آشنایی با لینوکس
قسمت سوم
خوب تا الان فهمیدیم که ساختار فایل سیستم لینوکس مثل یک درخت بزرگ هست که ریشه این درخت همون درایوی هست که لینوکس رو روش نصب کردیم که دقیقم هم بهش می گیم روت و باقی درایوها و پارتیشن ها همه روی شاخههای مختلف این درخت متصل می شن.
ضمنن فهمیدیم که می تونیم با دستور pwd بررسی کنیم ببینیم کجای این درخت ایستادیم.
خوب، حالا چطوری باید این درخت رو پیمایش کرد؟
خیلی ساده با دستور cd
دستور cd که مخفف عبارت change directory است، کارش جا به جا کردن ما روی درخت فایل سیستم هست. دقیقم چه جوری؟
دستور pwd رو توی خط فرمان میزنیم و به فرض میبینیم که الان توی پوشه زیر هستیم:
/home/sina/
حالا می خوایم بریم توی پوشه Desktop که زیر همین پوشه فعلی هست (از کجا میفهمم که همچین پوشه ای هست؟ یک راهش لیست کردن محتویات پوشه هست که دستور بعدی ای هست که می گم)
خوب برای رفتن به پوشه ای که گفتم توی خط فرمان خیلی ساده تایپ می کنیم:
$cd Desktop
اون علامت دلار چیه؟! اون نشانه شروع خط فرمان هست… قرار نیست اون رو تایپ کنید از همون عبارت cd شروع به تایپ کنید و کلید اینتر رو بزنید ( راجع به اون علامت دلار و البته علامت # یه توضیح کوچیک هست که جداگانه بعدن می گم)
خوب حالا توی پوشه Desktop هستین… یه pwd بگیرید خروجی میشه این:
$pwd
/home/sina/Desktop
الان ما دقیقن فهمیدیم که چطور به یه آدرس نسبی (آدرس نسبی؟! 😳 از دست این ترجمه ها! 😅 منظور relative addressing هست…)
آدرس نسبی چیه؟ آدرس نسبی یعنی نسبت به جایی که هستیم آدرس بدیم یعنی بگیم همین خیابون رو بگیر برو، بعد بپیچ تو کوچه فلان و بعد پلاک فلان. به نظر خیلی غیر منطقی و طولانی میاد اگه همین آدرس رو بگیم: «تهران، منطقه ۷، بلوار فلان، خیابان فلان، کوچه فلان و پلاک فلان!» 😱
به همین شکل می تونیم بگیم: «برو سر خیابون اصلی، خیابون کناری همین خیابون رو برو داخل»
خوب چطوری برم خیابون اصلی؟! ساده با این دستور:
$pwd
/home/sina/desktop
$cd ..
$pwd
/home/sina
ببینید pwd گرفتیم تا مطمین بشیم که رسیدیم خیابون اصلی.
پس .. یه اختصار هست برای پیمایش فایل سیستم و البته آدرس دهی که ما رو به سمت پوشه پدر و یا همون پوشه بالا دستی هدایت می کنه. خوب حالا که اومدیم خیابون اصلی می تونیم بریم خیابون بغلی:
$cd Documents
$pwd
/home/sina/Documents
خوبه رسیدیم، اما راه سادهتری هم هست… الان فارغ از چک کردنهای اضافی که انجام دادیم، دقیقن ۲ بار دستور نوشتیم برای یک جا به جایی! این نکته فنی که می خوام بگم ساده س ولی خیلیها شاید توجه نکرده باشن و ندونن: آدرسها رو تلفیق کنید – حتی .. هم یه جور آدرس هست:
$pwd
/home/sina/Desktop
$cd ../Documents
$pwd
/home/sina/Documents
دیدید؟ کار می کنه و کار ما رو راحتتر کرد… حتی می تونید زیاده روی هم بکنید! لینوکس طرف شما رو می گیره! فک کنید توی پوشه home یه پوشه داریم با اسم farhad:
$pwd
/home/sina/Desktop
$cd ../../farhad
$pwd
/home/farhad
چه خوب، دستور چی کار کرد؟ یک بار از پوشه Desktop اومد بیرون، بعد دوباره از پوشه sina اومد بیرون و بعد رفت توی پوشه farhad که کنار پوشه sina بود. (فرهاد توی لپ تاپ من چرا یوزر داری؟! 😁 ) داستان یوزر چیه؟ مگه صحبت از پوشه ها نبود؟ چرا بود اما این پوشه home مثه خیلی پوشه های سیستمی لینوکس داستان داره که اونم می گم بهتون…
خوب پس تا اینجا یاد گرفتیم که چطور با دستور cd به لینوکس بگیم که توی فایل سیستم جا به جا بشه و فهمیدیم که آدرس دهی نسبی ( #relative_addressing ) چیه و چطور میشه از نشانه ای مثل .. استفاده کرد.
