مقاله خدا در اندیشه غرب

این مقاله به تاریخ «مفهوم خدا در غرب » می پردازد و تصویر سنتی از خدا را با خدایی که از دل جهان بینی مدرن برمی خیزد، مقایسه می کند .
به یک اعتبار و به یک معنای بسیار محدود و خاص، تمام تاریخ تفکر بشر، از جمله تاریخ تفکر غرب، تاریخی تئولوژیک است; یعنی در این تاریخ ها، پرداختن به مسئله وجود یا عدم، وجود یک واقعیت نهایی، یک بنیاد، یک غایت و یک کانون معنابخش، و فهم و تفسیر این بنیاد و غایت همواره به انحای گوناگون، مسئله ای اساسی و محوری بوده است; تا آنجا که می توان تمام تاریخ تفکر بشری، به طور عام، یا تاریخ تفکر بشر غربی، به طور خاص، را در حول و حوش «معنا و مفهوم خدا صورت بندی کرد» .

همه انسان ها در همه فرهنگ ها و تمدن ها و در همه ادوار تاریخی، از معنا و مفهوم خدا فهمی ثابت و تغییرناپذیر نداشته و ندارند. خدای ابراهیم، موسی، عیسی و محمد علیهم السلام غیر از خدای بودا و شانکارا، و این دو نیز غیر از خدای کنفوسیوس و لائوتزو بوده، و خدای همه اینها غیر از خدای فیلسوفان در تاریخ مابعدالطبیعه غربی است . حتی برخلاف پیش فرض بسیار سترگ، بحث ناشده و پنهان ما مسلمان ها که تصور می کنیم معنا و مفهوم خدا، دست کم در همه ادیان پیامبران سامی، یکی است، باید توجه کنیم که، برای مثال، خدای موسی (یهوه) که بیشتر حکایتگر اوصاف اقتدار، خشم و غضب خداوندی است با خدای عیسی (پدر آسمانی) که بیشتر بیانگر صفات مهر، محبت و عطوفت خداوندی است، و میان این دو با خدای محمد (الله) که اوصاف جباریت و رحمانیت را توامان متجلی می سازد، تفاوت های فاحشی وجود دارد . از سوی دیگر، هنگامی که به تاریخ تفکر غرب نظر می کنیم، درمی یابیم که خدای ادیان و فرهنگ یونانی، در همه تراژدی ها و در دوره تفکر پیش سقراطی و پیش از ظهور مابعدالطبیعه، تفاوت های بسیار جدی و اساسی با خدای دوران مابعدالطبیعه دارد و در تاریخ دوهزار و پانصد ساله مابعدالطبیعه نیز «دمیورژ» یا صانع افلاطون با «محرک لایتحرک » ارسطو، «احد» فلوطین، «جوهر خلاق » دکارت، «جوهر جوهرها» ی اسپینوزا، «ذات ناشناخته و ناشناختنی » کانت، «من مطلق » فیخته، «ایده مطلق » هگل یا «وجود فی نفسه و مطلق » هایدگر، هرچند جملگی به آن حقیقت واحدی اشاره دارند که ما از آن به خدا تعبیر می کنیم، به هیچ وجه دارای معنا و مفهوم واحدی نیستند . خدای نیوتن، یعنی خدایی که منطبق با نظام فیزیک نیوتنی تعریف می شود، یعنی همان خدای رخنه پوشی که گاه و بی گاه در نظام عالم دخالت می کند تا سرپوشی برای ضعف ها و خلل های نظام نیوتنی باشد، همان خدایی که به ماده بی حرکت، حرکت می بخشد، به هیچ وجه با خدای اینشتین و هایزنبرگ یکی نیست.

