۳. تشویق های رفتاری و فعالیتی

فعالیت‌هایی هستند که انجام آنها برای کودک لذت بخش می‌باشد مثل توپ بازی با پدر، کشتی گرفتن با برادر، رفتن به پارک یا منزل اقوام.

بسیاری از کودکان از بازی‌ کردن با والدین و دیگران بیشتر لذت می‌برند تا دریافت جایزه.
@IACAP

نکاتی مهم در مورد استفاده از تشویق های رفتاری و فعالیتی

• فعالیت‌هایی که انتخاب می‌کنید باید برای کودک مطلوب، تفریحی و جذاب باشد.

• این فعالیت‌ها را به قصد تشویق و خوشحالی کودک انتخاب کنید نه به منظور آموزش دادن، هنگام انجام این فعالیت‌ها دستور ندهید، انتفاد نکنید، غر نزنید، منت نگذارید و ایراد نگیرید.

• می‌توانید ضمن انجام فعالیت مورد نظر هر جا مناسب دیدید پاداش‌های کلامی و عاطفی را نیز به کار بگیرید.
@IACAP

۴. تشویق های مادی

منظور از تشویق های مادی همان جوایزی هستند که کودک در حالت معمول به آنها دسترسی ندارد.

صرفا جایزه های گران قیمت را شامل نمی شود و در بسیاری از مواقع می توان از جایزه های کوچک مثل عکس برگردان و ... که ارزان تر و فراهم تر هستند استفاده کرد.

@IACAP

نکاتی مهم در استفاده از تشویق های مادی

• جایزه انتخاب شده باید مورد علاقه کودک یا نوجوان باشد.

• می تواند از درخواست های قبلی کودک باشد. مثل " برخی از انواع لوازم التحریر" .

• جزو نیازهای اساسی کودک نباشد. مثلا "ناهار، شام یا پوشاک" جایزه محسوب نمی شوند. ولی می تواند غذای خاص مورد علاقه یا لباس خاصی که دوست دارد باشد.

• بیش از حد نباید استفاده شود. جایزه دادن زیاد باعث حالت اشباع و کم شدن اثر آن می شود.

@IACAP

اصول کلی در استفاده از انواع تشویق

• تشویق باید بلافاصله پس از رفتار باشد.

• تشویق باید با رفتار متناسب باشد.

برای رفتار جزئی پاداش کوچک‌تر.
به عنوان مثال:
پاداش سلام کردن، با محبت بیشتر پاسخ دادن است.
نمره خوب دیکته یک آفرین یا ستاره رنگی.

• تشویق ها باید قابل اجرا باشند.
وعده هایی که عملی نمی شوند کودک را بی‌اعتماد می‌سازند.

• پاداش‌ باید مقرون به صرفه باشد. پاداش‌ی که انجام آنها وقت‌گیر یا گران باشد یکی دو بار بیشتر قابل اجرا نیست.

@IACAP

برای تقویت رفتار برنامه ریزی کنید

همانگونه که قبلا گفته شد فهرستی از رفتارهای مطلوب کودک فراهم کنید.

رفتارهایی که کودک بیشتر اوقات انجام می دهد را مشخص کنید.

رفتارهای مهمی که کمتر انجام می شوند را نیز مشخص کنید.
@IACAP

تشویق ها را متناسب با رفتار در نظر بگیرید

برای رفتارهای معمول که بیشتر اوقات هم انجام می شوند از تشویق های کلامی و عاطفی استفاده کنید.

پاداش های قوی تر مثل پاداش های مادی را برای رفتارهای مهم تر استفاده کنید.
@IACAP

گام به گام برنامه تقویت رفتار را اجرا کنید

در ابتدا از چند رفتار مهمی که بیشتر انجام می شوند شروع کنید.

این رفتارها را برجسته تر تشویق کنید.

بتدریج رفتارهایی که مهم تر هستند و کمتر انجام می شوند را به برنامه تشویقی اضافه کنید.

همزمان که رفتارهای مهم تر را اضافه می کنید تشویق ها را نیز افزایش دهید.

برای رفتارهای مهم تر از تشویق های برجسته تری مثل تشویق های فعالیتی و مادی استفاده کنید.

همزمان تشویق کلامی و عاطفی را هم استفاده کنید.

استفاده از قرارداد رفتاری و جدول ستاره را نیز می توان به برنامه تقویت رفتار اضافه نمود.
@IACAP

جدول ستاره

نوعی جدول است که برای تقویت 3-2 مورد از رفتارهای کودک و چگونگی تخصیص پاداش به آنها رسم می‌شود.

در یک سمت روزهای هفته و در سمت بعدی رفتارهایی که قرار است تقویت شوند قرار می گیرند.

