای مجازی انگلیسی‌زبان ویدئویی انتشار وسیع یافت که در آن شخصی ادعا می‌کرد پرستار رجیستر شده در ایالت تنسی به نام
Khalilah Mitchell
است و صورتش پس از تزریق واکسن کووید-۱۹ فلج شده.
او از مردم می‌خواست واکسن نزنند.

🔴 احتمال بروز فلج بل
Bell’s palsy
معمولاً به صورت موقت بر اثر تزریق واکسن وجود دارد.
👈توضیح

🔴 پس از مدتی، جست‌وجو کردم ببینم فلج صورت این شخص خوب شده یا نه؟
دیدم که:

1⃣ شخصی به این نام و مشخصات به‌عنوان پرستار در ایالت تنسی وجود نداشته.
منبع | منبع

2⃣ در سایر ایالت‌ها هم نبوده!
منبع

3⃣ شخصی به این نام در تنسی واکسن نزده!
منبع

4⃣ جست‌وجوی این نام به اشخاصی رسید که پرستار نیستند و چنین ویدئویی را هم ارسال نکرده‌اند!

5⃣ انتظار می‌رود اگر شخصی نام خود و محل استخدام خود را ذکر می‌کند چنین ویدئویی را در حساب کاربری خود یا نزدیکان خود منتشر کرده باشد، اما در مورد این ویدئو چنین چیزی مشاهده نشد.

6⃣ اشخاص معلومی که آن ویدئو را در فضای مجازی منتشر کرده بودند پیامی قبل یا بعد دربارۀ او نداشتند و

7⃣ نخستین انتشار آن ویدئو توسط حساب ناشناسی بوده است.
منبع
ادامه:
t.iss.one/Fact_Check
🔴 دکتر محمد گلشن فوق تخصص بیماری‌های ریه و استاد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر اثر کووید-۱۹ درگذشت.

او پس از مشاهدۀ عکس ریه‌اش که نشان از درگیری زیاد داشت نوشت:
رشته‌ای برگردنم افکنده دوست
می‌برد آن‌جا که خاطرخواه اوست

🔴 کسانی که یک ویدئوی ناشناس را از شخصی که ادعا می‌کند پرستاری در آمریکاست و با تزریق واکسن دچار فلج صورت شده است منتشر می‌کنند تا تأثیر سوء واکسن را بگویند، تأثیر سوء کوروناویروس را هم ببینند.
ضمناً آن ویدئوی پرستار آمریکایی جعلی از آب درآمد. ببینید:
t.iss.one/Fact_Check/379

@SarsCoVTwo
⚠️🚨 مطالبی که در فضای مجازی دربارۀ شیوع تازۀ عفونت ویروسی نیپا (NIV) مطرح شده، در اصل حاکی از چنین شیوعی نبوده بلکه به‌عنوان امکان بروز پاندمی‌های دیگر به‌عنوان مثال مطرح شده.

نام چین هم که در گزارش گاردین مطرح شده کمی غیرمنتظره است! چون این بیماری از ۱۹۹۸ تاکنون بیشتر در بنگلادش و سپس در هند، مالزی و سنگاپور مشاهده شده.

⚠️🚨هنوز هیچ نشانه‌ای برای نگرانی عموم از امکان شیوع آن وجود ندارد. (اما لازم است کشورهایی که پیشینۀ ابتلا در آن‌ها وجود دارد هوشیاری لازم و نظارت لازم را داشته باشند. لازم است بر واردات میوه از برخی کشورها از این لحاظ نظارت دقیق باشد همچنین در صورت شیوع این بیماری در کشوری، باید مسافرانی که از آن کشور وارد کشورهای دیگر می‌شوند مورد معاینه و پی‌گیری قرار گیرند؛ با توجه به امکان ۱۴ روز نهفته ماندن این بیماری.)

