نکتههایی از دستور خطّ فارسی
پسوند «-آسا»، «-آگین» و...
پسوندهای «-آسا»، «-آگین»، «-باره»، «-جات»، «-فام» و «-وش» همواره با نیمفاصله/ بیفاصله (بسته به نوع حروف) از واژۀ پیشاز خود نوشته میشوند:
آتشفام، بدلیجات، برقآسا، ترشیجات، تلخوش، خشمآگین، رعدآسا، زهرآگین، سبزفام، سرخفام، شرمآگین، شکمباره، غلامباره، غولآسا، لولیوش، نوشتهجات
@theapll
پسوند «-آسا»، «-آگین» و...
پسوندهای «-آسا»، «-آگین»، «-باره»، «-جات»، «-فام» و «-وش» همواره با نیمفاصله/ بیفاصله (بسته به نوع حروف) از واژۀ پیشاز خود نوشته میشوند:
آتشفام، بدلیجات، برقآسا، ترشیجات، تلخوش، خشمآگین، رعدآسا، زهرآگین، سبزفام، سرخفام، شرمآگین، شکمباره، غلامباره، غولآسا، لولیوش، نوشتهجات
@theapll
بیست و سوم دی، سالگرد درگذشت سید جعفر شهیدی (۱۲۹۷-۱۳۸۶)
آنچه مسلم است اینکه طبیعت زبان و فارسیزبانان، با گذشت روزگار واژههای عاریتی را غربال کردند و آنها را که با روح زبان و ذوق ایرانی سازگار نبود، به دور ریختند. آنها را که به کار میآمد نگاه داشتند و بر آن مُهر فارسی زدند. کلمهای که در طول هزار سال بر زبان شهید بلخی، رودکی، فردوسی، نظامی، انوری، سعدی، حافظ و تا شاعران و نویسندگان عصر ما بهکار رفته است فارسی و ملیت این کشور را دارد... بودن این واژهها در زبان ما، به فارسی بودن آن زیانی نمیرساند، بلکه سرمایهای برای آن به شمار میرود.
برگرفته از: «قابلیت زبان فارسی»، سید جعفر شهیدی، ای زبان پارسی، به کوشش میلاد عظیمی، ج ۱، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۳۹۰، ص ۱۵۸-۱۶۴.
@theapll
آنچه مسلم است اینکه طبیعت زبان و فارسیزبانان، با گذشت روزگار واژههای عاریتی را غربال کردند و آنها را که با روح زبان و ذوق ایرانی سازگار نبود، به دور ریختند. آنها را که به کار میآمد نگاه داشتند و بر آن مُهر فارسی زدند. کلمهای که در طول هزار سال بر زبان شهید بلخی، رودکی، فردوسی، نظامی، انوری، سعدی، حافظ و تا شاعران و نویسندگان عصر ما بهکار رفته است فارسی و ملیت این کشور را دارد... بودن این واژهها در زبان ما، به فارسی بودن آن زیانی نمیرساند، بلکه سرمایهای برای آن به شمار میرود.
برگرفته از: «قابلیت زبان فارسی»، سید جعفر شهیدی، ای زبان پارسی، به کوشش میلاد عظیمی، ج ۱، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۳۹۰، ص ۱۵۸-۱۶۴.
@theapll
تازههای نشر فرهنگستان:
صحبت آن مونس جان (گفتوگوهایی با دکتر فتحالله مجتبائی)
🔸 صحبت آن مونس جان گزیدهای از گفتوگوهای استاد فتحالله مجتبائی با نشریههای تخصصی و همگانی کشور است. این مصاحبهها در بازۀ زمانی حدود سی سال (۱۳۷۱ تا ۱۴۰۲) صورت گرفتهاند و موضوعات متنوعی را در حوزۀ فرهنگ و ادبیات در بر میگیرند، در این مجموعه، بیست و یک گفتوگو گردآوری شده است که میتوان آنها را در سه بخش تقسیم کرد: زندگینامه؛ دینپژوهی؛ ادبیات و فرهنگ.
