📌مهندسی مکانیک یکی از پایه‌ای‌ترین و گسترده‌ترین شاخه‌های مهندسی است که با طراحی، تحلیل، ساخت و نگهداری سیستم‌ها و قطعات مکانیکی سر و کار دارد. در سال‌های اخیر، ورود فناوری‌های نوین مثل تولید افزایشی (Additive Manufacturing) باعث یک تحول اساسی در این حوزه شده است.
تولید افزایشی (Additive Manufacturing) چیست؟
تولید افزایشی یا همان پرینت سه‌بعدی، روشی است که در آن قطعات به‌جای تراش یا برش از یک بلوک خام، به‌صورت لایه‌به‌لایه از مواد (فلز، پلیمر، کامپوزیت یا سرامیک) ساخته می‌شوند. این روش قابلیت تولید قطعات با اشکال پیچیده و وزن کم را فراهم می‌کند که تولید آن‌ها با روش‌های سنتی دشوار یا حتی غیرممکن بود.
پیشرفت‌های اخیر در این حوزه
تولید قطعات موتور هواپیما و تجهیزات دریایی از آلیاژهای سوپرآلیاژ و تیتانیوم
بهینه‌سازی سازه‌ها با طراحی‌های توخالی با استحکام بالا و وزن کم
توسعه مواد پیشرفته (Advanced Materials) مانند کامپوزیت‌های حرارت‌بالا و آلیاژهای ضدخوردگی
استفاده از چاپگرهای 5 محوره فلزی برای ساخت قطعات با دقت میکرونی در صنایع هوایی و دریایی
مزایا
کاهش مصرف مواد اولیه و ضایعات
تولید قطعات سفارشی و پیچیده بدون نیاز به قالب‌سازی
کاهش وزن قطعات در صنایع حمل‌ونقل (هوایی و دریایی)
سرعت بالا در نمونه‌سازی و تولید قطعات یدکی
محدودیت‌ها
محدودیت در ابعاد قطعه و ظرفیت تولید انبوه
هزینه بالای مواد اولیه و تجهیزات تخصصی
نیاز به استانداردسازی و تأییدهای کیفی دقیق برای صنایع حساس
آینده‌ پژوهی
در آینده، انتظار می‌رود:
ادغام هوش مصنوعی و تولید افزایشی برای بهینه‌سازی خودکار طراحی قطعات
توسعه پرینت سه‌بعدی چند‌ماده‌ای و چندمنظوره
گسترش تولید افزایشی در حوزه‌های قطعات زیستی و پزشکی
ایجاد کارخانجات تولید افزایشی سیار و شناور در صنایع دریایی

مرکز تحقیقات پردازش تصویر و سیگنال پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با همکاری شرکت کره‌ای Lunit، از هوش مصنوعی برای تشخیص زودهنگام سرطان بهره‌برداری کرده است. این فناوری با دقت بالا و کاهش زمان تفسیر داده‌های پزشکی، به بهبود فرآیندهای تشخیص و درمان کمک می‌کند.​

در دومین کنفرانس ملی مهندسی داده و محاسبات نرم، پژوهشگران ایرانی دستاوردهایی مانند بهبود الگوریتم‌های جستجوی گرانشی و شبیه‌سازی تبرید، و توسعه روش‌های نوین در مسیریابی شبکه‌های بین خودرویی با استفاده از منطق فازی را ارائه کردند.​

پژوهشگران ایرانی موفق به ساخت آنالایزر لیزری گاز دی‌اکسید کربن شده‌اند که در صنایع مختلف برای کنترل و کاهش آلاینده‌ها کاربرد دارد. این دستگاه با دقت بالا، به بهبود فرآیندهای صنعتی و حفاظت از محیط زیست کمک می‌کند.

تیمی از دانشمندان با استفاده از تکنیک پیچش، ساختار فولاد ضدزنگ را بهبود داده‌اند، که منجر به افزایش مقاومت آن در برابر ضربه و خوردگی شده است. این پیشرفت می‌تواند در صنایع خودروسازی و ساخت‌وساز تأثیرگذار باشد.

شرکتOpenAI به‌تازگی مدل‌های GPT-4.1، GPT-4.1 mini و nano رو معرفی کرده که درک دستورات،
برنامه‌نویسی و حافظه بلندمدت رو بهبود دادن.
مدل GPT-4.5 به‌قدری پیشرفته‌ست که تیم OpenAI اعلام کرده می‌تونن مدل GPT-4 رو با فقط ۵ تا ۱۰ مهندس بازسازی کنن، در حالی که قبلاً صدها نفر نیاز بود.

