📘سازگاري با كم آبي، خرد تاريخي- اقليمي براي بقاء و ارتقاء

🖌📘ويژه‌نامه روزنامه ايران (تابستان 1400)

🖌زيرنظر دبيرخانه كارگروه ملي سازگاري با كم آبي

✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation

✅ اثرات متناقض ايجاد سدها و مخازن بزرگ ذخيره آب بر تشديد #خشكسالي ( لينك مرجع)


❇️ نتايج يك پژوهش توسط يك تيم از محققان بين‌المللي در حوزه خشكسالي نشان مي‌دهد كه بسیاری از سدها و مخازن به طور متناقض می توانند کمبود آب را که قصد کاهش آن را دارند، بدتر کنند. اين پژوهش در مجله Nature Sustainability منتشر شده است.

❇️ سدها و مخازن بزرگ یکی از رایج ترین شیوه های مقابله با کمبود خشکسالی و آب است. هدف ساده است: مخازن می توانند آب را در دوره های ترسالي ذخیره کنند، و سپس در طول دوره های خشک آن‌ها را رهاسازي كرده و در اختيار مصرف‌كنندگان و متقاضيان قرار دهند. اما نتايج پژوهش اخير نشان مي‌دهد كه افزايش ظرفيت ذخاير آب و ايجاد مخازن هر چه بزرگتر مي‌توانند در درازمدت اثرات ناخواسته‌اي را در پي داشته و حتي كمبود آب را تشديد كنند.

❇️نویسندگان اين پژوهش چنين استدلال مي‌كنند كه در هنگام برنامه‌ريزي براي احداث مخازن جديد، دو پديده مي‌بايست در نظر گرفته شود؛ اول، چرخه عرضه و تقاضا و دوم اثر مخزن.

✅چرخه عرضه-تقاضا بر اين امر ناظر هست كه افزايش منابع آبي در دسترس منجر به افزايش تقاضاي آب شده و اين مسئله به‌سرعت هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري اوليه صورت گرفته براي احداث مخازن ذخيره‌ را جبران مي‌كند. چنين چرخه‌هايي را مي توان به عنوان يك اثر بازگشتي مشاهده نمود. در اقتصاد محيط‌زيست اين نوع مسائل تحت عنوان پارادوكس ژوون ( Jevon's paradox) شناخته مي‌شوند. چرا كه آب بيشتري در دسترس هست، لذا مصرف آب نيز روند افزايشي خواهد داشت. از طرف ديگر كمبود آب جديد مي تواند با توسعه بيشتر مخازن جديد براي ذخيره‌سازي و دسترسي به آب، باعث افزايش مصرف آب تا كمبود بعدي شوند. به همين ترتيب چرخه عرضه و تقاضاي آب به سرعت به سمت بهره‌برداري بيشتر از منابع آب و تخريب محيط‌زيست منجر مي‌شود.

❇️اثر مخزن نيز ناظر بر اين مسئله هست كه وابستگي بيش از حد به مخازن، آسیب های بالقوه ناشی از خشکسالی و کمبود آب را افزایش می دهد. چرا كه، توسعه مخازن در اغلب موارد انگيزه‌‌هاي لازم براي كسب آمادگي و انجام اقدامات سازگاري را كاهش داده و لذا تاثيرات منفي كمبود آب را افزايش مي‌دهند. افزون بر این، دوره های طولانی تامین آب فراوان، که توسط مخازن پشتیبانی می شوند، می توانند وابستگی بیشتری به منابع آب ایجاد کنند که به نوبه خود آسیب پذیری های اجتماعی و آسیب های اقتصادی را در زمانی که کمبود آب در نهایت رخ می دهد، افزایش می دهد.

❇️ نویسندگان اين پژوهش چنين استدلال می کنند که تلاش برای افزایش عرضه آب برای مقابله با تقاضای رو به رشد آب، از پايداري لازم برخوردار نيست. از این رو، آنها معتقد به اتخاذ سياست‌هاي مبتني بر وابستگی کمتر به زیرساخت های بزرگ آب مانند سدها و مخازن و تلاش های بیشتری در حوزه اقدامات حفاظتي در بخش آب مي‌باشند.

❇️ در نهایت، نویسندگان معتقدند که افزايش دسترسي به آب براي پاسخ به تقاضاي رو به رشد آب امري فراگير در نقاط مختلف مي‌باشد، چرا كه خلاءهاي زيادي در حوزه شناخت و مطالعه ديناميك حاكم بر تعامل آب، جامعه و زيرساخت‌هاي بخش آب وجود دارد.

❇️پپيشنهاد اين تيم، ايجاد يك برنامه پژوهش بين‌رشته‌اي براي بررسي و تحليل اثرات درازمدت به ويژه پيامدهاي ناشناخته و ناخواسته ناشي از توسعه انواع مخازن و زيرساخت‌هاي تامين آب بر مبناي توزيع مكاني عرضه و تقاضاي آب مي‌باشد.

