Water Academy

⚠️💧 آب در مسیر بحران

💧مقاله انوش نوری‌اسفندیاری؛ پژوهشگر حوزه آب براي پايگاه خبري اتاق ايران

💧بشر در پی تسلط بیشتر بر محیط زیست طبیعی، حریم و مقدرات آن را پاس نداشت. سنت‌ها و قوانین طبیعی نیز پاسخ درخور را به این ناسپاسی داده است. بهره‌برداران از منابع طبیعی بر پایه فناوری‌های جدید، «تسلط» را به «تراژدی» تبدیل کرده‌اند . شاید به همین مناسبت از نتایج چنین رفتاری در حوزه «منابع طبیعی مشترک» چون آبخوان‌ها،جنگل‌ها، مراتع و شیلات به عنوان «تراژدی منابع مشترک» یاد‌ می‌شود. نهاد‌ها و نظام‌های اجتماعی در بسیاری از جوامع بنا به‌دلایلی هنوز توان لازم را برای رعایت این حریم و مقدرات کسب نکرده‌اند. اما در نظاره به این پستی و بلندی‌ها، کاشف به عمل‌ می‌آید که مهار و کنترل میل سیری‌ناپذیر دستیابی به مصرف و رفاه به هرقیمت- که براحتی محیط زیست عمومی، تنوع زیستی و معیشت تهیدستان را نادیده‌ می‌گیرد- کار چندان سهلی نیست و باید درصدد بازساخت نهاد‌ها و نظام‌های اجتماعی برآمد. چنین اقداماتی در حوزه آب،« بازساخت حکمرانی آب» نام گرفته است، که توضیح آن در زیر‌ می‌آید.

💧 درحدوداواخردهه 1970 میلادی، اصطلاح حکمرانی برای فاصله گذاری میان فعل حکمرانی(governance) از فاعل نوعی آن یعنی دولت یا حکومت (government) با کاربرد جدیدی مورد استفاده قرار گرفت . در این کاربرد، مسئولیت حکمرانی فراتر از حکومت یا دولت مد نظر قرار گرفت. در اینجا مباحث حکمرانی برچگونگی تنظیم رابطه دولت با بخش خصوصی و نهادهای اجتماعی در مسیر ایجاد و کسب اختیار برای انجام تصمیمات راهبردی جامعه تاکیددارد. بدین ترتیب حکمرانی خوب یا کارآمد، آن نوع حکمرانی است که روابط بین این سه رکن به نحوی باشد که تصمیمات قابل اجرا شوند. از سال 1980 به بعد کاربرد این واژه با چنین دریافتی، متداول شد. هنگامی که بانک جهانی در سال 1989 گزارش سالانه خود را به حکمرانی خوب اختصاص داد، شاید تصور نمی‌شد که مبحث «حکمرانی خوب» جایگاه خود را بدین‌شکل در ادبیات توسعه مستحکم کند. حکمرانی خوب، در بیانیه هزاره ملل متحد، به عنوان شرط اصلی دستیابی به هدف‌های توسعه هزاره سوم مطرح شده است. بنا به روایت سومین گزارش توسعه جهانی آب سازمان ملل(۲۰۰۹): «بحران آب اساسا بحران حکمرانی است و جوامع برای چگونگی حکمرانی کاراتر آب با چالش‌هایی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی روبرو هستند ».

✅با توجه به دلایل اصلی شکل گرفتن شرایط موجود، کاستی‌های نهادی مهم حکمرانی آب کشورعبارتند از:

1-تمرکز بیش از حد نهاد مدیریت آب که بطور یک جانبه و از بالا به پایین و بر اساس نظام سلسله مراتب اداری تصمیم می‌گیرد و عمل‌ می‌کند؛

2- منسجم و اثر بخش نبودن برنامه ریزی فرابخشی آب برای مدیریت پیش ران‌های تغییرمانند

خصوصیات جمعیتی، فناوری، سیاست‌های کلان تامین سلامت و امنیت غذایی، اشتغال و معیشت و توسعه اقتصادی و مکان یابی فعالیت‌ها و مراکزجمعیتی؛

3- به سرانجام نرسیدن تلاش‌ها برای اصلاحات جامع یا منسجم سیاستی

و قانونی ، موثر نبودن هدفگذاری‌های جدید بخش آب برای تعادل بخشی آبخوان‌ها و غلبه سیاست‌های

نادرست وناکارامد گذشته (ازجمله توجه به آب به عنوان عامل توسعه و نوسازی بخش کشاورزی)

4- کم اثر یا ناکافی بودن ظرفیت‌ها ی اثرگذاری در سطح «شورای عالی آب»، حوضه آبریز و سطح محلی و مشکلات مالی و نیروی انسانی سایر تشکیلات در سطوح استانی و ملی که توان و رمق چندانی برای آن‌ها باقی نگذاشته است.

5- شاید مهم تر از همه، نارسا و غیرموثر بودن پژوهش‌های انجام شده و در دست انجام و تولید دانش جدید، به دلیل توجه اندک آن‌ها به اقتضائات محیط استراتژیک و خلاء‌های سیاستی، حضور کم تاثیر و غیر‌فعال صاحبان مسئله و خبرگان آب.

🔗 لينك دسترسي به متن كامل مقاله

join 👉 🆔 @WaterOnline 💧

otaghiranonline

آب در مسیر بحران

نوری‌اسفندیاری، پژوهشگر حوزه آب می‌نویسد: چرخه آب با مخاطرات سنتی و مدرن درگیر است؛ سیل و خشکسالی، حفر چاه‌های عمیق و غیرقانونی، انواع بهره‌برداری‌های غلط باعث شده که بحران آب، جدی‌ترین بحران روز باشد. حکمرانی آب از مهمترین مباحثی است که مورد توجه است.

88 views11:13