🔴درون برگ را با جزئیات فوق العاده ببینید!

🔵در این ویدیو دو دقیقه ای، می تونید تا ریز اجزای برگ، یعنی در حد فتوسیستم ها رو با کیفیت عالی و به شکل انیمیشن ببینید. این انیمیشن از روی درخت Redwood که معمولا در کالیفرنیای آمریکا وجود داره ساخته شده، و جزئیات اون به حدی هست که حتی تعداد روزنه ها هم به تعداد واقعی موجود روی برگ هست!

https://youtu.be/pwymX2LxnQs

جزئیاتی که برای ساده سازی از ویدیو حذف شده اند👇
https://www.calacademy.org/educators/travel-deep-inside-a-leaf

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

ضیافت ۱۰۰٪ تراریخته!

مواد لازم:
ماهی سالمون سریع‌الرشد
سیب‌زمینی قهوه‌ای‌نشونده
ذرت مقاوم به آفت
روغن گلرنگ دوستدار قلب

پیش‌غذا: پاپایای مقاوم به بیماری
نوشیدنی: آبجو با مخمر اصلاح‌شده
دسر: آناناس توسرخ

(نام تجاری محصولات در ویدئو موجود است.)

این میهمانی نمادین توسط خانم دکتر Alison Van Eenennaam استاد دانشکده علوم جانوری دانشگاه کالیفرنیا برگزار شده است. او مسئول پروژه گاوهای تراریخته بدون شاخ است.

#تراریخته
#کشاورزی
#شیلات
#دامپروری

@ecomodernism

🔴آیا گیاهان راه درمان سرطان را به ما نشان می دهند؟

🔵اخیرا پژوهشگران توانستند تاثیر پروتئین‌های UBP12 و UBP13 بر فعالیت‌های گیرنده‌ی نوری CRY2 رو کشف کنند. کار این گیرنده ها اینه که برای گیاه مشخص می کنند چه زمانی روز شده، تا گیاه متوجه بشه کی باید رشد کنه و گل و دانه بده.

🟡حالا این چه ربطی به سرطان داره؟ این پروتئین های cry در بدن ما هم وجود دارند و مشخص شده در فرایند رشد بدن و بیماری هایی مثل سرطان و دیابت موثر اند. اگر بتونیم نحوه فعالیت این پروتئین ها رو درک کنیم، احتمالا می تونیم با کنترل تولیدشون جلوی سرطان رو بگیریم.

https://www.zoomit.ir/health-medical/383945-plant-growth-cry-cancer-cure-human-study/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

‌‌✅ سرنوشت سریلانکا، زنگ خطری برای سیاستگذاران کشاورزی

گوتابایا راجاپاکسا، رئیس جمهور سریلانکا، در کمپین انتخاباتی 2019 خود وعده داده بود که کشاورزی این کشور را طی یک دوره 10 ساله به کشاورزی ارگانیک تبدیل کند؛ اما آنچه قرار بود یک انتقال آهسته و تدریجی باشد، با تصمیم ناگهانی دولت به شوک تبدیل شد. در آوریل سال 2021 دولت اعلام کرد از ماه [...]

در ایربیک بخوانید...

🆔 @IRanBIoClub
⚛ www.irbic.ir

🔴چطور رژیم غذایی به تکامل انسان جهت بخشیده؟

🔵رژیم غذایی به راحتی روی زندگی ما تاثیر میگذاره، مثلا کسانی که به لاکتوز حساسیت دارند به سرعت به خوردن شیر واکنش نشون میدن یا مواردی از این دست. اما این واکنش ها به سادگی یه تداخل شیمیایی نیستند و ممکنه نشانه هایی از مسیر تکامل ما باشند.