این بخش ادامه داره و توی ادامه خواهیم دید که آدرس دهی مطلق چیه، علامت های . و ~ چی هستن، دکمه TAB کی بورد چقدر به دادمون میرسه و چیزای نکته واری مثل همین.
نویسنده: مهندس سینا غیبی ✍
قسمت سوم
خوب تا الان فهمیدیم که ساختار فایل سیستم لینوکس مثل یک درخت بزرگ هست که ریشه این درخت همون درایوی هست که لینوکس رو روش نصب کردیم که دقیقم هم بهش می گیم روت و باقی درایوها و پارتیشن ها همه روی شاخههای مختلف این درخت متصل می شن.
ضمنن فهمیدیم که می تونیم با دستور pwd بررسی کنیم ببینیم کجای این درخت ایستادیم.
خوب، حالا چطوری باید این درخت رو پیمایش کرد؟
خیلی ساده با دستور cd
دستور cd که مخفف عبارت change directory است، کارش جا به جا کردن ما روی درخت فایل سیستم هست. دقیقم چه جوری؟
دستور pwd رو توی خط فرمان میزنیم و به فرض میبینیم که الان توی پوشه زیر هستیم:
/home/sina/
حالا می خوایم بریم توی پوشه Desktop که زیر همین پوشه فعلی هست (از کجا میفهمم که همچین پوشه ای هست؟ یک راهش لیست کردن محتویات پوشه هست که دستور بعدی ای هست که می گم)
خوب برای رفتن به پوشه ای که گفتم توی خط فرمان خیلی ساده تایپ می کنیم:
$cd Desktop
اون علامت دلار چیه؟! اون نشانه شروع خط فرمان هست… قرار نیست اون رو تایپ کنید از همون عبارت cd شروع به تایپ کنید و کلید اینتر رو بزنید ( راجع به اون علامت دلار و البته علامت # یه توضیح کوچیک هست که جداگانه بعدن می گم)
خوب حالا توی پوشه Desktop هستین… یه pwd بگیرید خروجی میشه این:
$pwd
/home/sina/Desktop
الان ما دقیقن فهمیدیم که چطور به یه آدرس نسبی (آدرس نسبی؟! 😳 از دست این ترجمه ها! 😅 منظور relative addressing هست…)
آدرس نسبی چیه؟ آدرس نسبی یعنی نسبت به جایی که هستیم آدرس بدیم یعنی بگیم همین خیابون رو بگیر برو، بعد بپیچ تو کوچه فلان و بعد پلاک فلان. به نظر خیلی غیر منطقی و طولانی میاد اگه همین آدرس رو بگیم: «تهران، منطقه ۷، بلوار فلان، خیابان فلان، کوچه فلان و پلاک فلان!» 😱
به همین شکل می تونیم بگیم: «برو سر خیابون اصلی، خیابون کناری همین خیابون رو برو داخل»
خوب چطوری برم خیابون اصلی؟! ساده با این دستور:
$pwd
/home/sina/desktop
$cd ..
$pwd
/home/sina
ببینید pwd گرفتیم تا مطمین بشیم که رسیدیم خیابون اصلی.