انویدیا اعلام کرده که برای اولین بار تولید چیپ‌های هوش مصنوعی و ابررایانه‌ها رو در آمریکا آغاز می‌کنه.
این پروژه شامل ساخت تأسیسات در آریزونا و تگزاس و همکاری با شرکت‌هایی مثل فاکس‌کان و ویسترون هست.

ناتو سیستم جنگی هوش مصنوعی شرکت Palantir به نام MSS NATO رو خریداری کرده تا در فرماندهی عملیات‌های متحدین استفاده کنه.
این سیستم در مدت زمان کوتاهی (۶ ماه) از تعریف نیاز تا خرید کامل طی شده.

به تازگی Google DeepMind مدل Gemini 2.5 رو معرفی کرده.
و Alibaba مدل Qwen2.5-Omni-7B رو عرضه کرده.
و Tencent مدل T1 Reasoning رو ارائه داده

آمازون دو مدل جدید به خانواده Nova اضافه کرده:
شرکتNova Sonic: مدلی برای برنامه‌های صوتی که شامل تشخیص، درک و تولید گفتار هست.
شرکتNova Reel 1.1: مدلی برای تولید ویدیوهای متنی با سرعت بیشتر و کیفیت به تر.

🟢 مقدمه: آماده‌سازی اولیه
✔ مرور ریاضی پیش‌نیاز:
معادله و نامعادله
مثلثات
مشتق و انتگرال (برای فیزیک پیش)
بردار و تجزیه بردارها
📌 منبع پیشنهادی: جزوه ریاضی دبیرستان + درس‌های ویدیویی رایگان در یوتیوب و آلا
🟢 فیزیک ۱ (مکانیک و حرکت)
💡 مباحث:
اندازه‌گیری و خطا
حرکت‌شناسی (سرعت، شتاب، نمودارها)
دینامیک (نیوتن، قوانین حرکت)
کار و انرژی
توان
تکانه و قانون پایستگی
🔍 روش یادگیری:
1. مطالعه دقیق درسنامه + خلاصه‌نویسی مفاهیم
2. حل مثال تشریحی و مفهومی
3. تجزیه و تحلیل نمودارها
4. تمرین تست زمان‌دار
📌 منبع:
فیزیک خیلی سبز یا نشر الگو
ویدیوهای فیزیک استاد عارف ربیعیان (برای تست)
🟢 فیزیک ۲ (الکتریسیته و مغناطیس)
💡 مباحث:
الکتریسیته ساکن
خازن و دی‌الکتریک
جریان الکتریکی و مقاومت
قانون اهم و قوانین کیرشهف
مغناطیس و میدان مغناطیسی
القای الکترومغناطیسی
🔍 روش یادگیری:
1. درک مفاهیم پایه از طریق تصاویر و شبیه‌سازها
2. حل مثال عددی و تست مفهومی
3. تسلط بر فرمول‌ها و تکنیک‌های تست سریع
📌 منبع:
جزوه دبیر + کتاب کمک‌درسی خیلی سبز
ویدیوهای آموزشی آلاء
🟢 فیزیک پیش (نوسان، موج، اپتیک، اتمی و هسته‌ای)
💡 مباحث:
نوسان و موج
صوت
نور و آینه و عدسی
فیزیک اتمی
فیزیک هسته‌ای
🔍 روش یادگیری:
1. مطالعه و درک مفهومی پدیده‌ها
2. استفاده از انیمیشن و ویدیوهای آموزشی (مخصوصاً در نور و موج)
3. حل تست‌های مفهومی و ترکیبی
4. مرور مداوم فرمول‌ها و تست‌های نکته‌دار
📌 منبع:
کتاب فیزیک پیش خیلی سبز
تست‌های کنکور سال‌های اخیر
فیلم‌های آلاء و کلاسینو
📚 جمع‌بندی و مرور
✅ تدوین خلاصه فرمول‌ها و نکات کلیدی در هر فصل
✅ تمرین تست‌های کنکور سراسری سال‌های اخیر (حداقل ۱۰ سال اخیر)
✅ شرکت در آزمون‌های جامع و تحلیل دقیق اشکالات
✅ مرور مفهومی نمودارها و سوالات ترکیبی
🎯 ابزار کمکی

