ارنست ترولچ(۱۹۲۳-۱۸۶۵) در زمان خودش یکی از بهترین متخصصان تاریخ و جامعه‌شناسی دین مسیحی به حساب می‌آمد. این استاد الهیات، همسو با مسیر فکری ماکس وبر، به دو راهی‌ای می‌اندیشید که مسیحی مؤمن در برابر آن قرار دارد: توقعات اصول دین(پاکی، پرهیزکاری، فداکاری و ...) در دنیای خاکی ناپاکی که مجبور است در آن زندگی کند. ترولچ، برای حل مشکل، توضیح می‌دهد که مسیحیت سه نوع نهاد اختراع کرده است (رازباوری، فرقه و اجتماع دینی) که مراحل «عادی‌سازی» کاریزما را شکل می‌دهند (وبر).
رازباوری (عرفان) پاسخی است به ضرورت پاکی که باعث گسیختگی عمیقی از دنیای انسان‌ها می‌گردد. رازورزی رابطه‌ای بی‌واسطه میان مؤمن و خدا در چارچوب گروهی بی‌قید و بند و غیررسمی ایجاد می‌کند. فرقه، الگوی دوم، اجتماع کوچک مساوات‌طلبی است که اعضایش داوطلبانه به آن ملحق می‌شوند. فرقه، با برگزیدن راه کمال‌یابی درونی، هم‌چنین به هر مصالحه‌ای با دنیا پشت می‌کند. نهاد سوم، کلیسا(اجتماع مؤمنان مسیحی)، سازمانی اصولاً محافظه‌کار است که هدفش حاکمیت بر توده مردم است. کلیسا نهادی سلسله‌مراتبی است که رسالتش پاسخگویی به تناقض میان احکام دینی و فعالیت مادی مؤمنان است. کلیسا، با قول رحمت و رستگاری [در دنیای آخرت] به آنان، «بره‌هایش» (ouailles) را از آلودگی‌های دنیا پاک می‌کند. بدین ترتیب، کلیسا هم نفوذ واقعی‌اش را بر تعداد زیادی از انسان‌ها و هم شیوه‌اش را در مصالحهٔ انسان‌ها با دنیا تأیید می‌کند.
📚 تاریخ اندیشه‌های جامعه‌شناسی(جلد اول)، میشل لالمان، ترجمه عبدالحسین نیک‌گهر، نشر هرمس.



🖋تلگرام: @ram_ut
📌اينستاگرام: @utram99

Ernst Troeltsch(1865-1923)

معرفی فیلم📽
تریلر فیلم پیانیست The pianist

یهودیان در طول تاریخشان شاید از هر قوم دیگری فراز و نشیب بیشتری داشته‌اند. بسیاری مواقع مورد اذیت و آزارهای شدید واقع قرار گرفته‌اند و کمتر رنگ آرامش را به چشمان خود دیده‌اند. اما آن‌ها هیچ‌گاه نه تنها از بین نرفتند، بلکه از دین کهن خود هم دست نکشیده‌اند. چیز دیگری که نظر را جلب می‌کند آن است که بسیاری از آن‌ها هیچ گاه جزو فقیران نیستند و با وجود تمام آزار و اذیت‌ها باز هم در اقتصاد سرآمدند و امروز هم قله‌های اقتصاد را درنوردیده‌اند و بسیاری از رسانه‌ها را در اختیار دارند. براستی چند قوم و نژاد هستند که این گونه باشند؟ یهودی‌ستیزی چرا اینقدر طرفدار دارد؟ چرا این قوم این همه منفور است؟ ریشه این نفرت کجاست؟ یقیناً یکی از بزرگترین تراژدی‌های تاریخ که یهودی‌ها بارها به آن اشاره می‌کنند، هولوکاست است. به نقل معمول یعنی کشتار شش میلیون یهودی!
«پیانیست» فیلم مشهور ساخته رومن پولانسکی، کارگردان یهودی لهستانی که خود مادرش را در جنگ دوم از دست داد، است. فیلمی نزدیک به سه ساعت که از روی کتاب خاطرات یک موسیقی‌دان یهودی لهستانی نجات یافته از چنگال بی‌رحم هیتلر به تصویر درآمده است.