پ.ن: به‌نظر مي‌رسد كه اين پارادوكس در ايران به ویژه در تهران نيز رخ داده هست و يكي از رويكردهاي كليدي حاكم بر مديريت بخش آب در چند دهه اخير بوده است.



join👉 @WaterOnline

✅ توسعه همراه با تنش آبی در اولویت نیست
وزیر راه و شهرسازی در پاسخ به پرسشی درباره بحران آب و ظرفیت زیستی شهرها با وجود تراکم فروشی اظهار داشت: بحران آب به‌ ویژه در شهرهای بزرگ مانند تهران، یک دغدغه‌ جدی است.

وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد: این وزارتخانه نمی‌تواند فقط متولی ساخت‌وساز باشد و موضوع تامین آب و زیرساخت‌های زیستی را نادیده بگیرد و توسعه شهری بدون ملاحظه منابع آبی و آمایش سرزمین ممکن نیست.

وی گفت: از نظر ما، توسعه سرزمینی باید همگام با ظرفیت‌های زیستی از جمله منابع آبی باشد و سیاست ما این است که صنایع آب‌بر از مرکز کشور و کلانشهرها به پیرامون دریا و مناطق ساحلی به‌ ویژه جنوب کشور منتقل شوند.

صادق با بیان اینکه توسعه شهری بدون تامین آب معنایی ندارد ادامه داد: توسعه‌هایی که تنش آبی ایجاد کنند، در اولویت نخواهند بود و باید برای آنها راهکارهای جایگزین اندیشیده شود.



✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation

💧راهكارهايي براي كاهش مصرف آب

#اينفوگرافي
#ايرنا

✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation

✅چند راهکار ساده برای کاهش مصرف انرژی در خانه

#اينفوگرافي
#ايرنا

✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation

🔴 از سند ملی تا پایداری تولید/ رویکرد نوین وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت آب با همکاری وزارت نیرو

نشستی با هدف هماهنگی و بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی با حضور صفدر نیازی; معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی و محمد جوانبخت، معاون آب و آبفای وزیر نیرو، در سالن توسعه وزارت جهاد کشاورزی برگزار شد. این نشست که با رویکردی راهبردی و در راستای تحقق امنیت غذایی پایدار کشور برگزار گردید، بر لزوم همکاری تنگاتنگ دو وزارتخانه در مواجهه با چالش‌های آبی تأکید داشت.

صفدر نیازی; معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در آغاز این نشست به اهمیت سند ملی دانش بنیان امنیت غذایی که در سال ۱۴۰۲ ابلاغ گردید، اشاره کرد. ایشان با تأکید بر تکالیف قانونی مندرج در این سند و نقش محوری الگوی کشت، هدف از این گردهمایی را هماهنگی با وزارت نیرو برای تدوین و تنظیم برنامه جامع مصرف آب در بخش کشاورزی عنوان کرد.

نیازی ضمن تقدیر از همکاری‌های گسترده و ثمربخش میان دو وزارتخانه، به‌ویژه در دوران خشکسالی، اظهار داشت: طی سال‌های اخیر جلسات متعددی برگزار شده و این تعاملات تداوم یافته است. امید است این همکاری‌ها به بهره‌وری حداکثری منابع آبی، افزایش تولیدات کشاورزی و در نهایت، دستیابی به امنیت غذایی پایدار منجر شود.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به محدودیت‌های منابع آبی کشور، چالش آب را مهم‌ترین عامل محدودکننده در تولید محصولات کشاورزی دانست و افزود: از حدود ۳۵ میلیون هکتار زمین زراعی در کشور، تنها ۸ میلیون هکتار اراضی آبی داریم. از وزارت نیرو انتظار می‌رود برنامه‌ای با سه مولفه کلیدی (میزان یا حجم، زمان و مکان) برای تحویل آب ارائه دهد تا بهره‌برداری از این منابع به بهترین شکل ممکن صورت گیرد.

محمد جوانبخت، معاون آب و آبفای وزارت نیرو، نیز ضمن تشکر از برگزاری این نشست، به ارتباط استراتژیک معاونت‌های آب و خاک در وزارت جهاد کشاورزی و آب و آبفا در وزارت نیرو در حوزه آب اشاره کرد. ایشان اذعان داشت که مدل توسعه کشور به سمت مصرف بی‌رویه و غیرهدفمند آب سوق یافته و تبلیغات لازم برای مصرف بهینه آب به درستی انجام نشده است.