#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔 @RAM_HSU

عمر ۱۲ هزار ساله ی جهان


ایرانیان باستان، عمر جهان را دوازده هزار سال دانسته، آن را به چهار دوره ی سه هزار ساله تقسیم میکردند.
در سه هزار سال نخست، جهان حالتی روحانی و مینوی داشت و اورمزد و اهریمن هر یک در قلمرو خود به سر میبردند.
در پایان سه هزار سال نخست، اهریمن از جهان روشنایی آگاهی یافت و بر آن یورش برد اما توسط اورمزد به خواب فرو رفت و دگربار به تاریکی بازگشت.
در سه هزار سال دوم اورمزد دست به آفرینش جهان زد؛ نخست امشاسپندان هفت‌گانه را آفرید که جلوه های وی بودند، سپس ایزدان را و در آخر جهان مادی را بدین ترتیب:
آسمان، آب، زمین، گیاهان، گاو یکتاآفریده و نخستین مرد به نام کیومرث.
در پایان سه هزار سال دوم، اهریمن از جای برخواست و بر جهان یورش آورد و به مدت سه هزار سال جهان آمیخته ای از خیر و شر خواهد بود تا اینکه سرانجام در سه هزار سال انتهایی، نیکی برای همیشه بر شر پیروز میگردد.


#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

فنای فی‌الله و بقای بالله
توصیفات دکتر دینانی در باب فنا

#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

مهمترین سند حجیت قرآن تواتر آن است.


قران تنها کتابی است که طبق قرار داد با نیرو های تاریک توسط نور هیچ گونه دستکاری و تحریفی نشده است.
باقی کتاب های اسمانی به مرور زمان توسط تاریکی تحریف شده اند تا مانع گمراهی در جامعه بشری ایجاد کنند


#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

به قَدَم چو آفتابم، به خرابه‌ها بتابم
بگریزم از عمارت، سخن خراب گویم

غزل مولانا

من به دنبال ویرانه‌ها می‌روم. آنجا که کسی چراغی روشن نکرده است. آنجا که خانه‌ای نیست. بی‌صاحب است. من مانند آفتاب پا به آن ویرانه‌ها می‌گذارم. آنها را آباد می‌کنم. معمور می‌کنم و نقش ما در این جهان این است که دست بگیریم از آنها که افتاده اند. از آنها که در مانده اند.


#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

کدام خدای پدر را می‌پسندید ؟
anonymous poll

زئوس (یونان) – 10
👍👍👍👍👍👍👍 83%

ژوپیتر (روم) – 2
👍 17%

👥 12 people voted so far.

❇️❇️
# کرسی# علمی# ترویجی

🔸🔸 عنوان نشست:
آموزه سیاحت و بازشناسی تفصیلی آن، با تأکید بر تفاسیر قرآنی، متون روایی و عرفانی

♦️♦️ ارائه دهنده: حجت الاسلام دکتر سیدحسین بی ریایی
مدرس مدعو دانشگاه حکیم سبزواری

