​Тақдим этилаётган алифбо лойиҳасини бир оз таҳрирлаш керак

«O‘o‘ » ва «G‘g‘» ҳарфлари ўрнига — «Ōō» ва «Ḡḡ» ҳарфлари таклиф қилинмоқда. Бу яхши, нима бўлганда ҳам, мазкур ҳарфларнинг ёзма кўринишига яқинлаштирилган.

Бироқ «Ōō» символи шу пайтгача фойдаланишда бўлган кўплаб шрифтларда акс этса-да, «Ḡḡ» символи ҳақида ундай деб бўлмайди. Машҳур халқлардан бирортаси бу ҳарфдан фойдаланмагани учун у учинчи дунё мамлакатлари кодировкасидан ўрин олган. «Ḡḡ» — Times, Arial каби стандарт шрифтлардагина аксланади.

Лекин ўзбек тилида фақат ана шу стандарт 3–4 та шрифтдан фойдаланилмайди. «Ḡḡ»нинг аксарият шрифтларда акс этмаслиги дизайнерлар ва турли соҳа ходимларига катта қийинчилик келтириб чиқаради. Янги шрифтни ҳеч ким бизга ясаб бермайди. Шунинг учун мавжуд бўлган, кўп тарқалган, Юникоднинг асосий базасидан ўрин олган символлардан фойдаланавериш керак.

Мисол учун, «Ḡḡ» ўрнига туркий халқлар фойдаланадиган «Ğğ» символини олавериш керак. Бехавотир. Ахир, туркий халқларга хос бўлган «Şş» ва «Çç»ни олмоқчимиз-ку.

Фақат, «Ḡḡ» ўрнига «Ğğ» олингач, визуал бирхилликка эришиш учун «Ōō» ўрнига ҳам «бревисли о» — «Ŏŏ»ни қабул қилишимиз лозим.

Биринчидан, кириллча «Ўзбекистон», «ўзбек» сўзларида ҳам «бревисли у»дан фойдаланамиз. Бу «шапка» биз учун қадрдон, таниш. Агарда, туркий халқлар фойдаланадиган «Öö» символларидан фойдаланиш керак, дейилса, мазкур ҳарф айрим сўзларни ёзишда яна бир қатор визуал ноқулайликларни келтириб чиқаради:
Mö’tabar 👎
Mŏ’tabar 👌

Töğri 👎
Tŏğri 👌

Фикримча, Ŏ ҳарфини ўзбек тилининг махсус рамзи, логотипига айлантириш ҳам мумкин. Ҳаттоки, ўзбек сўми символини ифодалашда ҳам шу ҳарфни асос қилиб олса бўлади.

Шуҳрат Шокиржонов,
журналист
Манба

@xatoliklar

Sinonimlar lugʻati

- Chiroyli;
- Goʻzal;
- Husndor;
- Husnli;
- Xushroʻy;
- Koʻhlik;
- Koʻrkam;
- Barno;
- Suluv;
- Zebo;
- Latofatli;
- Sohibjamol.

Sinonimlar lugʻati

- Xunuk;
- Badbashara;
- Badburush;
- Badqovoq;
- Tasqara;
- Bedavo;
- Taʼviya;
- Beoʻxshov;
- Besoʻnaqay;
- Sovuq;
- Badsurat;
- Nadomat.

Yuziga qarama, fazilatiga qara

“Devonu lug‘atit turk” maqollaridan
 
Azgulukni suv azaqinda kemish bashinda tila – Xalqqa yaxshilik qil, uni suv tagiga tashlasang-da, suv ustida ko‘rasan. Boshqa ma’nosi – ovqat-nonni daryo tagiga tashlasang ham, ustida topasan.
 
Barig‘ o‘tru tutsa, yo‘qqa sanmas – Dasturxonga boringni qo‘ysang, mehmon yo‘qqa sanamas.
 
Tilin tugmishni tishin yazmas – Til bilan tugilganni tish bilan yechib bo‘lmaydi.
 
So‘kushub urushur, o‘rta to‘n titishur – So‘kishdan urishish boshlanadi. O‘rtada to‘n yirtiladi.
 
Ikki bug‘ra ikashur, o‘tra ko‘gakun yanchilur – Ikki ayg‘ir olishadi, oralarida so‘na halok bo‘ladi.
 
Kuch aldin kirsa, to‘ru tungluktan chiqar – Zulm eshikdan kirsa, insof tuynukdan chiqadi.
 
Evlik to‘yg‘ursa, ko‘zi yo‘lqa bo‘lur – Uy egasi mehmonni to‘ydirsa, mehmon ketishga otlanib, ko‘zi yo‘lda bo‘ladi.
 
Kichikda qatig‘lansa, ulg‘azu sevnur – Yoshlikda tirishib harakat qilgan odam ulg‘aygach sevinadi.
 
Bip qarg‘a bipla qish kelmas – Bir qarg‘a bilan qish kelmaydi.
 
Tutushmagincha tuzulmas, tubirmagincha achilmas – Urushmaguncha, qarshilashmaguncha yarash bo‘lmaydi, shamol qo‘zg‘olmaguncha havo ochilmaydi.
 
Elik tutg‘incha o‘t tut – Kafil bo‘lgandan olovni ushlagan yaxshidir. Chunki kafil bo‘lgan kishi so‘ng attang qiladi.
 
Evak evga tegmas – Shoshgan kishi uyiga yeta olmaydi.
 
Kuz keligi yazin belko‘rar – Kuzning kelishi yozda ma’lum bo‘ladi.
 
Ko‘kka sag‘ursa, yuzga tushur – Osmonga tupursa, yuzga tushar.
 
Mush yaqriqa tegishmas, ayur: “Kishi nengi yarashmas” – Mushuk mixga osilgan yog‘ga yetolmay: “Birovning moli yarashmaydi”, deydi.
 
Erdamsizdan qut chertilir – Odobsiz kishidan baxt va davlat ketadi.
 
Tag‘ tag‘qa qavushmas, kishi kishiga qavushur – Tog‘ tog‘ bilan uchrashmaydi, odam odam bilan uchrashadi.
 
Tevey silkinsa, eshakka yo‘k chiqar – Tuya silkinsa, undan bir eshakning yuki chiqadi.
 
Yug‘urqanda ortuq ayaq kusulsa ushiyur – Odam oyog‘ini ko‘rpasidan ortiq uzatsa, oyog‘i uvishadi, sovuq qotadi.
 
Tayg‘an yugurganni tilku sevmas – Yugurik tozini tulki sevmaydi.
 
Evak singak sutka tushur – Shoshqaloq pashsha sutga tushadi.
 
Tatsiz turk bo‘lmas, bashsiz bo‘rk bo‘lmas – Boshsiz bo‘rk bo‘lmagani kabi forssiz turk bo‘lmaydi.
 
Yuzga ko‘rma, erdam tila – Yuziga qarama, fazilatiga qara.
 
Tikmagincha unmas, tilamagincha bo‘lmas – Ekilmaguncha hosil unmaydi, maqsad esa ketidan yurib istalmaguncha qo‘lga kirmaydi.
 
 
© Orif Tolib