🔘 خطای شناختی استحقاق Entitlement Bias


✍️ محمدرضا سلیمی


📌چرا بدون داشتن شایستگی‌های لازم به خودمان حق می‌دهیم؟

➕موقعیت ۱: رضا بزرگ‌ترین فرزند خانواده است؛ او به خودش حق می‌دهد که در کارهای خواهر و برادران کوچک‌تر از خود دخالت کند، و به‌جای آنها تصمیم بگیرد.

➕موقعیت ۲: علی به پدر و مادرش می‌گوید من فرزند شما هستم؛ وظیفه‌ی شماست که هرچه بخواهم برایم فراهم کنید. اگر نمی‌توانید، چرا من را به دنیا آوردید؟

➕موقعیت ۳: خسرو خیال می‌کند چون آقازاده هست، باید از امتیازات ویژه برخوردار باشد.

این سه موقعیت «خطای شناختی استحقاق» را توصیف می‌کنند. خطای شناختی استحقاق زمانی اتفاق می‌افتد که فرد آگاهانه یا ناخودآگاه باور دارد که بدون تلاش کافی و داشتن شرایط لازم شایسته‌ی دریافت پاداش، امتیاز، احترام یا امکانات خاصی است. این باور معمولاً براساس نقش، جایگاه، جنسیت، نسبت، سنت، ملیت، سن، تجربه و ... شکل می‌گیرد، نه براساس شایستگی‌های لازم و واقعی.

در این خطای شناختی فرد خود را استثنا یا خاص می‌پندارد، خواسته‌های خود را بدیهی و الزامی می‌داند و معمولاً دچار خودمحوری و خودشیفتگی می‌شود.

✔️ افرادی که در دام خطای شناختی استحقاق می‌افتند:

۱. معمولاً سرخورده می‌شوند.

۲. در برابر واقعیت‌ها خشمگین می‌شوند.

۳. روابطشان را ناخودآگاه با دیگران تخریب می‌کنند.

۴. در برابر شنیدن «نه» مقاومت می‌کنند.

۵. زحمات و جایگاه دیگران را نادیده می‌گیرند.
.
۶‌. موقعیت‌ها را به نفع خودشان تفسیر و توجیه می‌کنند.

✔️ برای مقابله با این خطای شناختی باید:

۱. در انتظاراتمان تجدید نظر کنیم.

۲. قدرت شنیدن «نه» را داشته باشیم.

۳. به توانایی‌ها، شایستگی‌ها و محدودیت‌های خودمان بیش‌تر توجه کنیم.

۴. تلاش و زحمات دیگران را نادیده نگیریم و به توانمندی‌ها و جایگاهشان خوب توجه کنیم.

✔️ پیامدهای خطای شناختی استخقاق در حوزه‌های گوناگون:

۱. در سیاست این سوگیری باعث می‌شود که دولت‌ها بیش‌ازحد در حریم خصوصی مردم دخالت کنند و به افراد خاص امتیاز ویژه بدهند.

۲. در خانواده این سوگیری باعث می‌شود که اعضای خانواده انتظارات نابجا و روابط ناسالم با یکدیگر داشته باشند.

۳. در آموزش این سوگیری باعث ایجاد تعامل نامتعادل بین دانش‌آموزان/دانشجویان و معلمان/استادان می‌شود.

۴. در اجتماع این سوگیری باعث ایجاد تبعیض، ‌بی‌عدالتی و نارضایتی بین مردم می‌شود.

۵. در اقتصاد این سوگیری باعث کاهش بهره‌وری می‌شود، چون افراد به‌جای تلاش بیش‌تر توقع بیش‌ازحد دارند.

#سوگیری #سوگیری_شناختی #تفکر_نقادانه

🆔 @ReverseMatrix

🏛️ دولت کوچک یا پادشاهی؟
✍️ رضا یعقوبی

●بحث از دولت کوچک در لیبرالیسم کلاسیک به خاطر مبارزه‌ی آن‌ها با قدرت اشراف و پادشاهان بود. دولتی که اشراف و شاه تشکیل می‌دادند دولت بسیار بزرگی بود که از طریق مالکیت اشراف بر زمین‌ها مردم را از حقوق اساسی و برخورداری از محصولات کارشان محروم می‌کرد و مالیات‌های سنگین بر تاجران و گروه‌های دیگر مانع خودگردانی اقتصاد و آزادی تجارت بود‌. از اینجا بود که ستیز لیبرال‌های کلاسیک با دولت بزرگ یا ذات دولت شروع شد. آن‌ها می‌گفتند دولت ذاتا شر است اما برای برقراری نظم چاره‌ای جز تحملش نیست ولی چون ذاتا شر است باید تا جای ممکن کوچک و محدود شود. حتی لیبرتارین‌هایی مثل جان استوارت میل می‌گفتند قدرت ذاتا نامشروع است. در دوران جدید، رابرت نوزویک ایده‌ی دولت کمینه (کوچک‌ترین) را مطرح کرد و بعد هم تغییر نظر داد.