🟩🟩 ناقد اول: دکتر سیده فاطمه زارع حسینی
استادیار دانشگاه حکیم سبزواری

🟦🟦 ناقد دوم: دکتر فرزاد دهقانی
استادیار دانشگاه حکیم سبزواری

🟧🟧 مدیر جلسه: دکتر جواد سلمان زاده
استادیار دانشگاه حکیم سبزواری

🔻🕛 زمان:
دوشنبه، ۲۹ آبان ماه، ۱۴۰۲/ ساعت ۱۲

🔻🔴 مکان:
تالار اسرار، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری

♦️♦️ لینک حضور مجازی:
https://meeting5.hsu.ac.ir/b/smk-a7c-hv4

⭕️جهت یادآوری دانشجویان ادیان و عرفان

منزل و #خانقاه شیخ‌ صفی‌الدین اردبیلی در همین مکان قرار دارد، و بر طبق وصیّت شیخ، جسد اش را در اتاقی جنب خلوتخانه و باغچه و حوضخانه دفن کردند و بر قبر او بنایی ایجاد کردند تا علاوه بر مقبره شیخ صفی و مرقد شاه اسماعیل اول - آرامگاه‌های دیگری از شاه زادگان صفوی و فرزندان وی را در این بقعه و محل شهیدگاه قرار دهند. به گفته بیوک جامعی (۱۳۷۹)، مجموعه نفیس بقعه شیخ صفی‌الدین به نام #عارف نامدار شیخ صفی‌الدین اردبیلی جد سلاطین دودمان صفویان، در سال ۷۳۵ ه‍.ق به دست فرزند وی صدرالدین موسی بنا شد. پس از شروع حکومت صفویه، به سبب ارادت شاهان صفوی به جد خود، واحدهای مختلفی به این مجموعه اضافه شد. به ویژه در دوره شاه عباس اول و از آن جا که وی ارادت فراوانی به شیخ صفی الدین داشت و بسیار به زیارت مقبره وی می‌رفت، برای تکمیل و تزیین این اثر، کارهای فراوانی صورت گرفت.
خانقاه، به رسم صوفیان، مکانی برای خلوت روحانی یا انزوای معنوی است.

#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

یکی از موارد منحصر به‌ فرد این مجموعه این است که این بقعه حاوی ده‌ها اثر بدیع در مضامین مختلف رشته‌های هنری است که از آن جمله می‌توان به عالی‌ترین نوع کاشی کاری معرق و مقرنس و گچ‌بری کتیبه های زیبا و نفیس و خط خطاطان بزرگ دوره صفوی (میر عماد، میر قوام الدین، محمد اسماعیل و…) منبت های ارزنده، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و تنگ بری و غیره اشاره کرد. این اثر از ساختار معماری فخیمی برخوردار است که گرد هم آمدن فضایل هنری نامبرده، آن را در مجموعه‌های تاریخی ایران شاخص و متمایز نموده‌است.

در جریان جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار و سقوط اردبیل، نسخ خطی کتابخانه شیخ صفی‌الدین اردبیلی توسط روس‌ها به غارت رفت. هم‌اکنون آن نسخ در موزه سن پترزبورگ در روسیه نگهداری می‌شوند. این بنای تاریخی در محله عالی قاپو است.

#انجمن‌_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔 @RAM_HSU

⭕️اصلاحیه


مکان برگزاری کلاس آموزشی مقاله نویسی از تالار دانشکده نفت به کلاس ۲۱۹ دانشکده انسانی تغییر کرد.

#معرفی_فیلم 🎬

ژاندارک

یک سریال تلویزیونی دو قسمتی کانادایی در سال 1999 درباره ژاندارک، قدیس کاتولیک قرن 15 است. در این مینی سریال، لیلی سوبیسکی در نقش سنت ژان بازی می‌کند.

خلاصه داستان:
ژاندارک در سال 1412 در روستای Domrémy در منطقه جنگی شمال فرانسه متولد شد. در دوران کودکی، شاهد وحشت جنگ است و در 11 سالگی شروع به شنیدن صداهای الهی می‌کند. او با افسانه دوشیزه لورن که می‌گوید دوشیزه‌ای جوان روزی کشور تقسیم شده را متحد می‌کند و مردم را به آزادی می‌رساند همسان پنداری می‌شود.

در 17 سالگی، روستای ژان مورد حمله قرار گرفته و سوزانده می‌شود و دوست نابینای او، امیل، کشته می‌شود. او از خدا می‌خواهد که به او بگوید چه باید بکند، و مکاشفاتاو باز می‌گردند و به او می‌گویند که به چارلز (وارث حقیقی تاج و تخت) کمک کند تا فرانسه را زیر تاج خود متحد کند.


#انجمن_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU

طی گفت و گو با یکی از اساتید بزرگوار رشته ادبیات فارسی ، ایشان فرمودند:


تلفظ درست این مکان astōdān
به معنی جایگاه هسته و استخوان است.

