Чӑваш уҫлӑхӗнче мӗн чухле ытларах тӗрлӗ организацисемпе уйрӑм ҫынсем ӗҫлесен, ҫавӑн чухлӗ чӑвашлӑх хутлӑхӗ ҫирӗпрех пулӗ. Паян лашман ҫыхӑнуллӑ пысӑк бюрократиллӗ организацисене хутшӑнассинчен усси ҫук. Конкретлӑ сатаччӑсене татса пама е уйрӑм проектсене пурнӑҫлама пӗр шухӑшлӑ ҫынсен пысӑк мар ушкӑнӗпе тухӑҫлӑрах ӗҫлеме пулать. "Ӑнланман" влаҫа шаниччен хӑвна шанни, ҫавӑн пекех пӗчӗк ушкӑнсене пӗрлешме пӗлни-пирӗн вӑхӑтри тӗп сатаччӑсенчен пӗри.

Чем больше организаций и отдельных личностей будет действовать в чувашском пространстве, тем прочнее будет само пространство в целом. Сегодня нет смысла объединятся в большие бюрократические организации с тяжеловесной системой взаимодействия, куда более эффективнее работать небольшим группами единомышленников для решения конкретных задач или реализации отдельных проектов. Понимание того, что рассчитывать лучше на себя, чем уповать на «непонимающие» власти, а также умение объединяться в малые группы для - одна из главных задач нашего времени.

Вӑрҫмалли сӑмахсем ҫинчен

Тӗнчепе икӗ чӗлхепе калаҫма пулать: туслӑх чӗлхипе тата вӑрҫӑ чӗлхипе. Нумайӑшӗ, паллах, туслӑх чӗлхипе усӑ курасшӑн -- ку вӑл питӗ йӗркеллӗ япала. Анчах хӑшӗ-пӗрисем туслӑх чӗлхипе усӑ курса ыттисенчен кӑштах кӑна ҫӳлерех хӑпарсан пурне те хӑйӗн тӗллевӗсемшӗн ӗҫлеттересшӗн пулаҫҫӗ.

Пирӗн чӗлхере улшӑнусем пулса иртрӗҫ. Экспрессивлӑ, ятлакан, намӑс сӑмахсем халь "ҫӳлтен" пирӗн пата антараҫҫӗ: тӗрлӗрен вакӑ "сарӑ" СМИ, чи паллӑ телеведущисем (телевизор пӑхмасан та вӗсен чи "пӑрӑҫлӑ" сӑмахӗсене пӗтӗм ҫӗрте ҫырса сараҫҫӗ, блогерсем кӑна сӳтсе яваҫҫӗ -- пурпӗрех кашнине ҫитет), хӑш-пӗр чи ҫӳллӗ чиновниксем пӗр вӑтанмасӑр пирӗнпе тин тӗрмерен тухнӑ ҫынсем пек калаҫма хӑйсене ирӗк панӑ.
Аргумент ҫитмесен ытларах кӑмӑл-туйӑм ҫине пусӑм тумалла тата сасӑ хӑпартмалла -- кун ҫинчен Цицерон темиҫе пин ҫул каяллах ҫырнӑ (вӑл адвокат пулнӑ).

Тӗллевӗ питӗ ансат: МАНИПУЛЯЦИ.

Манипуляци -- ҫынна унӑн тӗллевӗсене/кӑмӑлне хирӗҫ япала тутарасси/шухӑшлаттарасси. Манипуляци ҫынна ют шухӑша пӑхӑнтарать.

Пире вӑйлӑ кӑмӑл-туйӑм витӗмӗпе темле хаклӑ япала кама-тӑр пама хистеҫҫӗ пулсан -- ку вӑл 100% манипуляци. Тӗслӗхрен, ҫак мелпе усӑ курса, ват ҫынсене шӑнкӑравласа вӗсен ачине темле инкек пулнӑ тесе, юлашки укҫисене хырса илеҫҫӗ.

Кун пек ултав шайӗ тӗрлӗрен пулать.

Мӗнле хирӗҫ тӑмалла:
Пӗрремӗшӗнчен, хамӑра сывлӑш ҫавӑрса илме вӑхӑт памалла.
Темле вӑйлӑ туйӑм пулнипе юлашки кӗпе / е пурнӑҫ париччен пуҫ мимине ӗҫлеттермелле. Виҫсе илмелле, чӑнах ҫав тери йӑлт начар-и? Е ҫав тери аван-и? Мӗнле тупӑш манӑн пулать тата мӗнле теветкел?
Мана хистекен ҫынна ӗненме юрать-и? Тен, вӑл халиччен тӑтӑшах суеҫтернӗ?

