چگونه از سلامت روان کودکان و سالمندان در برابر اخبار درگیری و جنگ محافظت کنیم

در شرایط فعلی لطفا به این نکته توجه کنید که کودکان شدیداً در برابر اخبار جنگ و اضطرابش، بی‌دفاع‌ و آسیب‌پذیرند و این موضوع در مورد سالمندان هم صدق می‌کند.

لطفا به نکات گفته شده توجه ویژه‌ای داشته باشید:

۱. بفهمید که آنها چه می‌دانند و چه احساسی دارند
مهم است که به فرزندان‌تان نزدیک باشید و برای توضیح وضعیت وقت بگذارید، بدون اینکه لزوماً آنها را با اطلاعات زیاد غرق کنید. از آنها بپرسید که چه می‌دانند و اطلاعات اشتباه آنها را اصلاح کنید. کودکان معمولا خودشان تفسیر درستی از شرایط ندارند و اگر موضوع برای آنها به درستی توضیح داده نشود به بدترین جمع‌بندی ممکن می‌رسند.

۲. آرام و متناسب با سن کودکان باشید
کودکان نشانه‌های هیجانی و عاطفی خود را از بزرگسالان می‌گیرند، بنابراین سعی کنید هیچ ترسی را بیش از حد با فرزندتان در میان نگذارید. با آرامش صحبت کنید و به زبان بدن خود، مانند حالات چهره، توجه داشته باشید.

از زبان متناسب با سن او استفاده کنید، واکنش‌های او را زیر نظر داشته باشید و نسبت به سطح اضطراب او حساس باشید. تا جایی که می‌توانید، به فرزندان خود اطمینان دهید که از هر خطری در امان هستند. به آنها یادآوری کنید که بسیاری از مردم در سراسر جهان برای متوقف کردن درگیری و یافتن صلح سخت تلاش می‌کنند. تا حد امکان، با خوش‌بین بودن به بهتر شدن اوضاع، امید آنها را زنده نگه دارید.

۳. روی کمک‌کنندگان تمرکز کنید
برای کودکان مهم است که بدانند مردم با اعمال شجاعانه و مهربانی به یکدیگر کمک می‌کنند. داستان‌های مثبتی مانند امدادگران اولیه که به مردم کمک می‌کنند را پیدا کنید.

ببینید آیا فرزند شما دوست دارد در انجام اقدامات مثبت شرکت کند. شاید بتواند یک پوستر بکشد یا شعری در این مورد بنویسد.

فرزند خود را تشویق کنید تا فعالیت‌هایی که دوست دارد انجام دهد مثل نقاشی، کارتون و…  این کار آنها را درگیر نگه می‌دارد و حواسشان را از شرایط ناگوار پرت می‌کند.

۴. گفتگوها را با دقت و توجه به پایان برسانید
هنگام پایان دادن به مکالمه، مهم است که مطمئن شوید فرزندتان را در حالت اضطراب و پریشانی رها نمی‌کنید. به او یادآوری کنید که برایتان مهم است و هر زمان که احساس نگرانی کرد، برای گوش دادن و حمایت از او در کنارش هستید.

۵. کودکان را هرچند وقت یک بار چک کنید
همانطور که اخبار ادامه دارد، وضعیت کودکان را نیز چک کنید. اگر فرزندتان نگران یا مضطرب به نظر می‌رسد، مراقب هرگونه تغییر در رفتار یا احساسات او، مانند دل‌درد، سردرد، کابوس یا مشکلات خواب باشید.

کودکان واکنش‌های متفاوتی به رویدادهای نامطلوب دارند و برخی از نشانه‌های پریشانی ممکن است چندان آشکار نباشند. کودکان خردسال ممکن است بیش از حد معمول به والدین وابسته شوند، در حالی که نوجوانان ممکن است غم یا خشم شدیدی نشان دهند. بسیاری از این واکنش‌ها فقط برای مدت کوتاه و طبیعی ادامه دارند. اگر این واکنش‌ها برای مدت طولانی ادامه یابد، ممکن است فرزند شما به حمایت متخصص نیاز داشته باشد.

