عشق مادر به فرزند نيز مانند هر چيز مهم، مى‏ تواند جنبه‏ هاى مثبت يا منفى داشته باشد. مادرى كه مى‏ تواند ذهن كودك هفت‏ ساله‏ اش را بخواند، زيادى به او نزديك است و اجازه نداده كه فرزندش هويت پيدا كند. اين مادر و فرزند به هم‏ديگر وابستگى بيمارگونه دارند و اضطراب‏ هاى هم‏ديگر را حمل خواهند كرد. شما در جامعه مادرانى را مى‏ بينيد كه وحشت امتحانات فرزندان‏شان را حمل مى‏ كنند و شب امتحان بيش‏تر از خودِ كودك مضطرب و نگران مى‏ شوند. شخصيت اين مادرها هنوز كاملاً از فرزندشان جدا نشده است.
@IACAP

آغوش مادر، رحم دوم‏
آغوش مادر براى نوزاد مكان بسيار مهمى است. نوزاد بيش‏تر از آن‏كه به شير نياز داشته باشد به آغوش مادر نياز دارد. البته شير مادر تنها غذايى است كه مى‏ تواند مصرف كند؛ غذايى كه به آسانى در دسترس دارد. اما وقتى در آغوش مادر قرار مى‏ گيرد، از احساس كردن گرما و بوى بدن مادر و شنيدن صداى قلب او - كه برايش آشناست و از دنياى قبلى‏ اش در رحم مادر خبر مى‏ دهد - آرامش پيدا مى‏ كند. و به علت اين شباهت‏ ها است كه من آغوش مادر را رحم دوم مى‏ نامم.
@IACAP

رفع نياز نوزاد
نوزاد انسان در سال اول زندگى بايد عشق، محبت و حمايت را بدون قيد و شرط از مادر بگيرد. در اين مدت نيازهاى نوزاد بايد بلافاصله رفع شوند، البته نه تا وقتى كه تقاضا نكرده. گريه، تقاضاى نوزاد براى رفع نيازهايش است. به‏ عنوان مثال نوزاد وقتى گرسنه مى‏ شود گريه و نق‏ نق مى‏ كند و بهتر است تا وقتى به اين صورت گريه نكرده، به او غذا ندهند، اما هروقت به دليل گرسنگى گريه كرد مادر بلافاصله او را با محبت در آغوش بگيرد و به او شير بدهد.
@IACAP

ارتباط با نوزاد
گرچه نوزاد از صحبت‏هاى ما چيزى نمى‏ فهمد اما حرف زدن با نوزاد، شروع يك نوع رابطه است. بهتر است مادر در حين شير دادن به نوزاد با او حرف بزند.
لمس كردن نيز يك شاه‏راه ارتباط غيركلامى با نوزاد است كه تا قبل از دوسالگى مى‏ تواند به صورت نوازش باشد و پس از آن به صورت ماساژدادن بدن كودك ادامه پيدا كند.
#ارتباط_با_نوزاد
@IACAP

تربيت‏
در سال اول، مادر هميشه خوب و جوابگو است، اما از سال دوم به بعد، اگر كودك كار اشتباهى انجام دهد، مادر كمى «بد» مى‏ شود. بد بودنِ مادر براى كودك اين است كه چند دقيقه به او توجه نمى‏ كند. از سال دوم به بعد مى‏ توان عادت‏هاى انسانى و انتظارات انسانى يا به عبارت ديگر تربيت را به صورت كمى محسوس شروع كرد. بدين معنى كه مادر در مقابل بعضى رفتارهاى كودك، چند دقيقه به او بى‏ اعتنايى مى‏ كند. به‏ عنوان مثال مادر دست كودك را مى‏ گيرد تا صورت او را چنگ نزند و اگر كودك صورت مادر را چنگ زد، مادر چند دقيقه به او نگاه نمى‏ كند. اين بى‏ اعتنايى براى كودك خيلى مهم است و متوجه مى‏ شود كه اگر دوباره آن كار را تكرار كند، حمايت مادر را از دست مى‏ دهد.
البته اين حركت مادر نمايشى و فقط براى اين است كه كودك متوجه اشتباهش بشود. يعنى مادر در رفع نيازهاى اساسى كودك كوتاهى نمى‏ كند، فقط چند دقيقه نگاهش را از او مى‏ گيرد.