○در نتیجه یک لیبرال کلاسیک یا لیبرتارین اساسا با هر چیزی که به قدرت یا بزرگ شدن دولت امکان دهد از جمله مقام سلطنت مخالف است و حکومت موروثی به دلیل تمرکز دادن قدرت در یک خاندان و قائل شدن مقام والایی برای یک شخص خاص، هدف اصلی حمله‌ی لیبرال‌های کلاسیک بوده است. از جمله خود لاک و جفرسون و واشنگتون و مدیسون و همیلتون و..

■این یک تناقض اساسی است که شما طرفدار سلطنت باشید ولی ورد زبانتان دولت کوچک باشد. کسی که طرفدار دولت کوچک باشد دلیلی ندارد که بهانه‌ای برای تمرکز قدرت و بزرگ شدن قدرت سیاسی به دست دهد.

#سلطنت #جمهوری #پادشاهی #وراثت

💎 @ReverseMatrix

🎥 خاستگاه نظریه‌ های بی شمار توطئه

🎙️پاتریک جی ام تی

💬 زبان زیرنویس: فارسی

👣چرا می‌توانیم در آسمان شب اشکال هندسی پیدا کنیم؟ از کجا می‌توانیم بدانیم که حداقل دو نفر در لندن هستند که تعداد تارهای موی روی سرشان برابر است؟ و چرا تقریبا در هر متنی الگوهایی یافت می‌شود -- حتی در متن شعر بستنی وانیلی؟ پاتریک جی ام تی نظریه فرانک رمزی را شرح می‌دهد، که بیان می‌کند با داشتن اجزای کافی در یک چینش یا یک ساختار، حتما الگوهای جالبی در آن پدیدار خواهند شد.

🌐ارجاع به صفحه درس در TED.com

#تدتاک #توطئه #تئوری_توطئه #توهم_توطئه

💎 @ReverseMatrix

🗿 بت‌های ذهنی!

◼️ ذهن انسان ناخودآگاه به سمت خطا گرایش دارد. فرانسیس بیکن، فیلسوف بریتانیایی از چهار منبع خطا در تفکر بشری به عنوان "چهار بت" یاد کرده است:

● بت‌های غار (cave):
سوگیری‌هایی هستند که از تجربه شخصی ناشی می‌شوند؛ مثلا اگر منزل و محل کار شما در منطقه‌ای از شهر واقع شده باشد که در آن منطقه پرخاشگری و بزهکاری فراوان است، شما آمار پرخاشگری و بزهکاری در جامعه را بیش از حد واقعی تخمین می‌زنید.

○ بت‌های قبیله (tribe):
سوگیری‌هایی هستند که از ماهیت انسان ناشی می‌شوند؛ مثلا چون انسان زمین زیر پای خود را ثابت ادراک می‌کند و خورشید را در آسمان در حال حرکت می‌بیند، هزاران سال تصور می‌کرد که خورشید به دور زمین می‌گردد.

● بت‌های بازار (marketplace):
سوگیری‌های ناشی از معنای سنتی کلمات هستند. مثلا رواج ترکیب "قول مردانه" تلویحأ این سوگیری را ایجاد می‌کند که مردان به تعهدات خود بیش از زنان پایبندند.

○ بت‌های تئاتر (theater):
به سوگیری‌هایی اطلاق مي‏‌شود كه ما آدميان به تبعيت از بزرگان‌مان دچار آنها مي‏‌شويم. مجموعه خطاهايی كه محصول تبعيت از هر كسی است كه در جامعه ما بزرگ به حساب می‌آيد و نسبت به او تعبّد می‌ورزيم.

