الا ای صبح آزادی، به یادآور در آن شادی
کز این شب های ناباور مَنَت آواز میدادم...

That ChatGPT can automatically generate something that reads even superficially like human-written text is remarkable, and unexpected. But how does it do it? And why does it work? My purpose here is to give a rough outline of what’s going on inside ChatGPT—and then to explore why it is that it can do so well in producing what we might consider to be meaningful text. I should say at the outset that I’m going to focus on the big picture of what’s going on—and while I’ll mention some engineering details, I won’t get deeply into them. (And the essence of what I’ll say applies just as well to other current “large language models” [LLMs] as to ChatGPT.)


https://writings.stephenwolfram.com/2023/02/what-is-chatgpt-doing-and-why-does-it-work/

@knowpow

خرّم آن کس که در این محنت گاه
خاطری را سبب تسکین است...

پروین اعتصامی

اگه صحبت‌های آرتان ششمانی رو در ۱۷-۱۸ سالگی میشنیدم و شور و انگیزه‌ی او رو می‌دیدم، احتمالا در دانشگاه بیشتر به سمت ریاضی می‌رفتم

دقیقه ۴۱ تا ۸۵ که نظریه ریسمان و توپولوژی و... توضیح میده بسیار شورانگیز بود

از هادی مشیدی

https://www.youtube.com/watch?v=6qclyq86MDE&t=748s

@knowpow

سؤالاتی که با “چرا” شروع می شوند، همیشه سخت هستند. چرا؟! “ریچارد فاینمن” فیزیکدان افسانه ای، در مواجهه با یکی از این سؤالها در مورد آهنربا، ماهیت چنین سؤالاتی را تجزیه و تحلیل می کند.

@knowpow

امروز فکر میکردم اگه دوباره ۱۵ ۱۶ ساله بشم چیکار میکنم، یا چه رشته ای میخونم؟ فکر کردم دیدم قطعا دوباره مهندسی میخوندم، ولی این سری دوباره با الکترونیک شروع میکردم بعد شاید میرفتم سراغ سیگنال پروسسینگ یا مخابرات و آنتن ها، و بازم کنارش رباتیک و نرم افزار هم کار میکردم. بعد به خودم اومدم دیدم عجب مقصد همون بود ولی از یه مسیر دیگه. بازم فکر کردم دیدم مشکل من نبودن دید و انگیزه نبود، اتفاقا مثل چی انگیزه داشتم، ۷ ۸ ساله بودم شبا تا صب پای هویه و بردای کنترلی میخوابیدم و صبا از پا درد کار کردن روی سنگ موزاییک و پارکینگ خونه بیدار میشدم، قبل اونم داد و بیداد میکردم تا بابام منو با خودش ببره تا کارای خفنش رو ببینم و یاد بگیرم، اون موقع ها رله ها و ترانزیستورها معشوقه های من بودن، فکر کردم و فکر کردم دیدم مشکل من نبودن یه تصویر روشن از جایی که میخواستم بود، نمیدونستم میخوام چیکار کنم، حس میکردم اگه حرف بزرگترامو گوش بدم میشم یه کارمند توی یه چهارچوب مشخص از پیش تعیین شده، بعد با خودم میگفتم چهارچوب؟! من و چهارچوب؟! عمرا. خواستم زندگیم فراتر بره از انجام وظیفه…

حدودا تو مسیرم و شاید بقیه فک کنن پشیمون شدم از انتخاب این مسیر ولی خب من یه مسیر دیگه رو اومدم و هربار که بهش فکر میکنم میبینم تو اون برهه درست ترین مسیری بوده که میتونستم انتخاب کنم، میدونی خیلی قشنگه این تجربه ی جدا شدن از قبیله…

@knowpow

اصن اینکه میگن بزرگ شدی میخوای چیکاره شی مزخرف ترین چیزی هست که از یه بچه میپرسیم، به توچه مردک! میخوام بخورم بخوابم ماشین کنترلی بسازم :)))

درخت مرکل چیست؟

اگر یک فایل حجیم رو دانلود کرده باشید و توی فرایند دانلود مشکلی پیش اومده باشه حتما اهمیت اطمینان از صحت داده‌ها رو حس کردید. راه حل کلاسیک برای اطمینان از صحت داده‌ها گرفتن هش اونا و ارائه‌اش از طریق یک کانال جانبی است(مثلا گذاشتن روی سایت). مثل وقتی که یک فایل iso لینوکس رو دانلود می‌کنید برای اطمینان از اینکه فایل درست دانلود شده هش فایل رو می‌گیرید و با هش‌ای که روی سایت قرار گرفته مقایسه می‌کنید. همیشه هم لازم نیست همه هش رو مقایسه کنید. عموما چون بی‌نظمی هش خیلی بالاست چند رقم اول و آخرش هم برای چک کردن کفایت میکنه (در واقع انتروپی بخشی از هش با انتروپی کلش یکیه). اما خب اینجا چند تا مشکل هست؛