🖋تلگرام: @ram_ut
📌اينستاگرام: @utram99

🔻مقاله فطری بودن قربانی و راز انحرافات آن در ادیان ابتدایی

🔻نوشته احمد آقایی میبدی

آیین قربانی در ادیان مختلف، دارای شباهت هایی است که از آن جمله، یاد خدا و تقرب به او در انجام قربانی هاست؛ چنانکه در مواردی نیز با یکدیگر اختلاف دارند؛ مانند جایگاه قربانی در شریعت و آداب آن. برای تبیین بهتر، شایسته است منشا قربانی را در طول تاریخ ردیابی کنیم و ببینیم در ادیان گذشته، قربانی به چه نحو بوده است؟ آیا دست تحریف، گریباگیر این آیین مقدس نیز شده است؟ این نوشتار به دنبال پیدایش و پیشینه قربانی، اهداف و انگیزه های تقدیم قربانی و انحرافات پدید آمده در آن است.

#معرفی_مقاله
#ادیان_ابتدایی
🖋تلگرام: @ram_ut
📌اينستاگرام: @utram99

#معرفی_کتاب
نام کتاب: نشانه شناسی کهن الگو
نویسنده: دکتر صدرالدین طاهری
انتشارات:شورآفرین

از متن کتاب:
اگر تاریخ هنر جهان را بتوان به سان فرشی پرنقش و نگار بافت، ترنج رازآمیزش را باید هنر گرانسنگ و پیشینه دار ایران دانست. هنر کهنسال ایران سرشار از نقش مایه هایی است که از گیاهان و جانوران واقعی یا برساخته و خیالی گرفته شده اند و هرکدام ریشه ای باستانی و مفهومی اساطیری را به درازی تاریخ تا امروز حفظ کرده اند.
میان داری ایران در گلوگاه پیوند فرهنگ های بزرگ برآمده از میان رودان، مصر، آناتولی، لوانت، هند و یونان سبب شده انگاره های هنری ایرانیان جهان شمول تر و رازگونه تر گردند.


تعداد صفحه ۳۴۳

🖋تلگرام: @ram_ut
📌اينستاگرام: @utram99

#محمد_شبستری
#درس_گفتار

محمد مجتهد شبستری از نخستین اشخاصی است که پای تحلیل‌های تفسیری را به ادبیات دینی ایران باز کرد و دیدگاه‌ها و آثار وی در این زمینه بحث‌های زیادی را برانگیخته‌است. مجتهد شبستری مدیر مرکز اسلامی هامبورگ از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۷، و نیز نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی بود، و درجه استاد تمام (پروفسور) دانشکده الهیات دانشگاه تهران در رشته‌های کلام تطبیقی، تاریخ ادیان و تاریخ عرفان را داراست.
اقامت در اروپا برای وی فرصتی پیش آورد تا با تسلط بر زبان آلمانی در فرهنگ و تمدن غرب به ویژه فلسفه جدید الهیات مسیحی از نزدیک مطالعات و تحقیقاتی به عمل آورد. او در این مدت برای شرکت در سمینارها و کنفرانس‌های بین‌المللی فلسفی و الهیاتی و سخنرانی در آن‌ها بارها به کشورهای مختلف اروپایی، عربی و آمریکا سفر کرد و با شخصیت‌های برجسته مسیحی، یهودی، بودایی و مسلمان در نقاط مختلف جهان به گفتگو نشست و با آنان دربارهٔ چالش‌های علم و فلسفه جدید با الهیات ادیان بزرگ جهان تبادل نظر کرد و فراوان از آنان آموخت. در حوالی سال ۱۳۵۸ وزارت علوم از وی دعوت کرد عضویت هیئت علمی دانشگاه تهران را بپذیرد. وی با استقبال از این دعوت در دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی مشغول تدریس شد و سپس به گروه ادیان و عرفان همان دانشکده انتقال یافت. در سال‌های بعد وی به رتبه دانشیاری و سپس رتبه «استاد تمام» ارتقاء یافت. او در دانشکده الهیات، سال‌های متمادی در رشته‌های کلام تطبیقی، تاریخ ادیان تطبیقی و عرفان تطبیقی (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودیسم و هندوئیسم) در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرد.
در سال ۱۳۸۵ که موج بازنشسته کردن استادان دگراندیش دانشگاههای ایران راه افتاد با اینکه ۱۹ سال بیشتر از خدمت رسمی مجتهد شبستری در دانشگاه تهران سپری نشده بود و او تنها استاد تمام گروه ادیان وعرفان دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران بود و گروه آموزشی نیاز مبرم به حضور او را اعلام کرده بود وی را مشمول بازنشستگی اجباری سنی کردند. پس از بازنشستگی، دو دانشگاه‌ از آلمان و اتریش جهت تدریس از وی دعوت به عمل آوردند ولی او به علت وضعیت نامساعد مزاجی آن دعوت‌ها را نپذیرفت.
مجتهد شبستری از آغاز تأسیس دائره‌المعارف بزرگ اسلامی عضو شورای علمی این دائره المعارف بوده و مقالات متعددی از وی در این دائره‌المعارف به چاپ رسیده است.