آفرینش زرتشتی؛
پارت دوم، رخدادهای سه هزار سال دوم

هرمزد در سه هزار سالی که از پی آمد، به آفرینش مینوی و مادی جهان پرداخت.
نخست امشاسپندان را آفرید که هرکدام جلوه ای از او بودند؛ بهمن(۱)، اردیبهشت(۲)، شهریور(۳)، اسپندارمد(۴)، خرداد(۵) و مرداد(۶).
از نیک اندیشی هرمزد، بهمن زاده شد. او راستی را ستایش کرد و از آن راستی اردیبهشت زاده شد، اردیبهشت راستی را ستایش کرد و از آن ستایش، شهریور زاده شد. از شهریور، سپندارمد؛ از سپندارمد، خرداد؛ و از خرداد، مرداد زاده شد.
سپس ایزدان را آفرید و پس از ایزدان به آفرینش گیتی پرداخت؛ آسمان، آب، زمین، گیاه، سپس گاو ایوَکداد(۷) که در کرانه ی راست رود وِه‌دائیتی، در ایرانویج آفریده شد؛ روشن همچون ماه که بالایش برابر با سه نای(۸) بود.
در آخر نخستین انسان، گیومرث(۹) را در کناره ی چپ وِه‌دائیتی آفرید که همچون خورشید روشن، و بالایش چهار نای بود.
در طول این سه هزار سال دیوان یک به یک نزد اهریمن میرفتند و میکوشیدند او را به هوش آورند؛ هر یک بدی های خود را برمیشمرد و قول میداد به آفریدگان هرمزد حمله برند و آنها را نابود سازند اما سودی نداشت.
تا اینکه در پایان سه هزار سال جَهی بدکار(۱۰) به پیش میرود و بانگ میزند:
"برخیز پدر ما! زیرا من در آن کارزار چندان درد بر مرد پرهیزکار و گاو ورزا هِلم که به سبب کردار من زندگی نباید. فره ایشان بدزدم، آب را بیازارم، زمین را بیازارم، آتش را بیازارم، گیاه را بیازارم، همه ی آفرینش هرمزد‌آفریده را بیازارم."
او با برشمردن همه ی اینها موجب آرامش خیال اهریمن شد و به او جانی تازه بخشید.
او بوسه ای بر سر جهی میزند و برای سپاسگزاری این آرزویش را برآورده ساخت که مردان همگی آرزوی او کنند.
آنگاه بود که به همراهی همه ی دیوان از جای برخاست تا به جهان حمله کند.

یادداشت ها:
۱. اوستایی: وَهومَنَه.  پارسیگ: وهمن.  به معنای اندیشه ی نیک
۲. اوستایی: اشَه وَهیشتَه.  پارسیگ: اردوهیشت.  به معنای برترین راستی
۳. اوستایی: خشَثرَه وَئیریَه.  پارسیگ: شهریور.
۴. اوستایی: سپَنتَه اَرمَئیتی.  پارسیگ اسپندارمد.  به معنای آزرم پاک
۵. اوستایی: هَئوروَتات.  پارسیگ: خرداد.  به معنای رسایی
۶. اوستایی: امَرَتات.  پارسیگ: امرداد.  به معنای بی مرگی
۷. یکتا آفریده
۸. هر نای برابر با ده فوت است
۹. زنده ی میرا
۱۰. دیو زنی که نماد همه ی پلیدی های زنانه و روسپی گری است.


#آفرینش_زرتشتی

🆔@RAM_HSU

«عقلانیت»، «رنج» و «دین»


شوپنهاور می‌گوید برترین و بیشترین لذت در زندگی، لذت تفکر و اندیشه است. منتها انسان متفکر لاجرم «ذهن حساسی» دارد و از واقعیات تلخ جهان رنجور می‌شود و لذا به نحو پارادوکسیکالی، «لذت تفکر» با «رنج مواجهه با واقعیت» عجین است. برای بهره‌بردن از لذت تفکر باید ذهن حساسی داشته باشیم و ذهن حساس نیز تولید رنج می‌کند و لذت تفکر را با رنج می‌آمیزد. نیچه می‌گفت کسی بهتر از من نمی‌داند که چرا انسان تنها حیوانی‌ست که می‌خندد؛ زیرا واقعیت به قدری رنج‌آور بود که انسان برای تحمل رنج و برای بقاء «خنده» را اختراع کرد.