اول اینکه خود هش رو چطور برسونیم دست کاربر؟ گذاشتن هش روی سایت بر اساس اطمینان به سایت هم از نظر مالکش و هم از نظر در دسترس بودنش کار میکنه. خب اگر به مالک اطمینان نداشته باشیم چی؟ اگر سایت از دسترس خارج بشه چی؟ اگر آلوده به بد افزار بشه چی؟

ادامه در: 👇
https://ariyan-eghbal.github.io/posts/merkle-tree/

از آریان اقبال
@knowpow

بحث از کارای گرافیکی و موتور های بازی سازی و چند سکویی بود که رسیدیم به کتابخونه ی Compose که Jetbrains توسعه اش داده، در حقیقت اینا از کتابخونه ی Jetpack compose یه کلون گرفتن و شروع کردن برای مالتی پلتفرم کاتلین توسعه دادنش. Jetpack مجموعه کتابخونه های زیرساختی هست که گوگل برای اندروید توسعه داده و این کامپوز رو هم توش نوشته، حالا کامپوز چیه؟ کامپوز یه کتابخونه برای توسعه ی لایه ی کاربری از طریق کد هست، یعنی ساختار دیروزی کد توی اندروید که با xml پیاده سازی میشد رو گذاشتن کنار و این رو معرفی کردن، من چند روزی هست(به اجبار) با این کتابخونه سر و کله میزنم و بنظرم باحال اومد، رفتم پی داستان رو گرفتم دیدم بلههه، گوگل داره اینجا از کتابخونه ی خودش به اسم Skia استفاده میکنه، این کتابخونه سال ۲۰۰۵ توسط دوتا مهندس توی شرکت اسکای‌پی نوشته شد و سال ۲۰۱۱ توسط گوگل خریداری شد تا توی اندروید استفاده بشه، حالا کامپوز با اسکیا چیکار میکنه؟!

کامپوز میاد یه لایه روی اسکیا میکشه و با پارامتر های ورودی پارامتر های دیگه رو رسم میکنه، تو Compose، شما میتونید با استفاده از توابع و API های مختلف، شکل های مختلفی رو ایجاد کنین و اون ها رو در صفحه نمایش برای کاربر نمایش بدین، مثلا شما می توانید با استفاده از تابع DrawLine توی Skia، یه خط رو روی صفحه رسم کنید، حالا کامپوز میاد همینکارو برای شما انجام میده، شاید با خودتون بگین خب ما اینجا کاتلین رو داریم اونجا سی++، کی این دوتارو به هم وصل میکنه؟ بازم JNI میاد وسط…

از اونجا که Skia یه موتور دو بعدی هست و قادر به رسم شکل ها و عناصر گرافیکی مختلفه، Jetpack Compose می تونه از اون برای رسم همه چیز از خطوط ساده تا اشکال پیچیده تر مثل نمودارها و نمایشگرهای داده های پیشرفته استفاده کنه، با استفاده از Skia، Jetpack Compose می تونه برای رسم عناصر UI با کیفیت بالا و بدون افت کیفیت در اندازه های مختلف صفحه نمایش به خوبی عمل کنه، لازمه بگم که تفاوت این ساختار با ساختار قبلی اول از همه هسته های اون در رندر کردن پارامتر های صفحه نمایش هست و دوم نحوه‌ی رندرینگ، در ساختار قبلی از ساختار View و ViewGroup استفاده میشه ولی این ساختار از Composable ها استفاده میکنه که ساختاری پویا هستن و به state ها واکنش نشون میدن، همونطور که گفتم از کامپوز از موتور skia استفاده میکنه ولی ساختار قبلی از OpenGL ES که در هسته ی اندروید موجوده.

حالا دوتا نکته ی جالب داریم، اولی اینکه شما توی کامپوز ها بازم میتونین از ساختار ویو قبلی اندروید استفاده کنید! و مورد دوم هم اینه که کامپوز بدون وابستگی و انتشار هیچ نسخه ای از گوگل برای پایه‌ی کرنل سیستم عامل منتشر شده، یعنی کد شما از اندروید ۴.۱ تا آخرین ورژن اندروید بدون هیچ اپدیت سیستم عاملی کار میکنه.

