🟡🟤 کانال‌های زرد در حال انتشار پیامی نادرست درباره‌ی «یک بیماری تخیلی به نام کووید-۲۰۲۰» و «ویروسی محصول توهم به نام کروناپلاس» هستند! 😳

ممکن است برای بسیاری از ما خنده‌دار باشد، البته خنده‌ی تلخ؛ اما عده‌ی کسانی که باور کرده‌اند کم نیست!
لطفاً به دیگران کمک کنید منابع نامعتبر را بشناسند و دنبال نکنند.

با توجه به این نشانه‌ها به‌راحتی می‌توان بخش بزرگی از مطالب نامعتبر را شناسایی و حذف کرد:
۱. اغلب آن‌ها، بدون منبع یا از منابع بی‌هویت یا بدهویت هستند.
۲. بسیاری از آن‌ها دارای انشای عوام‌فریبانه هستند. (و کلمات و جملاتی مانند: «مهم مهم مهم» «این را تاکنون ندیده‌اید» «همین الان ببینید» «جان شما در خطر است» «تاکنون کسی به شما نگفته است» «این کار معجزه می‌کند» «این را از شما مخفی نگه داشته بودند»)

✅ نمونه پیام‌های نادرست نقد شده در این کانال، برای تشخیص منابع نامعتبر به کاربران کمک می‌کند:
✅ @Fact_Check

🆘 کانال پیشنهادی برای پیگیری مطالب درست درباره‌ی کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh

❌⚠️🚨آیا پژوهشگران دانشگاه ادینبورو تأثیر آب نمک را بر روی بیماران کووید-۱۹ مطالعه کرده‌اند؟
🚨هنوز نه!
پس منابع فارسی چه می‌گویند؟!
از سوراخ تکراری گزیده شده‌اند؟!

⚠️یک منبع فارسی مشخص، یک بار دیگر از وب‌سایت عامه‌پسند دیلی مـِیل مطلبی را وارد فضای مجازی فارسی کرده و انبوهی منبع فارسی دیگر آن را کپی کرده‌اند. (این اتفاق برای چندمین بار در موضوع کووید-۱۹ تکرار شده. مانند خبر نادرست پیشین: ابرکوروناویروس فراگیر!)

⚠️بر اساس مطلبی که در پیام بعد خواهید دید، در فضای مجازی انگلیسی و سپس در سطح وسیع در فضای مجازی فارسی مطالب تأیید نشده و گمراه‌کننده نوشته شده است.

✅درست:
پژوهشگران دانشگاه ادینبورو قبلاً تأثیر آب نمک را در بیماری‌های کوروناویروسی دیگری بررسی کرده و نتایج مثبتی را مشاهده کرده‌اند.
حالا فراخوان داده‌اند که مبتلایان به کووید-۱۹ که ساکن اسکاتلند هستند آب نمک را غرغره کنند و از بینی خود عبور دهند و نتیجه را آنلاین به دانشگاه گزارش دهند.
🔴هنوز این تحقیق برای کووید-۱۹ انجام نشده.
⚠️لطفاً👈خطر زردگرفتگی را مطالعه بفرمایید؛ سپس مطلب بعد را ببینید.
@HealthNotes | @nouritazeh
لطفاً اطلاع‌رسانی بفرمایید.🌹

🔴 شخصی که به اشتباه محمدرضا اعرابی معرفی شده و خبر از فوت او بر اثر کووید داده شده، محمدرضا اعرابی نیست و زنده است! (منبع: ویدئوی خودش در پیام بعدی!)
پیام‌های فضای مجازی را قبل از اطمینان از صحتشان بازنشر نکنیم!
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
@nouritazeh

🔴 ایشان برخلاف نوشتۀ فضای مجازی
محمدرضا اعرابی نیست، صادق صادقی است
اصفهانی نیست، سیرجانی است
و فوت هم نکرده! زنده است!
البته ابتلایش به کووید-۱۹ درست است.
پیام‌های فضای مجازی را قبل از اطمینان از صحتشان بازنشر نکنیم!
مرتبط با این پیام
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی شایعات مرتبط با کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
@nouritazeh