🟡تحمل به لاکتوز عملا ۲۰۰۰۰ سال پیش در انسان های بالغ وجود نداشته و هنوز هم ۲/۳ انسان ها در بزرگسالی تحمل به لاکتوز رو از دست میدن. اما در مورد مردم اروپای شمالی اوضاع فرق می کنه و ۹۵٪ مردم این مناطق نسبت به لاکتوز تحمل دارند! این نشون میده قطعا رژیم با لاکتوز مزیت تکاملی برای این مردم داشته. اما چطور؟👇

https://www.smithsonianmag.com/science-nature/how-cheese-wheat-and-alcohol-shaped-human-evolution-180968455/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴افزایش عملکرد برنج با هک کردن ژن های آن!

🔵اصولا ژن های منفردی که بتونن عملکرد رو به طرز چشم گیری افزایش بدهند، کم پیدا میشن. اما اخیرا دانشمندان با اضافه کردن ژن OsDREB1C به برنج تونستن عملکرد اون رو تا ۴۰٪ افزایش بدن. اما نکته جالب اینجاست که اضافه کردن این ژن به گندم و گیاه رشادی هم باعث افزایش چشمگیر عملکرد شد. پس آیا میشه نتیجه گرفت که ما یک ژن جادویی برای افزایش عملکرد پیدا کردیم؟

🟡ممکنه، ولی برای مشخص شدن حقیقت، لازمه سازمان ها و کشور ها همکاری بیشتری با دانشمندان در زمینه گیاهان تراریخته داشته باشند تا بتونیم این ژن و مواردی مشابه اون رو امتحان کنیم و از نتایج مطلوبی که احتمالا دارند بهره مند بشیم.

https://www.zoomit.ir/fundamental-science/384872-supercharged-biotech-rice-yields-40-more-grain/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴چطور علف های هرز در شرایط افتضاح مرکز شهر رشد می کنند؟

🔵علف های هرز از پیشگامان سازگاری هستن. اونها توی شرایط آلوده و خشک آسفالت های شهری جوانه میزنن و خودشون رو به نور می رسونند، رشد می کنن و بعد به روش های مختلف بذرشون رو به جای امن می رسونن، گاهی با مخفی کردن اون در شکاف دیوار، گاهی هم با ساخت یه چتر نجات برای بذر و فرستادنش به نقاط دیگه شهر.
با هم تصاویر زیبا از رشد و گسترش علف های هرز رو ببینیم👇

https://youtu.be/k99irWyeobo

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

«خصیصه‌های جدید» چگونه طی فرایند تکامل به‌وجود می‌آیند؟ (۱)

بیان مسأله:
فعلأ در اینجا با اینکه حیات چگونه شکل گرفته، یا اولین خصیصه‌های موجودات زنده چگونه به‌وجود آمده‌اند، کاری نداریم. کار را از جایی آغاز می‌کنیم که موجودات زنده‌ای مانند نیاکانی از بندپایان وجود دارند، که نه مانند سخت‌پوستان پوسته‌ای سخت دارند و نه مانند حشرات بال. چگونه پوسته‌ی سخت در سخت‌پوستان، یا بال در حشرات به‌وجود آمده است؟

اگر در ابتدا پوستی نازک یا بالی کوچک وجود داشته باشد، سخت‌تر شدن پوست سخت‌پوستان، یا بزرگ ‌شدن بال حشرات را راحت‌تر می‌توان توضیح داد.
مسأله‌ی سخت‌تر این است که چگونه در ابتدا آن پوستِ نازک اولیه، یا آن بال کوچک به‌وجود آمده، که فرایند تکاملی تغییراتی در آن داده است. به عبارتی

«خاستگاه خصیصه‌های جدید کجاست و چگونه «از هیچ» به‌وجود می‌آیند؟»

راه‌حل رایج، موسوم به gene co-option (همکاری اشتراکی ژنی)، و راه‌حل جایگزینی را که در شماره‌ی اخیر نشریه‌ی زیست‌شناسی معاصر (Current Biology) منتشر شده، در ادامه ببینید.