📌 از امروز سعی می‌شود هفته ای ۳ جلسه درس‌گفتارهای پروفسور محمد مجتهد شبستری در کانال انجمن علمی ادیان گذاشته شود تا دانشجویان و محققین گرامی بهتر و بیشتر با دانش تفسیر آشنا شوند. در این درس‌گفتار ۴۹ جلسه‌ای ابتدا با تاریخ تفسیر آشنا شده و سپس در عهد جدید با نظریات تفسیری از جمله آراء شلایرماخر، دیلتای، هایدگر، گادامر و هیرش آشنا می‌شوید. در پایان نیز انواع هدف‌های تفسیری شرح داده می‌شود.

پرفسور محمد مجتهد شبستری

📌دانش تفسیر بسیار بسیار بسیار برای دانشجویان و محققین حوزه ادیان و عرفان حائز اهمیت است. چه آنکه متون دینی و عرفانی در اکثر مواقع در چشم انسان امروز نامفهوم می‌نمایند.
محمد حسین طباطبایی در تفسیر المیزان خود با قاطعیت به تمام مخاطبان می‌گوید که سخن خدا را همه می‌توانند بفهمند و تفسیر چیزی نیست که انحصاری باشد؛ زیرا به عوامل بسیاری بستگی دارد. چیزهایی که به ذهن هر فرد خطور می‌کند با دیگری تفاوتی دارد از زمین تا آسمان. اگر این‌گونه نبود که این‌همه تفاسیر متفاوت از یک کتاب در نمی‌آمد. چگونه می‌توان به حقیقت نزدیک‌تر شد؟ چگونه می‌توان از پیش‌فرض‌هایی که از کودکی ما را در بند کرده‌اند، رها شد؟ آیا زمان آن نرسیده که پیش‌فرض‌ها را تا آنجا که ممکن است به خودآگاهی بیاوریم، کمی تاریخ بخوانیم، همه سخنان را بشنویم و سپس با عقل و منطق خود، نه از سر هوس یا لجبازی، نتیجه بگیریم؟ آیا دانش تفسیر تنها در اختیار برخی انسان‌هاست و ما تنها حق داریم سخنان ایشان را بپذیریم؟ آیا زندگی متفاوت هرکس، فهم او را از جهان تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؟ یقیناً یک درس بزرگ تاریخ این است که انسان بسیاری اوقات غلط فهمیده، اشتباه تفسیر کرده و بعد تاوان اشتباهش را پس داده.
متون مقدس و متون کلاسیک جهان بی‌شک با زبانی واضح و تمام شفاف به سراغ ما نمی‌آیند، چه آنکه اگر این‌گونه بود دیگر هر کس یک فهم متفاوت از آن‌ها پیدا نمی‌کرد. پس دانش تفسیر از ضروریات است نه تنها برای روحانیون، بلکه برای کسانی که می‌خواهند بفهمند دین چیست و چرا از دوران باستان این همه انسان‌ را تحت تأثیر خود قرار داده است. این سوال نیز بسیار مهم است که آیا شما می‌خواهید متن مقدس را بفهمید؟ یا می‌خواهید آنچه را که به شما از متن مقدس گفته‌اند، تنها تأیید کنید؟