❌ اشتباه
مدیریت مرکز تصویربرداری سینا اطهر با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد:
حادثه انفجار و آتش‌سوزی در مرکز جراحی محدود سینا مهر شمیران رخ داده که ارتباطی با مرکز درمانی سینا اطهر ندارد.
درج اشتباه این خبر منجر به نگرانی خانوادۀ پرسنل این مرکز شده است.
منبع: فانا
منابع متعددی این نام را اشتباه ذکر کرده‌اند.
برخی اشتباهات ممکن است برای اکثر مردم بی‌اهمیت به نظر برسد اما برای کسانی مشکلات جدی ایجاد کند.
این نمونه‌ای از بی‌دقتی در نشر مطلب است، نمونه‌های بسیار زیان‌بارتر هم رایج است به‌ویژه این روزها دربارۀ کووید-۱۹.

⚠️ این‌که منابع سرگرمی و غیرحرفه‌ای در زمینۀ خبر و مطالب علمی بدون داشتن توانایی راستی‌سنجی مطالب هر مطلبی را منتشر می‌کنند و کاربران زیادی هم از هر منبع نامعتبری مطالب را بازنشر می‌کنند زیان‌های کوچک و بزرگ غیرقابل جبران دارد.
✅ @Fact_Check
---
متأسفانه در موضوع کووید-۱۹ اشتباهات زیادی در فضای مجازی رایج است. لطفاً به گروه تلگرامی مرتبط با کووید-۱۹ بپیوندید و از قسمت add member دوستان خود را به گروه دعوت بفرمایید:
❤️ @HealthNotes

⚠️واقعیت داستان ماسک‌های بازیافتی

کلیپی در فضای مجازی به‌فراوانی منتشر شده که نشان می‌دهد عده‌ای درحال جداسازی ماسک‌ها از بین زباله‌ها هستند و منتشرکنندگان این کلیپ این موضوع را القا کردند که ماسک‌های ارزان‌قیمت، ماسک‌های بازیافتی هستند.

این محل کارگاه تولید ماسک بوده که شب عید فطر، بر اثر گودبرداری غیرحرفه‌ای ساختمان مجاور تخریب شده است.

تولیدکننده ماسک‌ها از پیمانکار شکایت و درخواست پرداخت خسارت می‌کند، کارشناس می‌گوید که برای برآورد خسارت نیاز به وجود ماسک‌های مدفون شده است لذا به همین دلیل چند هفته قبل به سراغ ماسک‌های مدفون شده می‌روند و همسایه این ساختمان از آنها فیلم‌برداری می‌کند.

«رئیسی» معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز درباره شایعه بازیابی ماسک‌های دور ریخته شده و فروش به مردم، اعلام کرد که چنین چیزی صحت ندارد و کشور ما نیازی به بازیافت ماسک ندارد. / فارس

زوم کردن روی تصویر نشان می‌دهد ماسک‌ها کاملا سفید و بسته‌بندی‌شده‌اند.
✅ @Fact_Check
نقد شایعات کووید-۱۹ را این‌جا دنبال کنید:
🆘 @nouritazeh
لطفا با بازنشر این پیام مانع نگرانی مردم شوید.
قیچی کردن ماسک باعث انتشار آلودگی می‌شود.

❌ویدئویی در فضای مجازی با شرحی منتشر شده است که از آن برداشت می‌شود «آخرین مبتلای کووید-۱۹ در امارات شفا یافته است»
این گفته درست نیست.

قطر، بحرین، کویت، عمان، عربستان سعودی و امارات متحده از نظر تعداد مبتلا در هر میلیون نفر جمعیت، در رتبۀ ۱، ۴، ۷، ۸، ۲۰ و ۲۲ در جهان هستند که وضعیت مناسبی نیست.
امارات تا روز گذشته ۹۲۱۳ اکتیو کیس داشته و روز گذشته ۳۷۵ مبتلای جدید را شناسایی کرده است.