@knowpow

دوستی داشتم که سال‌ها پزشک زندان بود. یکبار نکته‌ی جالبی در مورد سال‌های خدمتش می‌گفت.
او می‌گفت آن اوایل که برای خدمت پزشکی به زندان رفته بودم برخی زندانیان را می‌دیدم که هر روز مریض می‌شدند و به درمانگاه مراجعه می‌کردند؛ حتی برخی‌ روزی چند بار حالشان دگرگون می‌شد و به درمانگاه می‌آمدند. واقعاً هم مریض بودند و این‌طور نبود که تمارض کنند و برای به دست آوردن چیزی یا فرار از چیزی خود را به مریضی بزنند.

این تعداد ابتلا و مراجعه از نظر پزشکی برایم طبیعی نبود. اما نکته‌ی غیرطبیعی‌تر این بود که همین افراد، بعد از گذشت یک بازه‌ی زمانی نه مریض می‌شدند و نه به درمانگاه مراجعه می‌کردند؛ الّا در موارد واقعاً ضروری. انگار یکباره حالشان خوب می‌شد و به مسیر طبیعیِ سلامت و بیماری باز می‌گشتند.

یکبار با یکی از این زندانی‌های قدیمی که آدم کارکشته‌ای بود مطلب در میان گذاشتم و دلیلش را پرسیدم. خندید و گفت: «آنها که هر روز مریض می‌شوند کسانی هستند که هنوز حُکمشان نیامده است و در یک برزخِ انتظاری و بلاتکلیفیِ زجردهنده زندگی می‌کنند. اما تا حکمشان می‌آید و از برزخِ بلاتکلیفی درمی‌آیند، دیگر چاره‌ای ندارند جز اینکه با وضعیتشان کنار بیایند، آن را بپذیرند و ادامه زندگی‌شان را با همان تنظیم کنند».

دوست پزشک ما می‌گفت هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم حکیمانه‌ترین نکته‌ی زندگی‌ام را نه در دانشگاه و درس‌ها و کتابهای پزشکی؛ بلکه، از یک زندانی حرفه ای بیاموزم که:

«اگر قدرت تغییر چیزی را داری، جسارت تغییر آن را داشته باش و با بهانه‌های پوچ و مزخرف مانند کرم‌ها در لجن دست‌وپا نزن؛ و اگر فعلاً موقعیت یا توان و قدرت تغییر آن را نداری، شجاعت پذیرشش را داشته باش، آن را بپذیر و خودت را با آن برای داشتنِ یک زندگیِ بهینه در همان وضعیت تنظیم کن؛ تا در یک برزخِ انتظاری عمر و توان و انرژی‌ات را بیهوده هدر ندهی».


دکتر محسن زندی

@knowpow

خوندن این پست صابر که پایین لینکش رو گذاشتم من رو عمیقا ناراحت میکنه، فکر کردن به اینکه این دنیا چ قد شخمیه و میتونه چه قدر بی رحم باشه، یه جوون ۳۵ ۳۶ ساله که توی زندگی هممون غیر مستقیم نقش داشته داره اینجوری درد میکشه و کاری از دستم برنمیاد اعصاب و روانم رو بهم میریزه. میدونین این باعث میشه بعضی وقتا به این فکر کنم که همه ی ما روزی بخواییم نخواییم میمیریم، همه ی فکرایی که نتونستیم با کسی در میونشون بزاریم، بنویسم و به کسی بفرستیم یا کاری کنیم جایی بمونه، همه ی فکرا و ایده هایی که داشتیم، همه ی تجربه و حس هایی که تجربه کرده بودیم میره زیر خاک بدون اینکه کسی ازشون خبری داشته باشه، نمیدونم زندگی همینقدر بی رحمه یا من دارم با عینک بدی بهش نگاه میکنم؟!

بشر از مادر ایام نمیزاد ای کاش
تا عنان در کف تقدیر نمیداد ای کاش
زندگی نیست که زندان مکافات است این
کس به زندان مکافات نماناد ای کاش
شهریار


https://rastikerdar.blog.ir/1402/

@knowpow

متاسفانه صابر راستی‌کردار، خالق فونت‌های وزیر‌متن (همون فونت زیبایی که روی تلگرام دسکتاپ و گوگل‌داکز و...) ازش استفاده می‌کنیم، به سرطان مبتلا شده و در وبلاگش در این مورد مطلبی نوشته.