پس .. یه اختصار هست برای پیمایش فایل سیستم و البته آدرس دهی که ما رو به سمت پوشه پدر و یا همون پوشه بالا دستی هدایت می کنه. خوب حالا که اومدیم خیابون اصلی می تونیم بریم خیابون بغلی:
$cd Documents
$pwd
/home/sina/Documents
خوبه رسیدیم، اما راه سادهتری هم هست… الان فارغ از چک کردنهای اضافی که انجام دادیم، دقیقن ۲ بار دستور نوشتیم برای یک جا به جایی! این نکته فنی که می خوام بگم ساده س ولی خیلیها شاید توجه نکرده باشن و ندونن: آدرسها رو تلفیق کنید – حتی .. هم یه جور آدرس هست:
$pwd
/home/sina/Desktop
$cd ../Documents
$pwd
/home/sina/Documents
دیدید؟ کار می کنه و کار ما رو راحتتر کرد… حتی می تونید زیاده روی هم بکنید! لینوکس طرف شما رو می گیره! فک کنید توی پوشه home یه پوشه داریم با اسم farhad:
$pwd
/home/sina/Desktop
$cd ../../farhad
$pwd
/home/farhad
چه خوب، دستور چی کار کرد؟ یک بار از پوشه Desktop اومد بیرون، بعد دوباره از پوشه sina اومد بیرون و بعد رفت توی پوشه farhad که کنار پوشه sina بود. (فرهاد توی لپ تاپ من چرا یوزر داری؟! 😁 ) داستان یوزر چیه؟ مگه صحبت از پوشه ها نبود؟ چرا بود اما این پوشه home مثه خیلی پوشه های سیستمی لینوکس داستان داره که اونم می گم بهتون…
خوب پس تا اینجا یاد گرفتیم که چطور با دستور cd به لینوکس بگیم که توی فایل سیستم جا به جا بشه و فهمیدیم که آدرس دهی نسبی ( #relative_addressing ) چیه و چطور میشه از نشانه ای مثل .. استفاده کرد.
این بخش ادامه داره و توی ادامه خواهیم دید که آدرس دهی مطلق چیه، علامت های . و ~ چی هستن، دکمه TAB کی بورد چقدر به دادمون میرسه و چیزای نکته واری مثل همین.
نویسنده: مهندس سینا غیبی ✍
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
یادگیری عمیق یا deep learning چیست؟
@jdmcsas
@jdmcsas
این کد رو تو گوگل یا گوگلمَپز سرچ کنید!
7HWR+84
مرکز جهاد دانشگاهی، سه راه ادبیات
داستان چیه؟
🔹ما سیستم خوبی برای آدرس دهی نداشتیم، آدرسها بعضی وقتا طولانی و عجیب و غریبن و پیدا کردنشون رو نقشه سخته
🔹 طول و عرض جغرافیایی اصلا خوش دست نیست و طولانیه و قابل حفظ کردن هم نیست
🔹 کد پستی هم که به درد خودشون میخوره
به همین خاطر بازم #گوگل یه حرکت بینظیر دیگه زده و یه سیستم کدگذاری برای آدرس دهی تو تمام دنیا درست کرده، برای راحتی توی گفتن و حفظ کردن، کوچک و بزرگ بودن حروف مهم نیستند. اسم این سیستم plus code هست.
میتونین یه سر به سایتش بزنین و پلاس کد محل زندگیتون رو پیدا کنین.
@jdmcsas
https://plus.codes
7HWR+84
مرکز جهاد دانشگاهی، سه راه ادبیات
داستان چیه؟
🔹ما سیستم خوبی برای آدرس دهی نداشتیم، آدرسها بعضی وقتا طولانی و عجیب و غریبن و پیدا کردنشون رو نقشه سخته
🔹 طول و عرض جغرافیایی اصلا خوش دست نیست و طولانیه و قابل حفظ کردن هم نیست
🔹 کد پستی هم که به درد خودشون میخوره
به همین خاطر بازم #گوگل یه حرکت بینظیر دیگه زده و یه سیستم کدگذاری برای آدرس دهی تو تمام دنیا درست کرده، برای راحتی توی گفتن و حفظ کردن، کوچک و بزرگ بودن حروف مهم نیستند. اسم این سیستم plus code هست.
میتونین یه سر به سایتش بزنین و پلاس کد محل زندگیتون رو پیدا کنین.
@jdmcsas
https://plus.codes
Plus Codes
Plus Codes are short codes for locations, for places that don't have their own street address.
