🔸معادل سازی واژه ها از دید "مسعودخیام" نویسنده، مترجم و پژوهشگر

هر چیز جدیدی در ابتدا عجیب و غریب است، اما بعد جا می‌افتد. وقتی گفتند به جای «بلدیه» بگویید «شهرداری»، جیغ مردم درآمد؛ اما بعد برای همه عادی شد.

همواره برخوردهای تمسخرآمیز مردم با این واژه‌ها دیده می‌شد. حتا صادق هدایت شعری دارد در این‌باره که می‌گوید: «شد کلوپ، کافه‌ و جایی (دستشویی) و قصابی کنون/ باشگاه و داشگاه و ... و لاشگاه». این نشان می‌دهد که این برخورد همواره وجود داشته، اما در پایان برخی از واژه‌ها جا می‌افتند و بخشی از واژه‌ها هم ماندگار نخواهند بود.

اما مهم‌تر از این بحث، بحث غلط‌های مصطلحی است که مردم اختراع می‌کنند. در گذشته ما برای ادات تعلق «مال» را استفاده می‌کردیم و می‌گفتیم این کتاب مال کیه؟ اما الآن می‌گویند «برای». آیا این مداد برای توست؟ این غلط است؛ اما جا افتاده. خصوصا نسل جوان همه از آن استفاده می‌کنند. همچنین ادیبان و دیوانیان ما مصدر جعلی «باشیدن» را استفاده کردند و اکنون هم ما «می‌باشد» را به جای «است» استفاده می‌کنیم که غلط است.

من معتقدم که فرهنگستان نباید برای واژه‌های علمی و فنی معادل‌های فارسی انتخاب کند. مثلا کلمه «تلفن» اکنون دیگر فارسی محسوب می‌شود و بدترین کاری که می‌شود با این واژه‌ها کرد، این است که آن‌ها را معادل‌سازی کنیم. چرا باید به جای کامپیوتر «رایانه‌» بگذاریم؟

واژه‌های علمی را نباید دست بزنیم؛ چون این کار ما را از دنیا دور می‌کند، سیستم پزشکی واژه‌های خودش را دارد که خیلی هم مفصل است و چون زبان بین‌المللی محسوب می‌شود، پزشکان سر آن بسیار حساسیت دارند و حاضر نیستند که کلمه دیگری به جای این کلمات استفاده کنند. اگر بخواهیم واژه‌های علمی را معادل‌سازی کنیم، نه تنها خدمت کرده‌ایم؛ بلکه متضاد خدمت را انجام داده‌ایم، زیرا این کار تنها فایده‌اش این است که ما را از دنیا دور می‌کند. به جای این کار، واژه‌های عمومی و واژه‌هایی را که می‌آیند در زندگی مردم، دست بزنند. گاهی خود این واژه‌ها از سوی مردم هم معادل‌سازی می‌شوند. این‌طور چیزها خیلی خوب است، زبان را غنی می‌کند و به گسترش زبان ما منجر می‌شود.
از مصاحبه با ایسنا
@iranpopscience

https://goo.gl/sFPESp

افزایش بی اعتمادی اجتماعی به دنبال ناامیدی از سالمندی

🔵 ایستادگی در برابر تبعیض سنی

✅ سیناپرس: 10 مهرماه مصادف با روز جهانی سالمند با شعار ایستادگی در برابر تبعیض سنی است.بر طبق آمار جمعیت سالمند در کشور رو به افزایش بوده وقطعا در آینده نزدیک این قشر نیازمند حمایتهای اجتماعی وحقوقی بیشتری خواهد بود

سن تنها یک عدد نیست

دکتر مصطفی فروتن ،روان شناس علوم رفتاری در این خصوص گفت: باوری در بین افراد رواج دارد که "سن یک عدد است" اگرچه این جمله تا حدودی صحت دارد لیکن باید متوجه این نکته بود که حتی اعداد هم دارای بار ارزشی هستند.بنابراین شاید بتوان از منظری این سخن را پذیرفت اما باید در نظر بگیریم که اعداد هم سخن می‌گویند واگر بگوییم فردی 70 ساله به دلیل اینکه دل جوانی دارد سالمند نیست ونیاز سالمندی ندارد این برداشت غلط است زیرا سن وسال با عدد تعریف می‌شود به این معنی است که از یک گذار تعریف می‌کند واگر منطقی به قضیه نگاه کنیم هر روزی که عمر ما به عنوان یک موجود زنده سپری می‌شود به لحا ظ روانی از روز قبل بالاتر رفته وبه لحاظ جسمی وفیزیکی پس رفت خواهیم داشت