درس‌گفتار هرمنویتیک جدید چیست؟ محمد مجتهد شبستری (ارائه شده در حسینیه ارشاد در سال‌های ۹۳-۹۴)

جلسه اول

واژه «هرمنویتیک» عموماً به معنای تئوری‌های فهمیدن می‌باشد و با فلسفهٔ زبان و معناشناسی کاملاً تفاوت دارد. در فلسفه زبان، زبان را یک نشانه می‌دانند در حالی‌که هرمنویتیکرهایی همچون هایدگر و گادامر زبان را فراتر از تنها یک نشانه می‌بینند؛ ایشان انسانیت انسان را با زبانش می‌شناسند.
از تفاوت‌های دیگر فلسفه زبان و هرمنویتیک این است که فلسفه زبان موضوع اصلی‌اش خود زبان است، حال آنکه هرمنویتیک در مورد «فهم» سخن می‌گوید و برای دانستن اینکه فهمْ چیست، از زبان نیز بهره می‌گیرد. تفاوت‌های ریز بسیاری دیگر نیز میان فلسفه زبان و هرمنویتیک وجود دارد.
اما تفاوت هرمنویتیک جدید با معناشناسی(semantic) در اینست که معنی شناسی به دلالت‌ها(مانند دلالت مصداقی، دلالت مفهومی، ...) کار دارد. هرمنویتیک نیز در ابتدا همان معناشناسی بوده اما از شلایرماخر به بعد، مسیرش به طور کامل جدا می‌شود.
همانطور که گفته شد، هسته اصلی بحث‌های هرمنویتیک «فهمیدن»(به آلمانی verstehen) است. برای فهمیدن هرمنویتیک جدید نیز باید از تاریخ تحولات اروپا شروع کنیم. آنجا که بعد از رنسانس و بعد از مطالعه تفاسیر متفاوت از اناجیل اندیشمندان به این پرسش اساسی می‌رسند که اصلاً فهم چیست و فهمیدن چگونه اتفاق می‌افتد که پس از آن «تفسیر» روی می‌دهد؟ یعنی به گونه‌ای به دنبال مکانیزم فهمیدن بودند. پیش از این نیز از فهمیدن سخن به میان می‌آمد اما متون را تنها طبق قواعد دستوری زبان(normative) می‌فهمیدند. در هرمنویتیک جدید علاوه بر قواعد دستور زبان، بحث‌های فلسفی نیز به میان می‌آیند. به طوری که پس از شلایرماخر هرمنویتیک جدید می‌شود «هرمنویتیک فلسفی» که تمام متون را انسانی می‌داند. دعوای مذهبیون با هرمنویتیکر‌ها نیز از همین نقطه آغاز می‌شود که ایشان حتی متون دینی و متون مقدس را مجموعه‌ای از تفکرات یک یا چند انسان می‌دانند، نه متنی فرستاده شده از سوی خدا یا خدایان. حال آنکه این انسان(یعنی نویسنده متن مقدس که می‌خواهد پیامبر باشد یا روحانی) چه دیده و چه تجربیاتی داشته بحث دیگری است، اما اینکه متن مقدس توسط او به نگارش درآمده و زاییده تفکرات اوست، در نزد هرمنویتیکر‌های جدید(خواه گادامر باشد یا هیرش) مسلم است. بحث دیگر برخی مذهبیون با هرمنویتیکر‌ها اینست که اینان می‌گویند تمام متون به نگارش درآمده توسط انسان برای انسان‌های دیگر قابل فهم است؛ اما متون کلاسیکی که تأسیس کننده هویت ملت‌ها است، نه اینکه قابل فهم نباشند، بلکه نمی‌توان به‌سادگی آنان را فهمید و از آن‌ها گذشت؛ باید برای فهم‌شان اعمالی انجام داد که در جلسات آینده گفته خواهد شد و باید به این نکته نیز توجه داشت که فهم هیچ انسان و متونی که توسط انسان‌ها مکتوب شده است، کامل اتفاق نمی‌افتد و انسان نمی‌تواند هرگز تمام حقیقت انسان‌ها و متونشان یا گفته‌هایشان را متوجه شود. برخی مذهبیون برخلاف هرمنویتیکرها معتقدند که متون مقدس را تنها معدودی می‌فهمند و از فهم غیر خارج است.
به عنوان نکته آخر این جلسه، واژه «هرمنویتیک» از کتاب جان هاوزر متداول شد تا به فردریش شلایرماخر رسید و این الهی‌دان آلمانی که تحت تأثیر کانت بود، «هرمنویتیک جدید» را تأسیس کرد.