ماجراى اينترنت رايگان سروش و تلگراف قاجار
زمانى كه ناصرالدین شاه دستگاه تلگراف را به ایران آورد مردم به این دستگاه تازه بیاعتماد بودند. برای همین حكومت طرحى پياده كرد که مردم یکی دو روزی پیامهای خود را رایگان به شهرهای دیگر بفرستند مردم کمکم و با ترس برای فرستادن پیامهایشان راهی تلگرافخانه شدند! حكومت چند روزی را به این منوال گذراند و وقتیکه تلگرافخانه جا افتاد مخبرالدوله دستورداد بر سردرِ تلگرافخانه زدند از امروز حرف مفت قبول نمیشود! میگویند حرف مفت از آن زمان به زبان محاوره راه پیدا کرد...
حالا هم اينترنت مفت در برخی پيامرسانها تداعیگر این داستان حرف مفت هست
زمانى كه ناصرالدین شاه دستگاه تلگراف را به ایران آورد مردم به این دستگاه تازه بیاعتماد بودند. برای همین حكومت طرحى پياده كرد که مردم یکی دو روزی پیامهای خود را رایگان به شهرهای دیگر بفرستند مردم کمکم و با ترس برای فرستادن پیامهایشان راهی تلگرافخانه شدند! حكومت چند روزی را به این منوال گذراند و وقتیکه تلگرافخانه جا افتاد مخبرالدوله دستورداد بر سردرِ تلگرافخانه زدند از امروز حرف مفت قبول نمیشود! میگویند حرف مفت از آن زمان به زبان محاوره راه پیدا کرد...
حالا هم اينترنت مفت در برخی پيامرسانها تداعیگر این داستان حرف مفت هست
مسئله علوم کامپیوتر، کامپیوترها نیستند! همانطور که نجوم درباره تلسکوپها و زیستشناسی درباره میکروسکوپها و شیمی درباره لوله آزمایش و بِشر بحث نمیکند.
ابزارها موضوع علم نیستند، بلکه آنچه علم بدان میپردازد این است که ما چطور از آنها استفاده میکنیم و چه در مییابیم.
-- ادسخر دایکسترا
دانشمند هلندی که ابداع الگوریتم دایکسترا (مسئله یافتن کوتاهترین مسیر) و الگوریتم پریم (درخت پوشای کمینه) از جمله دلایل شهرت وی است.
@jdmcsas
ابزارها موضوع علم نیستند، بلکه آنچه علم بدان میپردازد این است که ما چطور از آنها استفاده میکنیم و چه در مییابیم.
-- ادسخر دایکسترا
دانشمند هلندی که ابداع الگوریتم دایکسترا (مسئله یافتن کوتاهترین مسیر) و الگوریتم پریم (درخت پوشای کمینه) از جمله دلایل شهرت وی است.
@jdmcsas
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
خیلی خب توسعه دهندگان عزیز کم کم آماده خداحافظی از دنیای برنامه نویسی بشید و دنبال شغل جدید باشید! ویدئو کاملاً گویاست.
#هوش_مصنوعی
@jdmcsas
#هوش_مصنوعی
@jdmcsas
🛑 این واقیعت که در زمانی که خودروهای بسیاری توسط کامپیوترهایی که توانایی رانندگی دارند هدایت میشوند، هنوز یکی از پیشرفتهترین آزمونهایی که نشان میدهد شما یک کامپیوتر نیستید این است که آیا شما میتوانید تابلوهای ایست را در مجموعهای از تصاویر تشخیص دهید، وحشتناک است و به وضوح نشان میدهد یک جایی از کار میلنگد!
@jdmcsas
@jdmcsas
آشنایی با لینوکس
قسمت چهارم
خوب تا اون جا رسیدیم که فهمیدیم با دستور cd و با آدرس دهی نسبی و با یک نشانه مثل .. میشه توی درخت فایل سیستم بالا و پایین رفت و در اصطلاح اون رو پیمایش کرد.
و حالا باقی ماجرا...