@sinapress/سیناپرس
🔗 https://goo.gl/NYCycB
@ iranpopscience

‍ ‍ #زادروز

دکتر بهروز ثروتیان، (۱۱ مهر ۱۳۱۶ در میاندوآب ـ ۷ امرداد ۱۳۹۱ در گوهردشت کرج)؛ استاد دانشگاه، "نظامی‌"شناس و پژوهشگر ادبی بود. وی از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۲ با دانشگاه آزاد واحد کرج همکاری داشت و پس از آن تا زمان فوت به تصحیح غزلیات حافظ و تحقیق درباره تفسیر صفی علیشاه مشغول بود. نخستین کتاب #بهروز_ثروتیان در ابتدای دهه ۱۳۵۰ با عنوان «بررسی فر در شاهنامه فردوسی» از سوی انتشارات موسسه تاریخ و فرهنگ ایران منتشر شد. وی همچنین تحقیقات و آثار بسیاری در حوزه "نظامی‌"شناسی داشت. از این محقق تالیفات فراوانی در حوزه زبان و ادبیات فارسی به جا مانده است .
@iranpopscience

‍ عکس فوق یک سرباز آلمانی را نشان میدهد که برای کودک جا مانده از خانواده اش سیم خاردار دیوار برلین را کنار زد. این سرباز به دلیل خیانت به کشور اعدام شد.

متن زیر نوشته ای در دفتر یاداشت این سرباز است:

گاهی انسان بودن گناه بزرگیست. اکنون که میدانم بخاطر کمک کردن به کودکی بیگناه که بازیچه جنگ و خشونت شده است فردا قبل از طلوع آفتاب مرا بدستان خداوند می‌سپارند. میدانم که انسانیت هرگز نمیمیرد ولی بدانید که گاهی انسانیت گناه بزرگیست.

گفتنی است؛ عکاس این اثر کریستوف نیومن گفته که هنگام شکار این لحظه فقط دیده است که این سرباز جا ماند و کودک توانست فرار کند و تا این لحظه از سرنوشت این سرباز مطالب زیادی نیز نوشته شده است .و معروف است به :سرباز آلمان شرقی"
مجسمه این سرباز بزرگ در 70 کشور دنیا ساخته شد و 317 خیابان در دنیا بنام این انسان بزرگ نامگذاری شد و آن کودک هم بنیانگذار یکی از بزرگترین بنیادهای خیریه در کشور آلمان شد.
@iranpopscience

چاله رویایی! منظره زیبایی متعلق به چاله ای در تورزول در کیپ بریتوا اورگان امریکا که نشنال جئوگرافیک به عنوان عکس روز منتشر کرده است. @iranpopscience

زادروز مهانداس کارامچاند گاندی ملقب به ماهاتما گاندی رهبر فقید هندوستان گرامی‌باد.
@iranpopscience

[Forwarded from کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد]
https://www.instagram.com/p/BLD7yiphRSZ/ @iranpopscience

نمایش مستند فرخی یزدی،24 مهر،شب ِقتل روزنامه نگاری لب دوخته،در خانه هنرمندان و گشایش خوشنویسی های سید مهدی علوی از پرفورمنس این مستند،در گالری بهار،به مدت یک هفته،با عنوان خط خوش آزادی.
شاعری بی ممدوح

https://goo.gl/7zBNaZ

سالگرد حضور تلویزیون در ایران

🔵 آغاز جهش اجتماعی با حضور جعبه جادوئی

✅ در ابتدای کار تلویزیون در ایران مانند امروز همه افراد در شهرهای و روستاهای بزرگ و کوچک توانایی استفاده از آن را نداشته و تنها یک قشر مخصوص، ابتدا اشراف و سپس سرمایه داران، توانایی خرید و تماشای تلویزیون را داشتند و این جعبه جادویی کالایی لوکس و تشریفاتی قلمداد می شد.