کودک در ازای انجام هرفعالیت یک ستاره یا امتیاز دریافت می کند و بر اساس یک قانون مشخص امتیازهایش به پاداش مشخصی منتهی می گردد.


برای آگاهی از جزئیات این روش و نحوه بکارگیری صحیح آن به کتب و منابع فرزندپروری و یا متخصصین این حوزه مراجعه کنید
@IACAP

در مورد نوجوانان از روش های متناسب استفاده کنید

روش های تشویقی را در نوجوانان هم می توان بکار برد ولی باید متناسب با نیازها و حساسیت های آنها باشد.

#تقویت_رفتار_نوجوانی
@IACAP

نوجوانان هم تشویق کلامی و عاطفی را دوست دارند

ولی تشویق های کلامی و عاطفی نباید کودکانه باشند.

استفاده از لحن و کلمات کودکانه برای نوجوان ممکن است ناخوشایند باشد.

همچنین در موقعیت خاص اجتماعی یا در حضور دوستانشان ممکن است تمایل نداشته باشند اینگونه تشویق ها را دریافت کنند.
@IACAP

عواطف باید بیشتر از مسیر رابطه بالغ-بالغ ابراز شود.

به این ترتیب او هم می آموزد چگونه عواطف را بعنوان یک بزرگسال مبادله کند.
@IACAP

شما می توانید از توجه به رفتار (نگاه کردن، تکان دادن سر و ...) زمانی که قادر به تشویق مستقیم رفتار او نیستید مثل زمانیکه در جمع دوستانش است و تحسین شما او را خجالت زده می کند استفاده کنید.

@IACAP

پاداش فعالیتی هم باید از بین فعالیت های مورد علاقه و متناسب با سن نوجوان انتخاب شوند.

می تواند مشارکت دادن وی در برخی فعالیت های خانوادگی یا اجتماعی به همراه والدین باشد.

یا می تواند دادن حق انتخاب و تصمیم گیری بیشتر، یا سپردن مسئولیت های مهمتر باشد، زمانی که قابلیت اش را در انجام کاری بخوبی نشان داده است.
@IACAP

در استفاده از پاداش های مادی یا قرارداد رفتاری نکات زیر را در نظر بگیرید:

رفتار مورد قرارداد را به وضوح توصیف کنید.

بر روی پاداش مورد نظر از قبل توافق کنید.

پاداش ها را در محدوده ی بودجه خود تعیین کنید.

مطمئن باشید هرچه را که قول می دهید توان پرداختش را دارید.

پاداش هائی را انتخاب کنید که توانائی کنترل روی آن را دارید.

مثلا اگر پول نقد را بعنوان پاداش تعیین می کنید باید بتوانید روی نحوه خرج کردن آن مدیریت داشته باشید.
@IACAP

قوانین مشخص و با ثبات داشته باشید

یکی از روش های مدیریت رفتار وضع قوانین مناسب و اجرای با ثبات قوانین است.

داشتن قوانین با ثبات باعث می شود، شرایط برای کودک قابل پیش بینی و احساس امنیت وی افزایش یابد.

#وضع_قوانین
@IACAP

نکات مهم در وضع و اجرای با ثبات قوانین

۱. قوانین را مشخص کنید و آن را به صورت جمله خبری مثبت بنویسید.

وقتی موضوعی نوشته می‌شود، رسمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در نوشتن قوانین از جملات مثبت که حالت شرط و تهدید نداشته باشد استفاده کنید.

پاداش و نتیجه کار را نیز مشخص کنید.

به جای گفتن: «اگر مشق‌هایت را ننویسی، اجازه نمی‌دهم تلوزیون تماشا کنی و آن را خاموش می‌کنم».

بگویید: «وقتی مشق‌هایت را تمام کردی بعدش می‌توانی تلویزیون تماشا کنی».
@IACAP

2- قوانین را به صورت روشن، واضح، مشخص و کوتاه بیان کنید.

ما باید دقیقاً آنچه را که مدنظرمان است خیلی ساده و مشخص در جمله‌ای کوتاه بیان کنیم.

مثلاً به جای اینکه بگویید: «موقعی که کسی در حال استراحت است باید رعایت حالش را بکنی».

بگویید: «زمانی که پدر خوابیده، آرام صحبت کن».
@IACAP

۳. قوانین منصفانه و عادلانه وضع کنید.

باید بر اساس سن، سطح رشد و میزان توانایی کودک قانون وضع کرد.

کودک باید توانایی انجام کاری را که از او می‌خواهید داشته باشد.

برای یک کودک 4 ساله نمی‌توانید این قانون را بگذارید که اتاقش را خودش مرتب و تمیز کند.
@IACAP