🔸 کتاب صحبت آن مونس جان، بهکوشش محمدرضا عدلی و با همکاری شیرین عاصمی در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.
🔸 علاقهمندان میتوانند برای خرید این کتاب با کتابفروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐https://apll.ir/?p=17561
صحبت آن مونس جان (گفتوگوهایی با دکتر فتحالله مجتبائی)
🔸 صحبت آن مونس جان گزیدهای از گفتوگوهای استاد فتحالله مجتبائی با نشریههای تخصصی و همگانی کشور است. این مصاحبهها در بازۀ زمانی حدود سی سال (۱۳۷۱ تا ۱۴۰۲) صورت گرفتهاند و موضوعات متنوعی را در حوزۀ فرهنگ و ادبیات در بر میگیرند، در این مجموعه، بیست و یک گفتوگو گردآوری شده است که میتوان آنها را در سه بخش تقسیم کرد: زندگینامه؛ دینپژوهی؛ ادبیات و فرهنگ.
🔸 کتاب صحبت آن مونس جان، بهکوشش محمدرضا عدلی و با همکاری شیرین عاصمی در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.
🔸 علاقهمندان میتوانند برای خرید این کتاب با کتابفروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐https://apll.ir/?p=17561
ایرانبوم (۹)
پدر
🔸 زبانها و گویشهای ایرانی در پهنۀ گستردهای، از دامنههای کوههای قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از درههای رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانههای جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکندهاند. سخنگویانِ زبانها و گویشهای ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبهقارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سینکیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی میکنند. این سرزمینها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایرانزمین بودهاند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبانها و گویشهای ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایرانبوم» گوشههایی از این پیوندها را نشان میدهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظهای گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژهها بهره بردهایم.
#ايران_بوم
@theapll
پدر
🔸 زبانها و گویشهای ایرانی در پهنۀ گستردهای، از دامنههای کوههای قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از درههای رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانههای جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکندهاند. سخنگویانِ زبانها و گویشهای ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبهقارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سینکیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی میکنند. این سرزمینها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایرانزمین بودهاند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبانها و گویشهای ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایرانبوم» گوشههایی از این پیوندها را نشان میدهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظهای گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژهها بهره بردهایم.
#ايران_بوم
@theapll
آیین بزرگداشت خاقانی شروانی برگزار میشود
آیین بزرگداشت خاقانی شروانی، دوشنبه یکم بهمنماه، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار میشود.
در این برنامه، غلامعلی حداد عادل، علیاشرف صادقی، محمود عابدی، محمدسرور مولایی، امید طبیبزاده و محمدرضا ترکی سخنرانی خواهند کرد.
گفتنی است به پیشنهاد فرهنگستان زبان و ادب فارسی، یکم بهمنماه هر سال بهعنوان «روز بزرگداشت خاقانی شروانی» به تصویب شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و به تقویم رسمی کشور شد.
آیین بزرگداشت خاقانی شروانی ساعت ۱۰ دوشنبه یکم بهمنماه در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار میشود و شرکت علاقهمندان در آن آزاد است.
@theapll
آیین بزرگداشت خاقانی شروانی، دوشنبه یکم بهمنماه، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار میشود.
در این برنامه، غلامعلی حداد عادل، علیاشرف صادقی، محمود عابدی، محمدسرور مولایی، امید طبیبزاده و محمدرضا ترکی سخنرانی خواهند کرد.
گفتنی است به پیشنهاد فرهنگستان زبان و ادب فارسی، یکم بهمنماه هر سال بهعنوان «روز بزرگداشت خاقانی شروانی» به تصویب شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و به تقویم رسمی کشور شد.
آیین بزرگداشت خاقانی شروانی ساعت ۱۰ دوشنبه یکم بهمنماه در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار میشود و شرکت علاقهمندان در آن آزاد است.
@theapll
شورای واژهگزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نوواژۀ «فرسته» را در معنای هرگونه محتوایی (متن، عکس، ویدئو) که در فضای مجازی و پیامرسانهای اجتماعی همرسانی میشود، تصویب کرده است.