دکتر علی اصغر کیا، استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی در گفت و گو با خبرنگار سیناپرس در رابطه با میزان اهمیت حضور تلویزیون در ایران و نقش آن گفت: در این باره صحبت های زیادی شده و بحث فراوان است. اما بهتر است به جای صحبت های کلیشه ای، به بخش هایی از یادداشت روزنامه اطلاعات که دو روز بعد از افتتاح فرستنده تلویزیون، این اتفاق را یک جهش اجتماعی در ایران خواند، اشاره شود تا اهمیت ورود تلویزیون به ایران را در آن زمان درک کنیم.

بر این اساس، در این یادداشت آمده است: «... صرفنظر از اختراعات وحشت انگیز جنگی، هنوز تلویزیون آخرین و جدید ترین اختراعی است که علم و تمدن انسانی به آن دست یافته... تلویزیون تنها وسیله تفریح و تفنن نیست بلکه در درجه اول از حساس ترین وسایل ارتباطی بوده و در تمام کشورهایی که از آن بهره مندند مورد استفاده آموزشی و هنری قرار می گیرد. با کثرت گرفتاری هایی که در زندگی جدید برای انسان ها به وجود آمده است زمان آنقدر کوتاه به نظر می رسد که می توان گفت دیگر ظرفیت در بر گرفتن تمام کارها را ندارد و باید بسیاری از کارها را در ضمن کار دیگر انجام داد. کارگری که ضمن کار در کارخانه فیلم تماشا می کند و یا سخنان یک شخصیت علمی و اجتماعی را که در اتاق خود سخن می گوید می شنود و خود او را هم می بیند، چندین کار را در آن واحد انجام می دهد، زن خانه داری که ضمن پرستاری کودک و انجام کارهای خانه خود از حضور در یک جلسه سخنرانی و یا مصاحبه مطبوعاتی محروم نمی شود از وقت خود چندین استفاده به عمل می آورد که اکنون با داشتن تلویزیون این قبیل استفاده ها برای مردم کشور ما نیز میسر و ممکن می شود..."

@sinapress/سیناپرس
🔗 https://goo.gl/UO7t2Z @iranpopscience

سوسک لاک پشتی که از شاخ و برگ گیاهان مختلف تغذیه میکند، این سوسک بیشتر شبیه جواهرات است تا یک حشره، زیستگاه آنها آمریکا و کانادا میباشد/پارسینه @iranpopscience

#اولین_کتاب_دنیا

هزاران هزار سال طول كشید تا بشر به مرحله ای رسید كه توانست آن چیزی را بسازد كه شباهت جزئی به چیزی كه امروزه به اسم كتاب می شناسیم، داشته باشد.
بنابراین وقتی می خواهیم تاریخچه اولین كتاب را در دنیا بررسی كنیم. باید متوجه باشیم كه احتمالاً این كتاب نباید شباهتی به آن چیزی كه امروزه كتاب نامیده می شود، داشته باشد و خیلی با آن فرق داشته است. در حقیقت كتابهای اولیه دنیا تا آنجائی كه ما می دانیم واقعاً كتاب هائی به مفهوم جدید این كلمه نبوده اند. چند هزار سال پیش بابلی ها و آشوری ها لوحه های گچی درست می كردند كه بر روی آنها هر موضوع یا واقعه ای را كه میل داشتند نوشه و ثبت و نگاهداری می كردند.
آنها با كمك نوعی ابزار نوك تیز، نوشته هایشان را كه به خط میخی بوده، روی این لوحه های گچی، وقتی كه هنوز مرطوب بود رسم می كردند. سپس برای این كه این یادداشت ها یعنی لوحه های گچی دوام و عمر بیشتری داشته و دائمی تر باشند آنها را در كوره گذاشته و می پختند. بعضی اوقات این موضوع یا واقعه ای كه می خواستند یادداشت كنند خیلی طولانی بوده و بنابراین لوحه های گچی بیشتری می برد. بدین ترتیب درست مثل یك كتاب دارای صفحات زیادی بود. در این صورت شاید می شد مثلاً واژه «كتاب» را به آنها اطلاق كرد!
مردم مصر باستان در این مورد، یك قدم فراتر گذاشته و كاغذ خام و خشن ساختند كه از جنس یك نوع نی به نام «پاپیروس» بود. این صفحات مسطح كه با دست ساخته می شدند رنگ زرد پریده ای داشتند و به وسیله باریكه های درازی به یك دیگر وصل بودند كه به دور یك استوانه چوبی یا استخوانی پیچ می خوردند.
مصری ها با استفاده از آب آغشته به دوده كه مثلاً در حكم مركب بود، شعر و داستان و یا وقایعی را با انواع خطوط تصویری روی این صفحات پاپیروس می نوشتند و یا می كشیدند. از آنجائی كه جا به جا كردن این استوانه ها كار راحتی نبود، بنابراین عمل نوشتن، بعضی اوقات روی صفحات جدا از هم انجام می گرفت.
بعضی دیگر از مردم قدیم مثل یونانی ها و رومی ها، كتابهائی می ساختند كه به دور استوانه می پیچیدند.

