🗓

🔴محضر قرآن در لیالی رمضان
1️⃣بخش نخست

✍🏻 محمدرضا معینی

🔸ماه مبارک رمضان، فرصتی مناسب است برای اندیشیدن درباره قرآن. در سال‌های اخیر سنت نیکویی برقرار شده است که در شب‌های ماه مبارک رمضان جلسات متنوعی به صورت آنلاین پیرامون قرآن کریم برگزار می‌شود. گسترش دسترسی و آشنایی با روش‌های برگزاری جلسات مجازی موجب شده است این جلسات پررنگ‌تر و جدی‌تر از قبل برگزار شوند.

🔸برخی از این سلسله نشست‌های قرآنی که به نظر من قابل استفاده‌تر و عمیق‌تر از نشست‌های دیگر هستند در ادامه معرفی می‌شود. روشن است که نه استقراء من برای شناخت همه جلسات علمی پیرامون قرآن تام است و سلیقه و علائق شخصی من نیز در این انتخاب نقش داشته است.

🟡ذکر - انجمن دانشجویان مسلمان دانشگاه MIT

🔸انجمن دانشجویی «ذکر» در سالهای اخیر یکی از فعال‌ترین گروه‌های اسلامی دانشجویان خارج از ایران بوده و با دعوت از سخنرانان و اندیشمندان تراز اول، برنامه‌های بسیار با کیفیتی برگزار کرده است.

🔸گذشته از برخی برنامه‌های روتین (مانند قرائت قرآن و دعای کمیل) در 12 شب از شب‌های ماه مبارک رمضان 1434، این انجمن میزبان نفیسه مرادی، محمدهادی قندهاری، محمدرضا اردهالی، زهره اخوان مقدم، مهدی مجتهدی و محسن حسام مظاهری است.

🔸برای اطلاع دقیق‌تر از برنامه‌های این انجمن، مشاهده برنامه‌های پیشین و شرکت در برنامه‌های بعدی می‌توانید به کانال این انجمن مراجعه فرمایید.

#رویداد_علمی

@AlBasatin

🗓

🔴تعدد قرائات، منشأ الهی یا خطای انسانی؟
تبیین دیدگاه سازگاری تعدد قرائات با نزول قرآن بر حرف واحد

✍🏻 محمدرضا معینی

🔸مسأله تعدد قرائات قرآن و ارتباط آن با انگاره تحریف کتاب در تاریخ پژوهش‌های قرآن جایگاهی مهم داشته، اما در حدود یک قرن اخیر و پس از گسترش چاپ و یکسان‌سازی مصاحف به تدریج این بحث از مرکز توجه اندیشمندان مسلمان خارج شده و کمتر کسی به آن توجه کرده است.

🔸در دهه‌های اخیر، به خصوص پس از کشف یا شناسایی نسخ متقدم قرآن، مسأله اختلاف قرائات و نسبت آن به اختلاف مصاحف مجددا به یکی از مباحث جدی تاریخ قرآن بدل شده و مقالات و کتب متعددی توسط پژوهشگران مسلمان و غیر مسلمان در این زمینه به نگارش درآمده است. چندی پیش حجة الاسلام و المسلمین حسین مفیدی (از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم) در نشستی عمومی نظریه خود را درباره تعدد قرائات تبیین کردند و تلاش کردند با ارائه شواهد و ادله، اثبات کنند که همه قرائات مشهور الهی و نازل شده به رسول الله از سوی خداوند است. این نظریه -طبیعتاً- مورد انتقاد برخی از دیگر قرآن پژوهان قرار گرفت.

🔸به همین مناسبت، در روز دوشنبه آتی (22 فروردین 1401)، مؤسسه امام هادی علیه السلام در قم، میزبان دکتر حسین سوزنچی (از شاگردان استاد مفیدی) و دکتر حمیدرضا مستفید (عضو هیات علمی دانشگاه آزاد) خواهد بود تا در مجالی علمی به نقد و بررسی این نظریه جدید درباب تعدد قرائات قرآن بپردازد. شرکت در این جلسه به صورت آنلاین امکان پذیر است و برای ثبت نام می‌توانید از این لینک استفاده بفرمایید.