فرهنگستان، واژهٔ «پست» را در معنای آشنای آن (ادارهٔ پست) پذیرفته و برای آن برابری تصویب نکرده است.
روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
فرهنگستان، واژهٔ «پست» را در معنای آشنای آن (ادارهٔ پست) پذیرفته و برای آن برابری تصویب نکرده است.
روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
میهمانان تازیگوی فرهنگستان ایران
معرفی چهار عضو خارجی فرهنگستان اول
یادداشتی از سید محمدحسین میرفخرائی
دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهشکدۀ واژهگزینی و اصطلاحشناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔸نخستین فرهنگستان ایران در اردیبهشت سال ۱۳۱۴ خورشیدی بنیانگذاری شد. یکی از ویژگیهای این فرهنگستان عضویت وابستۀ چهار شخصیت علمی عرب در آن است. این رخداد بهویژه ازآنرو اهمیت دارد که در فرهنگستانهای بعدی تکرار نشده است. تنها، بهتازگی عیسی علی العاکوب، ادیب، شاعر و ایرانشناس سوری، به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شده است.
این چهار شخصیت که همگی ملیتی مصری داشتهاند، بهترتیب سال تولد، از این قرارند: محمد توفیق رفعت پاشا، علی جارم بیک، منصور بیک فهمی، و محمد حسین هیکل پاشا.
🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17578
معرفی چهار عضو خارجی فرهنگستان اول
یادداشتی از سید محمدحسین میرفخرائی
دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهشکدۀ واژهگزینی و اصطلاحشناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔸نخستین فرهنگستان ایران در اردیبهشت سال ۱۳۱۴ خورشیدی بنیانگذاری شد. یکی از ویژگیهای این فرهنگستان عضویت وابستۀ چهار شخصیت علمی عرب در آن است. این رخداد بهویژه ازآنرو اهمیت دارد که در فرهنگستانهای بعدی تکرار نشده است. تنها، بهتازگی عیسی علی العاکوب، ادیب، شاعر و ایرانشناس سوری، به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شده است.
این چهار شخصیت که همگی ملیتی مصری داشتهاند، بهترتیب سال تولد، از این قرارند: محمد توفیق رفعت پاشا، علی جارم بیک، منصور بیک فهمی، و محمد حسین هیکل پاشا.
🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17578
بیستوهشتم دیماه، زادروز میرجلالالدین کزّازی (۱۳۲۷)
شاهنامه، بیهیچ گزافه و گمان، بیهیچ چون و چند، نامۀ ورجاوند و بیمانند فرهنگ ایران است. پلی است، سُتوار و ستبر و سترگ، برآورده بر مَغاکهای زمان و رشتۀ پیوندی است ناگسستنی که پیشینیان را با پسینیان پیوسته و همبسته میدارد. از آن است که این نامۀ نامور را شیرازه و شالودۀ تاریخ و فرهنگ ایران میتوانیم دانست؛ تاریخ و فرهنگی گَشَنبیخ و گرانسنگ، برینپایه و فزونمایه که بستر و بهانۀ ناز و نازش هر ایرانی است. راستی را، اگر شاهنامه نمیبود، ما آنچه هستیم نمیتوانستیم بود و همانند تیرهها و تبارهای دیگر، در سایههای دامنگسترِ تاریخ و گردهایِ گیتینوردِ گسستهنشانی و شکستهنامی گم میشدیم و از یادها میرفتیم بر بادها.
برگرفته از: نامۀ باستان (ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی)، دکتر میرجلالالدین کزّازی، انتشارات سمت، ۱۳۸۵، ص ۴.