@iranpopscience

چُغازَنبیل نیایشگاهی باستانی است که در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد ساخته شده‌ است

@NationalGeographicChannel. @iranpopscience

چُغازَنبیل نیایشگاهی باستانی است که در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد ساخته شده‌ است چغازنبیل بخش به‌ جا مانده از شهر دوراونتش است و در نزدیکی شوش در استان خوزستان قرار دارد

@NationalGeographicChannel
@iranpopscience

یکی از عجیب ترین گیاهان جهان/چشم عروسک گیاهی که میوه هایش شبیه کاسه چشم است این گیاه در صورت خورده شدن سمی دارد که باعث ایست قلبی می شود


@NationalGeographicChannel @iranpopscience

📚 داستان_کوتاه
ریشه ی ضرب المثل "شتر دیدی؟ ندیدی"

گویند سعدی از دیاری به دیاری می رفت. در راه چشمش به زمین افتاد. جای پای یک مرد و یک شتر دید كه از جلوش رد شده بودند. كمی كه رفت ادرار كم ‌جهشی روی زمین دید، پیش خود گفت سوارِ این شتر، زن حامله‌ای بوده؛ بعد یک طرف راه مگس و طرف دیگر پشه به پرواز دید، پیش خود گفت:
یكه لنگه بار این شتر شیره بوده لنگه دیگرش سرکه. باز نگاهش به خط راه افتاد، دید علف‌های یک طرف جاده چریده شده و طرف دیگر نچریده باقی مانده، پیش خود گفت: یک چشم این شتر كور بوده، یك چشم بینا.
حدسیات سعدی همه درست بود و ساربانی كه از جلوش گذشته بود به خواب می رود و وقتی كه بیدار می شود می ‌بیند شترش رفته. او سرگردان بیابان شد تا به سعدی رسید. پرسید: شتر مرا ندیدی؟
سعدی گفت یک چشم شترت كور نبود؟
مرد گفت: چرا
گفت بارش شیره و سرکه نبود؟
گفت: چرا
گفت زن حامله‌ای سوارش نبود؟ گفت: چرا.
سعدی گفت من ندیدم. مرد ساربان كه همه نشان‌ها را درست شنید اوقاتش تلخ شد و گفت: شتر مرا تو دزدیده‌ای همه نشانی ‌هاش را هم درست می دهی. بعد با چوبی كه در دست داشت سعدی را به باد کتک گرفت.

وقتی ساربان یقین كرد كه او شتر را ندزدیده راه افتاد و رفت.

سعدی زیر لب زمزمه كرد و بخود گفت:

سعدیا چند خوری چوب شتربانان را
میتوان قطع نظر كرد، شتر دیدی؟ نه

@iranpopscience

سوره غم میرسد، آیات مریم میرسد
عطر سیب و بوی اسپند محرم میرسد

دست خود را روی سینه میگذارم با ادب
آه، دارد مادری با قامت خم میرسد...