اگر از فونت‌هاش استفاده می‌کنیم، شاید الان دونیت ما بیشتر از قبل به کارش بیاد.
لینک دونیت:
https://www.payping.ir/@saber

به امید بهبود هر چه زودتر صابر عزیز.

این ویدیو نشون میده که ناسا چطور توی دهه ی ۶۰ راکت Saturn V رو کنترل میکرد،‌ واقعا عجیبه، ساختار مموری رو میتونین با چشم ببینید،یه سری گره وجود داره که اینا نسبت به هم مغناطیسی میشن، وقتی یه گره به یه جهت مغناطیسی بشه ینی یک اگه برعکسش باشه یعنی صفر، به همین سادگی(!)

https://www.youtube.com/watch?v=dI-JW2UIAG0&t=71s

اینجا دو مدل سیستم عامل داریم که مدل اول Time Sharing و مدل دوم هم Multi Programing هست

توی مدل اول کرنل میاد بدون توجه به وضعیت پروسس cpu رو از پروسس میگیره و به پروسس دیگه میده، یعنی اگر فکر کنید ما ۵ تا پروسس داریم و هر کدوم یه مدت t طول میکشه انجام بشن، کرنل دائما میاد این t رو بر اساس یک زمان‌بندی مشخص (scheduling) تخصیص رو انجام میده و cpu رو در اختیار اون پروسس میزاره، یعنی اگر بگیم که ما ۵ تا پروسس رو روی یک هسته‌ی cpu اجرا میکنیم و هرکدوم میانگین ۱ دقیقه طول میکشه باید در نهایت ۵ دقیقه وقت برای انجام شدن این پروسس ها در نظر بگیریم که این کاملا اشتباهه، ما اینجا وقت تلف شده داریم! از کجا؟! از کرنل، یعنی وقتی که کرنل میاد cpu رو از p1 بگیره و به p2 بده در حقیقت خودش هم داره اجرا میشه، ما زمانی که کرنل داره اجرا میشه رو میتونیم به عنوان وقت تلف شده در نظر بگیریم،‌چون در حقیقت هیچ کار مفیدی انجام نشده، پس داریم که:

Total time = sum(kernel time) + t p1..p5

مدل دوم هم مدل Multi Programing هست که کرنل cpu رو در اختیار یک پروسس میزاره و بر خلاف مدل قبلی منتظر پروسس میمونه تا وقتی که پروسس وارد وضعیت waiting بشه(اینجا من فقط در مورد IO حرف میزنم)، مثلا منتظر کارت شبکه بمونه تا یه دیتایی بیاد، وقتی که پروسس بلاک میشه و میره توی وضعیت waiting کرنل میاد و cpu رو به پروسس بعدی میده.

از دید کاربر مدل اولی بهتره چون همزمان میتونه هم توی ورد تایپ کنه، هم آهنگ گوش بده هم منتظر نوتیفیکشن ها تلگرامش باشه، ولی از دید سرعت انجام شدن کار ها مدل Multi Programing سریعتره چون کمتر کرنل وارد میشه و در نتیجه زمان تلف شده ی کمتری داریم.


@knowpow

روس ها توی مسابقات برنامه نویسی همیشه جزو تاپ ترین ها بودن، چرا اینو گفتم؟! چون یکی از محصولات خوبی که هرروز ازش استفاده میکنیم و پر از نوآوری هست و کیفیت کاملا متفاوتی داره هم توسط مهندسای روسی که خودشون جزو تاپ ۱۰ مسابقات بودن ساخته شده: بله تلگرام.

حتی یکی از بزرگترین سایت های مسابقات (codeforces) هم توسط روس ها ساخته و میزبانی میشه و تلگرام هم پشتیبانی مالی میکنه از این سابت، حالا من دوتا کانال توی این پست میخوام معرفی کنم که میاد از همین سایت مباحث الگوریتم و ساختمان های داده که بنظرم مهم ترین رکن مهندسی نرم افزار هست رو به روشی که توی مسابقات بهش فکر میکنند و سریع کد مینویسن یاد میده، یعنی به شما competitive programming یاد میده،

کانال اول از Errichto، برنده ی چند ده مدال از مسابقات برنامه نویسی، لهستان
https://www.youtube.com/@Errichto

کانال دوم از Colin Galen، مدال طلا توی مسابقات بین المللی، ایالات متحده:
https://www.youtube.com/c/ColinGalen



@knowpow