هادی صمدی
@evophilosophy

«خصیصه‌های جدید» چگونه طی فرایند تکامل به‌وجود می‌آیند؟ (۲)

راه‌حل:
پژوهشی که اخیرا توسط خانم بروس و آقای پتال، پژوهشگران زیست‌شناسی دریا، چاپ شده پاسخ نوینی به این پرسش می‌دهد؛ پاسخی متفاوت از پاسخ رایج. بر همین مبنا نیز نویسندگان مقاله چشم‌انداز نوینی از فرایند تکامل پیش‌روی ما می‌گذارند که بسیار جالب است. ابتدا ببینیم پاسخ رایج چیست و سپس وجه نوآورانه‌ی پاسخ جدید را بیان کنیم.

مطابق نظریه‌ی رایج، به عنوان مثال، پوسته‌ی سختِ سخت‌پوستان، برآمده از فعالیت ژن‌هایی در بدن آنهاست که فعالیت همان ژن‌ها در بدن حشرات به ساخت بال حشره منجر می‌شود. اما این ژن‌های حشرات در بدن سخت‌پوستان چه می‌کنند؟ پاسخ این است که شاید در گذشته‌های دور از طریق انتقال افقی ژن‌ها به بدن سخت‌پوستان راه یافته باشند.

اما پاسخ پژوهش جدید چیز دیگری است. مطابق نظر نویسندگان مقاله، زائده‌ی کوچکی روی پای بندپایِ نیای حشرات و سخت‌پوستان وجود داشته‌است که دو مسیر تکاملی کاملاً متفاوت را طی کرده و به پیدایی بال در حشرات و پوسته‌ی سخت در سخت‌پوستان انجامیده‌است. مطابق این نظر ناممکن است که پوسته‌ی سخت از هیچ به‌وجود آمده باشد.

اما طرفداران نظریه‌ی رایج می‌توانند بگویند غیر از انتقال افقی ژن‌ها از بدن حشرات به بدن سخت‌پوستان امکان دیگری هم هست: اینکه این ژن‌ها ریشه در نیای مشترک حشرات و سخت‌پوستان داشته باشد. اما نظر قدیمی نمی‌گوید این ژن‌ها در بدن آن بندپایِ نیا، که نه بال دارد و نه پوستی سخت، چه می‌کنند.

وجه مشترک نظریه‌ی قدیم و جدید می‌تواند چنین باشد: ژن‌هایی که در ابتدا کارکرد دیگری داشته‌اند در شرایطی دیگر و در همکاری با تیم‌های جدیدی از ژن‌ها در بدن سخت‌پوستان و در بدن حشرات کارکردهای جدیدی یافته‌اند.

پس وجه نوآورانه‌ی نظریه‌ی بروس و پتال چیست؟ در گسترش دادن مفهوم هومولوژی.

معروف‌ترین نمونه‌ی هومولوژی را به‌یاد آوریم: دست انسان، باله‌ی وال، و بال کبوتر. هر چند اینها ظاهرا متفاوت هستند اما کافی است به آناتومی آنها نگاه کنیم تا شباهت ساختاری‌شان را ببینیم. اما بروس و پتال می‌گویند ساختارهایی به حدّ تفاوتِ بال حشره و پوسته‌ی سخت سخت‌پوستان نیز می‌توانند هومولوگ یا هم‌ساخت باشند!

تکامل فقط خصیصه‌های جدیدی ایجاد نمی‌کند، گاه خصیصه‌ها (مثلاً ساختارها) را ازبین می‌برد. به عنوان نمونه، زائده‌ی کوچکی که در گوش برخی افراد دیده می‌شود بخشی از سیستم حرکتی است که در نیکان بسیار دور ما باعث حرکت گوش برای جهت‌یابی بهتر صدا بوده است.