#درس_گفتار
#جلسه_اول
#هرمنویتیک
#محمد_شبستری


🖋تلگرام: @ram_ut 
📌اينستاگرام: @utram99

فایل صوتی جلسه اول هرمنویتیک



🖋تلگرام: @ram_ut
📌اينستاگرام: @utram99

فایل pdf جلسه اول هرمنویتیک
درس گفتار پرفسور شبستری



🖋تلگرام: @ram_ut 
📌اينستاگرام: @utram99

#معرفی_کتاب
#دین_و_تاریخ
بخش دوم

در بادی امر به نظر نمی‌رسد که دین با اخلاق رابطه‌ای داشته باشد، ظاهراً (زیرا حدس می‌زنیم، یا از پترونیوس نقل قول می‌کنیم، که او خود سخن لوکرتیوس را بازگو کرد) «ترس بود که خدایان را آفرید» -ترس از نیروهای مخفی در زمین، رودها، اقیانوس‌ها، درختان، بادها و آسمان. پرستش و استرضای این نیروها با دادن هدایا و قربانی، یا سحر و افسون و دعا دین را بوجود آورد. تنها زمانی که خادمان دین این ترس‌ها و نیایش‌ها را به حمایت از قانون و اخلاق به کار انداختند، دین به صورت نیروی حیاتی دولت‌ها و نیز رقیب آن‌ها درآمد. دین به مردم گفت که دستورات اخلاقی و قوانین را خدایان وضع کرده‌اند. دین گفت که خدای تحوت به منس قوانینی را برای مصر داده، شمش خدای بابلیان قوانین حمورابی را وضع کرده، یهوه ده فرمان و احکام ۶۱۳ گانهٔ قوم یهود را بر موسی نازل ساخت، اِگِریا، فرشتهٔ چشمه‌سارها، قوانین رومی را به نوماپومپیلوس الهام بخشید. در ادعیهٔ مشرکان و شهادتنامه‌های مسیحیان اعلام شده است که فرمانروایان روی زمین برگزیدهٔ خدایان و مورد حمایت ایشانند، و به شکرانهٔ این حمایت تقریباً همواره دولت‌ها کشیش‌ها را در عایدات و اراضی خود سهیم کرده‌اند.
#درس های تاریخ
✍ویل و آریل دورانت
ترجمه محسن خادم، نشر ققنوس، ۱۳۹۸.