#رویداد_علمی

@AlBasatin

🗓

🔴تعدد قرائات، منشأ الهی یا خطای انسانی؟
تبیین دیدگاه سازگاری تعدد قرائات با نزول قرآن بر حرف واحد

🔸 برای دسترسی به فایل صوتی جلسه فوق می‌توانید از این لینک (بخش اول - بخش دوم) استفاده کنید. همچنین جزوه مفصل دکتر سوزنچی که مشتمل بر مجموعه ادله ایشان است از این لینک قابل دستیابی است.

🔸در بخش نخست، آقای دکتر سوزنچی به تفصیل به بیان نظریه خود پرداخته‌اند و در بخش دوم سوالات و اشکالات آقای دکتر مستفید و سایر شرکت‌کنندگان مطرح شده و به بحث گذاشته شده است.

🔸همچنین برای آگاهی تفصیلی‌تر از آراء دکتر مستفید در این مسأله، می‌توانید این مجموعه گفتگوها در وبسایت شخصی ایشان را مشاهده بفرمایید.

#رویداد_علمی

@AlBasatin

🗓

🔴محضر قرآن در لیالی رمضان
1️⃣بخش دوم

✍🏻 محمدرضا معینی

🟡سی شب؛ سی آیه
انجمن علمی الهیات و انجمن علمی علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

🔸انجمن‌های علمی دانشجویی در دانشگاه‌های ایران غالبا کم‌فعالیت و کم‌اثر هستند، اما برخی از این انجمن‌ها به برکت حضور دانشجویان فعال و علاقه‌مند و حمایت اساتید، موفق شده‌اند فعالیت‌های ارزشمند و شایان توجهی انجام دهند.

🔸انجمن علمی علوم قرآن و حدیث و انجمن علمی الهیات در دانشگاه فردوسی، در سال‌های اخیر از جمله انجمن‌های علمی پرکار و فعال بوده‌اند و رویدادهای دانشجویی ارزنده‌ای برگزار کرده‌اند. از جمله، در ماه مبارک امسال به همت این دو انجمن علمی، برنامه‌ای با عنوان «سی شب؛ سی آیه» برگزار شده و می‌شود. در این برنامه، هر شی یکی از اساتید قرآن و حدیث یا الهیات به مناسبت آیه‌ای از قرآن به ارائه یک موضوع علمی می‌پردازد.

🔸به عنوان مثال، چند شب پیش جناب آقای دکتر مهدی مجتهدی در یکی از برنامه‌های «سی شب؛ سی آیه» ارائه بسیار جالبی با عنوان «قرآن: یاور پژوهشگر صدر اسلام» داشتند که در آن به مناسبت آیه انفال:11 به بحث از تصویر جنگ بدر در منابع تاریخی پرداختند.

🔸برای اطلاع دقیق‌تر از برنامه‌های این انجمن، مشاهده برنامه‌های پیشین و شرکت در برنامه‌های بعدی می‌توانید به کانال این انجمن علمی مراجعه فرمایید.

#رویداد_علمی

@AlBasatin

🔰 «یهودیان و قرآن»

✍🏻 نویسنده: مئیر ام. بار آشر
اطلاعات کتاب‌شناسی کتاب:
Bar-Asher, Meir M. Jews and the Qur'an. Princeton University Press, 2022.

🔷معرفی فصل به فصل کتاب:
کتاب یهودیان و قرآن به رغم عنوانش تنها به بررسی روابط یهودیان و قرآن نمی‌پردازد بلکه پا را فراتر گذاشته و حجم قابل توجهی از آن مربوط به بحث‌های غیر قرآنی است. این کتاب مرور نسبتا مختصری بر رابطه یهودیان و اسلام است.

فصل اول این کتاب به کانتکست تاریخی یهود قرن هفت در حجاز و شبهه جزیره می‌پردازد. در حقیقت در این فصل بحث مطرح شده درباره ریشه‌های یهودیان شبه جزیره است و به این سوال‌ها می‌پردازد که آنها به چه دلیل به شبه جزیره نقل مکان کرده‌اند و وقتی از یهودیت در آن موقعیت خاص جغرافیایی و تاریخی سخن می‌گوییم منظور ما دقیقا چه نوع یهودیتی است؟ یکی از شواهدی که در این فصل بدان استناد شده کتیبه نبونید پادشاه بابل در چند قرن قبل میلاد مسیح است. نبونید لشکرکشی‌هایی به شبه جزیره کرده بود و عده‌ای بر این باورند که یهودیان شبه جزیره در حقیقت بقایای افرادی بوده‌اند که همراه نبونید بدان جا نقل مکان کرده و پس از لشکرکشی در آنجا ساکن شده‌اند. عده دیگری بر این باورند که پس از دومین تخریب معبد سلیمان (ُSecond Temple) و متعاقب سرکوب تیتوس رومی برخی از یهودیان به شبه جزیره پناه آورده‌اند.
نویسنده در ادامه به این موضوع می‌پردازد که یهودیان شبه جزیره با سرزمین مقدس ارتباط‌هایی داشته‌اند و حتی گاهی مرده‌های خود را برای تدفین به آنجا می‌برده‌اند. از خلال همین بحث به این می‌پردازد که آنها چه نوع یهودیانی بوده‌اند؟ آیا آنها یهودیان ربانی بوده‌اند یا یهودی مسیحی و یا گونه پروتو-قرئیم؟ برای پاسخگویی به این سوال اطلاعاتی که در منابع اسلامی درباره یهودیان آمده‌ نیز در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده این ادعا که بنی النضیر و بنی قریظه "کاهنان" و از نسل هارون بوده‌اند را با شواهد غیر اسلامی مقایسه کرده و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که نمی‌توان درباره ماهیت یهودیان شبهه جزیره پا را از حدس و گمان فراتر گذاشت و نتیجه‌گیری قطعی کرد.
همچنین در این فصل به رابطه پیامبر با یهودیان پرداخته شده و بر اساس قرآن و سیره این طور نتیجه‌گیری شده که این رابطه در ابتدا کم تنش بوده اما کم کم این روابط حسنه رو به زوال گذاشته تا اینکه منجر به اخراج یهودیان از مدینه شده است. این کتاب اما در خصوص کشتار بنی قریظه تردیدهایی را ابراز می‌کند، از این حیث که قرآن به عنوان سند معاصر (برخلاف سیره که دهه‌ها بعد از پیامبر به نگارش درآمده) کشتار جمعی مخالفان یهودی و یا چیزی شبیه به آن را انعکاس نداده و همین امر تردیدهایی را در اصالت نقل سیره از کشتار قریظه به دنبال خواهد داشت.

در فصل دوم کتاب به ترسیم چهره یهودیت در قرآن می‌پردازد؛ بدین ترتیب که در برخی از آیات به برگزیده بودن این قوم و همچنین سرنوشت آنان پرداخته شده اما در برخی آیات دیگر یهودیان مذمت شده‌اند که به زعم نویسنده این ترسیمی دوگانه از چهره یهودیان قرآن است. یکی از ارجاعات قرآن در خصوص یهودیان اعتقاد آنان به الوهیت عزیر است و نویسنده با ذکر این نکته که این ادعا هیچ شاهد کتاب مقدسی (Biblical) ندارد بر ابهامات موجود در رابطه با ماهیت یهودیت حجاز در قرن هفتم میلادی تاکید کرده است.

در فصل سوم داستان‌های کتاب مقدسی و پسا‌ کتاب مقدسی که در قرآن به آنها اشاره شده است را بررسی و آنها را با روایات یهودی مقایسه می‌کند. کتاب این نکته را اشاره می‌کند که داستان‌های قرآن محصول اقتباس مستقیم از کتاب مقدس نیست بلکه قرآن این روایات را با توجه به اهداف خود و جهان بینی خود بازپردازی کرده است و روایت مطلوب خود را ارائه داده است.

فصل چهارم به مقایسه قوانین قرآنی-اسلامی با قوانین یهودی می‌پردازد و می‌گوید که از دیدگاه قرآن احکام سختگیرانه حلیت و حرمت خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها که برای یهودیان بیان شده به صورت اولیه در آیین یهود وجود نداشته و در حقیقت قوانین ثانویه‌ای هستند که به دلیل خطاهای آنان به قوانینشان افزوده شده است.

فصل پنجم فصل بسیار کوتاهی در خصوص منابع قرآنی ذمه است. کتاب در این فصل به پیمان عمر/عهود عمریه و مباحث دیگر می‌پردازد.

