Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.56K subscribers
2.45K photos
200 videos
28 files
1.63K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
@Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.iss.one/Fact_Check/1
Download Telegram
آیا مطابق آن‌چه بسیاری از منابع فارسی نوشته‌اند اوباما گفته است «در صورتی که ترامپ در روز انتصاب رئیس‌جمهوری منتخب در ماه ژانویه کاخ سفید را ترک نکند، می‌توان با کمک تفنگداران دریایی به زور او را از کاخ سفید بیرون انداخت»؟

🔴 پاسخ:
اوباما حرفی را در یک «برنامۀ کمدی» در گفت‌وگو با یک کمدین به نام جیمی کیمل زده است!
جیمی کیمل از اوباما می‌پرسد آیا کاخ سفید سوراخی برای قایم شدن دارد که اگر بخواهند کسی را بیرون کنند آن‌جا پنهان شود؟
اوباما می‌گوید آن‌وقت تفنگداران دریایی وظیفه‌شان را انجام می‌دهند.
منبع

نخستین منبعی که در فارسی مطلب را منتشر کرده به درستی نوشته است که این جمله به شوخی مطرح شده اما منابعی که خبر را از آن منبع فارسی نقل و آن را به عنوان منبع ذکر کرده‌اند، بخشی که طنز بودنش را نشان می‌دهد حذف کرده‌اند. (احتمالاً برای افزایش بازدید مطلبشان! و مطلب بازدید میلیونی داشته)
این‌که چه میزان جدیت در این شوخی نهفته است! و واقعاً اگر کسی نخواهد کاخ سفید را ترک کند با او‌ چه می‌کنند! بحث دیگری‌ست؛ اما این‌که مطلبی در برنامه جدی گفته شده یا طنز تفاوت دارد.
راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
Forwarded from اندیشه سرا
🔴مدت‌هاست برخی از کسانی که در فضای مجازی می‌خواهند مطلبشان بیشتر خوانده شود، آن را به یک شخص معروف نسبت می‌دهند!
در مواردی هم برای بیشتر دیده شدن یک ویدئو ادعای نادرستی درباره‌اش مطرح می‌شود: «برندۀ جایزه شده»!
به‌تازگی این «سوء استفاده از کمبود سواد رسانه‌ای مخاطبان» به فایل‌های صوتی هم رسیده.
هر صدایی را می‌خواهند بیشتر بازنشر شود به شخص معروفی نسبت می‌دهند و کاربران هم بدون اطلاع آن را بازنشر می‌کنند.

این اتفاقات ممکن است بی‌اهمیت به نظر برسند اما تأثیرات سوء آن‌ها چشمگیر است. (قبلاً در چند مطلب مطرح شده است.)

تا زمانی که اکثر کاربران به اعتبار منبع توجه نداشته باشند این وضعیت ادامه خواهد داشت.

آگاهی‌بخشی وسیع به کاربران می‌تواند حرکتی در جهت اصلاح این وضعیت باشد اما حجم آگاهی‌بخشی‌ها در این زمینه نسبت به حد مورد نیاز، بسیار ناچیز است.
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.iss.one/andishehsarapub

🚨کمبود سواد رسانه‌ای بسیاری از کاربران فضای مجازی در موضوع کووید-۱۹ مشکل‌آفرین شده.
مطالب غلط و ساختگی کم‌کم وارد نوشته‌ها و حرف‌های برخی اشخاص شناخته شده می‌شود...
زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
این خبر درست نیست.
در اصل خبر نوشته شده است که شخصی که قبلا نماینده کنگره بوده و در سال ۲۰۲۰ هم در رقابت‌های اولیۀ انتخابات ریاست جمهوری شرکت داشته چنین «پیشنهادی» داده است.

چنین پیشنهادی در هیچ جایی بررسی هم نشده چه رسد به تصویب.

این خبر توسط کانال‌های فارسی مطابق سلیقۀ مخاطبان دست‌کاری‌های مختلفی شده است!
نخستین کانال‌ها تنها در تیترشان چنین ادعایی را مطرح کرده بودند و اگر متنشان را می‌خواندید معلوم می‌شد که چنین ادعایی درست نیست؛ اما برخی کانال‌ها (مانند تصویر) متن را هم عوض کرده‌اند!
توضیح بیشتر:
t.iss.one/nouritazeh/4511
راستی‌سنجی شایعات مجازی:
@Fact_Check
⚠️🚨 #نگران_نباشید
در فضای مجازی مردم دارند با نگرانی اخبار غلط ۱۴۰ برابر شده را دنبال می‌کنند.
بیماری‌ای که در هند مشاهده شده یک نفر کشته داشته، نه ۱۴۰ نفر.