🖋تلگرام: @ram_ut
📌اینستاگرام: @utram99

جلسه دوم درسگفتار هرمنویتیک

تفکر هرمنویتیک جدید برخلاف هرمنویتیک سنتی سکولار است. در هرمنویتیک جدید بر خلاف هرمنویتیک سنتی به سوالاتی از قبیل اینکه فهمیدن چیست، چگونه بفهمیم و متعلق فهمیدن چیست به صورت سکولار پاسخ داده می‌شود نه با مرجعیت دینی.
واژه Verstehen(در آلمانی به معنی فهمیدن) در ابتدا در غرب یک واژه عارفانه بوده و کسانی مثل آگوستین و اکهارت آن را به کار می‌بردند. منظور از این واژه در آن زمان یک شناخت عقلانی بوده است. عقلانی نه به معنای عقلی که فیلسوفان از آن سخن می‌گویند، بلکه عقل در نزد آنان به معنای آن نور باطنی است که می‌خواهد سخن خدا را بفهمد؛ زیرا اساس مسیحیت آن است که خدا با انسان از طریق عیسی سخن گفت و وظیفه انسان فهم سخن خداوند است که از طریق عهد جدید به آن‌ها گفته شده. واژه «عقل» در قرآن نیز به همین معنی است؛ یعنی آن نور و شناخت باطنی که در میان آباء کلیسا است، نه عقل استدلالی یا عقل خودبنیاد.
تفسیر کردن یک هنر و مفسر یک هنرمند است. واژهٔ Interpretation به معنای «تفسیر‌کردن هنرمندانهٔ روش‌مند» است. این که شما تفسیر یک مفسر را می‌پذیرید و تفسیر دیگری را نه، بدین معناست که شما تحت تأثیر هنرمندی آن شخص مفسر هستید.
مفسر باید یک تئوری فهمیدن داشته باشد که لازمهٔ فهمیدن اوست. اینکه چگونه معنا از یک نمود دریافت شود می‌شود تئوری فهمیدن، بدین صورت که انسان در هر برخورد با هر نمودی ابتدا یک تفسیری از آن دارد، سپس آن را فرموله می‌کند. حال برخی به تئوری فهمیدن خود آگاهی دارند و برخی آگاهی ندارند، اما برخی اصلاً تئوری ندارند و به این نکته توجه ندارند که تفسیر باید یک چارچوبی داشته باشد. از نظر هرمنویتیک مفسر باید دقیقاً بداند که چه می‌کند. نیاز به تفسیر هم زمانی پیدا می‌شود که یک نامفهومیت خود را نشان دهد. تا زمانی که همه چیز روشن و بدیهی است، نیازی هم به هرمنویتیک نیست. این بدان معنا نیست که ما زمانی که فکر می‌کنیم مطلبی را فهمیده‌ایم، دچار ساده‌انگاری شویم. یعنی با درک و یا توصیف دقیق یک پدیده و با تمییز دادن از دروغ، امر خیالی یا طرح یک امکان وقوعی و یا بیان شرط تحقق عملی یک پروژه، وظیفه‌ی فهمیدن به پایان نمی‌رسد بلکه تازه آغاز می‌شود. دقیق‌تر بگوییم، اگر یک جمله را خوب بخوانیم، و بتوانیم آن را توصیف کنیم، و کامل همه چیز برای ما روشن شود، تازه موضوع و مدعایی برای ما درست شده‌ است که باید آن را بفهمیم. مثلاً آنجا که ابن‌سینا می‌گوید ۴۰ بار مابعدالطبیعه ارسطو را خواندم اما نفهمیدم، بدین معنی است که معانی جملات، راست و دروغش، خیالی و غیرخیالی بودنش و... برای ابن‌سینا روشن شد، اما او این کتاب را نفهمید. آنچه که ابن‌سینا فهمید تنها فهم سمانتیکی کتاب ارسطو بود، نه فهم هرمنویتیکی آن. فهم سمانتیکی فهمی است که به علم دلالات مربوط می‌شود مانند علم صرف و نحو. اما فهم هرمنویتیکی زمانی روی کار می‌آید که فهم سمانتیکی انجام شده، اما برای ما نامفهومیت به صورت سوال یا سوالاتی از متن بوجود آید. معنای لغوی، نحوی و ادبی ممکن است «معلوم» باشد اما تا زمانی که «مفهوم» نشده، فهم هرمنویتیکی حاصل نمی‌شود.
میان «مدلّل کردن» و «فهمیدن» باید تفکیک قائل شد. این رواج در جامعه امروز که انسان همیشه باید به دنبال استدلال باشد، سبب این می‌شود که فکر کنیم همهٔ مطلب با دلیل آوردن به پایان می‌رسد. در حالی‌که دو شناخت وجود دارد: ۱)مدلّل کردن که به دنبال علّت یک پدیده است. ۲) فهمیدن یا شناخت فهمی که به دنبال شفاف ساختن یک پدیده موجود برای یک معنا هستیم. یعنی بگوییم «معنی این پدیده اینست... .»

#درس_گفتار
#هرمنویتیک
#جلسه_دوم
#محمد_شبستری


🖋تلگرام: @ram_ut
📌اینستاگرام: @utram99

فایل pdf جلسه دوم هرمنویتیک
درس گفتار پرفسور شبستری



🖋تلگرام: @ram_ut 
📌اينستاگرام: @utram99