نویسنده در انتهای کتاب توضیح می‌دهد که با جستجو در اینترنت می‌بینیم که جریان پایداری از دوره‌ها و منابع و غیره وجود دارد که با به کار گرفتن یک سری آیات و احادیث و تکرار آنها در صدد اثبات این ادعا است که "قرآن به دنبال انتقاد کردن از یهودیان و اثبات عدم حقانیت آنان است". در این میان در جهان اسلام صداهای آرام‌تر دارند تلاش می‌کنند که خود را به گوش برسانند اما باید اعتراف کرد که هنوز تفوق چندانی نیافته‌اند.


🔻دانلود PDF فهرست، مقدمه کتاب

#انعکاس_کتاب
@inekas

🗓

🔴 تأملاتی در ابواب مکارم اخلاق بحار الانوار
استاد حجت الاسلام و المسلمین حسن طارمی

🔸به مناسبت سالروز وفات علامه مجلسی رحمه الله، امشب از ساعت ۲۱ تا ۲۳ این نشست علمی تخصصی به صورت مجازی برگزار می‌شود.

🔸برای شرکت در این نشست می‌توانید در این لینک وارد شوید.

#رویداد_علمی

@AlBasatin

🔷 توضیح "اتحاد افق" در بحث هلال اول ماه از رساله جامع آقای سیستانی:

🔹 هم افق بودن یا نبودن دو منطقه نسبت به یکدیگر، در بسیاری از موارد، امری ثابت نیست؛ بلکه در ماه‌های مختلف، ممکن است متفاوت ‌باشد.

🔻 توضیح بیشتر آنکه برای رؤیت هلال در شب اوّل ماه، اموری مؤثّر است؛ از جمله: زمان غروب خورشید و ماه و مقدار اختلاف زمان غروب آن دو (مدت مکث ماه پس از غروب) و نیز مختصّات خورشید و ماه و جدایی زاویه‌ای ماه و خورشید که از اختلاف ارتفاع ماه و خورشید و نیز اختلاف سمت آن دو نشأت می‌گیرد و همین‌طور مقدار بخش روشن هلال و ضخامت بخش میانی آن و... [به عنوان مثال، جزئیات دقیق هلال ماه شوال امسال را از اینجا بررسی کنید.]
🔸 اگر ماه در افق شهری (مثلاً شهر «الف») دیده شود، چنانچه در شهری دیگر (شهر «ب») شرایط رؤیت‌پذیری ماه (مانند اختلاف ارتفاع ماه و خورشید، مقدار بخش روشن ماه و... که از طریق محاسبات دقیق نجومی به دست می‌آید)، مانند شهر «الف» یا بهتر از آن باشد، طبیعةً باید هلال در آن شهر (شهر «ب») نیز دیده شود و اگر دیده نشود، علّت عدم رؤیت، حتماً وجود موانع عارضی مانند ابر یا گرد و غبار بوده است.
🔹 در این موارد است که رؤیت ماه در شهری (مانند شهر «الف» در مثال بالا)، اوّل ماه را برای شهر دیگر (شهر «ب») نیز ثابت می‌کند و به اصطلاح گفته می‌شود رؤیت ماه در شهر «الف»، ملازمه دارد با رؤیت در شهر «ب».
🔻 امّا باید توجّه نمود که شرایط رؤیت ماه در همۀ ماه‌های قمری – حتّی برای یک شهر به خصوص- مانند هم نیست و مثلاً ممکن است شرایط رؤیت پذیری شهر «ب» (در مثال بالا)، در ماه قمری دیگر، بدتر از شهر «الف» باشد؛ که در این صورت رؤیت ماه در شهر «ب»، اوّل ماه را برای شهر «الف» ثابت می‌کند؛ نه برعکس.
🔺 پس یک شهر، در یک ماه قمری، نسبت به شهر دیگر هم افق بوده و رؤیت ماه در آن، اوّل ماه را برای شهر دیگر ثابت می‌کند؛ امّا در ماه دیگر نسبت به همان شهر، هم افق نمی‌باشد.
🔹 البتّه موقعیّت برخی از شهرها نسبت به یکدیگر طوری است که ملازمۀ در رؤیت، همواره و از یک طرف وجود دارد و به عنوان یک قاعدۀ کلّی می توان گفت:
💢 اگر شهری که ماه دیده شده (شهر اوّل)، در شرق شهر دوّم - که مثلاً مانعی از دیده‌شدن ماه در آن بوده - قرار داشته باشد، چنانچه در خطّ عرض جغرافیایی، بیش از یک یا دو درجه اختلاف نداشته باشد، غالباً ملازمه وجود داشته و غالباً دیده شدن ماه در شهر اوّل، اوّل ماه را برای شهر دوّم نیز ثابت می‌کند؛ بنابراین ثابت شدن رؤیت ماه در «مشهد»، اوّل ماه را غالباً برای «نیشابور، سبزوار، شاهرود، دامغان، تهران، قروین، سقز، سردشت و...» ثابت می‌کند.
🔹 امّا در غیر این صورت‌، وجود ملازمه و ثابت شدن ماه، در شهر دیگر، بستگی به ویژگی‌های ماهی دارد که در شهر اول رؤیت شده، که در توضیحات به آن اشاره گردید.
🔸 به طور مثال در برخی از موارد ممکن است خصوصیّات رؤیت پذیری ماه طوری باشد که دیده شدن ماه در شهرهایی از «پاکستان یا هندوستان یا حتّی عراق و عربستان»، اوّل ماه را در «مشهد» هم ثابت ‌کند و در بسیاری از موارد هم ممکن است دیده شدن ماه حتّی در «تهران یا اصفهان» یا شهرهای نزدیک‌تر مثل «شاهرود» هم اوّل ماه را در «مشهد» ثابت ننماید، که برای اطّلاع از خصوصیّات رؤیت‌پذیری هلال، در هرماه قمری و هرشهر می‌توان از متخصّصین متدیّن کسب اطّلاع نمود.