#تکامل_اولیه_کودک
@IACAP

رفتارهاى غريزى‏
نوزاد انسان يك‏سرى كارها مثل خوردن، خوابيدن، گريه كردن، خنديدن، دفع كردن و... را به طور غريزى مى‏ تواند انجام بدهد؛ مانند نرم‏ افزارى كه روى يك رايانه نصب شده و به تدريج و در طى زمان فعال و اجرا مى‏ شود. اين رفتارهاى اساسى با ژن‏ها انتقال مى‏ يابند و لزومى ندارد والدين، آن‏ها را به‏ كودك آموزش بدهند. اما اغلب والدين در اين موارد دخالت مى‏ كنند. مثلاً به فرزند دوساله‏ شان اصرار مى‏ كنند كه غذا بخورد! او را در دستشويى سرپا مى‏ گيرند تا دفع كند، يا مدت‏ها بالاى تخت او مى‏ نشينند تا بخوابد و كارهايى از اين دست.....
@IACAP

غريزه‏ ى مادرى ايجاب مى‏ كند مادر نگران فرزندش باشد و به‏ خصوص در مورد تغذيه اين‏گونه عمل كند. ولى اين رفتارها نتيجه‏ ى چندانى ندارند. در حالت طبيعى، نوزاد اگر گرسنه باشد خودش از شما غذا مى‏ خواهد. و درخواست‏ هايش به‏ صورت گريه است. وقتى هم بزرگ‏تر مى‏ شود اگر گرسنه باشد يا بخواهد به دستشويى برود از شما مى‏ خواهد كه در رفع نيازش به او كمك كنيد....
@IACAP

گرچه غريزه‏ ى مادرى ايجاب مى‏ كند كه مادر نيازهاى اساسى فرزندش را رفع كند، اما يك مادرِ باهوش با كمى تأمل متوجه مى‏ شود كه صاحب اصلىِ اين نياز، كودك است نه او؛ و طورى رفتار مى‏ كند كه تحت تسلط كودكش نباشد و كودك احساس كند كه براى رفع كردن نيازهايش مى‏ تواند از والدين كمك بگيرد. مثلاً هروقت گرسنه شد از مادر بخواهد كه به او غذا بدهد. و مادرِ باتجربه به اين درخواست جواب مثبت مى‏ دهد.
«برطرف كردن نياز» قبل از «درخواست» مى‏ تواند مسئله‏ ساز باشد. والدين بهتر است كودك را تشويق يا تحريك كنند، مثلاً مى‏ توانند با صحبت كردن درباره‏ ى مزه‏ ى غذا، كودك را به اشتها بياورند.
@IACAP

اصرار زیاد به کودک برای غذا خوردن، خوابیدن و سایر نیاز ها مشکلاتی را ایجاد می کند اول اینکه موجب تحریک اعصاب سمپاتیک کودک می شود که برانگیختگی و مخالفت وی را ممکن است در پی داشته باشد. اعصاب سمپاتيك اعصابى هستند كه هيجان توليد مى‏ كنند و انسان را هشيار و درحالت آماده‏ باش نگه مى‏ دارند، به‏ عنوان مثال در حين فعاليت‏هايى مثل ورزش، جنگ، مواجهه با خطر و... بدن و ذهن انسان را آماده‏ ى فعاليت مى‏ كنند. واضح است كه با فعال شدن اعصاب سمپاتيك، كودك حتى اگر بخواهد، نمى‏ تواند بخوابد! اين مثل آن است كه با خشم به كسى دستور خنديدن بدهيم، كه باز اعصاب سمپاتيك فعال مى‏ شوند و جلو خنده را مى‏ گيرند.
@IACAP

گذشته از آن وقتى مادر با كودك صحبت مى‏ كند خوابيدن به يك نوع مصاحبه و رابطه تبديل مى‏ شود كه كودك ول‏ كنِ آن نيست. و مادر هرچه تلاش كند كودك را بخواباند از هدف خود دورتر مى‏ شود. در اين وضعيت بهترين كار اين است كه اتاق را ترك كند تا كودك در تنهايى خوابش ببرد يا طورى كنار او بنشيند كه تماس چشمى نداشته باشند و با صدايى آرام و يك‏نواخت مثل «پيششش پيششش»، تحريك‏ پذيرى كودك را به حداقل برساند تا خوابش ببرد.
@IACAP