نکته اصلی اینجاست: گاه خصیصه‌ی تحلیل‌رفته کلا حذف می‌شود و گاه آثاری از آن باقی می‌ماند که به آن اندام (خصیصه‌ی) به‌جامانده گویند. سخن بوریس و پتال این است که حذف نشدن کامل این خصیصه‌ها می‌تواند فایده‌ای در تکامل داشته باشد! این خصیصه‌ها یا اندام‌های کوچک به‌جامانده، می‌توانند همان زائده‌ی کوچک روی پای بندپایان در میلیون‌ها سال پیش باشند که مجدد در مسیرهای تکاملی بسیار متفاوتی به‌کار گرفته می‌شوند و شاهد تنوع‌هایی به حدّ تفاوت بال حشرات و پوسته‌ی سخت سخت‌پوستان می‌شویم. به تعبیر آنها آنچه نوآوری‌های تکاملی می‌نامیم چه بسا چندان هم نوآوری به معنای «خلق از هیچ» نباشند.

پرسشی پیش می‌آید: اما تکامل که آینده‌نگری ندارد؛ پس از کجا می‌داند بهتر است اندام به‌جامانده‌ای را حفظ کند؟!

پاسخ نویسندگان مقاله جالب است: تکامل گاه «مجبور است» چنین کند و برخی اندام‌های به‌جامانده را حفظ کند: ژن‌ها در شبکه‌هایی در هم تنیده همکاری می‌کنند و اعضای تیمی از ژن‌ها، که در ساخت اندامِ به‌جا‌مانده فعال هستند در قالب تیم‌های دیگر در ساخت خصیصه‌هایی دیگری نیز دخالت دارند. با حذف آنها آن خصیصه‌های دیگر هم تولید نمی‌شوند و ارگانیسم می‌میرد. بنابراین فشاری تکاملی در حفظ آنها وجود دارد. چه بسا از بین نرفتن کامل آپاندیس در انسان، یا چشم در موش کور نیز به همین دلیل باشد.

این یافته می‌تواند فرایندهای تکاملی را به سان فرایند تحلیل رفتن‌ها و توسعه‌یافتن‌هایی مداوم به تصویر کشد. خصیصه‌ها توسعه می‌یابند و تحلیل می‌روند، و احتمالاً در مسیرهایی کاملاً بدیع مجدد توسعه می‌یابند و احتمالاً مجدد تحلیل می‌روند. در این نگاهِ جدید به فرایند تکامل باید زوائد کوچک موجود در گونه‌ها را جدی‌تر گرفت و از آنها به عنوان خطاهای طراحی به راحتی گذر نکرد.

اگر این سخن نویسندگان مقاله مقبولیت عمومی پیدا کند، در آینده‌ی نزدیک شاهد خواهیم بود که زیست‌شناسانی که بر روی موجودات ساده‌تری کار می‌کنند، به دنبال یافتن زائده‌هایی ظاهراً بدون کارکرد خواهند بود. در گام بعد تیم‌هایی ژنی دخیل در طراحی آنها را ردیابی می‌کنند، و سپس به دنبال آن خواهند بود تا آن تیم‌ها را در موجودات پیچیده‌تر ردیابی کنند و کارکرد آنها را تشخیص دهند.

تصویری جدید از تکامل پیش روی ماست.

هادی صمدی
@evophilosophy

🔴درمان کلسترول با تغییر یک نوکلئوتید به کمک کریسپر

🔵اخیرا یک شرکت بیوتکنولوژی به نام Verve Therapeutics روشی بر پایه #کریسپر رو توسعه داده که در اون یک نوکلئوتید از ژن PCSK9 در کبد تغییر داده میشه. در این روش پروتئین های کریسپر به همراه نانوذرات به فرد تزریق میشن و کریسپر تغییراتی رو در ژن مذکور ایجاد میکنه تا میزان LDL کاهش پیدا کنه و از بیماری قلبی جلوگیری میشه.

🟡این درمان می تونه دائمی باشه و فرد رو از مصرف مداوم دارو های کنترل کلسترول نجات بده؛ تا الان هم روی میمون ها تست شده و تا ۶۰ درصد اثر بخشی داشته. به تازگی یک فرد نیوزلندی هم داوطلب شده تا این روش رو امتحان کنه و درمان بشه.

https://www.zoomit.ir/health-medical/384281-gene-editing-to-lower-cholesterol/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴زمانی که اصلاح ژن به مسیر غلطی می رود

🔵مدتی قبل دانشمندان دانشگاه ایالت جرجیا سعی کردند با تغییر یک ژن به کمک #کریسپر مسیری در مغز هسمتر ها رو تغییر بدن و اون ها رو آروم تر کنند ولی نتایج دقیقا برعکس از آب در اومد و همستر ها پرخاشگر تر شدند!