✅ شرح درست ویدئو:
مرکز نمایشگاه شارجه که به بیمارستان مبتلایان کووید-۱۹ تبدیل شده بود، با کاهش تعداد مبتلایان بسته شد و این شخص آخرین کسی‌ست که از آن‌جا ترخیص شده؛ از این رو این ترخیص را جشن گرفته‌اند. منبع

این شرح جذابیت آن شرح نادرست را ندارد! به همین دلیل برای جذب دنبال‌کننده کاربرد نداشته، مورد استفادۀ کانال‌هایی که به هر قیمتی دنبال جذب دنبال‌کننده هستند قرار نمی‌گیرد.

✅ @Fact_Check

لطفاً مطالب نامطمئن را بازنشر نکنید تا فضای مجازی فارسی از این وضعیت نجات یابد.

🆘 بررسی شایعات کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh

🆘 دو پیام زیر، پاسخی است به دو شایعۀ خطرناک و بسیار رایج.
برخی شایعات نادرست، زیانشان تمام یا عمدتاً متوجه کسانی می‌شود که آن شایعه را باور کرده‌اند، اما در مورد کووید-۱۹ واقعاً:
«پیوسته است سلسلۀ موج‌ها به هم»*
و هرکس کار درست یا غلطی را انجام دهد دارد از کشتی‌ای که همه بر آن سوار هستند حفاظت می‌کند یا دارد آن را سوراخ می‌کند!

لطفاً با انتشار دو پیام زیر و سایر پیام‌های کانال
@nouritazeh
و گروه
@HealthNotes
به کسانی که اطلاعات غلط در ذهنشان جای گرفته و به کل جامعه کمک کنید.
-------------------------
*پیوسته است سلسلۀ موج‌ها به هم
خود را شکسته هر که دلِ ما شکسته است!
صائب

✅❓۲. آیا این شایعه که می‌گوید ماسک نزنید تا اندکی ویروس وارد بدنتان شود و مقاوم شوید درست است؟*
❤️ @HealthNotes
🆘 @nouritazeh
🔸پاسخ:
خیر.
این گفته درست نیست.
نخست آن‌که چگونه می‌توان ورود اندک ویروس را تعیین و اندازه‌گیری کرد.
دوم این‌که هیچ‌ دادۀ علمی در ارتباط با تعداد ویروس عامل کووید-۱۹‌ و ایجاد مقاومت بدن و به عبارتی ایمن شدن در برابر این ویروس وجود ندارد و به نظر نمی‌آید که این‌چنین باشد.
استفاده از ماسک در حال حاضر از مؤثرترین راه‌های جلوگیری از انتشار و سرایت بیماری است و این زمانی رخ می‌دهد که همگان در محل‌های عمومی از ماسک استفاده کنند.‌ حفظ فاصلۀ فیزیکی دست‌کم یک و نیم متر همراه با ماسک خطر سرایت و گسترش بیماری را به میزان بارزی کاهش می‌دهد.

✍ پروفسور #دکتر_علیرضا_رنجبر
استاد بیماری‌های کودکان و نوجوانان، ایمونولوژی و آلرژی مولکولی و بالینی؛ رییس انستیتو پژوهشی ایمونولوژی و آلرگولوژی اینترونشنال، کلن/ بن، آلمان

*🆘 این یکی از شایعات خطرناکی است که رواج فراوان دارد. لطفاً با بازنشر این پیام به زدودن این اشتباه کمک کنید.
🌱 لطفاً در بازنشر مطالب، آی‌دی مطلب را حذف نفرمایید.
👈پاسخ پرسش قبلی
ادامه:
❤️ @HealthNotes
🆘 @nouritazeh