روش دوم آدرس دادن و البته روش اصلی اون آدرس دهی مطلق (#absolute_addressing) هست. وقتی شما به شکل مستقیم آدرس دهی می کنید بدون توجه به جایی که هستید و از ریشه آدرس می دید. مثال رو ببینید:
$pwd
/home/sina/Music
$ cd /home/sina/Documents
$pwd
/home/sina/Documents
$
ببینید بدون در نظر گرفتن این که پوشه مقصد در همسایگی پوشه فعلی هست، برای جا به جایی آدرس کامل رو به دستور دادیم. - توی آدرس دهی نسبی چی کار می کردیم برای این جا به جایی؟
یه مثال دیگه؟
$pwd
/etc/grub
$cd /mnt/usb_flash
$pwd
/mnt/usb_flash
$
ففط دقت دارید که اول اون علامت دلار نشونه فعال بودن خط فرمان هست و جزو دستور و تایپ کردنی نیست و دوم این که دستور های pwd برای جا به جایی لازم نیستن، دستور رو می زنیم تا با اطمینان بدونیم کجای درخت فایل سیستم ایستادیم...
نویسنده: مهندس سینا غیبی ✍
#CLI #آموزش
قسمت چهارم
خوب تا اون جا رسیدیم که فهمیدیم با دستور cd و با آدرس دهی نسبی و با یک نشانه مثل .. میشه توی درخت فایل سیستم بالا و پایین رفت و در اصطلاح اون رو پیمایش کرد.
و حالا باقی ماجرا...
روش دوم آدرس دادن و البته روش اصلی اون آدرس دهی مطلق (#absolute_addressing) هست. وقتی شما به شکل مستقیم آدرس دهی می کنید بدون توجه به جایی که هستید و از ریشه آدرس می دید. مثال رو ببینید:
$pwd
/home/sina/Music
$ cd /home/sina/Documents
$pwd
/home/sina/Documents
$
ببینید بدون در نظر گرفتن این که پوشه مقصد در همسایگی پوشه فعلی هست، برای جا به جایی آدرس کامل رو به دستور دادیم. - توی آدرس دهی نسبی چی کار می کردیم برای این جا به جایی؟
یه مثال دیگه؟
$pwd
/etc/grub
$cd /mnt/usb_flash
$pwd
/mnt/usb_flash
$
ففط دقت دارید که اول اون علامت دلار نشونه فعال بودن خط فرمان هست و جزو دستور و تایپ کردنی نیست و دوم این که دستور های pwd برای جا به جایی لازم نیستن، دستور رو می زنیم تا با اطمینان بدونیم کجای درخت فایل سیستم ایستادیم...
نویسنده: مهندس سینا غیبی ✍
#CLI #آموزش
بنا بر برخی شایعات غیر رسمی:
🔹۱۰ تیرماه ۹۷ این تلگرام مبتنی بر بلاکچین عرضه خواهد شد
🔹فن آوری تون ۱۱ خرداد بارگذاری خواهد شد
اما چند روز پیش در یک خبر تحلیلی نسبتاً رسمی اعلام شد که قابلیت جدید تلگرام موسوم به #تلگرام_پاسپورت با هدف احراز هویت دقیق کاربران در راه است.
کوین اسپیکر: به نظر می رسد تلگرام در حال آزمون و خطای جدیدترین طرح احراز هویت خود است. طرحی که احتمالا قابلیت هایی منحصر به فرد و خیره کننده برای احراز هویت کاربران خواهد داشت.
در این سیستم جدید کاربران قادر به آپلود تمام اسناد لازم برای معرفی خود هستند. اما لازم نیست چندین بار این روند را اجرایی کنند و درست پس از بار نخست، تمامی اطلاعات کاربر بلافاصله در سیستم تلگرام و دیگر سیستم های هوشمند او ذخیره می شود.
در ماه ژانویه، تلگرام از برنامه های خود را برای ایجاد #TON سخن گفته بود و پس از جمع اوری سرمایه 1.7 میلیارد دلاری این تیم وعده داده یک سیستم رمزگذاری ویژه را طراحی کند.
این پلتفرم جدید دارای شناسه بومی خود به نام #Gram است که تبدیل به کلید ارزش دیجیتال در اکوسیستم تلگرام شده است. بعضی از کارشناسان پیش از این حدس زده بودند که #گرام تنها در 5 سال به رقم 200 میلیارد دلار برسد.
با استفاده از این سرویس جدید، تلگرام قصد دارد از نامعلوم بودن پرداختهای رمزنگاری شده جلوگیری کند. مسئله ای مهم که به یکی از دغدغه های اصلی برای دولت های سراسر جهان تبدیل شده است.
