مهاجرت‌های بزرگ جهان از جمله شگفت‌انگیزترین پدیده‌های طبیعت هستند. هر ساله میلیون‌ها حیوان سفرهایی را آغاز می‌کنند که اقیانوس‌ها، قاره‌ها و حتی نیمکره‌ها را در بر می‌گیرد.

برخی از طولانی‌ترین مسیرهای مهاجرت شناخته‌شده روی زمین در اینجا آورده شده. از پرواز قطب به قطب توسط پرستوی دریایی گرفته تا سفرهای حماسی اقیانوسی نهنگ‌ها و لاک‌پشت‌ها، این سفرها اکوسیستم‌های سراسر جهان را به هم متصل کرده و کل شبکه‌های غذایی را شکل می‌دهند.

پرستوی دریایی قطبی قهرمان بلامنازع مهاجرت است. پرستوی دریایی قطبی با سفری بین 31000 تا 59000 مایل (50000 تا 96000 کیلومتر) در هر سال، دو تابستان را تجربه می‌کند. دانشمندان این پرستوها را پس از روشنایی مداوم روز ردیابی کرده‌اند و پروازهای آنها را برای دنبال کردن گرمای خورشید و به حداکثر رساندن فرصت‌های تغذیه زمان‌بندی کرده‌اند. یک پرستوی دریایی قطبی در طول عمر خود (تا 34 سال)، می‌تواند معادل سه سفر رفت و برگشت به ماه پرواز کند.

مسافت‌ها نشان‌دهنده مسافت تقریبی مهاجرت سالانه (رفت و برگشت) هستند که ممکن است بسته به جمعیت و فرد متفاوت باشد، (نقشه و جدول پیوست).

مسافران اقیانوس: نهنگ‌ها پستانداران دریایی مانند نهنگ‌های خاکستری و گوژپشت هزاران مایل بین مناطق تغذیه یخی و تالاب‌های گرمسیری برای تولید مثل مهاجرت می‌کنند.

نهنگ‌های خاکستری سالانه تا ۲۰۰۰۰ کیلومتر (۱۲۰۰۰ مایل) بین دریای برینگ و باخا کالیفرنیا سفر می‌کنند، در حالی که برخی از جمعیت‌های نهنگ‌های گوژپشت مسافت رفت و برگشت مشابهی را بین مناطق تولید مثل گرمسیری و مناطق تغذیه قطب جنوب طی می‌کنند. مهاجرت‌های آنها به طور دقیق با بهره‌وری و دمای اقیانوس تنظیم شده است و آنها را به شاخص‌های کلیدی سلامت اکوسیستم دریایی تبدیل می‌کند.

جانوران بالدار و پردار: پرندگان و حشرات در حرکت

فراتر از پرستوهای دریایی، گونه‌هایی مانند گیلانشاه حنایی و چکچک کوهی یا شمالی پروازهای بدون توقف رکوردشکنی انجام می‌دهند و بدون توقف برای تغذیه، از کل اقیانوس‌ها عبور می‌کنند.

بسیاری از گونه‌های پرندگان با جمع‌آوری ذخایر چربی قابل توجه برای سوخت و به‌کارگیری تکنیک‌های پرواز کم‌مصرف مانند سوار شدن بر جریانات هوای گرم،
به سفرهای اقیانوسی بدون توقف و خارق‌العاده‌ای دست می‌یابند.

علاوه بر این، سایر سازگاری‌های فیزیولوژیکی - مانند توانایی کاهش موقت اندازه اندام‌های داخلی برای سبک‌تر کردن بار آنها - به این سفرهای طولانی کمک می‌کنند. همچنین مشاهده شده است که برخی از گونه‌های پرندگان هنگام پرواز وارد دوره‌های کوتاهی از کاهش فعالیت مغز می‌شوند، اگرچه نقشی که این امر در مهاجرت بدون توقف ایفا می‌کند هنوز در دست مطالعه است.