✅❓۳. کسانی که به کووید-۱۹ مبتلا شده‌اند، معمولاً تا چه مدت ایمنی داشته‌اند؟ آیا کسانی دوباره مبتلا شده‌اند؟*
❤️ @HealthNotes
🆘 @nouritazeh
🔸پاسخ:
به این پرسش در حال حاضر نمی‌توان به طور دقیق پاسخ داد.
مکانیسم ایمن شدن در برابر این ویروس که به نظر بیشتر در ارتباط با ایمنی سلولی است، هنوز دقیقاً شناخته شده نیست و از دید من دست کم‌ ماه‌ها نیاز به زمان است تا داده‌های علمی و پژوهشی و شناخت ما نسبت به این پدیده افزایش یابد.
حتی ایجاد پادتن (آنتی بادی) بر علیه این ویروس به معنای ایجاد ایمنی نیست.
متأسفانه بیمارانی گزارش شده‌اند که پس از آلوده شدن به این ویروس و بیمارشدن با وجود بهبودی کامل و تولید پادتن مدت کوتاهی پس از آن مجدداً به این بیماری دچار شده‌اند به همین دلیل در حال حاضر پارامترهای قابل اعتمادی در دسترس نیست که بر پایۀ آن بتوان از ایمن بودن و مدت آن اظهار نظر نمود.‌
به همین‌ دلیل حتی پس از بهبودی کامل بیماری و یا در افرادی که آنتی‌بادی آن‌ها از نوع IgG هم مثبت است به‌ویژه به سبب جهش‌های مختلف ژنتیک ویروس، باز باید بهداشت و فاصلۀ اجتماعی را رعایت نموده و در امکان عمومی از ماسک استفاده کنیم.

✍ پروفسور #دکتر_علیرضا_رنجبر
استاد بیماری‌های کودکان و نوجوانان، ایمونولوژی و آلرژی مولکولی و بالینی؛ رییس انستیتو پژوهشی ایمونولوژی و آلرگولوژی اینترونشنال، کلن/ بن، آلمان

*🆘 این یکی از شایعات خطرناکی است که رواج فراوان دارد. لطفاً با بازنشر این پیام به زدودن این اشتباه کمک کنید.
🌱 لطفاً در بازنشر مطالب، آی‌دی مطلب را حذف نفرمایید.
🌱 لطفاً در بازنشر مطالب، آی‌دی مطلب را حذف نفرمایید.
👈رفتن به پرسش نخست
ادامه:
❤️ @HealthNotes
🆘 @nouritazeh

⚠️ ویدئویی در فضای مجازی انتشار وسیع یافته که در آن ادعا می‌شود «سازمان بهداشت جهانی چند روز قبل رسماً گفته است که کووید-۱۹ ایربورن است یعنی در هوا می‌ماند و منتقل می‌شود.»

سازمان بهداشت جهانی تا این لحظه (ساعت ۲:۴۰ بامداد جمعه ۲۷ تیرماه ۹۹ به وقت تهران) نگفته است که انتقال کووید-۱۹ ایربورن است.

برای این‌که از مردم خواسته شود که در حد امکان در مکان سرپوشیدۀ عمومی حضور نیابند، ماسک بزنند و فاصلۀ فیزیکی را رعایت کنند دلایل کافی وجود دارد و ریزقطرکهای حاوی ویروس تا مدتی در هوا معلق می‌مانند.

نظر سازمان بهداشت جهانی 👈این است.

⚠️ انتشار یک مقالۀ نهایی‌نشده در وب‌سایت سی‌دی‌سی ایالات متحده دربارۀ امکان تعلیق طولانی‌مدت ذرات کوروناویروس جدید در هوا (در شرایط خاص) سبب شده 👈این ویدئو مورد توجه قرار گیرد.
لطفاً ویدئوی لینک داده شده را ببینید و برای دیگران هم ارسال بفرمایید.

ایربورن بودن انتقال کووید-۱۹ هنوز تأیید نشده است.
انتقال محدود از طریق هوا و در شرایط معین با ایربورن بودن فرق دارد؛
اما تا جایی که می‌شود باید با حداکثر احتیاط رفتار کرد.
در محیط بسته ریسک انتقال بسیار زیاد است.
✅ @Fact_Check

🟡🟤 مطلبی سرشار از نکات نادرست در فضای مجازی فارسی انتشار وسیع داشته.
دوستانی خواسته‌اند پاسخی برای آن بنویسیم.
آن مطلب حتی ارزش پاسخ دادن هم ندارد.
برخی از مطالب دیگری که به آن‌ها پاسخ داده‌ایم نیز ارزش پاسخ دادن نداشته‌اند اما مواردی از آن‌ها را برای نمونه پاسخ داده‌ایم تا ماهیت چنین مطالبی برای خوانندگان روشن شود.

آن مطلب از وب‌سایت‌های بی‌نشان تئوری‌های توطئۀ انگلیسی‌زبان گردآوری شده و حتی درصد زیادی از افراد دارای ضریب هوشی متوسط به پایین هم آن را باور نمی‌کنند.