#خطا_های_شناختی
#سوگیری

💎 @ReverseMatrix

🖥️ پست مدرنیست‌ ها چه می‌گویند؟
🔰 اصول اصلی پست مدرنیسم چیست؟
🎙️ گوینده: دکتر جردن پیترسون

#پست_مدرنیسم #چپ_نو #مارکسیسم_فرهنگی #ووکیسم #کنسل_کالچر #جردن_پیترسون
#ایسم_شناسی

💎 @ReverseMatrix

🔴 شوک درمانی چیست؟
[روش مرسوم کنترل در جوامع]

🔺 شوک درمانی روشی است که حکومت ها در مواقع بحران معمولاً به آن دست میزنند.
انگیزه اصلی از انجام اینکار این است که تمرکز ذهن از موضوعیت های اصلی که در یک قدمی رخ دادن است، برداشته شود.
همچنین با غبارآلود کردن فضای ذهن، در یک فرآیند اضطراری به دنبال کشف حقایق و تحلیل شرایط میرود، و تجربه حس ترس و ناامیدی ناشی از ورود به این فضا باعث میشود افراد چندان به دنبال ایجاد واکنش بیرونی نباشند.

📌 شوک درمانی دو رکن اصلی دارد:
۱-ایجاد اتفاقی تاثیر گذار و غیرقابل باور
۲-پخش اخبار ضد و نقیض پیرامون موضوعات مختلف. در این حالت با بمباران های، خبرهای ضدونقیض ذهن  وارد پروسه تحلیل این وقایع میشود.

💢 راهکارهای مقابله با شوک درمانی:
اخبار ضد و نقیض را تحلیل نکنید. ذهنی که اسیر نادانسته ها و احتمالات شود، دچار اضطراب میشود و اضطراب مغز را فلج میکند.

#شوک_درمانی #فریب #شایعه #کنترل

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

🎬 مادر ترزا - فرشتهٔ دوزخ

🎩 ارائه ای از کریستوفر هیچنز

♻️ برگردان و زیرنویس: هدیه

#کریستوفر_هیچنز #مادر_ترزا #ترزا #کاتولیک #پاپ #مسیحیت #مستند

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

🏛 سیاست استاندارد DEI چیست؟

🔤 عبارت DEI سرواژه‌ی سه مفهوم است:

▪تنوع (Diversity)

▪برابری (Equity)

▪شمول (Inclusion)


🔺 این رویکرد بر آن است که در محیط‌های کاری، آموزشی یا اجتماعی، افراد با پیشینه‌های گوناگون ــ از نظر جنسیت، قومیت، نژاد، مذهب، گرایش جنسی یا وضعیت جسمانی ــ امکان حضور و مشارکت برابر داشته باشند. در واقع DEI تأکید دارد عدالت تنها در «فرصت اولیه» نیست، بلکه باید در کل ساختار سازمانی بازتاب پیدا کند؛ به این معنا که همه احساس کنند بخشی از مجموعه‌اند و صدایشان شنیده می‌شود.

📌 به عنوان نمونه، یک شرکت ممکن است سیاست‌هایی برای استخدام تعداد بیشتری از زنان یا اقلیت‌ها در نظر بگیرد؛ یا دانشگاهی کارگاه‌هایی برگزار کند تا استادان و دانشجویان با سوگیری‌های ناخودآگاه خود نسبت به مهاجران یا اقلیت‌های جنسی آشنا شوند. همچنین برخی نهادها قوانین داخلی وضع می‌کنند تا همه اعضا در جلسات و تصمیم‌گیری‌ها فرصت برابر برای اظهار نظر داشته باشند.

⚠️ با این حال، DEI منتقدان جدی نیز دارد. برخی معتقدند این سیاست‌ها عملاً به سهمیه‌بندی اجباری منجر می‌شود و اصل شایسته‌سالاری را تضعیف می‌کند. گروهی دیگر آن را نوعی مهندسی فکری می‌دانند که آزادی بیان را محدود می‌سازد و باعث می‌شود افراد از ترس خطا یا برچسب‌ خوردن، خودسانسوری کنند. افزون بر این، شماری از پژوهشگران و فعالان اجتماعی باور دارند بسیاری از شرکت‌ها از DEI صرفاً برای نمایش چهره‌ای مثبت و تبلیغاتی بهره می‌گیرند، بدون آنکه مشکلات بنیادی‌تر، مانند نابرابری اقتصادی یا فساد ساختاری، واقعاً حل شود.