حتی موجودات کوچک‌تری مانند سنجاقک
Globe Skimmer Dragonfly
تا ۱۱۰۰۰ مایل بین هند و آفریقا را طی می‌کنند.

مهاجرت‌های زمینی
در خشکی، حیواناتی مانند گوزنها و بوفالوها،
Caribou and Wildebeest
مسیرهای مهاجرت باستانی را که توسط تغییرات فصلی تعیین می‌شوند، دنبال می‌کنند.

 برخی از گله‌های گوزن شمالی می‌توانند سالانه بیش از ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ مایل (۱۶۰۰ تا ۴۰۰۰ کیلومتر) مهاجرت کنند که از طولانی‌ترین مهاجرت‌های زمینی روی زمین است، در حالی که مهاجرت بوفالوهای وحشی سرنگتی - یک حرکت دایره‌ای تقریباً هزار مایلی - از جمله دراماتیک‌ترین رویدادهای حیات وحش روی زمین است.

به همین ترتیب، گورخرها هر سال تقریباً ۳۱۰ مایل مهاجرت می‌کنند و از دره‌های رودخانه‌ای بوتسوانا به مراتع آن سوی مرز در نامیبیا سفر می‌کنند.
t.iss.one/Abchelike

منبع: https://www.visualcapitalist.com/mapped-worlds-longest-animal-migrations/
https://gie.co.tz/tours/6-days-serengeti-wildebeest-calving-season/
https://arcticwild.com/wp-content/uploads/2014/11/Alaska-Winter-Camping_02.jpeg

قدیمی‌ترین هما یا کرکس ریش دار در کوه‌های آلپ فرانسه مشاهده شد


یک هما که در کوه‌های آلپ فرانسه نجات داده شد، مشخص شد که قدیمی‌ترین فرد از این گونه است که تاکنون در طبیعت مشاهده و ثبت شده است.

این پرنده در ۲۷ اکتبر در نزدیکی تیز در استان اوت-ساووآ فرانسه در شرایط نامناسبی پیدا شد.

به طرز حیرت انگیزی، حلقه‌ای روی پای راست کرکس نشان داد که این کرکس نر به نام «بالتازار» است - پرنده‌ای که در فوریه ۱۹۸۸ به عنوان بخشی از یک برنامه پرورش در اسارت متولد شد و اواخر همان سال در طبیعت رها شد.

بالتازار با بیش از ۳۷ سال سن، مسن‌ترین هما ثبت‌شده در طبیعت است (J Heuret / VCF).

کرکس افسانه‌ای
بالتازار بعدها اولین کرکس نری شد که با موفقیت به طور طبیعی در آلپ تولید مثل کرد و اولین جوجه خود را در سال ۱۹۹۷ بزرگ کرد. از آن زمان، او ۱۵ جوجه وحشی به دنیا آورده است که اکنون نوادگان آنها بیش از ۳۰ عدد است.

بالتازار که تا سال ۲۰۱۶ به عنوان عضوی از «سه‌گانه بارگی سود» (یک گروه تولید مثل متشکل از سه نفر) از نظر ژنتیکی تحت نظر بود، از مشاهدات ناپدید شده بود. بسیاری تصور می‌کردند که او مرده است. مشاهده مجدد او در سال ۲۰۲۵ تأیید می‌کند که احتمالاً او در این سه‌گانه باقی مانده اما دیگر در تولید مثل مشارکت ندارد.

او با بیش از ۳۷ سال سن، اکنون پیرترین همای وحشی است که تاکنون در آلپ و پیرنه ثبت شده است.

بالتازار در سال ۱۹۸۸ در کوه‌های آلپ فرانسه رها شد (VCF).

کشف نگران‌کننده
نجات بالتازار یک نگرانی جدی را برجسته کرد: گلوله سربی که در پای او بود تقریباً به طور قطع از یک حادثه تیراندازی قدیمی ناشی شده بود. حتی پس از سال‌ها، چنین سرب جاسازی‌شده‌ای خطر مسمومیت را به همراه دارد و خطراتی را که پرندگان شکاری با آن مواجه هستند، نشان می‌دهد.