#شاهنامه
@theapll
شاهنامه، بیهیچ گزافه و گمان، بیهیچ چون و چند، نامۀ ورجاوند و بیمانند فرهنگ ایران است. پلی است، سُتوار و ستبر و سترگ، برآورده بر مَغاکهای زمان و رشتۀ پیوندی است ناگسستنی که پیشینیان را با پسینیان پیوسته و همبسته میدارد. از آن است که این نامۀ نامور را شیرازه و شالودۀ تاریخ و فرهنگ ایران میتوانیم دانست؛ تاریخ و فرهنگی گَشَنبیخ و گرانسنگ، برینپایه و فزونمایه که بستر و بهانۀ ناز و نازش هر ایرانی است. راستی را، اگر شاهنامه نمیبود، ما آنچه هستیم نمیتوانستیم بود و همانند تیرهها و تبارهای دیگر، در سایههای دامنگسترِ تاریخ و گردهایِ گیتینوردِ گسستهنشانی و شکستهنامی گم میشدیم و از یادها میرفتیم بر بادها.
برگرفته از: نامۀ باستان (ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی)، دکتر میرجلالالدین کزّازی، انتشارات سمت، ۱۳۸۵، ص ۴.
#شاهنامه
@theapll
دربارۀ واژههای مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی
پرسشی که این روزها بارها طرح میشود، این است که آیا فرهنگستان در امر واژهگزینی در برابر واژههای بیگانه از دیدگاهها و پیشنهادهای مردم بهره میبرد و آیا مردم میتوانند در این فرایند به فرهنگستان یاری رسانند؟ دراینصورت، از چه راههایی میتوانند دیدگاهها و پیشنهادهای خود را اعلام کنند؟
@theapll
پرسشی که این روزها بارها طرح میشود، این است که آیا فرهنگستان در امر واژهگزینی در برابر واژههای بیگانه از دیدگاهها و پیشنهادهای مردم بهره میبرد و آیا مردم میتوانند در این فرایند به فرهنگستان یاری رسانند؟ دراینصورت، از چه راههایی میتوانند دیدگاهها و پیشنهادهای خود را اعلام کنند؟
@theapll
روشنا (۸)
حکایتنویس مباش، چنان باش که از تو حکایت کنند.
اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، محمد بن منور، با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، آگاه، ۱۳۶۶، ص ۱۸۷.
@theapll
حکایتنویس مباش، چنان باش که از تو حکایت کنند.
اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، محمد بن منور، با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، آگاه، ۱۳۶۶، ص ۱۸۷.
@theapll
پیشنهاد شما چیست؟
بیو (bio) در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، کوتاهشده بیوگرافی (biography) است و در معنای «توصیفی کوتاه شامل اطلاعاتی از کاربر که در زیر عکس حساب کاربری خود مینویسد» بهکار میرود.
شما کدام گزینه را در برابر بیو مناسب میدانید؟
بیو (bio) در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، کوتاهشده بیوگرافی (biography) است و در معنای «توصیفی کوتاه شامل اطلاعاتی از کاربر که در زیر عکس حساب کاربری خود مینویسد» بهکار میرود.
شما کدام گزینه را در برابر بیو مناسب میدانید؟
Final Results
40%
پیرامَن (پیرا کوتاهشدۀ پیرامون بهمعنی «دربارهٔ» و در ترکیب با ضمیر من؛ مجموعاً بهمعنی دربارهٔ من)
10%
زیستنامه (بهمعنی زندگینامه؛ اما برای تمایز از کاربرد معمول زندگینامه، در برابر بیو ساخته شده.)
23%
زینامه، زی (زینامه بهمعنی زندگینامه و زی صورت اختصاری آن است.)
27%
هیچکدام (پیشنهادتان را به شناسۀ PR_APLL بفرستید.)
فرهنگستان زبان و ادب فارسی pinned «پیشنهاد شما چیست؟
بیو (bio) در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، کوتاهشده بیوگرافی (biography) است و در معنای «توصیفی کوتاه شامل اطلاعاتی از کاربر که در زیر عکس حساب کاربری خود مینویسد» بهکار میرود.
شما کدام گزینه را در برابر بیو مناسب میدانید؟»
بیو (bio) در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، کوتاهشده بیوگرافی (biography) است و در معنای «توصیفی کوتاه شامل اطلاعاتی از کاربر که در زیر عکس حساب کاربری خود مینویسد» بهکار میرود.
شما کدام گزینه را در برابر بیو مناسب میدانید؟»