جوانبخت بر لزوم تعامل دقیق‌تر و جزئی‌تر میان دو وزارتخانه تأکید کرد و پیگیری «الگوی کشت» را یک مطالبه منطقی دانست. وی با تأکید بر شفافیت در اطلاع‌رسانی، به تشابه چالش‌های آبی با ناترازی در بخش برق اشاره کرد و گفت: “در مورد آب نیز باید بدون ایجاد نگرانی، اطلاع‌رسانی و تبیین دقیق صورت گیرد تا مدیریت صحیح محقق شود. قطعاً همه دستگاه‌ها در این زمینه تکلیف دارند و باید اختلاف آماری بین دو وزارتخانه برطرف گردد تا هم‌صدایی لازم ایجاد شود. ایشان همچنین پیشنهاد تداوم جلسات مشترک را در این زمینه و سایر حوزه‌های مرتبط مطرح کرد.


✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation

✅ رئیس مرکز ملی تحقیقات شوری کشور، از اجرای آزمایشی طرح جامع توسعه گیاهان شورزیست در هفت استان کشور خبر داد.

🟣به گزارش خبرگزاری صداو سیما ؛ رئیس مرکز ملی تحقیقات شوری کشور، از اجرای آزمایشی طرح جامع توسعه گیاهان شورزیست در هفت استان کشور خبر داد و گفت : این طرح با هدف افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی در برابر شوری فزاینده آب و خاک و سازگاری با تغییرات اقلیمی، از سال گذشته آغاز شده است.

رحیمیان با تشریح اهداف و دستاوردهای شورورزی، اظهار داشت: “شورورزی می‌تواند نقش مهمی در تامین امنیت غذایی، تنوع‌بخشی به محصولات کشاورزی، تولید علوفه، چوب و دانه‌های روغنی ایفا کند. همچنین با استفاده بهینه از منابع آب و خاک شور، به حل چالش‌های اجتماعی مانند بیکاری و حفظ پوشش گیاهی عرصه‌های طبیعی و مهار ریزگردها کمک می‌کند.”

وی با بیان اینکه این برنامه در راستای راهکارهای سازگاری و افزایش تاب‌آوری در برابر شوری آب و خاک و تغییر اقلیم تدوین شده است، افزود: “فاز نخست این برنامه چهارساله که از سال ۱۴۰۳ آغاز شده، در استان‌های یزد، گلستان، خراسان جنوبی، بوشهر، خوزستان، قم و سیستان و بلوچستان به صورت آزمایشی در حال اجراست.”

رحیمیان تاکید کرد که شورورزی زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که کشاورزی متعارف به دلیل شوری شدید آب و خاک دیگر اقتصادی نباشد. در چنین شرایطی، گیاهان و علوفه‌های متحمل به شوری مانند گیاهان شورپسند به عنوان جایگزین در الگوی کشت معرفی می‌شوند.

وی از کاشت گیاهانی نظیر سالیکورنیا، ارزن پادزهری و کوشیا به عنوان محصولات پایلوت در فاز نخست این برنامه خبر داد و افزود: “ما همچنین به دنبال ایجاد سامانه شورورزی تلفیقی هستیم تا در کنار کشت گیاهان شورزیست اقتصادی، تولید آبزیان و واحد‌های دامی نیز تعریف شود تا به افزایش بهره‌وری منابع و درآمد بهره‌برداران و پایداری شورورزی منجر شود.”

رئیس مرکز ملی تحقیقات شوری کشور با اذعان به بحران آب در کشور، بر لزوم صرفه‌جویی در بخش کشاورزی و رعایت حقابه‌های زیست‌محیطی تاکید کرد و گفت: “باید به معضل شوری به عنوان یک فرصت نگریسته شود. الزامات قانونی و سندهای بالادستی نیز کشور را مکلف به استفاده از فعالیت‌های شورورزی برای حل چالش‌های آب، غذا و علوفه و تنوع‌بخشی به الگوی کشت مناطق شور کرده است.”

رحیمیان به برنامه هفتم پیشرفت و آیین‌نامه حمایت از تولید دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین در بخش کشاورزی و منابع طبیعی به عنوان برخی از این الزامات قانونی اشاره کرد.

وی در پایان به دو راهکار دیگر توصیه شده از سوی این مرکز اشاره کرد: “پیشگیری از شوری خاک” از طریق روش‌های مناسب آبیاری، زهکشی، اصلاح خاک، کنترل آبیاری، رعایت الگوی کشت و پایش منظم، و “مدیریت و کنترل شوری” با معرفی ارقام گیاهی متحمل به شوری، اصلاح زیستی خاک و عملیات به‌زراعی و به‌باغی مختص شرایط شور. رحیمیان خاطرنشان کرد که مدیریت شوری مزرعه از طریق روش‌های هیدرولیکی، شیمیایی و بیولوژیکی انجام می‌شود تا کمترین خسارت به گیاهان وارد و افت تولید به حداقل برسد.

#شورورزي

✳️ كانال اطلاع‌رسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبی


join👉 @WaterAdaptation