🟡این نشون میده استفاده از همچین ابزار هایی باید با دقت بسیار زیادی انجام بشه و برای انجام هر گونه تغییر در موجودات مختلف به خصوص انسان، باید آزمایش های بسیار زیادی انجام بشه تا از نتایجی که ممکنه حاصل بشه، مطمئن بشیم.

https://www.dailystar.co.uk/tech/news/scientists-turn-hamsters-aggressive-psychopaths-27039525

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

گوشت دام ارگانیک تغذیه‌شده در مراتع طبیعی (تغذیه با علوفه به جای غلات) ، مضرترین محصول غذایی برای محیط‌زیست است.

بیش از ١٠٠ پژوهش نشان داده‌اند که با خروج دام‌ها از طبیعت، تنوع همه انواع گونه‌های جانوری بیشتر می‌شود.

در گاردین بخوانید:
bit.ly/3dBUpzf

#ارگانیک
#گوشت
#کشاورزی

@ecomodernism

🔴 #مونسانتو، شرکتی که همزمان فرشته و شیطان است

🔵شرکت Monsanto# اوایل قرن بیستم آغاز به کار کرد و کارش تولید مواد مختلف شیمیایی مثل شیرین کننده های مصنوعی بود. در ادامه این شرکت تولیداتش رو گسترش داد و PCB هم تولید کرد که یه ماده خنک کننده بود. PCB سمی بود و مونسانتو هم از این موضوع خبر داشت ولی صداش رو در نمی آورد؛ آخرش هم دولت خبر دار شد و جلوی تولید این ماده رو گرفت.

🟡البته شیطنت های مونسانتو به همینجا ختم نمیشه. اون ها تولید کننده ماده ای معروف به Agent Orange بودن که در اصل یه نوع علف کش بسیار خطرناک بود و استفاده ازش ممنوع شده بود، ولی امریکا برای آسیب به منابع ویتنام در جنگ ویتنام ازش استفاده کرد و نتیجه اش شد مرگ هزاران ویتنامی.

🟣در نهایت تولید Agent Orange هم ممنوع شد ولی مونسانتو راه دیگه ای برای بقا پیدا کرد؛ گلایفوسیت. این ماده یه علف کش قویه که تقریبا همه گیاهان رو از بین میبره، پس در کنار علف کش، ذرت های تراریخته ای هم ساختن که در برابر گلایفوسیت مقاوم بود. حالا می شد کل علف های هرز رو از بین برد بدون اینکه ذرت آسیب ببینه.

🟠الان این شرکت دو تا محصول داشت که کار کشاورزان رو خیلی راحت می کرد، ولی مونسانتو با ثبت به سری پتنت جلوی دسترسی هر کسی به علم تولید این محصولات رو گرفت و یه مونوپولی درست کرد که سالانه ۱۴ میلیارد دلار درآمد داره. برای همینه که میگم مونسانتو هم فرسته ست هم شیطان.

توضیحات بیشتر👇
https://youtu.be/KAZmHIiN8VI

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴پنگوئن ها یال پرواز در آسمان را با بال پرواز در آب عوض کرد

🔵حدودا ۶۰ میلیون سال قبل، به خاطر شرایط خاص محیطی، پنگوئن ها در مسیری قرار گرفتن که به جای بال پرواز، باله های شنا به دست آوردن. البته پنگوئن ها اون موقع هم نمی تونستن پرواز کنند و با پنگوئن های الان خیلی فرق داشتن، مثلا پا ها و منقار بلند تری داشتن و بال‌هاشون بیشتر شبیه بال پرنده ها بود.