وقتى والدين اين‏گونه رفتار مى‏ كنند و نسبت به اين مسائل حساسيت زيادى نشان مى‏ دهند، كودك از نيازهاى خود به‏ عنوان ابزارى براى تسلط پيدا كردن بر والدينش استفاده مى‏ كند. يعنى وقتى مى‏ بيند كه مادرش دايم دنبال او راه مى‏ افتد تا لقمه‏ اى به دهانش بگذارد؛ غذا نمى‏ خورد تا توجه و محبت يا حتى خشم مادر را جلب كند و او را در اختيار خود بگيرد.كودك در هر حال مايل است مادر در كنارش باشد و به او توجه كند. اگر كودك بفهمد تا وقتى كه بيدار است مادر از كنارش نمى‏ رود، حتى اگر خوابش بيايد، نمى‏ خوابد كه مادر را پيش خود نگه دارد.
این مطلب ادامه دارد...
@IACAP

رفتارهاى اكتسابى‏:
برخى رفتارها مثل شستنِ دست و صورت، طهارت گرفتن، مسواك زدن، سلام كردن، تشكر كردن، احترام گذاشتن، خواهش كردن و... رفتارهايى هستند كه بايد از حدود سه‏ سالگى، به‏ تدريج و به‏ صورت عملى به كودك آموزش داده شوند.
براى آموزش دادن اين‏گونه رفتارها حرف زدن تأثير چندانى ندارد...
@IACAP

اين‏كه دايم به كودك بگوييم «دست تو بشور!» فايده‏اى ندارد. اما اگر خودمان به شكل عملى، بدون اين‏كه چيزى بگوييم، آن را به كودك نشان بدهيم، خودِ كودك از ما الگو مى‏ گيرد و تقليد مى‏ كند. درنتيجه آن عمل در ذهنش نهادينه مى‏ شود. به‏‌عنوان مثال بهتر است مادر جلوِ بچه خيلى نمايشى مسواك بزند، حركت مسواك را به او نشان بدهد و به‏ نحوى، كنجكاوى او را برانگيزد، يا پدر وقتى وارد خانه مى‏ شود جلو كودك دستش را بشويد، با كف صابون بازى كند، چهره‏اش را طورى نشان بدهد كه از شستن دست‏هايش لذت مى‏ برد و كارهايى از اين دست. در اين صورت كودك از والدين الگو مى‏ گيرد و بیشتر احتمال دارد خودش آن كارها را با علاقه انجام مى‏ دهد.
@IACAP

رفتارهاى مدنى را هم بهتر است همين‏ گونه به كودك آموزش بدهيم. سر سفره يا ميز غذا بهترين زمان براى آموزش اين رفتارهاست. وقتى كودك مى‏ بيند پدر به احترامِ مادر از جا بلند مى‏ شود و صندلى را براى او عقب مى‏ كشد تا او راحت بنشيند، يا مادر از پدر خواهش مى‏ كند كه ظرف سالاد را به او بدهد، و در طى غذا با هم مكالمه مى‏ كنند و وضعيتى ايجاد مى‏ كنند كه همه آرام و خوشحال باشند، مثلاً پدر از دست پخت مادر تعريف مى‏ كند و نظر كودك را هم درباره‏‌ى غذا مى‏ پرسد، و همگى در جمع كردن ميز كمك مى‏ كنند، كودك همه‏ ى اين رفتارها را مى‏‌آموزد و زير بناى رفتار مدنى و اجتماعى در ذهنش ساخته مى‏ شود.
@IACAP

يكى از مشكلاتى كه شايد بعضى مادرها تجربه مى‏ كنند دورى كردن كودكان از حمام است. مادرها بايد اين نكته‏ ى ظريف را بدانند كه هيچ موجودى دوست ندارد روى سرش آب بريزند و اين جزء غريزه‏ ى ما انسان‏ها نيز هست. اگر اولين بارى كه كودك را حمام مى‏ كنيم روى سر او آب بريزيم، يا او را زير دوش بگيريم، در او احساس خطر و هراس از حمام ايجاد مى‏ شود و او تا مدتى از حمام كردن خوشش نمى‏ آيد و از آن فرار مى‏ كند.
@IACAP

بدن كودك به شست‏وشوى زيادى نياز ندارد، بهتر است ابتدا او را در وان يا يك تشت پرآب بنشانيم، سر و بدن او را با يك ابر يا پارچه‏ ى نرم تميز كنيم و حواس‏مان باشد كه آب صابون به صورت و چشمان او نپاشد. سپس به او اجازه بدهيم مدتى آب‏ بازى كند. كودكان آب‏ بازى را خيلى دوست دارند و از آن لذت مى‏ برند. به اين ترتيب حمام براى كودك به يك سرگرمى مفرح تبديل مى‏ شود و از آن لذت مى‏ برد.
@IACAP

نقش جنسى‏:
كودك در حدود سه‏ سالگى جنسيت خود را مى‏ فهمد. يك كودك سه‏ ساله مفهومِ احساس و رابطه‏ ى جنسى را نمى‏ فهمد، او فقط مى‏ داند كه پسر است يا دختر. و پسر يا دختر بودن در ذهن او معنايى متفاوت و خاص دارد. او در اين سن بين اسم‏ هاى پسرانه و دخترانه تمايز قايل مى‏ شود، نوع و رنگ لباسش را متناسب با جنسيتش انتخاب مى‏ كند، نوع بازى‏‌هايش مشخص مى‏ شود. اگر پسر است از بين اسباب‏ بازى‏ ها ماشين را انتخاب مى‏ كند و دزد و پليس‏ بازى مى‏ كند، و اگر دختر است عروسك را انتخاب مى‏ كند و خاله‏‌بازى مى‏ كند و به‏ طور كلى بازى‏‌هايى از اين دست را مى‏‌پسندد.
@IACAP

كودكان در بازى‏ ها با والد هم‏جنس‏ شان همانندسازى مى‏ كنند، پسرها از پدر تقليد مى‏ كنند و دخترها از مادر. و اين شروع الگوپذيرى از والدين است.
كودكان وقتى متوجه جنسيت خود مى‏ شوند در مورد جنس مخالف كنجكاوى مى‏ كنند و مى‏ خواهند بفهمند فيزيك بدنىِ جنس مخالف چگونه است. اين‏گونه رفتارها فقط از روى كنجكاوى است و زمينه‏ ى شهوانى ندارد. والدين در اين مواقع نبايد نگران انحراف اخلاقى كودك‏شان شوند.
@IACAP

آموزش مذهبى‏
بهترين دوران براى آشنايى با مذهب، بين سه تا پنج‏ سالگى است. اگر كودك در اين سن با مذهب آشنا شود و رفتار مذهبى والدين را مشاهده كند، به سمت مذهب گرايش پيدا مى‏‌كند، البته انسان را در هر سنى مى‏ توان با مذهب آشنا كرد، اما امكان پذيرش و درونى‏ شدن آن‏ها در اين سنين حداكثر است. مشاهده‏ ى وضو گرفتن و نماز خواندن والدين، حضور پيدا كردن در فعالیت های مذهبى به نهادينه شدن مذهب در ذهن كودك كمك مى كنند.
@IACAP

همراهان گرامی:
این کانال بر اساس مصوبه هیئت مدیره انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان ایران، با توجه به نیاز هموطنان به اطلاعات علمی و صحیح در حوزه سلامت روان کودکان و نوجوان راه اندازی شده است. از آنجا که بسیاری از مطالب منتشر شده در فضای مجازی ممکن است از اعتبار و پشتوانه علمی لازم برخوردار نباشد، این کانال سعی دارد با بهره گیری از دانش اساتید، اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و سایر صاحب نظران این حوزه، اطلاعات معتبر مورد نیاز عموم هموطنان را فراهم نماید.
شما هم می توانید با معرفی این کانال به سایرین در این فعالیت ارزشمند سهیم و همراه ما باشید.
ضمنا انتشار مطالب این کانال در سایر گروه ها و کانال ها با ذکر منبع بلامانع است.
از همه شما عزیزان بخاطر همراهیتان سپاسگذاریم.🌸🌸🌸

بر درگاهِ آینده

در بلورانه‌یِ نگاهش،
جهان، جان می‌گرفت؛
برگ می‌رقصید،
سنگ حرف می‌زد،
باد می‌غرید،
ابر می‌گریست،
نوبرانه بود چشیدن
لغزان بود هر هیجان
بر در گاهِ آینده
در تلاقیِ محوِ امروز به فردا
از تردینه‌یِ کودکی، تا ستبری رشد
پاهایش را وام داده بود به رفتن
و چشمانش را به دیدن
دستانِ کوچکش از جنس دعوت
به مسیرِ مارپیچیِ دوردست‌ها
کودک بود؛
فرصتِ بی همتایِ سفر
در امتدادِ زمان

دکتر شکوفه موسوی
#بر_درگاه_آینده
@IACAP