#برابری #نژاد #جنسیت #سهمیه #شایستگی
#Dei

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

💥چرا انتخابات و رفراندوم برای دستیابی به حقوق انسانی شهروندان بی‌معناست؟!

🎙گوینده: سیاوش صمدی

#رفراندوم #حقوق_فردی #دموکراسی #آزادی #انتخابات #صندوق_رای

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

🔰 «توافق بر سر عدم توافق» از آن دست اصطلاحاتی است که در ایالات متحده آمریکا کاربرد فراوان دارد:
Let’s agree to disagree

📌 این عبارت به معنای آن است که طرفین یک بحث
خاص وقتی از استدلال همدیگر قانع نشدند جای آنکه این عدم توافق را سمت درگیری بیشتر، غیرضروری و نامطلوب ببرند تلاش می‌کنند با اعلام «توافق بر سر عدم توافق»، مواضع همدیگر را تحمل کنند.
این عبارت از قرن ۱۸ در آمریکا نمود یافت و البته ریشه آن به قرن‌های دورتر باز می‌گردد.

📍 «جان وسلی» که یکی از کسانی که از منادیان این نگاه در ایالات متحده آمریکا بوده است، در نامه‌ای تاکید می‌کند که کسانی که خواهان زندگی در صلح هستند بایستی توافق کنند که در بسیاری از چیزها با دیگران اختلاف نظر دارند و ضمن پذیرش چنین مسئله‌ای نباید بگذارند این واقعیت آنان را از هم جدا سازد.

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

🎬 بخشی از سخنرانی سم هریس در نقد احترام به عقاید

♻️ برگردان و زیرنویس هدیه دشتی

#سم_هریس #احترام_به_عقاید #منطق

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن

📕مباحثی در تفکر انتقادی؛ سوگیری‌های شناختی (شناسائی و پیش‌گیری از خطاهای ذهن و ریزپرخاش‌گری)
✍🏻 نویسنده: بهمن شهری

• چرا بعضی انسان‌ها اختلافات شدیدی روی امور مهم دارند؟ چرا این‌قدر ما متفاوت عمل می‌کنیم؟! چرا وقتی شواهد را روی میز می‌گذاریم ره به جایی نمی‌برد؟! چرا آمار و ارقام دقیق نمی‌تواند روی بعضی دیدگاه‌ها اثر بگذارد و آن را تغییر دهد؟!

• این‌گونه نیست که ما همیشه مالک افکارمان باشیم، گاهی بسیاری از افکار مثل ویروس مالک ما هستند. این افکار می‌توانند روی گسل‌های دوگانه قرار گیرند و سبب هویت‌بخشی‌‌گروهی شوند. نوعی مم یارگیری و یارکشی که سبب دسته‌بندی‌های فرهنگی و جغرافیایی می‌شود. منافع پنهان شامل تعلق به گروه، تفاوت ارزش‌ها باعث حفظ این سوگیری‌ها می‌شوند.

• دام سوگیری‌های ذهنی، جدی‌تر از آن است که به‌سادگی بتوانیم از آن بگریزیم.

• آزاداندیشی و سنجش‌گرانه‌اندیشی دو بال دارد که یکی از آن‌ها کاهش صفت دگم‌اندیشی و دیگری کنکاش‌گری و کنجاوی علمی است. این دو می‌تواند تاثیر سوگیری‌های ما را کم کند.

• این مجموعه شامل ۲۵ نوع سوگیری شناختی است. آقای بهمن شهری این مطالب را در بی‌بی‌سی فارسی منتشر کرده است.

📄 اتانازی چیست؟

اتانازی مسئله‌ای است که هم از نظر پزشکی و هم از منظر فلسفی اهمیت ویژه‌ای دارد. این موضوع نه تنها مربوط به پایان دادن به درد و رنج بیماران لاعلاج است، بلکه پرسش‌هایی اساسی درباره ارزش زندگی، کرامت انسانی و حق خودمختاری فرد مطرح می‌کند. توجه به اتانازی در سطح جهان با تفاوت‌های حقوقی و قانونی در کشورهای مختلف همراه است و بحث‌های فلسفی و اخلاقی درباره آن از دیرباز وجود داشته است.

🔹 اتانازی (Euthanasia) یا مرگ یاری‌شده

اتانازی به معنای پایان دادن به زندگی یک بیمار با رضایت او و به‌منظور رهایی از درد و رنج ناشی از بیماری‌های لاعلاج یا شرایط غیرقابل تحمل است. این عمل معمولاً توسط پزشک یا کادر درمانی با استفاده از روش‌های پزشکی انجام می‌شود. در زبان فارسی، این مفهوم با عبارات «مرگ آسان»، «مرگ باوقار» یا «مرگ بدون بی‌حرمتی» نیز شناخته می‌شود.