تلگرام پاسپورت قادر خواهد بود گذرنامه، گواهینامه رانندگی، گواهی های حساب بانکی، صورتحساب های برق و سایر اسناد را بپذیرد. در بخش بالای این سرویس ، یک درخواست برای تعریف عکس کاربر وجود خواهد داشت. بنابراین اگر شخص ثالثی قصد ورود به سیستم کاربری دیگر را داشته باشدبه در بسته خواهد خورد . تمام این اطلاعات با استفاده از یک روش «تأیید دو عاملی» مورد محافظت قرار می گیرند و حتی خود شرکت به آن دسترسی نخواهد داشت.
#تلگرام_پاسپورت، نخستین گام برای ایجاد پلتفرم جامع بلاکچین است که میلیون ها نفر از مردم را از سراسر دنیا متحد خواهد کرد.
🔹۱۰ تیرماه ۹۷ این تلگرام مبتنی بر بلاکچین عرضه خواهد شد
🔹فن آوری تون ۱۱ خرداد بارگذاری خواهد شد
اما چند روز پیش در یک خبر تحلیلی نسبتاً رسمی اعلام شد که قابلیت جدید تلگرام موسوم به #تلگرام_پاسپورت با هدف احراز هویت دقیق کاربران در راه است.
کوین اسپیکر: به نظر می رسد تلگرام در حال آزمون و خطای جدیدترین طرح احراز هویت خود است. طرحی که احتمالا قابلیت هایی منحصر به فرد و خیره کننده برای احراز هویت کاربران خواهد داشت.
در این سیستم جدید کاربران قادر به آپلود تمام اسناد لازم برای معرفی خود هستند. اما لازم نیست چندین بار این روند را اجرایی کنند و درست پس از بار نخست، تمامی اطلاعات کاربر بلافاصله در سیستم تلگرام و دیگر سیستم های هوشمند او ذخیره می شود.
در ماه ژانویه، تلگرام از برنامه های خود را برای ایجاد #TON سخن گفته بود و پس از جمع اوری سرمایه 1.7 میلیارد دلاری این تیم وعده داده یک سیستم رمزگذاری ویژه را طراحی کند.
این پلتفرم جدید دارای شناسه بومی خود به نام #Gram است که تبدیل به کلید ارزش دیجیتال در اکوسیستم تلگرام شده است. بعضی از کارشناسان پیش از این حدس زده بودند که #گرام تنها در 5 سال به رقم 200 میلیارد دلار برسد.
با استفاده از این سرویس جدید، تلگرام قصد دارد از نامعلوم بودن پرداختهای رمزنگاری شده جلوگیری کند. مسئله ای مهم که به یکی از دغدغه های اصلی برای دولت های سراسر جهان تبدیل شده است.
تلگرام پاسپورت قادر خواهد بود گذرنامه، گواهینامه رانندگی، گواهی های حساب بانکی، صورتحساب های برق و سایر اسناد را بپذیرد. در بخش بالای این سرویس ، یک درخواست برای تعریف عکس کاربر وجود خواهد داشت. بنابراین اگر شخص ثالثی قصد ورود به سیستم کاربری دیگر را داشته باشدبه در بسته خواهد خورد . تمام این اطلاعات با استفاده از یک روش «تأیید دو عاملی» مورد محافظت قرار می گیرند و حتی خود شرکت به آن دسترسی نخواهد داشت.
#تلگرام_پاسپورت، نخستین گام برای ایجاد پلتفرم جامع بلاکچین است که میلیون ها نفر از مردم را از سراسر دنیا متحد خواهد کرد.
🔴 گیت بدون مزخرفات عمیق 🔴
این راهنمای عالی و ساده در مورد #گیت رو از دست ندید.
با سپاس از مهندس حامد سعیدی عزیز که زحمت ترجمه و انتشار این راهنما رو کشیدن
#git
https://hameds.github.io/git-guide/index.fa.html
این راهنمای عالی و ساده در مورد #گیت رو از دست ندید.