شما می‌توانید با انجام فعالیت‌هایی مانند تنفس شکمی با هم به آنها در کاهش استرس کمک کنید: ۵ ثانیه نفس عمیق از طریق بینی بکشید، ۵ ثانیه نفس خود را نگه دارید و ۵ ثانیه بازدم انجام دهید.

توضیح دهید که وقتی فرزندتان نفس می‌کشد، شکمش را مانند یک بادکنک به آرامی باد می‌کند و وقتی بازدم می‌کند، هوا دوباره به آرامی از بادکنک خارج می‌شود.

۶. سیل اخبار را متوقف کنید
تا جای ممکن سعی کنید کودکان و سالمندان را در معرض اخبار اضطراب‌آور قرار ندهید. و در حضور آنها در این موضوعات صحبت نکید.

۷.مراقب خودتان هم باشید
اگر خودتان بتوانید با شرایط کنار بیایید، می‌توانید به فرزندانتان هم بهتر کمک کنید. اگر احساس اضطراب یا ناراحتی می‌کنید، برای خودتان وقت بگذارید و با سایر اعضای خانواده، دوستان و افراد مورد اعتماد خود ارتباط برقرار کنید. 

به نحوه‌ی دریافت اخبار توجه داشته باشید: سعی کنید زمان‌هایی از روز را برای بررسی اتفاقات شناسایی کنید، نه اینکه مدام آنلاین باشید. تا جایی که می‌توانید، زمانی را برای انجام کارهایی که به شما در آرامش و بهبودی کمک می‌کنند، اختصاص دهید. در هر کاری، مراقبت از خود را در اولویت قرار دهید.

▪️مهرنوش مهدوی (روانشناس بالینی)

☘❤️ @filsofak

🔻شکل‌های مناسبی از مواجهه با کودکان در شرایط جنگی یا تهدید

۱. صداقت ساده‌شده، بدون جزئیات ترسناک
لازم نیست بچه‌ها دروغ بشنوند، ولی لازم هم نیست درگیر همه‌ی واقعیت‌های تلخ بشوند.
بگو: گاهی بین کشورها مشکل پیش می‌آید و گاهی آدم‌ها با هم دعوا می‌کنند. بعضی‌ها دارن سعی می‌کنند کار را درست کنند. وظیفه‌ی ما این است که باهم باشیم، و تو الان در امانی.

منبع:
UNICEF Guide for Talking to Children About War (2022)

۲. پرسش‌محور باش، نه پُرگو
به‌جای سخنرانی، بپرس: "چه چیزهایی شنیدی؟"، "فکر می‌کنی چی شده؟"، "بیشتر نگران چی هستی؟"
شنیدن فعال مهم‌تر از توضیح دادن است.

منبع:
Save the Children: “Helping Children Cope With Crisis” (2023)

۳. احساساتش را تأیید کن، بدون عجله برای آرام‌کردن او.
نگویید: "نترس!"
بگویید: "می‌فهمم که ترسیدی. خیلی‌ها همین حس را دارند. من کنارتم."

منبع:
American Academy of Pediatrics (AAP): Supporting Children During Crisis

۴. روتین (برنامه‌ی روزانه) را حفظ کن
حتی اگه شرایط تغییر کرده، باید تا جای ممکن ریتم زندگی معمول (غذا، خواب، بازی و داستان) حفظ بشود.
ثبات، امنیت روانی می‌سازد.

منبع:
WHO: Helping Children Cope with Stress (COVID-era but adaptable to all crises)

۵. برای تخلیه‌ی هیجانی، فضای خلاق بدهید.
نقاشی، ساختن داستان، بازی‌های تخیلی و بدنی کمک می‌کند که ترس به شکل سالمی بیرون بیاید.
بپرس:
"دوست داری ترست رو بکشی؟"
"اگه یه قهرمان بودی الان چی‌کار می‌کردی؟"

منبع:
National Child Traumatic Stress Network (NCTSN): Psychological First Aid for Children

۶. نشان بده بزرگ‌ترها در تلاشند.
کودکان نیاز دارند که حس کنند آدم‌بزرگ‌ها فعالانه در حال رسیدگی هستند.
بگو:
"آدم‌های زیادی دارن کار می‌کنند تا این وضع بهتر بشود. مامان‌ها، باباها، دکترها، آدمای باهوش ..."

۷. از خودت هم مراقبت کن.
بچه‌ها از بدن و رفتار تو یاد می‌گیرند. اگه تو استیصال نشان بدهی، آن‌ها چند برابرش را تجربه می‌کنند.
پس برای بازسازی خودت وقت بگذار، حتی با ۵ دقیقه تنفس یا مکالمه‌ی حمایتی.
اگر اخبار را دنبال می‌کنید، با هندزفری و از طریق گوشی خود ببینید، دیدن صحنه‌ها و اخبار تلویزیون استرس بچه‌ها را چند برابر می‌کند.

🔹منبع:
Center on the Developing Child, Harvard University


☘❤️ @filsofak

🔲روانشناسی جنگ و گریز!

چرا تو این شرایط، «آرامش» به معنای «بی‌خیالی» نیست؟


🔺این روزها خیلی از ما درگیر نگرانی‌ها و استرس‌های ناشی از وضعیت کنونی کشور هستیم و احتمالا خواهیم بود. شاید این سوال برای شما هم پیش اومده باشه که وقتی ما روانشناس ها از "مدیریت اضطراب" یا "حفظ آرامش" صحبت می‌کنیم، دقیقاً منظورمون چیه؟ آیا تو شرایطی که تهدید واقعی وجود داره، نباید ترسید؟ مگه سیستم عصبی سمپاتیک ما برای همین مواقع خطر، طراحی نشده؟

🔻باید بگم درسته، ترس و اضطراب واکنش‌های طبیعی و حیاتی هستن. بدن ما هوشمندانه برای محافظت از ما در برابر خطر، این احساسات رو تولید می‌کنه. این واکنش‌ها برای بقای ما ضروری ان و به ما کمک می‌کنن سریع و مؤثر عمل کنیم.

🔺اما نکته کلیدی اینجاست:
تو شرایطی که تهدیدها طولانی‌مدت، مبهم یا خارج از کنترل ما هستن، فعال بودن مداوم سیستم جنگ و گریز می‌تونه خیلی فرسایشی باشه. این فعال‌سازی بی‌وقفه به جای کمک، تو بلندمدت به سلامت جسمی و روانی ما آسیب می‌رسونه.

🔻پس وقتی می‌گیم "مدیریت اضطراب"، دقیقاً چه هدفی داریم؟
هدف ما این نیست که به شما بگیم "نترسید" یا از واقعیت خطر غافل بشید. این حرف منطقی نیست.
در واقع، هدف ما کمک به شما برای:

⏺تمایز بین اضطراب سالم و ناسالم:
درک کنید چه زمانی اضطراب شما یک سیگنال هشداردهنده مفیده که به شما کمک می‌کنه هوشیار باشید، و چه زمانی به یک چرخه معیوب و آسیب‌رسان تبدیل شده که فقط انرژی‌تون رو تحلیل می‌بره.

⏺تنظیم واکنش‌ها، نه سرکوب اون‌ها:
بیاموزید چطور با وجود آگاهی از خطرات، واکنش‌های فیزیکی و ذهنی خودتون رو مدیریت کنید. این به معنای نادیده گرفتن یا سرکوب احساسات نیست، بلکه به معنای پردازش و ابراز اون‌ها به گونه‌ای هست که به سلامت روان شما لطمه‌ای وارد نشه.

⏺تقویت تاب‌آوری روانی:
ما به شما ابزارهایی می‌دیم تا با استرس‌های شدید و طولانی‌مدت مقابله کنید. این شامل تکنیک‌های آرامش‌بخش، تقویت شبکه‌های حمایتی، و تمرکز بر فعالیت‌هایی هست که حس کنترل و امیدواری رو در شما تقویت می‌کنن.

⏺کاهش آسیب‌های بلندمدت:
مدیریت صحیح استرس تو زمان بحران می‌تونه خطر ابتلا به اختلالات اضطرابی، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) رو تو آینده به شکل چشمگیری کاهش بده.

◀️در نهایت، وقتی از "آرامش" تو این شرایط صحبت می‌کنیم، منظورمون "بی‌خیالی" یا "عدم آگاهی از خطر" نیست. منظور ما پرورش تاب‌آوری و توانایی‌های مقابله‌ایه تا بتونیم در دل بحران، هم از خودمون محافظت کنیم و هم سلامت روانمون رو حفظ کنیم.

☘❤️ @filsofak

🔻از جنگ بیزارم

#مصطفی_سلیمانی
#جنگ


جنگ، همان حجابِ قطوری بود که نمی‌گذاشت خودِ واقعی‌ات را ببینم.

جنگ، همان لحظاتی بود که وجود من، مثل یک ارتش نامنظم، روبه‌روی وجودِ منظمِ تو، آرایشِ نظامی می‌بست؛
و آن‌قدر صدای شیپورش بلند بود، که صدای تو را، که از پسِ بی‌سیم‌های خودی، پیغام‌های کُددارِ عاشقانه می‌فرستادی نمی‌شنید.

جنگ، تدبیر من بود؛
تدبیرِ منی که بلد نبودم هیچ چیز را با عشق چاره کنم.

جنگ، شاید دستاویزم بود؛
آن‌گاه که می‌خواستم صدایت را بشنوم.
اما محضِ رضای خدا، حتی برای یک‌بار هم نتوانستم از لابه‌لای دادهای بی‌وقفه‌ام، به حرف‌هایت گوش بدهم.

جنگ، تنها راه من بود؛
آن‌زمان که خیال می‌کردم برای در آغوش‌کشیدنت، باید رو در رویت قد علم کنم.

جنگ، صدای عشقم بود؛
آن موقع که خیال می‌کردم شاید برای همیشه از دستت داده‌ام.

من‌ از جنگ بیزارم؛
و به آن وا‌م‌دار.

من‌ تو را، عشق را، از پسِ جنگ‌های خونین یافته‌ام.


❤️☘ @filsofak

احتمالاً الان احساساتی که تجربه می‌کنین، متناقض و گیج‌کننده‌ست. شاید از یه طرف سبک شدین که اون همه تنش و اضطراب ناشی از جنگ تموم شده، اما از طرف دیگه یه حس خالی بودن، بی‌حسی یا حتی افسردگی اومده سراغ‌تون. اگه اینطوریه، بدونین که تنها نیستید و من هم مثل شما درگیر این هیجانات هستم.
به این حالت اصطلاحا post crisis depression یا «افسردگی بعد از بحران» گفته می‌شه.
یعنی وقتی یه دوره‌ی شدیداً هیجانی (مثل جنگ یا بحران) یهو تموم می‌شه، بدن و ذهن می‌رن توی یه فاز افت هیجانی.
بدن دیگه اون آدرنالین و کورتیزول بالا رو نمی‌سازه، ذهن دیگه نمی‌دوه و یه خلأ میاد سراغ آدم.
نگران نباشین از این حالت. این یعنی بدن‌تون داره می‌فهمه فرصت ترمیم و سازگاری با شرایط جدید رسیده.

☘❤️ @filsfilsofak

تراژدی زندگی شخصی‌ات را بی‌خیال. همه‌ی ما از همان اول کلی بدبختی کشیدیم، امّا انسان تا وقتی که درست‌وحسابی صدمه ندیده، نمی‌تواند شروع کند به نویسندگی جدی. از این بلاهایی که سرت می‌آید استفاده کن.

«‏از میان نامه‌ی همینگوی به فیتز جرالد»

🔸ارنست همینگوی

☘❤️ @filsofak

یووال نوح هراری: آدم‌ها بر سر تصورات می‌جنگن...


☘❤️ @filsofak

انسان تا وقتی تنها نباشد نمی‌تواند خودش باشد، و اگر دوستدارِ تنهایی نباشد دوستدارِ آزادی هم نخواهد بود چون فقط در تنهایی است که او واقعا آزاد است.

🔸آرتور شوپنهاور

☘❤️ @filsofak

🔸️ سوزنِ هزارکاره

.
بیشتر آدم‌ها پیریِ زودرس می‌گیرند و خبر ندارند.
هی می‌روند بزک دوزک می‌کنند که خودشان را تر و تازه نشان بدهند، اما از درون، مثل یک اسکلتِ هزار ساله پوکَند. لمس‌‌شان کنی از هم می‌پاشند.
آدم‌ها با فکر و ذکرشان خودشان را پیر و خسته و فرسوده می‌کنند و خیال می‌کنند بزک و دوزک، می‌تواند پیریِ درون‌شان را بپوشاند.
بیشتر آدم‌ها زندگی را چپَرو می‌بینند.
برای این‌که ببینند جوانند یا پیر، می‌روند توی آینه را نگاه می‌کنند و زیر چشم و دور لب و خط‌های پیشانی‌شان را ورانداز می‌کنند، اما همین‌که حرف به اصل حال‌شان می‌رسد، یک آهِ جگرسوز می‌کشند و می‌گویند دست روی دلم نگذار که خون است!
بیشتر آدم‌ها آن‌قدر با ذهن و روان‌شان بد تا می‌کنند که توی عنفوان جوانی کهن‌سال می‌شود.
ذهنِ بیشتر آدم‌ها بی‌چاره است، چون بیشتر آدم‌ها تاوانِ کم‌کاری‌ها و بی‌فکری‌هاشان را از ذهنِ بی‌چاره‌شان می‌گیرند.
دوست دارند همه‌فن حریف باشند و هی به ذهن‌شان فشار می‌آورند که وقت کم است و عمر، طولانی نیست؛ پس یاد بگیر که توی یک لحظه، چندتا کار را با هم انجام بدهی. مثلاً وقتی می‌خوابی، زبان یاد بگیر؛ وقتی دستشویی می‌روی پادکست گوش بده؛ یا وقتی داری به حرف‌های استادت گوش می‌دهی نقاشی بکش.
بیشتر آدم‌ها خیال می‌کنند زندگی مسابقه دو است و کسی برنده می‌شود که توپ‌های بیشتری را با خودش به خط پایان برده باشد.
به این‌خاطر، هی حرص می‌زنند برای خودشان یک رزومه دهان‌پُرکن سر هم کنند: ریاضی‌دانِ فیلسوفِ طبیبِ نقاشِ شاعرِ خیاطِ مجسمه‌ساز، که وقتی دلش می‌گیرد خوب سه‌تار می‌زند و آواز می‌خواند و پاش بیفتد، آشپزی‌اش آدم را دیوانه می‌کند!
بیشترِ آدم‌ها خیال می‌کنند زندگی یک چمدانِ خالی‌ست که باید پُر شود.
خیال می‌کنند وقتی آدم می‌شوند که بتوانند سوزنِ هزارکاره باشند.
و از خودشان نمی‌پرسند که نکند زندگی این باشد که وقتی غذا می‌خورم، فقط غذا بخورم؛ وقتی می‌خوابم فقط بخوابم؛ و وقتی حرف می‌زنم فقط حرف بزنم.
بیشتر آدم‌ها یک لحظه هم به پیری زودرسِ ذهن‌شان فکر هم نمی‌کنند. فقط زیر چشم‌هاشان را می‌بینند و دور لب‌هاشان را و خط‌های پیشانی‌شان را.
#مصطفی_سلیمانی
#آدم‌ها

🍀❤️ @filsofak

📌 نگاهی متفاوت به مسئله تروما
ویژه برنامه جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل

📅 ۴ تیرماه ۱۴۰۴

🎙 دکتر آذرخش مکری

☘❤️ @filsofak

🍃دین کامل یا دینداری کامل

👌اگر بپذیریم که دین خودش غایت نیست و اهمیت في نفسه ندارد بلکه تمام اهمیت آن در این است که وسیله‌ای برای سلوک اخلاقی و معنوی انسان است، آنگاه باید پیش و بیش از اینکه از "دین کامل" سخن بگویم و جستجو کنیم، باید از "دینداری کامل" سخن بگوییم و جستجو کنیم.زیرا بیشتر این نوع دینداری است که ما را به زیست اخلاقی و معنوی می‌رساند نه ظرفیت های معرفتی و میزان گزار‌های صادق یک دین.