البته خفاش‌های میوه گاهی شب‌ها تا صد کیلومتر پرواز می‌کنند تا میوه پیدا کنند.
بنابراین مناطقی که در خطر هستند لازم نیست خیلی نزدیک به محل زندگی خفاش‌ها باشند.

🔸دربارۀ این بیماری:
t.iss.one/nouritazeh/5091
🔸علائم:
t.iss.one/nouritazeh/5092
🔸پیش‌گیری:
t.iss.one/nouritazeh/5093

👉 t.iss.one/HealthNotes
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
😳🚨صحبت‌های عجیب بهروز افخمی در حاشیۀ جشنوارۀ فجر.
لطفاً کامل بشنوید.
اگر ممکن است مطالب لینک داده شده در زیر را هم بخوانید.
منبع
ادامه دارد:
t.iss.one/nouritazeh
--------
در یک پژوهش معلوم شد باز گذاشتن پنجره‌ها و برقرار شدن جریان طبیعی هوا در بیمارستان، شانس ابتلا به بیماری سل را برای مراجعین و کارکنان 🔴۷۲ درصد کاهش می‌دهد:
t.iss.one/nouritazeh/3130

پژوهشی که لزوم جریان هوا در داخل خودروی عمومی در زمان شیوع کووید-۱۹ را نشان می‌دهد:
t.iss.one/nouritazeh/4995

در این مطالعه، انتقال کووید-۱۹ در فضای بسته، ۱۸/۷ برابر انتقال در فضای باز بوده است:
t.iss.one/nouritazeh/4976

پارامتر پراکندگی در کووید-۱۹ ملاحظۀ ویژه لازم دارد:
t.iss.one/nouritazeh/2667

دربارۀ تأثیر ماسک در کاهش ابتلا به کووید-۱۹:
t.iss.one/SarsCoVTwo/968

اگر کسی نمی‌داند آن چند هفته که در خانه نشستیم چه نقش مهمی در پیش‌گیری از گسترش شیوع کووید-۱۹ داشت، با نگاهی به این نمودارها و مقالۀ بعدی ممکن است متوجه شود:
t.iss.one/nouritazeh/2751
آیا با صحبت‌های آقای بهروز افخمی (پیام قبل) دربارۀ لازم نبودن ماسک، اشتباه بودن تعطیلی مدارس، اشتباه بودن باز گذاشتن پنجره‌ها برای کاهش سرایت کووید-۱۹ و ... موافقید؟
لطفاً این پیام را برای دیگران هم بفرستید تا جمعیت بیشتر و متنوع‌تری به پرسش پاسخ دهند.
Anonymous Poll
78%
بسیار مخالفم
2%
تقریباً مخالفم
2%
تقریباً موافقم
11%
بسیار موافقم
2%
صحبت‌ها را شنیده‌ام اما نظری ندارم
5%
صحبت‌ها را نشنیده‌ام و نظری ندارم
🔴 خبری که دربارۀ کشف محل دفن زکریای رازی منتشر شده بود پس گرفته شد!
خبردهندگان گفتند هدفشان جلب توجه برای ایجاد بنای یادبود زکریای رازی بوده است!
آن‌چه مبنای آن خبر بوده کشف تازه‌ای نیست و یک نوشتۀ قدیمی از یک کتاب است که در تصویر می‌بینید.
منبع
طبق معمول فضای مجازی فارسی، باز هم منابع و کاربران مطالب نامطمئن را با تمام توان! بازنشر کرده‌اند.
t.iss.one/Fact_Check
متأسفانه همین رویه برای بازنشر مطالب مرتبط با کووید-۱۹ هم رایج است: انتشار مطالب نامعتبر!
نمونه‌های متعددی از نقد مطالب نادرست دربارۀ کووید-۱۹ را در این‌جا ببینید:
🆘 t.iss.one/nouritazeh
⚠️ واکسن کووید-۱۹ سبب ابتلا به ایدز نشده است!
در یک واکسن استرالیایی دو قطعه از پروتئین با ویروس ایدز مشابهت داشت که خطری برای دریافت‌کننده ایجاد نمی‌کرد اما چنان‌که از قبل احتمال داده شده بود سبب تست مثبت کاذب HIV شد؛ به این دلیل این واکسن از برنامۀ تولید حذف شد.
توضیح بیشتر:
t.iss.one/nouritazeh/4562
راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
⚠️🚨این همه غلط را چگونه در یک متن به این کوچکی جا داده‌اند؟!