https://www.zoomit.ir/fundamental-science/384845-why-penguins-abandoned-flight/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴آیا ایسلند در حال غرق شدن در گیاهی بنفش است؟

🔵سال ها قبل دو قاشق بذر گیاه ترمس (Lupine) به ایسلند اومد. در اون زمان قصد ایسلندی ها این بود که از این گیاه مهاجم استفاده کنند تا خاک های بی کیفیت و پودری این کشور رو احیا کنند. خاکی که تقریبا هیچ گیاه دیگه ای توش رشد نمی کنه. چطور؟ این گیاه از خانواده لوبیا (Fabaceae) هست و به طور طبیعی نیتروژن رو در خاک تثبیت می کنه و اون رو مجدد برای کشت گیاهان دیگه آماده می کنه.

🟡اما تا الان پیشرفت Lupine زیادی خوب بوده و نگرانی هایی رو بوجود آورده؛ هر سال این گیاه مهاجم بخش بیشتری از خاک های ایسلند رو تصرف می کنه و برخی کارشناسان میگن شاید روزی برسه که ترمس به تهدیدی برای گیاهان بومی تبدیل بشه و طبیعت ایسلند رو تخریب کنه.

https://youtu.be/pQ-dSxYonog

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴 وِتیوِر، گیاهی که توان پاکسازی فاضلاب را دارد

🔵اخیرا پژوهشی در دانشگاه گیلان انجام شده که نشون میده علف خس‌خس یا وتیور (Vetiver) توان جذب فلزات سنگین روی و کروم از محیط ریشه هاش رو داره. این گیاه در محیط های بسیار بد دوام میاره و میشه با کمک اون ساده و با هزینه کم بخشی از تصفیه فاضلاب رو انجام داد.

https://envs.sbu.ac.ir/article_102400.html

https://www.isna.ir/news/1401040402192/

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

یک پژوهش نشان می‌دهد: اگر اتحادیه اروپا مجوز کشت اقلام زراعی تراریخته متداول را صادر کند، در لحظه به اندازه ۳۳ میلیون تن (معادل حذف حدود ۷/۵ میلیون خودرو) از انتشار آلایندگی کربنی سالیانه جلوگیری خواهد کرد.
(به دلیل افزایش بهره‌وری-رنگ سبز، و کاهش مستقیم آلایندگی-رنگ آبی)


فایل #مقاله در قسمت نظرات

#تراریخته
#کشاورزی
#آلایندگی_کربنی
@ecomodernism

🔴رفع ایراد کوچک فتوسنتز = افزایش تولید

🔵با توجه به کمبود منابع و افزایش جمعیت، ما باید از کمترین ظرفیت ها بیشترین استفاده رو ببریم. پس افزایش تولید گیاهان می تونه خیلی موثر باشه. به همین منظور پژوهشگران دانشگاه ایلینوی قصد دارن یه ایراد کوچیک فتوسنتز رو با اصلاح ژن رفع کنند.

🟡گیاهان در طول روز نور بیش از حد نیاز دریافت می کنند، پس بخشی از انرژی تولیدی رو در فرآیندی به نام “خاموشی فتوشیمیایی” مصرف می کنند تا اثرات منفی نور بیش از حد رو دفع کنند. اما زمانی که گیاه در سایه قرار میگیره، بلافاصله فرآیندی که گفتم رو متوقف نمی کنه و انرژی تولیدی هدر میره. پس اصلاح ژن به منظور خاموش شدن به موقع این فرآیند، می تونه انرژی رو برای گیاه نگه داره و تولید رو افزایش بده.

https://www.zoomit.ir/fundamental-science/385637-boost-crop-performance-

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

🔴آیا هوای مریخ قابل تنفس است؟ یا قابل تنفس می شود؟

🔵اتمسفر مریخ بسیار رقیق هست، چیزی معادل ۱٪ زمین. همچنین ۰٫۱ درصد از این هوا اکسیژنه که عملا برای انسان قابل دریافت نیست. پس یعنی بیخیال زندگی روی مریخ بشیم؟ نه دقیقا. ۹۶٪ هوای مریخ رو کربن دی اکسید تشکیل میده که میشه ازش اکسیژن تهیه کرد. همین الان هم این فناوری رو در اختیار داریم. مریخ نورد Perseverance که به تازگی به مریخ رفته، تجهیزاتی داره که می تونه از کربن دی اکسید فراوان مریخ، اکسیژن تولید کنه.