🟢 مقدمه: آشنایی با مفاهیم پایه الکترونیک
قبل از ورود به مبحث خودرو، باید مفاهیم پایه رو بلد باشی:
✅ مباحث ضروری:
مفاهیم ولتاژ، جریان، مقاومت و قانون اهم
مدار سری و موازی
قانون کیرشهف (KVL , KCL)
آشنایی با قطعات: مقاومت، خازن، دیود، ترانزیستور، رله، فیوز
انواع منابع تغذیه (AC / DC)
📚 منابع:
کتاب "مبانی الکترونیک"
ویدیوهای یوتیوب و سایت آلاء
🟢 مرحله دوم: الکترونیک پایه خودرو
✅ آشنایی با سیستم برق خودرو:
باتری و دینام (آلترناتور)
استارت
سیستم جرقه (Ignition System)
سیستم شارژ و روشنایی
✅ شناخت نقشه خوانی مدارات برق خودرو
علائم استاندارد
نحوه دنبال کردن مسیر سیم‌کشی
تشخیص عیب در نقشه
📚 منابع:
کتاب‌های "برق و الکترونیک خودرو"
PDFهای آموزش برق خودرو
🟢 مرحله سوم: سنسورها و عملگرها در خودرو
✅ سنسورهای مهم:
سنسور اکسیژن (O2 Sensor)
سنسور دمای آب و هوا
سنسور فشار MAP و MAF
سنسور موقعیت میل‌لنگ و میل‌سوپاپ
سنسور ABS و ESP
✅ عملگرها:
انژکتورها
موتور فن
پمپ بنزین
رله‌ها و سوئیچ‌ها
📚 منابع:
جزوه سنسورهای خودرو
ویدیوهای آموزشی
🟢 مرحله چهارم: سیستم‌های کنترل الکترونیکی (ECU)
✅ آشنایی با ECU (Electronic Control Unit)
ساختار و نحوه عملکرد
ارتباط با سنسورها و عملگرها
نحوه پردازش اطلاعات و ارسال فرمان
✅ سیستم OBD و دیاگ
استانداردهای OBD-II
خواندن و تفسیر خطاها
نحوه کار با دستگاه دیاگ
📚 منابع:
کتاب "ECU خودروهای انژکتوری"
فیلم‌های آموزشی دیاگ
🟢 مرحله پنجم: سیستم‌های پیشرفته خودرو
✅ سیستم‌های ایمنی:
ABS، EBD، ESP
ایربگ و سیستم‌های حفاظتی
✅ سیستم‌های رفاهی:
سیستم صوتی و تصویری
سنسور پارک و دوربین دنده عقب
سیستم تهویه مطبوع دیجیتال
✅ خودروهای هیبرید و برقی:
سیستم باتری و موتور الکتریکی
شارژرها و کنترلرهای ولتاژ
مدیریت انرژی در خودروهای برقی
📚 منابع:
مقالات تخصصی
ویدیوهای یوتیوب (Hybrid Car Electrical Systems)
🎯 ابزارهای مهم در این مسیر
✅ مولتی‌متر
✅ دیاگ
✅ اسیلوسکوپ (برای تست سیگنال‌ها)
✅ برد آموزشی الکترونیک خودرو
📊 روش یادگیری پیشنهادی
۱. مطالعه درسنامه و جزوات
۲. تماشای ویدیوهای عملی تعمیرکاران و مهندسان خودرو
3. کار با نقشه‌ها و دیاگرام‌ها
4. عیب‌یابی عملی روی خودرو
5. تمرین کار با دیاگ و دستگاه‌های تست
✅ نکته:
این رشته کاملاً کاربردی و عملی هست؛ بدون کار عملی و تست دستگاه‌ها، درک صرفاً تئوری از مدارها کافی نیست.
📌 جمع‌بندی و تسلط
✅ تهیه خلاصه فرمول‌ها و کدهای خطای پرکاربرد
✅ تمرین دیاگ زدن روی خودروهای مختلف
✅ شرکت در دوره‌های عملی تعمیرات ECU و برق خودرو