#longread

Уйӑх каялла эпир пусмӑрлӑха сивлейми пулни ҫинчен ҫырнӑччӗ:
https://t.iss.one/chushu/995

Паха ӗҫ!

Пӗлтӗр эпир Фейсбукра чӑваш эстрадин ҫӑлтӑрӗсен тӗпелӗсене (страницӑсене) тӗрӗслерӗмӗр. Кӑҫал вара контакт.ра пӑхӑс терӗмӗр. 24 «ҫӑлтӑр» хушшинче хӑйсен тӗпелӗсенче пӗтӗмпех чӑвашла ҫыракан пӗри те ҫук, вӗсенчен ҫурри (12) вырӑсла кӑна ҫырать. Ыттисем вара хӑйсен посчӗсене сайра чӑваш сӑмахӗсемпе шӗветеҫҫӗ. Чӑвашла ҫыракалакансем ытларах арҫынсем, хӗрсем вара туллин вырӑсла пуплеме тӑрӑшаҫҫӗ. Чи «чӑвашли» Алексей Московский пулчӗ, ун хыҫҫӑн Типшӗм Сашук, Алексей Иванов, Иван Архипов пыраҫҫӗ.
Эпир чӑваш культуришӗн чӑнах пӑшӑрханатпӑр-ши?

Мы решили посмотреть насколько активно используют чувашский язык звезды чувашской эстрады на своих страницах в контакте. Оказалось, что половина звезд пишут исключительно по-русски, остальные иногда скупо разбавляют свои страницы отдельными чувашскими словами.

Чӑваш чӗлхи, тумӗ, фольклорӗ тата кун-ҫулӗ ҫинчен пӗлме темиҫе курма (видео)
Несколько видео о чувашском языке, костюме, фольклоре, а также об истории.

https://www.youtube.com/watch?v=JPbQXk2ojDA
https://www.youtube.com/watch?v=jBRrww9EtL0
https://vk.com/video-91933860_456239765
https://vk.com/video/@haval?z=video-12972450_456239121%2Fclub12972450%2Fpl_-12972450_-2
https://vk.com/video/@haval?z=video-12972450_456239123%2Fclub12972450%2Fpl_-12972450_-2
https://vk.com/video/@haval?z=video-12972450_456239124%2Fclub12972450%2Fpl_-12972450_-2

Чӑвашла вӗренме пуҫлакансен чи пысӑк йывӑрлӑхсенчен пӗри — чӑвашла мӗн ачаран калаҫакансем кулма е тӑрӑхлама пуҫлани. Чӑнах та тин чӑвашланнӑ ҫыннӑн пуплевӗ тӗрӗсех мар тухать, йӑнӑшсем те мӑй таран сиксе тухаҫҫӗ, шухӑш тӗшшине те вӑл нумай чух каласа пӗтереймест. Тата калаҫнӑ чух вӑл час-часах пӑлханма пуҫлать. Ҫапах та тӑрӑшни мӗне тӑрать! Ҫавна шута илмелле! Тин чӑвашланнисене пулӑшас пулать. Эсир хӑвӑра вырӑсла вӗреннӗ чухнехине аса илӗр! Эсир те вара пӗр кӑлтӑксӑр калаҫаттӑрччӗ-и?

Илтнинчен:
«Эпӗ чӑвашла вӗренме пуҫласассӑн чӑвашсем манпа калаҫасшӑн марччӗ: «Чӑвашла калаҫма лайӑх вӗрен-ха» - тетчӗҫ, халь вара чӑвашла лайӑх вӗренсе ҫитсен татах манпа калаҫасшӑн мар: «Эсӗ ытла тӗрӗс та хитре калаҫатӑн, эпӗ ун пек калаҫаймастӑп» - теҫҫӗ… Мӗн тумалла? Кампа калаҫмалла? :-)

Одна из самых больших трудностей у начинающих изучать чувашский язык — это то, что те, кто говорит по-чувашски с детства, начинают смеяться или насмехаться. На самом деле речь человека, который недавно начал учить язык получается коревой, ошибок пруд-пруди, и главную мысль он часто трудно понять. Кроме этого, при разговоре он часто начинает волноваться. И все-же чего стоит старание! Об этом нельзя забывать! Помощь таким людям очень важна. Вспомните себя, когда вы учили русский язык! Вы тоже говорили без изъянов?