برای تفکر و عقلانیت به استدلال‌گرایی و واقع‌بینی نیاز داریم، اما مشاهدهٔ واقعیات، رنج‌آور است. واقعیت این است که ما در این کائنات عظیم شبیه به پر کاهی در پهنهٔ اقیانوس تنها هستیم و کثیری از حیوانات برای تغذیه و بقاء یکدیگر را می‌درند و می‌خورند. واقعیت این است که هستی هیچ اهمیتی به نوع بشر و رنج‌های او نمی‌دهد و برای هستی، بین سگ و سنگ و سوسک فرقی وجود ندارد. واقعیت این است که خدای «متشخص و عادل و مهربان» در ادیان وجود ندارد.

واقع‌بینی که برای عقلانیت لازم است، رنج‌های عظیم و اگزیستانسیلی چون رنج «تنهایی و معنایابی و مرگ و کوچکی و آزادی و فردیت و مسئولیت» را به همراه می‌آورد و بی‌گمان نهاد دین، تسکین‌دهندهٔ بی‌بدیلی برای رنج‌های عظیم مذکور است. منتها از طرف دیگر بین دین با «عقلانیت و واقع‌بینی» تعارض وجود دارد. انسان متفکر نمی‌تواند با توهم خودش را تسکین دهد و برای تسکین رنج‌هایش به دین متوسل شود.

در فیلم «ماتریکس» به کارگردانی «واچوفسکی‌ها»، انسان‌ها در عالم واقع، خواب هستند و در محفظه‌ای که انباشته از نوعی مایع است، منبع تهیهٔ انرژی برای ربات‌ها می‌باشند. منتها به واسطهٔ یک برنامه‌ریزی کامپیوتری در عالم توهم و رؤیا، خودشان را در حال زندگی طبیعی و لذت بردن از «خوردن و شهوت و کار و ازدواج و امثالهم» می‌بینند. در سکانسی از فیلم، یکی از معدود انسان‌هایی که دچار بیداری شده و از ماتریکس خارج گشته و در جهان واقع قرار گرفته‌است، از رنج واقعیت و «زمین سوخته» خسته می‌شود و تصمیم می‌گیرد تا با خیانت به دوستانش، مأمورین ماتریکس او را به «عالم توهم» برگردانند و در دیالوگی از «رنج واقعیت و لذت توهم» سخن می‌گوید. نکتهٔ تراژیک این است که انسان متفکر و دچار عقلانیت نمی‌تواند برای رهایی از رنج‌های اگزیستانسیلِ مذکور به «دین و توهم و دروغ» و به «خدای عادل و مهربان» پناه آورد و رنج بی‌پناهی و نیز تنهایی و پرتاب‌شدگی‌اش در هستی بی‌کران را تسکین دهد. دین از یک طرف، برای تسکین رنج‌های مدنظر بی‌بدیل است (اگرچه اصنافی از رنج‌های دیگر را با جهل مقدس و ظلم مقدس تولید می‌کند) و از طرف دیگر، با عقلانیت و واقع‌بینی در تعارض است و انسان متفکر و فرهیخته، ناخودآگاه نمی‌تواند به دین متوسل شود.

چگونه انسان با «عقلانیت و واقعیت» خواهد توانست رنج‌های عظیم و اگزیستانسیل زندگی را تحمل کند؟ این وجهی تراژیک است، شبیه به آنچه که شوپنهاور در صدر این نوشتار اشاره کرده‌است. دین با توهمی به نام «روح و بهشت»، رنج مرگ عزیزان را تشکیل می‌دهد و با «خدای عادل و مهربان»، برای تنهایی و بی‌پناهی و بی‌معنایی در زندگی راه حل نشان می‌دهد. با این وجود «عقلانیت و واقعیت» اجازه نمی‌دهد تا از دین برای تسکین این رنج‌های جان‌سوز استفاده کنیم.


علیرضا موثق


#فلسفیدن #نقد_ادیان

#انجمن_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔 @RAM_HSU

کارما ؟
تناسخ ؟
اخلاق ؟
عشق ؟
فنا ؟
نیروانا ؟
برداشت شما از این جهان بینی چیست؟


#انجمن_علمی_ادیان_و_عرفان

🆔@RAM_HSU