🔴 آن‌چه با عنوان بیماری مرموز در شهر ایلورو در ایالت آندرا پرادش هند مطرح شده رسانه‌ها تاکنون یک کشته و حدود ۵۶۰ بیمار را برای آن گزارش کرده‌اند و احتمالاتی مانند مسمومیت آب با فلزات سنگین یا مواد شیمیایی برای آن تحت بررسی است.
کارشناسان انستیتو ملی تغذیۀ هند در حال بررسی نمونه‌های خون بیماران و نمونه‌برداری از آب و غذای منطقه هستند.

احتمال واگیردار بودن برای آن فعلاً مطرح نیست.
منبع / منبع
یک کلاغ چهل کلاغ شنیده بودیم یک کلاغ ۱۴۰ کلاغ هم دیدیم.
🔴 به‌روزرسانی می‌شود:
t.iss.one/nouritazeh

t.iss.one/HealthNotes
⚠️🚨تکذیبیۀ آژانس مسافرتی امیدپرواز و متن شکایت مدیر این آژانس خطاب به پلیس فتا

🚨روز گذشته در کانال پیش‌گیری از همه‌گیری بیماری‌های واگیردار طبق معمول برای تکذیب مطالب نادرست فضای مجازی منتظر نماندیم و هم انتساب آگهی به آژانس مسافرتی تکذیب شد:
t.iss.one/nouritazeh/4522
هم مطلب نادرستی که دربارۀ مقایسۀ قیمت بر اساس این آگهی مطرح شده بود:
t.iss.one/nouritazeh/4525
و هم توضیح داده شد که از نظر علمی چنین توری در صورت وجود برای متقاضیان مفید نیست:
t.iss.one/nouritazeh/4523

🚨سؤالاتی برای صدمین بار:
نخستین منبعی که یک مطلب نادرست را منتشر می‌کند هدفی برای سوء استفاده دارد. یک هدف معمول، افزایش بازدید و جلب توجه و رسیدن به دنبال‌کنندگان بیشتر و کسب اندکی درآمدِ کثیف است!
کسانی که با چشم بسته و بدون اطمینان از درستی مطالب، هر مطلبی را از هر منبع ناشناسی بازنشر می‌کنند و مروج مطالب غلط و مبلغ آن منبع ناشناس می‌شوند چرا چنین می‌کنند؟

آدم عاقل از یک سوراخ چندبار گزیده می‌شود؟

یک منبع باید چندبار مطلب نادرست منتشر کند تا آدم عاقل دیگر آن را دنبال نکند؟ و مطالبش را بازنشر نکند؟
🆘 t.iss.one/nouritazeh
&
t.iss.one/Fact_Check
🚨⚠️آیا خبر درگذشت ۶ نفر از کسانی که در کارآزمایی واکسن کووید-۱۹ فایزر-بیونتک شرکت داشته‌اند درست است؟

⚠️خبر ناقص مطرح شده و سبب برداشت اشتباه می‌شود.

از ۲۱/۶۲۲ نفر که واکسن دریافت کرده‌اند ۲ نفر درگذشته‌اند. (کمتر از یک صدم درصد)
یکی از این دو ۶۲ روز پس از دریافت واکسن ایست قلبی کرده، دیگری سه روز پس از تزریق بر اثر آرترواسکلروزیس درگذشته.

اگر این ۲۱/۶۲۲ نفر واکسن تزریق نکرده بودند چند نفرشان بر اثر کووید-۱۹ و چند نفرشان به دلایل دیگر می‌مردند؟

از تقریباً همان تعداد، ۲۱/۶۳۱ نفر، که پلاسبو دریافت کرده‌اند (واکسن دریافت 🚨نکرده‌اند) ۴ نفر درگذشته‌اند.

توجه داشته باشید که این‌ها اطلاعات رسمی است که خود فایزر و بیونتک در اختیار کارشناسان گذاشته‌اند و توسط خبرگزاری‌های خارجی که از آن‌ها نام برده شده به دست نیامده است.

🔸مدارک و اطلاعات بیشتر در 👈پیام بعدی
🔸زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
+
t.iss.one/HealthNotes
لطفا آی‌دی مطالب این کانال حذف نشود.
⚠️🚨 ویدئویی در فضای مجازی منتشر شده که در آن نمایندۀ پارلمان اتریش، در پارلمان کوکاکولا را با کیت تست سریع کووید-۱۹ تست می‌کند و نتیجه مثبت می‌شود!

گرچه تست سریع کووید-۱۹ ملاک نیست و معمول این است که وقتی کسی با آن مثبت می‌شود، باید به روش پی‌سی‌آر تست شود... و این تست خطاهایی دارد، اما دیگر در حدی که اشخاص فاقد علم بتوانند از آن علیه علم استفاده کنند هم نیست! در جای خودش بسیار ارزشمند است.

این شخص هم مانند بسیاری اشخاص دیگر «به‌جای این‌که چیزی را که نمی‌داند بپرسد، درباره‌اش نظر داده است».
همین «گفتن چیزی که نمی‌دانند به‌جای پرسیدن» توسط عدۀ زیادی تکثیر خواهد شد:
منابعی که آن پیام را منتشر خواهند کرد،
کسانی که آن را بازنشر خواهند کرد
و کسانی که در گروه‌ها از آن‌ها نمی‌پرسند که آیا به درستی مطلبی که ارسال کرده‌ای اطمینان داری؟
و ادمین‌هایی که گروه‌هایی را ایجاد کرده‌اند برای ترویج مطالب نادرست!
ادامه:
t.iss.one/nouritazeh
لطفا اطلاع‌رسانی بفرمایید.
لطفا آی‌دی مطالب کانال را حذف نفرمایید.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🚨ویدئو مثبت شدن تست کووید-۱۹ کوکاکولا را با کیت تست سریع در پیام قبل دیدید:
t.iss.one/nouritazeh/4575
حالا ویدئو دیگری را ببینید که در آن تست کوکاکولا منفی می‌شود!

از ابتدایی‌ترین چیزهایی که آدم باید بداند این است که برای استفاده از یک دستگاه که با آن آشنا نیستیم باید دستورالعمل آن را بخوانیم!

در کیت تست سریع شرکت Dialab اندیکاتوری وجود دارد که با آنتی‌بادی درگیرشونده با کوروناویروس جدید پوشانده شده است.
حضور کوروناویروس جدید سبب جدا شدن آنتی‌بادی‌ها از اندیکاتور و مثبت شدن تست می‌شود.

🚨اگر مایعی اسیدی روی این مجموعه ریخته شود آنتی‌بادی‌ها دناتوره می‌شوند و تست مثبت می‌شود!

برای پیش‌گیری از این اتفاق، در تست از بافر مناسب استفاده می‌شود.
🚨در ویدئو قبلی از این بافر استفاده نشده!

⚠️عوامفریب‌ها ممکن است با آزمایش نشان دهند که تست بارداری کوکاکولا هم با بعضی کیت‌ها مثبت می‌شود!

عوام‌فریبی بسیار آسان است! مثل انداختن سنگ در چاه!
مقابله با عوام‌فریبی آسان نیست؛ مثل بیرون آوردن سنگ از چاه!
زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
لطفا اطلاع‌رسانی بفرمایید.
لطفا آی‌دی مطالب کانال را حذف نفرمایید.
🔴 این پیام را دارند به صورت تمسخرآمیز در کانال‌ها، صفحات و گروه‌ها ارسال می‌کنند.

زحمت نمی‌کشند اول چند ثانیه جست‌وجو کنند یا از کسی بپرسند ببینند واقعیت دارد یا نه.

اگر اصطلاح بهتری به کار برود: «پیوند باکتری‌های روده» کسی تعجب نمی‌کند.
Fecal microbiota transplantation
با این روش، باکتری‌های مفید موجود در سیستم گوارش را به شخصی که فاقد آن‌هاست می‌رسانند، مثلاً به کسانی که با مصرف زیاد آنتی‌بیوتیک باکتری‌های مفید دستگاه گوارششان از بین رفته.

همچنین این کانال‌ها «به اشتباه» آن را به طب سنتی ربط داده‌اند و مشابه روغن بنفشه و ... دانسته‌اند.
«پیوند باکتری‌های روده» ارتباطی به طب سنتی ندارد.

فضای مجازی فرصت بزرگی را برای کسانی که به‌جای پرسیدن نظر می‌دهند ایجاد کرده است!
خوانندگان بسیاری هم دارند!
خوانندگانی که بدون احساس شرمندگی از این‌که مطالب قبلی که بازنشر کرده‌اند اشتباه بوده، هر روز مطالب اشتباه تازه‌ای را از همان منابع بازنشر می‌کنند.

🔴 زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
t.iss.one/nouritazeh
راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
لطفاً با بازنشر مطالب آگاهی‌بخشی کنید.
⚠️یورونیوز انتساب خبری به خود در فضای مجازی فارسی را تکذیب کرد.
منبع
---
در سه پیام که از این‌جا آغاز می‌شود توضیح داده شده که اشکالات متن پیام چه بوده:
t.iss.one/nouritazeh/4586
همچنین عکس اشخاص دارای فلج صورت در آن پیام‌ها که در فضای مجازی منتشر شده متعلق به واکسن فایزر نبوده؛

⚠️🚨البته اشکال اصلی پیام‌ها متن آن‌هاست:
یک منبع چند کلمه از یک خبر را برداشته، با بیان نادرستی آن را مطرح کرده، چیزهایی به آن اضافه کرده، عکسی را از هرجا که شد به آن چسبانده، زیر آن نام منبعی را اضافه کرده،
سپس:
🚨انبوهی منبع آن را بدون تحقیق بازنشر کرده‌اند!
🚨انبوهی کاربر آن را در گروه‌ها ارسال کرده‌اند!
🚨این منابع و اشخاص بار اولشان نیست!
🚨فقط همین یک پیام چنین نیست، فضای مجازی سرشار از چنین پیام‌هایی‌ست.
🚨تکذیب چنین پیام‌هایی به کمتر از یک هزارم کسانی می‌رسد که پیام نادرست را دیده‌اند و اشکال از اساس رفع نمی‌شود.
⚠️لطفاً از کاربران فضای مجازی بخواهید مطالب را به شرطی منتشر کنند که با به درستی مطالب اطمینان داشته باشند یا منبعشان قابل اعتماد باشد نه با سابقۀ درج مکرر مطالب غلط
🔸زدودن اطلاعات نادرست دربارۀ کووید-۱۹:
@nouritazeh
این مطلب با «بیان گمراه‌کننده» منتشر شده است؛
همچنین تصاویر واقعاً مربوط به شرکت‌کنندگان در کارآزمایی بالینی واکسن فایزر نیست. (با جست‌وجوی فلج بل در وب پیدا شده!)

خبر صحیح به این شکل است:
از بین ۲۱۸۲۳ شرکت کننده در کارآزمایی بالینی واکسن کووید-۱۹ در آمریکا، ۴ نفر در روز ۳، ۹، ۳۷ و ۴۸ پس از تزریق اول دچار فلج «موقت» عضلات صورت شده‌اند که اف‌دی‌ای آن را عارضۀ جانبی غیرجدی محسوب کرده است (دائمی هم نبوده). (از هر ۵۴۵۵ نفر، یک نفر)
Bell’s palsy (فلج بل)
این عارضه معمولاً به صورت موقت و بر اثر عللی مانند عفونت ویروسی ایجاد می‌شود و نباید با فلج صورت بر اثر سکتۀ مغزی اشتباه شود.
t.iss.one/nouritazeh/4539

🔸این خبر در فضای مجازی فارسی با بیان نادرستی به یورونیوز نسبت داده شده.
یورونیوز انتسابش را به خود تکذیب کرده است:
t.iss.one/Fact_Check/353

نظر اف‌دی‌ای این است:
t.iss.one/nouritazeh/4592

🔹منبعی که نظر اف‌دی‌ای را نشان می‌دهد:
(گزارش کامل اف‌دی‌ای دربارۀ واکسن فایزر)
t.iss.one/peivastha/1036

راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
t.iss.one/Fact_Check
🔴 پرسیده‌اند آیا غش کردن پرستاری که واکسن فایزر زده بود واقعیت دارد؟ (ویدئو بالا)
بله. خانم تیفانی داور ۱۷ دقیقه پس از دریافت واکسن، در حالی که به سؤالات رسانه‌ها پاسخ می‌داد گفت سرگیجه دارد و عذرخواهی کرد، و پس از چند قدم غش کرد.
🔴 پزشکان گفته‌اند این اتفاق ارتباطی به اجزای واکسن نداشته.
📚فاکس نیوز

🔴 خانم تیفانی خیلی زود حالش خوب شده و دوباره به سؤالات رسانه‌ها پاسخ داده.
📚نیوز چنل ۹

🔴 اما باید در نظر داشت هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید اگر کسی واکسن بزند مشکلی پیدا نمی‌کند! چیزی که می‌گویند این است که ریسک واکسن زدن در کل خیلی کمتر از واکسن نزدن است.
دانشمندان سعی می‌کنند واکسنی تولید شود که بیشترین کارآیی و کمترین عوارض را داشته باشد اما عوارض صفر نیست.

سی‌دی‌سی می‌گوید:
غش کردن یکی از عوارض موقت انواعی از واکسن است که معمولاً بر اثر درد یا نگرانی پس از دریافت واکسن پیش می‌آید.
t.iss.one/nouritazeh
+
t.iss.one/HealthNotes
🔴 نوشتۀ یک پزشک ایرانی پس از دریافت واکسن فایزر:
t.iss.one/peivastha/1061