Из услышанного:
«Когда я начал учить чувашский язык, со мной не хотели разговаривать: «Научись хорошо говорить по-чувашски» говорили они, а теперь, когда я неплохо говорю по-чувашски, они не хотят со мной разговаривать, потому что: «Ты говоришь так правильно и красиво, что я не могу так говорить». Что делать? С кем разговаривать по-чувашски? :-)

Ултӑ уйӑх иртрӗ. Улшӑнусем лайӑх енне пулса иртрӗҫ, аслӑ ывӑл халь чиперех чӑвашла та, вырӑсла та калаҫать, кӗҫӗнни те пӗтӗмпех ӑнланать, чӑвашла пӗрремӗш сӑмахсем те пур.

Мӗн турӑм:

1. Телевизор сассине минимум таран чакартӑм. Вара мультфильмсене хамах чӑвашла "калаҫтартӑм".

2. Ҫывӑрма вырттарас умӗн, кӑнтӑрла та, каҫпа та, чӑваш юррисене юрлатӑп. Ачасене килӗшет.

3. Ачисене чӑвашла калаҫтарма тӑрӑшакан ашшӗ-амӑшӗсен ушкӑнне телеграмра хутшӑнтӑм. Пӗр-пӗрне пулӑшни, хавхалантарни вӑхӑт-вӑхӑт питӗ кирлӗ. Тата унта ачасем чӑвашла калаҫнине ҫыртарнӑ видеосене ачасем питӗ юратаҫҫӗ -- ҫапла вӗсем пӗччен маррине ӑнкарса илеҫҫӗ, вӗсем пекех чӑвашла калаҫакан ачасем тата та пуррине кураҫҫӗ. "Ачисем ӑҫта, атя пӑхатпӑр?" - тесе калать ман ача.

4. Константин Доброхотов блогер питӗ ансат та илемлӗ кӗске видеосем чӑвашла ҫыртарать, унсӑр пуҫне тата Александра Сергеевна блогер нумай пулмасть пӗтӗмпех чӑвашла видео тӑвать. Ҫавсене те кашни кун тенӗ пек кӑтартатӑп. "Хамӑр ял пар!" -- тесе ыйтать ача.

5. Кукашшӗпе кукамӑш мӑнукӗсемпе тинех чӑвашла кӑна калаҫма тытӑнчӗҫ. Тӑтӑшах вӗсемпе чӑвашла калаҫни те витӗм кӳрет, паллах.

6. Ачасемпе пӗрмай чӑвашла калаҫатӑп. Ашшӗ халь хӑй те чӑвашла лайӑх ӑнланать, кӑштах калаҫать те, ҫавӑнпа ҫак енчен килте чӑрмав ҫук. Ашшӗпе эпӗ те, ача та вырӑсла калаҫатпӑр.

Ҫапла вара, эпӗ таврара пӗртен-пӗр чӑвашла калаҫакан ҫын пулсан та, ачасем чӑвашла калаҫма пултарни паллӑ.
Паллах, питӗ вӑйлӑ мотиваци кирлӗ, хӑш чух -- пулӑшу, хӑш чух -- ҫӗнӗ пӗлӳ.

#нумай_чӗлхелӗх

09 февраля 2023 г. в Чувашском государственном институте гуманитарных наук состоится Итоговая научная сессия, посвященная Дню российской науки.

ПРОГРАММА
10.00–10.30
Открытие итоговой научной сессии
П.С. Краснов, директор Чувашского государственного
института гуманитарных наук

СЕССИЯ 1: Строй чувашского языка:
современный взгляд
(руководитель — Э.Е. Лебедев)
10.30—12.00
Доклад: Долгова Алевтина Петровна, старший научный сотрудник секции языкознания филологического направления. Синтаксический строй чувашского языка как объект лингвистического исследования.
Оппонирование: Ю.М. Виноградов (г. Чебоксары, ЧРИО), Т.В. Денисова (г. Чебоксары, ЧГПУ им. И.Я. Яковлева), Э.Е. Лебедев (г. Чебоксары, ЧГИГН).
Обмен мнениями.

СЕССИЯ 2: Чувашская словесность:
прошлое и настоящее
(руководитель — Г.Г. Ильина)
13.00–15.00

Сессия 3: Чувашский край на перекрестке эпох
(руководитель — В.Н. Клементьев)
15.10–16.50

Подведение итогов научной сессии
17.00–17.30