در انبوهی کانال و گروه هم کپی یا فوروارد شده!

۱. یک قدم نیست، راه درازی باقی‌ست. هنوز حتی فاز ۱ بالینی هم آغاز نشده.

۲. حتی همۀ جهشهای کنونی را با اطمینان نمی‌شود گفت!
وقتی کارآزمایی بالینی نشده از کارآیی‌اش چه می‌دانیم؟
جهش‌های آینده را چگونه می‌شود گفت؟!

۳. دیلی میل یک نشریۀ عامه‌پسند است که مناسب نقل مطالب علمی نیست* اما تمام این اشکالات از دیلی میل نبوده.

۴. اتفاقاً شاخک را هم هدف قرار می‌دهد.
«علاوه بر شاخک»، نوکلئوکپسید هم هدف قرار داده می‌شود.

۵. همۀ واکسنهای کنونی چنین نیستند.
واکسن اسکنسل نخستین از این نوع نیست.
مثلا شرکت اوسیوکس فرانسوی در حال انجام کارآزمایی بالینی فاز ۲ واکسن مشابهی است.

۶. «واکسن» به ویروس حمله می‌کند؟!
هدف قرار دادن (غیرمستقیم) را مترجم حمله کردن تصور کرده!

۷. چنین نیست که با هر جهشی در شاخک هر واکسنی ناکارامد شده باشد یا بشود.

۸. واکسن «درمان» می‌کند؟!

۹. قطعی؟!

۱۰. همیشگی؟!

و ...

🔴 اطلاعاتی دربارۀ این واکسن:
t.iss.one/SarsCoVTwo/1460

*🚨توضیح مهم:
t.iss.one/andishehsarapub/8352

⚠️اینفودمی:
t.iss.one/nouritazeh/4165
🆘
🚨🚨🚨 #نادرست است.
کسانی که این کانال‌ها👆 را دنبال می‌کنند داخل خانه هم ماسک بزنند!
سایر اشخاص لازم نیست مگر این‌که در خانه کسی علائم کووید-۱۹ داشته باشد.

این👆، کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی است!
با این #سواد_رسانه‌ای می‌خواهیم کورونا را شکست دهیم.

انبوهی کانال خبری و سرگرمی و برخی کانال‌هایی که ظاهر علمی دارند و مردم گمان می‌کنند علمی هستند این خبر غلط را منتشر کرده‌اند.
کاربران هم در حال بازنشرش در گروه‌ها هستند.
طبق معمول به‌زودی در سایر رسانه‌ها هم نقل می‌شود!

طبق معمول کمتر از یک هزارم کسانی که مطلب نادرست را دیده‌اند، تکذیبیه‌اش را می‌بینند!

مطلب صحیح چیست:
t.iss.one/nouritazeh/5202

این کوروناویروس نیست که دارد با ما چنین می‌کند! خودمان هستیم:
t.iss.one/nouritazeh/5188

لطفاً یک بار هم که شده با بازنشر بسیار زیاد این پیام سعی کنید دوستان و آشنایان خود را متوجه کنید که اطلاعاتشان را از چه منابعی به دست می‌آورند.
نمونۀ قبلی را هم ببینید:
t.iss.one/nouritazeh/5189

خودتان و اطرافیانتان را با آگاهی‌بخشی از مطالب نادرست نجات دهید تا تلفات و خسارات کوروناویروس جدید رشد تصاعدی پیدا نکند.