🔻از آنچه ذکر گردید روشن شد که مرزها و تقسیمات کشوری و شهری به هیچ وجه در اتّحاد افق و عدم آن، دخیل نمی‌باشد.

https://t.iss.one/darhamesh

🔻نکات مهمّ دربارۀ رؤیت هلال ماه قمری، طبق فتاوای آیت‌‌الله‌العظمی شبیری زنجانی(مدّ ظلّه)

1️⃣ مسئلۀ رؤیت هلال و اثبات اوّل ماه قمری، از جهتی تقلیدی است و از جهتی دیگر، غیر تقلیدی. مکلّفِ غیر مجتهد، در مبانی فقهی رؤیت هلال باید تقلید کند؛ برای نمونه: آیا رؤیت با چشم مسلّح، معتبر است یا باید با چشم عادی باشد؟ آیا اوّل ماه برای نقاطی که شبِ مشترک دارند، یکسان است یا خیر؟ آیا شهادت دو عادل به دیده‌شدن هلال، معتبر است یا خیر؟
امّا اینکه هلال در فلان تاریخ، بنا بر آن مبانی دیده ‌شده یا نه، تقلیدی نیست؛ بلکه ملاک، اثباتِ رؤیت هلال طبق حجّت شرعی است. بنابراین، اگر طبق مبانی مرجع تقلید، اوّل ماه برای مکلّف ثابت شود، باید به آن عمل کند؛ هرچند اوّل ماه برای خودِ مرجع تقلید، ثابت نشده باشد.

2️⃣ دربارۀ شیوه‌های رؤیت هلال ماه، چگونگی اثبات آن، مکان رؤیت و معتبر بودن یا نبودنِ اتّحاد افقِ آن با محلّ زندگی مکلّف، فتاوای مختلفی وجود دارد. برداشت‌های گوناگون از روایات و شیوه‌های مختلفِ جمع میان روایات، سبب این تفاوت در فتاوا شده‌است. فتوا به لزوم رؤیت هلال با چشم عادی، به معنای مخالفت با علم نجوم و تجهیزات فنّی جدید نیست؛ بلکه از ادلّۀ روایی فهمیده می‌شود که دیدن هلال با چشم مسلّح، معتبر نیست و شارع مقدّس، دیدن آن با چشم عادی را معیار دانسته‌است. به هر حال، تا مقلِّد اطمینان نیافته که هلال ماه بنا بر مبانی مرجع تقلیدش قابل رؤیت بوده، نمی‌تواند به آن، ترتیب اثر دهد.