Https://www.zoomit.ir/space/382633-could-people-breathe-the-airmars

@TechBreeders / پادکست تک بریدرز

‏در سال ٢٠١٩ منفعت جهانی اقتصادی حاصل از اصلاح ژنتیکی محصولات کشاورزی، ۶ برابر سود کل صنعت هوانوردی جهان بوده است: ١۵٠ میلیارد دلار!

زیان حاصل از باور کردن اراجیف سبز برای کشورهای در حال توسعه چقدر بوده است؟

#تراریخته
#کشاورزی
#مدرنیسم

🟡بر گرفته از:
@ecomodernism

آنک شکارچیانند «بر گذرگاه‌ها مستقر»؛
«به اندیشیدن خطر مکن»

احتمال بقای کدام آهوان بیشتر است؟ آنها که محتاط‌ترند و به محض دیدن شکارچی فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند (پس علف‌ها‌ی کمتری می‌خورند)؛ یا آنها که تا ناگزیر نباشند به خوردن ادامه می‌دهند (پس فرصت کمتری برای فرار دارند)؟

احتمالا خواهید گفت گزینش میان این دوراهی به شرایط بستگی دارد: به مقدار علوفه، و میزان خطر شکارچی‌ها در محیط. زیست‌شناسان هم جز این نمی‌گویند، فقط با کلامی فنی‌تر. مطابق اصل انتخاب طبیعی آهویی که به‌رغم دیدن شکارچی، به خوردن ادامه دهد و فرار را به زمانی «مناسب» موکول کند «بخت بیشتری» برای بقا دارد.
اما تشخیص زمان مناسب نیازمند هوشمندی جانور است. همه چیز به قدرت و سرعت آهو بستگی ندارد؛ گاه برآورد ساده‌ای از «زمان مناسبِ فرار» کارآمدتر است. هوشمندی متجسد در عضلات آهو به کنار؛ ظاهراً آهوانی با نسبت بیشترِ مغز به جثه، بهتر می‌توانند زمان مناسب را تخمین بزنند.

در همین راستا شواهد تجربی نیز نشان می‌دهند که ماهی‌های گوپیِ با مغز بزرگتر، و نسبت بیشتر مغز به جثه، بهتر از دست شکارچی‌ها فرار می‌کنند.

اما داستان همیشه اینگونه سرراست نیست. اولاً، همانطور که گفته شد، زمانِ مقرری برای فرار وجود ندارد و بسته به شرایط، زمانِ مناسب تغییر می‌کند. ثانیا، ممکن است راه سومی هم پیشِ رو باشد. طبیعت استاد ارائه‌ی راه‌های دیگر است و نتیجه‌ی آن افزایش چشمگیر تنوع در جهان زیستی است.

اخیراً (۲۳ آگوست ۲۰۲۲) چینی‌ها نتیجه‌ی پژوهشی را در نشریه‌ی ساینس منتشر کرده‌اند که مطابق آن در دسته‌ای از قورباغه‌ها، خلاف آنچه در ماهی‌های گوپی مشاهده شد، دیده می‌شود: میانگین جثه و مغز قورباغه‌ها کوچک‌تر شده بود.