در فرانسه، پرندگان شکاری به شدت محافظت می‌شوند. هرگونه تیراندازی، تخریب یا اقدام به تخریب، جرم جنایی با مجازات‌های شدید است. با وجود ۴۰ سال تلاش برای حفاظت و آگاهی‌بخشی، این حادثه نشان می‌دهد که آزار و اذیت همچنان یک تهدید واقعی است.

رهاسازی و بازپس‌گیری
در ۵ نوامبر، با توجه به وضعیت کلی خوب بالتازار، توافق شد که او را دوباره در طبیعت رها کنند. روز بعد او را به بارگی ماسیف بازگرداندند، در حالی که به یک برچسب GPS مجهز بود.

با این حال، بالتازار به دلیل پرواز ضعیف و سایر رفتارهای غیرمعمولش، مجبور شد در اواخر نوامبر دوباره زنده گیری شود. اکنون توافق شده است که این کرکس افسانه‌ای در اسارت باقی بماند، جایی که ممکن است یک زندگی تولید مثلی جدید در انتظار او باشد. در اسارت، در شرایط مطلوب، هما می‌تواند بیش از ۵۰ سال زندگی کنند.

سفر بالتازار نشان دهنده مقیاس و موفقیت برنامه احیای گونه‌های کرکس است که در سال ۱۹۸۶ آغاز شد. از آن زمان، به لطف یک تلاش بین‌المللی برای حفاظت از محیط زیست، ۲۶۴ همای جوان در سراسر آلپ رها شده‌اند.

بنیاد حفاظت از کرکس‌ها، که به شدت درگیر این طرح است، نوشت: «بالتازار نه تنها یک شاهد تاریخی، بلکه نمادی زنده از مقاومت گونه‌ای است که اروپا تصمیم به نجات آن گرفت.»

محسن ملاح

منبع:

https://www.birdguides.com/news/oldest-ever-wild-bearded-vulture-found-in-french-alps/

https://www.rarebirdalert.co.uk/v2/Content/Conservationists_Rescue_Oldest_Known_Wild_BeardedVulture.aspx

t.iss.one/Abchelike

این مستند سه دقیقه ای در مورد خطراتی که آلباتروس باهاش درگیره جالب بود
https://t.iss.one/IranBirdCafe/695

خاطره اولین روزِ در بازداشت ترانه علیدوستی
و پرنده

مستند  « ترانه علیدوستی »
کارگردان:  پگاه آهنگرانی
#کافه_سینما
https://t.iss.one/+z1WpMZJiPl5lMjk0

t.iss.one/Abchelike

اون جمله ای که انتخاب کردم توی مستند ترانه، کاریکاتورش هم در اومده😍

#هادی_حیدری #کارتونیست
t.iss.one/Abchelike

«جشن پرنده سوری در پیش از اسلام

نمایش در ایران، بهرام بیضایی ص ۵۳

"آذر ماه به روزگار خسروان شاید ساسانیان) اول بهار بوده است و به نخستین روزی که مردی بیامد کوسه برنشسته بر خری و بدست کلاغی گرفت و به باد بیزن خوی باد همی زدی و زمستان را وداع همی کردی"

او در همین کتاب به کبک تذرو قرقاول و... اشاره می‌کند.

پ.ن:
محمد خطیبی عزیز این پیام رو برام فرستاده:" جالبه. بیهقی هم اشاره می کنه به آتش زدن پرندگان و حیوانات در جشن سده.
«و سده فراز آمد، نخست شب‌ امیر بر آن لب جوی آب که شراعی‌ زده بودند، بنشست و ندیمان و مطربان بیامدند و آتش بهیزم زدند- و پس از آن شنیدم که قریب ده فرسنگ فروغ آن آتش بدیده بودند- و کبوتران نفط اندود بگذاشتند و ددگان برف اندود و آتش زده دویدن گرفتند و چنان سده‌یی بود که دیگر آن چنان ندیدم و آن بخرّمی بپایان آمد»