نوع مواجهه‌ی ماست که ظرفیت‌های بالقوه یک دین را بالفعل می‌کند. چه ظرفیت‌های اسارت بخش و ظلمت بخش دین که مقصود بالعرض هستند و چه ظرفیت‌های رهایی بخش و گشایش بخش دین که مقصود بالذات هستند. به همین سبب است که در یک دین هم داعشی پدید می آید هم امثال مولوی

اساسا معرفت و جهان بینی مفهومی که ادیان عرضه می‌کنند، اهمیت نهایی ندارد. بلکه از این جهت اهمیت دارد که زمینه‌ساز سبکی از زندگی می‌شود که آن سبک زندگی می تواند زمینه ساز معرفت غیرگزاره‌ای و لایه‌های عمیقتر زندگی معنوی شود.

اگر دلمشغول مرزبندی‌ها و کارکردهاي هويتي دین نباشیم و دین را بیشتر از اینکه نظامی از باورها و منبعی برای شناخت جهان بدانیم،یک راه سلوک بدانیم؛ آنگاه آنچه این سلوک را آسان‌تر و سریعتر می‌کند فقط کوتاهی و آسانی راه نیست بلکه چابکی و زیرکی راهرو هم هست.

بنابراین دیندارانی که دین برای آنها یک دل‌مشغولی پژوهشی و دانشگاهی نیست، باید بیشتر از اینکه در پی دین کامل یا آشنایی هر چی بیشتر با جزئیات دین یا عمل هر چه بیشتر به دستورات دین باشند، در پی هنر و شیوه مواجهه‌ی درست با دین باشند.

👌در این نوع نگاه به دین و دینداری، فقیه و عالم واقعی دین کسی است که هنر و مهارت دینداری درست را نشان دهد. سخن ملاصدرا در این باب قابل تامل است:

"هركه خواهد كه به‌راستى معلوم نمايد، رجوع به كتاب‌هاى حديث نمايد؛ به‌شرطى كه به‌سبب الفاظ مشتركهٔ «علم» و «فقه» و «حكمت» غلط نكند و از راه نيفتد. چه، هریک از اين الفاظ در زمان پيغمبر صلى الله عليه و آله و سادات طريقت عليهم‌السلام به‌معنى ديگر غير از اين معني‌ها كه حالا مصطلح متأخران گشته اطلاق مى‌كرده‌اند. و اكنون تصرف در آن شده _ بعضى را به تحريف و بعضى را به تخصيص.
از آن جمله لفظ «فقه» است _ چنانچه بعضى از دانايان تصريح بدان نموده‌اند _ كه در ازمنهٔ سابقه، لفظ «فقه» را اطلاق مى‌كرده‌اند بر علم طريق آخرت و معرفت نفس و دقائق آفات و مكايد و امراض وى و تسويلات و غرور شيطانى فهم نمودن، و اعراض نمودن از لذات دنيا و اغراض نفس و هوا، و مشتاق بودن به نعيم آخرت و لقاء پروردگار و خوف داشتن از روز شمار.
و اكنون پيش طالب‌علمان اين زمان، فقه عبارت است از استحضار مسائل طلاق و عتاق و لعان و بيع و سلم و رهانت، مهارت در قسمت مواريث و مناسخات و معرفت حدود و جرائم و تعزيرات و كفارات و غير آن. و هر كه خوض در اين مسائل بيشتر مى‌كند و اگرچه از علوم حقيقيه هيچ نداند، او را افقه می‌دانند."

📓منبع:  رسالۀ سه اصل، ملاصدرا، به‌تصحیح سید حسین نصر. انتشارات دانشگاه تهران. ص ۷۸
✍ عباس‌علی منصوری

☘❤️ @filsofak