با سپاس از مهندس حامد سعیدی عزیز که زحمت ترجمه و انتشار این راهنما رو کشیدن
#git
https://hameds.github.io/git-guide/index.fa.html
Forwarded from kalami.ir
goo.gl/1vEBL2
خیام، مردی فراتر از زمان خود
امروز ۲۸ اردیبهشت، سالروز تولد حکیم عمر خیام نیشابوری، و روز بزرگداشت این فیلسوف، منجم، ریاضیدان، دانشمند و شاعر ایرانی است. با بررسی آثار به جای مانده از خیام، میتوان به راحتی پی به این نکته برد که او، فراتر از زمان خود و به مراتب مدرنتر از هم عصران خود میزیسته است. رباعیات خیام، که بیشترین علت شهرت وی در نزد مردم ایران و خارج از ایران بوده است، گذشته از جاذبههای ادبی و شعری، یک رساله فلسفی عمیق است، که چکیده سالها خردورزی این اندیشمند بزرگ بوده است.
تصویر این نوشته، مربوط به صفحه نخست یکی از رسالههای علمی خیام است، که به موضوع حل معادلات درجه سه با استفاده از هندسه جبری پرداخته است. خوشبختانه نسخه اصلی این رساله، در دانشگاه تهران نگهداری میشود و یکی از اسناد مهم علمی ایران زمین به حساب میآید. خیام در این رساله دو فصلی، با روشی مبتنی بر تقاطع دایره و سهمی، انواعی خاص از معادلات درجه سه را حل میکند. بعدها همین روش، مبنای ایجاد روشی برای حل معادلات درجه چهار هم میشود. در جایی، خیام میگوید که حل معادله درجه سه در حالت کلی، نیازمند استفاده از مقاطع مخروطی است و امکان حل هندسی آن با خط کش و پرگار وجود ندارد. صحت این قضیه، ۷۵۰ سال پس از درگذشت خیام اثبات شد.
جالب است که وی، اولین فردی است که سعی کرده است با تغییر اصول پنجگانه اقلیدس در هندسه، بیانی برای هندسه نا اقلیدسی ارائه نماید. این همان ابزاری است که قرنها بعد، توسط انیشتین برای توصیف نظریه نسبیت عام و تاثیر گرانش، مورد استفاده قرار گرفت. ردپای خیام در بسیاری از قضایا و روشهای ریاضی دیده میشود، که از میان آنها میتوان به مثلث خیام-پاسکال، بسط دو جملهای خیام-نیوتون، و چهار ضلعی خیام-ساکری اشاره کرد. جالب است که در همه این موارد، سالها پس از خیام، یک اروپایی همان موضوع را باز-کشف کرده است و نهایتا اسم این موارد، به این صورت ترکیبی درآمده است؛ که البته بعضا در دنیای غرب، نام خیام هم حذف میشود.
تدوین گاهشماری جلالی مدیون تلاشهای پانزده ساله خیام و همکارانش در رصدخانههای اصفهان، ری و نیشابور بوده است و برای ما به یادگار مانده است. این گاهشماری، دقیقترین تقویم جهان است؛ طوری که تقویم میلادی هر ۳۳۲۰ سال یک روز خطا دارد، اما گاهشماری جلالی، هر ۱۰ هزار سال یک بار، دچار یک ثانیه خطا میشود. انجام این محاسبات دقیق در آن زمان، بدون استفاده از کامپیوتر و ابزارهای پیشرفته، واقعا یک شاهکار است.
اما نکته دردناک ماجرا این است که رباعیات خیام همین چند قرن اخیر، نزد عموم مردم ایران شناخته شد. از معاصران خیام، عده بسیار اندکی از وجود چنین مجموعهای آگاه بودند. انگار نه انگار که یک شاهکار ادبی-فلسفی خلق شده است. در خصوص آثار علمی خیام نیز، احتمالا همین تنگ نظری عمومی یکی از دلایل مهجور ماندن نام و آثار وی بوده است، که در نهایت باعث مصادره برخی از دستاورهای او شد. همین میشود که به یک باره، سپهر آسمان علم و دانش ایران، خالی از هر ستارهای میشود و ما آرام آرام به خوابی عمیق میرویم، که هنوز هم کاملا از آن بیدار نشدهایم. شاید اگر خیام همین الان در بین ما بود، رفتار ما مهربانتر از مردم آن زمان نمیشد. خدا رحمتش کند.
🔗 منبع: kalami.ir/463
سیدمصطفی کلامی هریس
وبسایت رسمی: kalami.ir
کانال رسمی: @KalamiHeris
.