🔸 تفاوت اتانازی با خودکشی

اتانازی: پایان دادن به زندگی یک بیمار با رضایت او و با کمک پزشک یا کادر درمانی، به‌منظور رهایی از درد و رنج ناشی از بیماری‌های لاعلاج یا شرایط غیرقابل تحمل.

خودکشی: پایان دادن به زندگی خود به‌طور مستقل، که ممکن است ناشی از افسردگی، فشارهای روانی یا عوامل اجتماعی باشد.

در اتانازی، تصمیم فرد آگاهانه، عقلانی و با رضایت کامل اتخاذ می‌شود و معمولاً با کمک حرفه‌ای انجام می‌گیرد، در حالی که خودکشی ممکن است تحت تأثیر شرایط روانی یا فشارهای بیرونی انجام شود و الزاماً با حفظ کرامت انسانی یا عقلانیت همراه نیست.

🔹 بسط فلسفی اتانازی

اتانازی، فراتر از یک اقدام پزشکی، چالشگر تعاریف کلاسیک زندگی و مرگ است. از منظر فلسفی، زندگی صرفاً یک وضعیت فیزیولوژیک نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از تجربه‌ها، توانایی‌ها و معناست. وقتی بیماری لاعلاج، کیفیت زندگی را به حدی کاهش می‌دهد که ادامه زیست دیگر ارزش تجربه ندارد، ادامه زندگی صرفاً به معنای بقا، نه زیستن واقعی، تبدیل می‌شود.

در این چارچوب، اتانازی تجلی احترام به عقلانیت و خودمختاری فرد است: فرد می‌تواند در مواجهه با رنج غیرقابل تحمل، با استفاده از ظرفیت‌های شناختی و تصمیم‌گیری عقلانی، پایان زندگی خود را به شکلی معنادار انتخاب کند. این تصمیم نه یک عمل انفعالی، بلکه عملی فعال و اخلاقی است که کرامت انسانی را به جای تداوم زیست صرفاً فیزیکی، در اولویت قرار می‌دهد.

اتانازی همچنین با مفهوم فلسفی «حق به پایان دادن زندگی» مرتبط است؛ حقی که نه بر اساس صرف حق حیات، بلکه بر اساس حق تجربه معنادار زندگی و اختیار بر سر پایان رنج شدید تعریف می‌شود. از این منظر، اتانازی نه تسلیم در برابر مرگ، بلکه تمرینی بر عقلانیت اخلاقی و مدیریت آگاهانه پایان زندگی است.

🔸 موارد عملی و مثال‌ها

در عمل، اتانازی تحت شرایط خاص قانونی و پزشکی انجام می‌شود. برای مثال:

هلند: اتانازی قانونی است و تحت شرایط مشخص و با نظارت پزشکان انجام می‌شود. بیماران باید شرایط بیماری لاعلاج و رنج غیرقابل تحمل را اثبات کنند و درخواست خود را به صورت رسمی ارائه دهند.

بلژیک: قانون مشابه هلند است و امکان اتانازی برای بزرگسالان و در موارد محدود برای نوجوانان با رضایت خانواده وجود دارد.

کانادا (قسمت‌هایی از ایالت‌ها): امکان مرگ یاری‌شده پزشکی برای بیماران لاعلاج فراهم است و فرایند دقیق بررسی و تأیید پزشکی وجود دارد.

این مثال‌ها نشان می‌دهد که اتانازی می‌تواند به صورت منظم، قانونی و اخلاقی اجرا شود و برای بیماران امکان پایان دادن به رنج غیرقابل تحمل را فراهم کند.

🔗 منابع و ارجاعات

Fontalis, A. (2018). Ethical Perspectives on Euthanasia. PMC. لینک

Verhofstadt, M. (2024). Preserving Human Dignity in End-of-Life Care. BMC Medical Ethics. لینک

Snyder-Sulmasy, L. (2017). Ethical Obligations of Physicians and Assisted Death. ACP Journals. لینک

Care.org.uk. Arguments for and Against Assisted Suicide and Euthanasia. لینک

#اتانازی #به‌مرگی

💎 @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن