فرزند پروری و مدیریت رفتار

ایجاد و افزایش رفتارهای مطلوب

انواعی از رفتارهای مطلوب را می توان از کودکان انتظار داشت مثل انجام کارهای معمول روزمره (مسواک زدن)، رعایت قوانین( سر ساعت مشخص خوابیدن)، بدس،ت آوردن مهارت ها (مهارت دوست یابی یا گرفتن حق خود) و ...

#افزایش_رفتار_مطلوب
@IACAP

برای ایجاد و افزایش رفتار مطلوب باید مراحل زیر را دنبال کنید:

۱. شرایط موجود را ارزیابی کنید: مشخص کنید که فرزند شما در حال حاضر چه رفتارهای مطلوبی را و به چه میزان انجام می دهد.

۲. هدف گذاری کنید: به رفتارهایی که مایلید فرزندتان بیشتر اوقات انجام دهد فکر کنید. و برخی از آنها را برای تقویت کردن انتخاب کنید.

۳. برنامه ریزی کنید: مشخص کنید که برای تقویت این رفتارها چه اقداماتی باید انجام دهید.
@IACAP

ارزیابی شرایط موجود

برای این کار بمدت یک یا دو هفته هفته رفتارهای کودک را به دقت زیر نظر بگیرید.

رفتارهای مثبت او را یاد داشت کنید.

مشخص کنید هر رفتار را به چه میزان انجام می دهد (مثلا بین یک تا ده بر حسب میزان تکرار رفتار به آن نمره دهید. نمره ۱ حداقل و نمره ۱۰ حداکثر مورد انتظار است).
@IACAP

سپس رفتارها را تقسیم بندی کنید:

• بیشتر اوقات انجام می شوند.

• کمتر انجام می شوند.

• خیلی کم یا اصلا انجام نمی شوند.
@IACAP

هدف گذاری

منظور از هدف گذاری اینست که تغییرات رفتاری مورد انتظار و مهارت هایی که فرزندتان باید کسب کند را مشخص کنید.

مثلا ممکن است بخواهید در یک کودک کم رو، مهارت دوست یابی و در یک کودک لجباز، اطاعت از دستورات را افزایش دهید و ...
@IACAP

هدف تعیین شده باید قابل دست یابی و متناسب با توانایی های فرزندتان باشد.

کمال گرایی در تعیین اهداف، دستیابی به آنها را دشوار و حتی غیر ممکن می کند.
@IACAP

برنامه ریزی

برای برنامه ریزی باید مشخص کنیم:

• چه تغییراتی لازم است در خودمان و در فرزندمان ایجاد کنیم.

• از چه رفتارهایی شروع کنیم و به ترتیب سراغ چه رفتارهای دیگری برویم.

• از چه روش هایی در هر مرحله استفاده کنیم و چگونه.

@IACAP

تغییراتی که باید در خودمان ایجاد کنیم

• رابطه مناسب با کودک و نوجوان ایجاد کنیم:
در مباحث قبل راجع به آن صحبت کردیم.

• الگوی مناسب رفتار مطلوب برای فرزندمان باشیم:
بیاد داشته باشیم که فرزندانمان از ما الگوبرداری می کنند.

• به رفتارهای مطلوب فرزندمان بیشتر توجه کنیم:
والدین معمولا به رفتارهای نامطلوب حساس تر هستند و بیشتر واکنش می دهند.

• از تشویق قبل از تنبیه استفاده کنیم:
روش های تشویقی برای تقویت رفتار مطلوب، بر تنبیه ارجحیت دارند.
@IACAP

مشخص کنید چه رفتارهایی را می خواهید افزایش دهید

برای شروع رفتارهایی را انتخاب کنید که بیشتر اوقات انجام می شوند.

مثلا اگر کودک هر هفته ۴ شب مسواک می زند، می توانید:
"افزایش دفعات مسواک زدن" را انتخاب کنید.

• چند رفتار محدود مشابه مثال فوق را برای تقویت کردن در نظر بگیرید.

• در ابتدا سراغ کارهایی که کودک به ندرت انجام می دهد نروید.

• همیشه از اقدامات ساده به سمت دشوار حرکت کنید.

@IACAP

رفتارهای مطلوب را با تایید و تشویق مناسب افزایش دهید.

توجه به رفتار و تشویق، روش های قدرتمندی برای تقویت و افزایش رفتارهای مطلوب کودک هستند.

توجه به رفتار وتشویق باعث ایجاد انگیزه و احساس توانمندی در کودک می شوند.

#تشویق_رفتار
@IACAP

توجه به رفتار و تشویق به روش های مختلفی انجام می شوند.

۱. تشویق های کلامی
منظور از تشویق کلامی تحسین رفتار کودک است، مثل «آفرین گفتن».

این شکل تشویق ساده‌ترین و عملی‌ترین نوع تشویق است زیرا نیاز به صرف زمان، انرژی و هزینه زیاد ندارد و بارها و بارها قابل انجام است.

#تشویق_رفتار_فنون
@IACAP

در استفاده از تشویق های کلامی به نکات زیر توجه کنید

• در هنگام تشویق، به رفتار مناسب کودک را با جزئیات توصیف کنید:

صرفا نگوئید "آفرین، چه پسر خوبی"

بگوئید «آفرین پسرم، چه مرتب اسباب‌بازی‌هایت را روی میز چیدی!»

• توصیف رفتار را با اشتیاق و احساس درونی خود همراه کنید.

در هنگام توصیف رفتار، لحن کلام شما، رضایت و احساس مثبت شما را نشان دهد.
@IACAP

۲. تشویق های عاطفی

منظور از تشویق های عاطفی رفتارهایی غیرکلامی هستند که محبت و عاطفة ما را نمایان می‌سازند.

رفتارهایی مثل در آغوش گرفتن، بوسیدن، ناز و نوازش کردن، دست به پشت زدن، چشمک زدن و نگاه‌های گرم و محبت‌آمیزی که تأیید یا تشکر ما را نشان می‌دهد.

@IACAP

نکات مهم در استفاده از تشویق های عاطفی

•ابراز عاطفه باید صادقانه باشد تا بتواند دلبستگی و صمیمیت میان ما و فرزندمان را افزایش دهد.


• تشویق های عاطفی باید برای کودک خوشایند باشد، برخي از کودکان دوست ندارند کسی آنها را ببوسد یا بدنشان را لمس کند.

• باید متناسب با سن و شرایط اجتماعی باشد.
بسیاری از نوجوانان تمایل ندارند مانند کودکان با آنان رفتار شود، مثلاً کودکانه یا جلوی جمع نوازش شوند.
@IACAP

۳. تشویق های رفتاری و فعالیتی

فعالیت‌هایی هستند که انجام آنها برای کودک لذت بخش می‌باشد مثل توپ بازی با پدر، کشتی گرفتن با برادر، رفتن به پارک یا منزل اقوام.

بسیاری از کودکان از بازی‌ کردن با والدین و دیگران بیشتر لذت می‌برند تا دریافت جایزه.
@IACAP

نکاتی مهم در مورد استفاده از تشویق های رفتاری و فعالیتی

• فعالیت‌هایی که انتخاب می‌کنید باید برای کودک مطلوب، تفریحی و جذاب باشد.

• این فعالیت‌ها را به قصد تشویق و خوشحالی کودک انتخاب کنید نه به منظور آموزش دادن، هنگام انجام این فعالیت‌ها دستور ندهید، انتفاد نکنید، غر نزنید، منت نگذارید و ایراد نگیرید.

• می‌توانید ضمن انجام فعالیت مورد نظر هر جا مناسب دیدید پاداش‌های کلامی و عاطفی را نیز به کار بگیرید.
@IACAP

۴. تشویق های مادی

منظور از تشویق های مادی همان جوایزی هستند که کودک در حالت معمول به آنها دسترسی ندارد.

صرفا جایزه های گران قیمت را شامل نمی شود و در بسیاری از مواقع می توان از جایزه های کوچک مثل عکس برگردان و ... که ارزان تر و فراهم تر هستند استفاده کرد.

@IACAP

نکاتی مهم در استفاده از تشویق های مادی

• جایزه انتخاب شده باید مورد علاقه کودک یا نوجوان باشد.

• می تواند از درخواست های قبلی کودک باشد. مثل " برخی از انواع لوازم التحریر" .

• جزو نیازهای اساسی کودک نباشد. مثلا "ناهار، شام یا پوشاک" جایزه محسوب نمی شوند. ولی می تواند غذای خاص مورد علاقه یا لباس خاصی که دوست دارد باشد.

• بیش از حد نباید استفاده شود. جایزه دادن زیاد باعث حالت اشباع و کم شدن اثر آن می شود.

@IACAP

اصول کلی در استفاده از انواع تشویق

• تشویق باید بلافاصله پس از رفتار باشد.

• تشویق باید با رفتار متناسب باشد.

برای رفتار جزئی پاداش کوچک‌تر.
به عنوان مثال:
پاداش سلام کردن، با محبت بیشتر پاسخ دادن است.
نمره خوب دیکته یک آفرین یا ستاره رنگی.

• تشویق ها باید قابل اجرا باشند.
وعده هایی که عملی نمی شوند کودک را بی‌اعتماد می‌سازند.

• پاداش‌ باید مقرون به صرفه باشد. پاداش‌ی که انجام آنها وقت‌گیر یا گران باشد یکی دو بار بیشتر قابل اجرا نیست.

@IACAP