خیام، مردی فراتر از زمان خود
امروز ۲۸ اردیبهشت، سالروز تولد حکیم عمر خیام نیشابوری، و روز بزرگداشت این فیلسوف، منجم، ریاضیدان، دانشمند و شاعر ایرانی است. با بررسی آثار به جای مانده از خیام، میتوان به راحتی پی به این نکته برد که او، فراتر از زمان خود و به مراتب مدرنتر از هم عصران خود میزیسته است. رباعیات خیام، که بیشترین علت شهرت وی در نزد مردم ایران و خارج از ایران بوده است، گذشته از جاذبههای ادبی و شعری، یک رساله فلسفی عمیق است، که چکیده سالها خردورزی این اندیشمند بزرگ بوده است.
تصویر این نوشته، مربوط به صفحه نخست یکی از رسالههای علمی خیام است، که به موضوع حل معادلات درجه سه با استفاده از هندسه جبری پرداخته است. خوشبختانه نسخه اصلی این رساله، در دانشگاه تهران نگهداری میشود و یکی از اسناد مهم علمی ایران زمین به حساب میآید. خیام در این رساله دو فصلی، با روشی مبتنی بر تقاطع دایره و سهمی، انواعی خاص از معادلات درجه سه را حل میکند. بعدها همین روش، مبنای ایجاد روشی برای حل معادلات درجه چهار هم میشود. در جایی، خیام میگوید که حل معادله درجه سه در حالت کلی، نیازمند استفاده از مقاطع مخروطی است و امکان حل هندسی آن با خط کش و پرگار وجود ندارد. صحت این قضیه، ۷۵۰ سال پس از درگذشت خیام اثبات شد.
جالب است که وی، اولین فردی است که سعی کرده است با تغییر اصول پنجگانه اقلیدس در هندسه، بیانی برای هندسه نا اقلیدسی ارائه نماید. این همان ابزاری است که قرنها بعد، توسط انیشتین برای توصیف نظریه نسبیت عام و تاثیر گرانش، مورد استفاده قرار گرفت. ردپای خیام در بسیاری از قضایا و روشهای ریاضی دیده میشود، که از میان آنها میتوان به مثلث خیام-پاسکال، بسط دو جملهای خیام-نیوتون، و چهار ضلعی خیام-ساکری اشاره کرد. جالب است که در همه این موارد، سالها پس از خیام، یک اروپایی همان موضوع را باز-کشف کرده است و نهایتا اسم این موارد، به این صورت ترکیبی درآمده است؛ که البته بعضا در دنیای غرب، نام خیام هم حذف میشود.
تدوین گاهشماری جلالی مدیون تلاشهای پانزده ساله خیام و همکارانش در رصدخانههای اصفهان، ری و نیشابور بوده است و برای ما به یادگار مانده است. این گاهشماری، دقیقترین تقویم جهان است؛ طوری که تقویم میلادی هر ۳۳۲۰ سال یک روز خطا دارد، اما گاهشماری جلالی، هر ۱۰ هزار سال یک بار، دچار یک ثانیه خطا میشود. انجام این محاسبات دقیق در آن زمان، بدون استفاده از کامپیوتر و ابزارهای پیشرفته، واقعا یک شاهکار است.
اما نکته دردناک ماجرا این است که رباعیات خیام همین چند قرن اخیر، نزد عموم مردم ایران شناخته شد. از معاصران خیام، عده بسیار اندکی از وجود چنین مجموعهای آگاه بودند. انگار نه انگار که یک شاهکار ادبی-فلسفی خلق شده است. در خصوص آثار علمی خیام نیز، احتمالا همین تنگ نظری عمومی یکی از دلایل مهجور ماندن نام و آثار وی بوده است، که در نهایت باعث مصادره برخی از دستاورهای او شد. همین میشود که به یک باره، سپهر آسمان علم و دانش ایران، خالی از هر ستارهای میشود و ما آرام آرام به خوابی عمیق میرویم، که هنوز هم کاملا از آن بیدار نشدهایم. شاید اگر خیام همین الان در بین ما بود، رفتار ما مهربانتر از مردم آن زمان نمیشد. خدا رحمتش کند.
🔗 منبع: kalami.ir/463
سیدمصطفی کلامی هریس
وبسایت رسمی: kalami.ir
کانال رسمی: @KalamiHeris
.