روحش در آرامش
#بهرام_بیضایی و #پرنده

پشت صحنه فیلم شاهکار او
غریبه و مه

t.iss.one/Abchelike

"پنجره های مزاحم را ببندید
و از زندگی بیرون روید
تا برای زیستن این پرسیاهان حواشی ناامن بعد از ظهر
دقیقه های آرام فرارسد.
سکوت کنید
و به حرفهای ساده و صریح کلاغ های بی توقع
پیامبران طرف روشن زندگی
که فوج فوج بر سیمهای بی قواره ی دلهره می نشینند
گوش بسپارید.
نگاه کنید
و معنای ژرف هستی را
از روی دست این تابلو رایگان طبیعت
هزار بار در دل تان یادداشت کنید".

تصویر از کتاب پرسه در حوالی زندگی مصطفی مستور، راوی هم خود مستور هستن.

t.iss.one/Abchelike

*آغاز به کار فهرست آوی لیست، گامی مهم برای یکپارچه‌سازی فهرست‌های پرندگان جهان*

همان طور که می‌دانیم در دو دهۀ گذشته چندین منبع معتبر دربارۀ فهرست، آرایه‌شناسی و نام‌گذاری پرندگان منتشر شد و برخی از آنها تا سال 2025 به‌روزرسانی می‌شدند. به هر حال، پرنده‌شناسان جهان از سال‌های گذشته تلاش کردند تا با کاستن از دیدگاه‌های مورد اختلاف، به سوی همگرایی و هماهنگی بیشتر در کاربرد آرایه‌شناختی و نام‌گذاری گونه‌ها حرکت کنند.

در یک دهۀ گذشته، کمیتۀ ثبت پرندگان ایران همانند بسیاری از فهرست‌های اروپایی و کشورهای مختلف، فهرست جهانی آی‌اوسی را مبنای پیروی از روش آرایه‌شناختی و نیز نام‌گذاری‌ها علمی و انگلیسی گونه قرار داده بود. خوشبختانه اکنون با همگرایی بیشتر فهرست‌های جهانی و ارائه فهرست یکپارچه آوی‌لیست (AviList) برای پرندگان جهان، پیروی از تغییرهای علمی در فهرست یکپارچۀ جهانی برای پرنده‌شناسان در کشورهای جهان نیز آسان‌تر، منطقی‌تر و با کمترین اختلاف ادامه خواهد یافت.
-----

در اینجا برای آگاهی بیشتر، متن ترجمه‌شده دربارۀ فهرست «آوی‌لیست» از ویکی‌پدیا آورده می‌شود.

نخستین نسخه از چک‌لیست یکپارچه آوی‌لیست (AviList) در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵ به صورت برخط منتشر شد.

پیش از معرفی آوی‌لیست در ژوئن ۲۰۲۵، سه چک‌لیست جهانی پرکاربرد و به‌روز شده وجود داشت. این فهرست‌های جداگانه به نمایندگی از اتحادیه بین‌المللی پرنده‌شناسان، انجمن جهانی پرندگان و آزمایشگاه پرنده‌شناسی کرنل نگهداری می‌شدند. این فهرست‌ها از نظر تعداد گونه‌های شناخته‌شده و تقسیم گونه‌ها به سرده‌ها و تیره‌ها متفاوت بودند.

در جلسه‌ای که در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، پرنده‌شناسان توافق کردند که برای ایجاد یک طبقه‌بندی واحد و مورد اجماع برای پرندگان جهان با یکدیگر همکاری کنند. سه فهرست پیشین، اکنون دیگر هیچ به‌روزرسانی طبقه‌بندی مستقلی انجام نمی‌دهند.

در بحثی که در کنگره بین‌المللی پرنده‌شناسان در ونکوور در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، گروهی از پرنده‌شناسان توافق کردند که کمیته‌ای به نام «کارگروه نام‌گذاری پرندگان (WGAC)»تشکیل دهند تا ادغام سه چک‌لیست مستقل پرندگان را بررسی کنند.