📚 فصل ۰: پیش‌نیازها
قبل از ورود به سیالات، این مباحث رو مرور یا یاد بگیر:
ریاضی مهندسی: انتگرال چندگانه، معادلات دیفرانسیل، گرادیان و دیورژانس و کرل
فیزیک پایه: دینامیک و استاتیک سیالات (نیرو، فشار، انرژی)
آشنایی مقدماتی با نرم‌افزارهای شبیه‌سازی (در مراحل پیشرفته)
📚 مکانیک سیالات ۱ — مفاهیم پایه و جریان در لوله‌ها
فصل ۱: آشنایی با سیالات و ویژگی‌های فیزیکی
تعریف سیال (مایع و گاز)
چگالی، ویسکوزیته (مطلق و سینماتیکی)، فشار بخار، کشش سطحی
فصل ۲: فشار در سیالات
قانون پاسکال
فشار هیدرواستاتیکی
محاسبه نیرو بر سطوح تخت و منحنی
مانومترها، بارومترها
فصل ۳: قانون‌های بنیادی
معادله پیوستگی (بقاي جرم)
معادله برنولی و کاربردهای آن
معادله اویلر
فصل ۴: آنالیز ابعادی و تشابه
اصول هم‌ارزی ابعادی
عددهای بی‌بعد مهم: رینولدز، وبر، فروده، ماخ
مدل‌سازی و تشابه دینامیکی
فصل ۵: جریان در لوله‌ها
جریان آرام و آشفته
عدد رینولدز بحرانی
معادله دارسی-ویسباخ
افت فشار در لوله‌های صاف و دارای اتصالات
نمودار مودی
📚 مکانیک سیالات ۲ — مفاهیم پیشرفته و تحلیل عددی
فصل ۶: تحلیل لاگرانژی و اویلری
مسیر ذره
خط جریان، سطح جریان، لوله جریان
فصل ۷: معادلات بقای جرم، مومنتوم و انرژی
فرم انتگرالی و دیفرانسیلی
معادله ناویر-استوکس و حالت‌های خاص (جریان پایا، تراکم‌ناپذیر، غیرلزج)
فصل ۸: لایه مرزی
تعریف و مفهوم لایه مرزی
معادله لایه مرزی
افت فشار، جداشدگی جریان
تحلیل لایه مرزی جریان آرام و آشفته
فصل ۹: جریان‌های تراکم‌پذیر
ویژگی‌های جریان مافوق صوت و مادون صوت
عدد ماخ
موج ضربه‌ای
جریان در نازل و دیفیوزر
فصل ۱۰: توربولانس
تعریف و ویژگی‌های جریان آشفته
عدد رینولدز بحرانی
مدل‌های توربولانس (مقدمه‌ای بر k-epsilon و LES)
📈 مباحث مکمل و کاربردی
📊 آنالیز ابعادی و مدل‌سازی
قوانین تشابه
آزمایش مدل در تونل باد
📊 شبیه‌سازی عددی CFD (برای بعد از تسلط بر مباحث بالا)
آشنایی با Fluent, ANSYS, OpenFOAM
حل معادلات ناویر-استوکس به روش عددی
مش‌بندی و تحلیل نتایج
📖 منابع مطالعاتی پیشنهادی
کتابتوضیحمکانیک سیالات فاکس و مک‌دونالدمرجع کلاسیک دانشگاهیFluid Mechanics - Whiteمرجع عالی برای درک فیزیکی مفاهیمFundamentals of Fluid Mechanics - Munsonجامع و با مثال‌های زیادویدیوهای مکتب‌خونه و یوتیوبآموزش تصویری مفاهیم و مثال حل شده
📝 تمرین و پروژه
حل مسائل آخر هر فصل
طراحی آزمایش تونل باد (فرضی یا واقعی)
پروژه شبیه‌سازی جریان در لوله با Fluent یا OpenFOAM
تحلیل جداشدگی جریان در بال هواپیما
📆 برنامه پیشنهادی زمان‌بندی (۸ هفته‌ای)
هفتهمبحث۱فصل ۱ و ۲۲فصل ۳۳فصل ۴۴فصل ۵۵فصل ۶ و ۷۶فصل ۸۷فصل ۹۸فصل ۱۰ و مرور
🎯 نکات طلایی
مفاهیم فیزیکی رو اول کامل بفهم بعد سراغ فرمول‌ها برو
حتماً نمودارها و شماتیک‌ها رو رسم کن
مسائل متنوع با شرایط مختلف حل کن
سعی کن مسئله رو اول بدون فرمول و فقط با منطق فیزیکی تحلیل کنی
در نهایت مفاهیم عدد رینولدز، لایه مرزی و برنولی رو طوری مسلط شو که بتونی شرایط جریان هر سیستم رو تحلیل کنی