3️⃣ اطمینان به قابل رؤیت بودنِ هلال با چشم غیر مسلّح، از هر راهی به‌دست آید، کفایت می‌کند؛ امّا اتّحاد افق هم باید رعایت شود؛ یعنی مکلّف باید اطمینان یابد در فرضِ نبودِ مانع، هلال با چشم عادی در محلّ زندگی‌اش یا ارتفاعات نزدیک آن، قابل رؤیت بوده‌است. بنابراین، صِرف اعلام‌شدن رؤیت هلال از رادیو و تلویزیون -بدون توجّه به این جهات- برای اثبات اوّل ماه کافی نیست و مکلّف تا به قابلیّت رؤیت هلال با چشم عادی در محلّ زندگی خویش اطمینان نیافته، باید بنا بگذارد که ماه جدید قمری، آغاز نشده‌است؛ زیرا شرعاً لازم نیست در همۀ مناطق یک کشور، روز اوّل ماه قمری، یکسان باشد.
https://t.iss.one/ShobeiryZanjani/4127
@shobeiryzanjani

📜

🔴با تبدیل شدن به «اکثریت»، مردم بردبارتر نمی‌شوند، بلکه «زیاده‌خواه‌تر» می‌شوند.

#تمدنها_در_حال_غرق_شدن
#کتاب_پاره

@KetabPare

📚

آداب کتاب‌خواری
روایت‌هایی از زندگی با کاغذ و کلمه
✍🏻احسان رضایی

🔸احسان رضایی و قلمش برای نسل من که نوجوانی‌مان با همشهری جوان گذشته، چیزی از جنس نوستالژی است. اسم‌ خیلی از نویسندگان و آثار کلاسیک و مهم و خیلی اصطلاحات را برای بار اول در یادداشت‌های رضایی و دوستانش در گزارش‌ها و پرونده‌های ادبیات همشهری جوان خواندم و با کمک اینها جهانم به تدریج بزرگتر شد.

🔸حالا در این کتاب کوتاه ولی بسیار جذاب، رضایی یک بار دیگر دست خوانندگانش را گرفته و به دریای کتاب برده، دریایی که هیچش کرانه نیست و حال غرقه در آن را نداند خفته بر ساحل!

🔸اگر کتاب‌باز و کتاب‌خوار هستید، از این کتاب غافل نشوید، حتماً در صفحات آن خاطرات آشنای خودتان را خواهید خواند.