این سه چک‌لیست که اکنون طبقه‌بندی AviList را پذیرفته‌اند، عبارتند از:

1.  چک‌لیست کلمنتس پرندگان جهان که با به‌روزرسانی‌های سالانه توسط اعضای آزمایشگاه پرنده‌شناسی کرنل نگهداری می‌شود. این چک‌لیست در ابتدا بر اساس کتابی از جیمز کلمنتس بود که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد. طبقه‌بندی کلمنتس زیربنای وبگاه پرندگان جهان، برنامه Merlin Bird ID  برای دستگاه‌های iOS و اندروید، پایگاه داده آنلاین eBird از مشاهدات پرندگان و کتابخانه Macaulay از عکس‌ها، ویدیوها و ضبط‌های صوتی است.

2.  چک‌لیست آرایه‌شناختی Birdlife در ابتدا از چک‌لیست مصور پرندگان جهان HBW و BirdLife International  که در دو جلد در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ منتشر شده بود، پیروی می‌کرد. این طبقه‌بندی به‌طور منظم توسط انجمن جهانی پرندگان (BirdLife International) به روز شده است. این طبقه‌بندی زیربنای فهرست سرخ گونه‌های در معرض خطر IUCN و چندین کنوانسیون بین‌المللی، مانند توافق‌نامه حفاظت از پرندگان آبزی مهاجر آفریقایی-اوراسیایی (AEWA) و کنوانسیون گونه‌های مهاجر (CMS) است.
3.  فهرست پرندگان جهان در کمیتۀ بین‌المللی پرنده‌شناسی (آی‌اوسی) توسط فرانک گیل، پاملا سی. راسموسن و دیوید دونسکر به نمایندگی از آنچه که در گذشته کمیته بین‌المللی پرنده‌شناسان بود اما اکنون به اتحادیه بین‌المللی پرنده‌شناسان تغییر نام داده است، نگهداری می‌شود. این طبقه‌بندی توسط ویکی‌پدیای انگلیسی، اتحادیه پرنده‌شناسان بریتانیا و وبگاه ضبط صدا (xeno-canto) استفاده می‌شد.

افزون بر فهرست‌های بالا، فهرست کامل پرندگان جهان هوارد و مور نیز در طبقه‌بندی پرندگان تأثیرگذار بوده است. ویرایش چهارم آن در دو جلد در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ منتشر شد، اما از آن زمان تاکنون به‌روزرسانی نشده است.

علاوه بر سه سازمان یادشده در بالا، این فهرست یکپارچه توسط اتحادیۀ پرنده‌شناسان بریتانیا نیز پذیرفته شده است.

برای دریافت اطلاعات بیشتر به وبگاه آوی‌لیست (https://www.avilist.org/) مراجعه بفرمایید.

کمیته ثبت پرندگان ایران
پیوند وبگاه: https://iranbirdrecords.ir/1404/10/16/Stating%20AviList%2C%20a%20unified%20checklist%20of%20world%20birds

*مقایسۀ نام انگلیسی چند گونه از پرندگان ایران در سه فهرست جهانی*

جدول زیر نام انگلیسی چند گونۀ گزینش‌شده از پرندگان ایران را در سه فهرست جهانی پرندگان (آی‌اوسی، کلمنتس و آوی‌لیست) نشان می‌دهد. سلول‌های زردرنگ بیانگر تفاوت در نام‌گذاری میان این سه فهرست جهانی است. همان‌گونه که در جدول زیر می‌بینید، نام‌های انگلیسی در فهرست جدید آوی‌لیست بیشتر با فهرست پیشین آی‌اوسی هماهنگی دارند. در میان گونه‌های این جدول، نام انگلیسی یک گونه متفاوت از ترجیح فهرست ملی پرندگان ایران بود و آن گزینش Red-tailed Wheatear بر نام Persian Wheatear بود.

پیوند وبگاه: https://iranbirdrecords.ir/1404/10/16/Comparison%20of%20English%20name%20of%20several%20selected%20species%20of%20Iranian%20birds%20in%20three%20world%20checklists