السلام علیک یا اباعبدالله الحسین
@iranpopscience

روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه 2016
موضوع امسال یونسکو بزرگداشت مراکز و موزه‌های علمی

بزرگداشت مراکز و موزه‌های علمی
همه افراد به خصوص آسیب‌پذیرترین اقشار می‌توانند از دانش، علم، فناوری و نوآوری به عنوان اهرمی به منظور بسط و گسترش راه‌حل‌های خود برای نگرانی‌های مشترک بهره برده و بدینسان توسعه فراگیر را ممکن سازند. ترغیب و توانمندسازی افراد از طریق علم به منظور دستیابی به اهداف توسعه پایدار امری حیاتی می‌باشد. اگرچه بسیج کردن افراد تا حد زیادی به میزان دانش و آگاهی آنان از اینکه چگونه علم، فناوری و نوآوری می‌تواند بر بهبود آینده آنان تاثیرگذار باشد بستگی دارد. علم به مانند جامعه مقوله‌ای بسیار متنوع می‌باشد. هر ساله روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه امکان نشان دادن چگونگی تاثیر علم بر زندگی روزمره افراد و پرداختن آنان در مباحثات در خصوص مسایل مرتبط را فراهم می‌آورد. بزرگداشت سال 2016 بر تاکید بر سهم برجسته مراکز و موزه‌های علمی در تبادل دانش تمرکز دارد. مشارکت شهروندان در طرز اداره کشور هسته مردم‌سالاری و لازمه اجتناب‌ناپذیر توانمندسازی افراد تلقی می‌گردد. تبادل دانش در زمینه مشارکت و مشغولیت عمومی نقشی حیاتی داشته و نقش مراکز و موزه‌های علمی دراین خصوص فراتر از تامین اطلاعات در مورد مسائل علمی می‌باشد. آنها مکان‌هایی می‌باشند که افراد می‌توانند در آنجا گرد هم آمده و به کاوش رازهای بسیاری که جهان ما را می‌سازند بپردازند. آنها به ترویج خلاقیت، افزایش سواد علمی، حمایت از معلمین در الهام بخشیدن به دانش‌آموزان در زمینه‌های علم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، افزایش کیفیت آموزش علوم و گسترش تجارب یادگیری در متن جامعه و به همان صورت به تغییر نگرش‌های منفی محتمل درخصوص تاثیر علم بر جامعه و در نتیجه جذب جوانان به مشاغل علمی و تشویق آنان به آزمایش و گسترش دانش جمعی ما می‌پردازند. پیوندهای میان علم، سیاست و جامعه می‌باید تقویت گردند: تحقیق و توسعه باید به منظور کمک به جامعه در حل مشکلات بحرانی مانند دسترسی به انرژی، بهداشت و امنیت غذایی مهار گردند. مراکز علمی و موزه‌ها در حال تحولی اساسی و تغییر شکل از فضای نمایشگاهی صرف به جایگاه‌هایی به منظور تسهیل گفتگوی میان جامعه علمی، سیاستگذاران و در مجموع جامعه می‌باشند. آنها همچنین می‌توانند به مانند کانون‌های ارتباطی در خصوص مسائل کلیدی عمل کرده و به افزایش آگاهی، تعامل و ترغیب مشارکت همه شهروندان کمک کنند. یونسکو از زمان پایه‌گذاری تلاش بسیاری در زمینه ترویج تبادل دانش داشته است. یکی از اهداف اصلی این سازمان بسیج و جلب طیف گسترده‌ای از ذینفعان در بحث سیاست علم می‌باشد. به‌علاوه، رفع شکاف میان دانشمندان، سیاستگذاران و جامعه روشی ایده‌ال در رساندن مزایای علم به مردم به منظور کمک به توسعه اجتماعی اقتصادی و فرهنگی در دستیابی به آینده‌ای پایدار و بنای فرهنگ صلح و عدم خشونت از مسیر دیپلماسی علم است.

مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
ترجمه مهدی سیمایی فر
@iranpopscience