اگر به زبان انگلیسی جست‌وجو کنید توهمات بسیار بیش از آن هم پیدا می‌شود. اگر به برخی زبان‌های دیگر جست‌وجو کنید، از آن هم بیشتر.

🔴 اگر از کسانی که مطالب بی‌پایه ارسال می‌کنند منبع و دلیل بخواهید، ارسال مطالب بی‌پایه به‌تدریج کاهش یابد.

🔴 متن بالا درباره‌ی یکی از متون بی‌اساس فضای مجازی فارسی نوشته شده، اما دربارۀ انبوهی از شایعات فضای مجازی کاملاً یا تا حد زیادی صدق می‌کند!
تنها برخی از نمونه‌ها بررسی شده‌اند:
✅ @Fact_Check

❌دربارۀ این مطلب پربازدید فضای مجازی فارسی که «کوروناویروس باعث ناشنوایی می‌شود»:
https://t.iss.one/nouritazeh/3083

❌⚠️🔴 این سکانس مربوط به فصل ۱۰، اپیزود ۱۷ از انیمیشن سیمپسون‌هاست که در آن هومر (شخصیتی که او را در حال خوردن دارو می‌بینید) داروی
Stimu crank
را که برای افزایش هوشیاری و رفع خواب‌آلودگی است می‌خورد تا ضمن رانندگی در شب خواب‌آلوده نباشد.
سپس برای جبران زیاده‌روی خود، داروی خواب‌آور می‌خورد!

این سکانس را با دست‌کاری نام دارو و نوشتۀ آویزۀ کلاه هومر، در فضای مجازی فارسی با عنوانی جعلی منتشر کرده‌اند.
عجیب است که بازنشرکنندگان چنین مطالبی، مطالب منابعی را بازنشر می‌کنند که مکرراً در حال انتشار مطالب نادرست هستند و این بازنشرکنندگان مکرراً از سوراخ تکراری گزیده می‌شوند.
👈خبر جعلی پیشگویی دیگر سیمپسون‌ها!
راستی‌سنجی شایعات مجازی:
✅ @Fact_Check
🆘 بررسی شایعات کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh

🔴 خبر به صورت کاهش قابل توجه تعداد زندان‌های هلند درست است.
البته خبر تازه‌ای نیست، در اصل مربوط به ۴ سال قبل است. در هلند، در سال‌های مختلف تعداد زیادی زندان بسته شدند، برخی از آن‌ها به هتل و برخی به اقامتگاه پناهندگان تبدیل شدند.

تعداد زندانیان در هلند که در سال ۲۰۰۵ برابر با ۱۴۴۶۸ نفر بود، به تدریج تا سال ۲۰۱۶ به ۸۲۴۵ نفر رسید و هلند با کمبود زندانی روبه‌رو شد!

یکی از دلایل، کاهش یافتن جرم در هلند است. نرخ زندان رفتن در هلند، در سال ۲۰۱۶ برابر با ۵۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر بود. این نرخ در آمریکا ۷۱۶ نفر و در بریتانیا ۱۴۸ بوده است.

به‌جای محکومیت به زندان؛ «جریمۀ مالی»، «انجام خدمات اجتماعی» و «نصب پابند الکترونیک به مرتکبان جرم‌های کوچک و مانیتور کردن آن‌ها» نیز سبب شده است هم مجرمین به کار و جامعه برگردند، هم هزینۀ اضافی صرف ادارۀ زندان‌ها نشود و هم مجرمان در زندان‌ها خلاف‌های تازه نیاموزند.

منابعی برای مطالعه بیشتر:
1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8

✅ راستی‌سنجی شایعات مجازی:
@Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh

⚠️دربارۀ برنامۀ تلویزیونی که گزیده شدن توسط زنبور عسل را باعث پیش‌گیری از ابتلا به کووید-۱۹ و نیز درمان مبتلایان این بیماری می‌داند:
https://t.iss.one/nouritazeh/3175

❓آیا این خبر درست است؟
پاسخ در 👈پیام بعدی

✅ @Fact_Check