در این مورد راه سوم، دیدگریزی است.
دیدگریزی (کریپسیس) به معنای پنهان ماندن جانوران از چشم شکارچیان است: استتار، زندگی شبانه، زندگی در زیرِ زمین، و کوچک شدن جثه از راه‌های اصلی دیدگریزی‌اند. اما برای جانوری که تولیدمثل جنسی دارد و در فصل جفت‌گیری باید هرچه بیشتر خود را عرضه کند، دیدگریزی هزینه‌هایی دارد: فقط شکارچی نیست که جانور را نمی‌بیند؛ در مواردی، جفت‌های بالقوه هم او را نمی‌بینند.
راه سوم، در برخی گونه‌ها، دوگانه‌ی جدیدی پیش می‌نهد: پنهان ماندن و شکار نشدن (با پیامدِ کاهشِ احتمالِ جفت‌یابی)؛ و آشکار شدن و جفت یافتن (با پیامدِ افزایشِ احتمالِ شکار شدن)!

پرسشِ پژوهشِ چینی‌ها این بود که کدام راه‌کار در قورباغه‌ها مؤثرتر است: آشکار ماندن و تشخیص زمان مناسبی برای فرار، یا پنهان ماندن و راحت شدن از تصمیم‌گیری؟ اولی بخت جفت‌یابی را افزایش می‌دهد و هزینه‌ی آن، افزایش احتمال شکار شدن است؛ دومی عکس این است.

مانند دوگانه‌ی قبل، برای پاسخ دقیق‌تر باید دو عامل را درنظر گرفت. نخست اینکه آشکار بودن چه مزایایی برای جفت‌یابی جانور فراهم می‌کند و دوم آنکه تعداد شکارچی‌ها در محیط چقدر زیاد است. هنگامی‌که شکارچی‌های زیادی برگذرگاه‌ها مستقر باشند دیگر استراتژی تصمیم‌گیری در رسیدنِ زمانِ مناسبِ فرار به کار نمی‌آید و جانور نباید با اندیشیدن خطر کند.

در این پژوهش که بر روی ۱۰۲ گونه‌ی قورباغه‌ در مناطقی از چین انجام شد مشخص شد در مناطقی که شکارچی‌ها کم بودند، قورباغه‌ها بزرگتر بودند و مغز آنها نیز رشد بیشتری داشت. در این شرایط، از بزرگ شدن برای به چشم آمدن در مقابل جفت استفاده می‌کردند، و همزمان، از مغز بزرگتر برای اتخاذ تصمیم‌های بهتر در فرار از دست شکارچیان.

در مقابل، در مناطقی که تعداد مارهای شکارچی‌ زیاد بود فرار موفق از دست یک مار، به منزله‌ی رفتن به کام ماری دیگر بود. بنابراین در این مناطق استراتژی دیدگریزی کارآمدتر بود. جثه‌ی قورباغه‌ها کوچک شده بود، و متعاقب آن اندازه‌ی مغز، و نسبت مغز به جثه نیز کاسته شده‌بود. جالب آنکه این دسته از قورباغه‌های کوچک، با مغزهای کوچکتر نسبت به جثه، زودتر بالغ می‌شوند و دسته‌ی بزرگتری از زادگان را ایجاد می‌کنند تا بخت آنکه برخی از آنها در محیط خطرناک پیرامونی به سن زادآوری برسند افزایش یابد.

در طبیعت، گاه برای زنده ماندن باید کوچک ماند با مغزهای کوچک؛ و فرزندانی بسیار تولید کرد: فرزندانی که به طور میانگین از جمعیت والدین هم «سبک‌مغز»تراند. (خوشبختانه این جانوران معنای استعاره‌ها را درک نمی‌کنند و از این سنخ نام‌گذاری‌ها برآشفته نمی‌شوند.) در واقع، این استراتژی در جهان جانوران کارآمد بوده و به افزایش سازگاری صاحب آن انجامیده است. نیندیشیدن در چنین محیط‌های خشنی، که در آن فرصتی برای تصمیم‌گیری و انتخاب نیست، سازش‌دهنده است.

جهان طبیعت سرشار از استعاره‌ها و تمثیل‌های بی‌نظیری است برای فهم بهتر آنچه در جوامع انسانی می‌گذرد؛ البته برای کسانی که با زدن برچسب‌هایی نظیر «انسان‌گونه‌انگاری» به راحتی از کنار استعاره‌ها گذر نکنند.

هادی صمدی
@evophilosophy