#معرفی_کتاب
#البساتین

@AlBasatin

🌐فقه نجف و آخرین پژوهش‌های رجالی

راوی #حوزه ، علیرضا دهقانی: «قبسات من علم الرجال» تقریری از بحث‌های رجالی آیت‌الله سیدمحمدرضا سیستانی؛ فرزند آیت‌الله‌العظمی سید علی سیستانی است که جلد اول و دومش در سال 2016 منتشر شد و جلد سوم نیز در سال 2022 انتشار یافته است. این کتاب به قلم سیدمحمد بکاء شاگرد سیدمحمدرضا سیستانی نوشته شده و همان‌گونه که نویسنده کتاب در مقدمه اشاره می‌کند، این کتاب برگرفته از مطالب رجالی استادش در ضمن درس خارج فقه حج، اتحاد آفاق و نماز مسافر بوده که آقای سیستانی آن را بازبینی کرده است.
جلد سوم قبسات در ده فصل تنظیم شده است؛ فصل اول به حجیت آرای علمای رجال اختصاص دارد که در آن ابتدا توثیقات شیخ مفید در رساله تحریم ذبائح اهل کتاب و سپس توثیقات یحیی بن ابی‌طی بررسی شده است. سیستانی از توثیقات شیخ مفید وثاقت را برداشت می‌کند و وثاقت همه راویان از باب تغلیب را بعید می‌داند؛ در نتیجه به نظر وی بنا بر مقتضای صناعت، این توثیقات حجت‌اند که در پی آن وثاقت چند تن از راویان از جمله حسین بن منذر، قاسم بن محمد جوهری، حسین بن مختار و ابراهیم بن هاشم را می‌توان اثبات کرد. او درباره توثیقات ابن ابی‌طی از سویی بدگویی‌های یاقوت حموی، ابن ابی‌جرادة و ابن شعار در حق وی را غیرقابل‌اعتماد ارزیابی کرده و آن را ناشی از تعصب مذهبی می‌داند. از سوی دیگر ابن ابی‌طی را تاریخ‌نگار توانایی توصیف می‌کند که منابع کهن زیادی در دست داشته است، ولی دست‌آخر اعتماد را با «لایبعد» گفته که نشانه اطمینان بالایی نیست.
فصل دوم به سراغ اصطلاحات رجالیان رفته و عمدتا دو اصطلاح «حدیث صحیح» و «غالی» را شرح داده است. وی کاربرد رایج لفظ «صحیح» در نظرات متقدمان را به معنای مطابقت با واقع در نظر می‌گیرد که مرادشان از صحت گاهی به لحاظ اصل صدور از معصوم با شواهد و قرائن موجب اطمینان و گاهی نیز نظر به محتوای حدیث فارغ از اعتبار سند آن بوده است. درباره «غالی» نیز هم‌نوا با محمدتقی شوشتری باور دارد که غلو در میان متقدمان، اعتقاد به ربوبیت ائمه(ع) یا کافی‌بودن ایمان به ائمه(ع) برای رستگاری است که آنان را در ترک واجبات و انجام محرمات بی‌پروا می‌ساخته است. در نتیجه اولاً سخن ابن ولید که نخستین مرتبه غلو را نفی سهو از پیامبر(ص) دانسته، به این جهت بوده که سهو نکردن از صفات مختص خداوند به شمار می‌آید و تعمیم آن به پیامبر نارواست. در ثانی رجالیان با توصیف راوی به غالی، غالی را از کسی که می‌خواهد مقامات عالی شایسته اهل بیت را اثبات کند، جدا می‌کردند.
در فصل سوم هم از این نظر دفاع می‌کند که ابن قولویه نویسنده کتاب کامل الزیارات قصد توثیق همه راویان کتاب را نداشته و کتاب ابن عقده نیز تنها افراد موثق از یاران امام صادق(ع) را دربرنگرفته است. در نتیجه سخن شیخ حر عاملی و محدث نوری مبنی بر توثیق تمام اصحاب، مخالف نظر محققان متأخر مانند شوشتری و خوئی بوده و قابل دفاع نیست.
در فصل چهارم نیز درباره ابوالجارود به این نتیجه می‌رسد که تضعیف وی بر توثیقش ترجیح دارد. همچنین در باب عمر بن حنظلة به نظر وی روایت ابن ابی‌عمیر و صفوان از وی ناتمام است و تنها راه توثیق را حدیثی معتبر از یزید بن خلیفة در وثاقت ابن حنظلة می‌داند.
در فصل ششم به وضعیت اعتبار و عدم اعتبار هشت کتاب می‌پردازد. درباره تفسیر علی بن ابراهیم بر همان نظر سابق باقی مانده و آن را نوشته شخص دیگری می‌داند. سپس نظر برخی پژوهشگران از جمله نوشته آیت‌الله سیدمحمدجواد شبیری در مدخل تفسیر علی بن ابراهیم و مژگان سرشار در مقاله مؤلف تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم را نقد می‌کند که به نظرشان این کتاب به احتمال قوی نوشته علی بن حاتم قزوینی است. همچنین درباره رساله علل فضل بن شاذان نظر پدرش آیت‌الله‌العظمی سیستانی را ترجیح می‌دهد که این رساله در واقع استنباط‌های شخصی فضل بوده است و نمی‌تواند روایاتی از امام رضا(ع) باشد.
یکی از موارد جالب‌توجه در فصل هفتم نیز بررسی کوتاه سند زیارت اربعین در کتاب تهذیب و مصباح المتهجد است که به‌رغم تضعیف سعدان بن مسلم و محمد بن علی بن معمر و برخی دیگر، به این دلیل که آنان از مشایخ اجازه کتب حدیثی بوده و از طرفی حسن بن علی بن فضال کتاب‌های مشهوری داشته که یکی از آنان کتاب الزیارة است و استخراج نقل صفوان جمّال از این کتاب توسط شیخ طوسی بعید به نظر نمی‌رسد، در نتیجه این افراد به سند آسیب نمی‎رسانند و این روایت در نهایت معتبر تلقی می‌شود که می‌توان با آن، استحباب زیارت اربعین را اثبات کرد.
@rawinews