بروز اين پديده‏ ى رفتارى معمولاً در سير طبيعى رشد كودكان، از سن 2-3 سالگى به بعد ديده مى‏ شود كه طى آن كودك خواسته و نظر خود را بر خواسته‏ ى ديگران ترجيح مى‏ دهد و سعى مى‏ كند تا با اِعمال شيوه‏ هاى مختلف (نظير گريه كردن، خواهش كردن يا...) به هدف مورد نظرش دست یابد....
@IACAP

به‏ طور طبيعى هر كودكى به‏ دنبال آن چيزى مى‏ رود كه توجه‏اش به آن جلب و فكرش بر آن متمركز مى‏ شود، نه به دنبال خواسته و مطلوب ديگران كه اصلاً براى كودك محسوس و قابل درك نيست، به‏ طورى كه او شايد حتى متوجه علت طرح اين خواسته يا نظر از سوى آن‏ها نشود.
@IACAP

از سوى ديگر پدر، مادر يا بزرگ‏تر انتظار دارد بچه از خواست‏هاى او تبعيت و آن‏ها را اجرا كند. در نتيجه در اين حالت بزرگ‏تر سعى مى‏ كند تا با دستور دادن و امر و نهى كردن به كودك، خواسته‏ هاى خود را عملى و او را ملزم به اجراى آن‏ها كند. و درست در همين جاست كه ميان خواسته‏ ى والدين با كودك تعارض شكل مى‏ گيرد و همين امر مى‏ تواند زمينه‏ ساز بروز تضاد و هم‏چنين درگيرى‏ هاى كلامى و حتى شايد برخوردهاى فيزيكى از سوى بزرگ‏ترها با بچه‏ ى لجباز شود.
@IACAP

كم‏ كم و با افزايش سن و شروع مرحله‏ ى پيش‏ دبستانى و دبستان، كودك مى‏ آموزد كه بايد چگونه به خواست و نظر بزرگ‏ترها (پدر، مادر، مربى و...) احترام بگذارد و از دستورات آن‏ها پيروى كند.
@IACAP

در اين مرحله كودك بر رفتارها و خواسته‏ هاى خود كنترل بيش‏ترى دارد و تقريباً قادر است در عين حال كه برخى از خواسته‏ هاى خود را برآورده و مهار مى‏ كند به درخواست ديگران هم (كسانى كه با آن‏ها به‏ نوعى در ارتباط است) پاسخ مناسب دهد و به آنان نيز عمل كند. بنابراين اغلب كودكان در وضعيتى معمول و طبيعى گرچه ممكن است لجبازى كنند، اما به مرور زمان از شدت لجبازى خود كم مى‏ كنند و مشكل خاص يا حادى با پدر، مادر يا مربى خود ندارند.
@IACAP

با اینحال اگر لجبازى و مخالفت‏ جويى در کودک بقدری شديد شود که سبب بروز مشكل و ايجاد تنش بين كودك با پدر، مادر يا سايرين گردد، نياز به مداخله‏ ى روان‏پزشك يا روان‏شناس خواهد بود.
@IACAP

برخى از كودكان خصايص متفاوت‏ ترى دارند و به‏ طور طبيعى (يا بنا برهمان سرشت‏شان) كمى سرسخت‏ ترند و همين امر سبب مى‏ شود تا رفتارها و كنش‏ هاى سرسختانه‏ ترى را از خود بروز دهند و به راحتى به پذيرش خواسته و نظر بزرگ‏ترهاى خود تن ندهند.

بر همين اساس است كه اغلب مشكل‏ ساز هستند و باعث مى‏ شوند والدين نيز كنترل خود را از دست بدهند و به پرخاشگرى كلامى يا تنبيه بدنى آن‏ها روى آورند. اين‏گونه كودكان را لجباز مى‏ نامند. كودكان لجباز بيش‏تر تمايل دارند تا ابتدا خواسته‏ ى خود را اجرا كنند و در مرحله‏ ى بعدى است كه حاضر به قبول خواسته و نظر بزرگ‏ترهاى خود مى‏ شوند.

هرچند تعداد و شمار چنين كودكانى زياد نيست اما چندان انگشت‏ شمار و اندك هم نمى‏ باشد، به‏ طورى كه امروزه وجود چنين كودكانى در برخى از خانواده‏ ها مشكل‏ آفرين است و گاهى حتى در سنين بالاتر از پيش‏ دبستان و دبستان هم كه انتظار مى‏ رود كودكان تعامل بيش‏ترى با اطرافيان خود داشته باشند، اين مشكل هم چنان پابرجا مى‏ ماند و درنهايت سبب بروز تعارض و درگيرى ميان كودكان و والدين مى‏ شود.

برخى پدرها و مادرها گمان مى‏ كنند كه راه‏ حل مهار و تربيت چنين فرزندانى اعمال خشونت و تنبيه بدنى است. آنان تصور مى‏ كنند كه اگر كودك از بزرگ‏ترها حساب ببرد يا بترسد، دست از لجاجت برمى‏ دارد و به راحتى به خواسته‏ هاى آن‏ها گوش مى‏ دهد.
این شیوه برخورد اگر چه در کوتاه مدت اثراتی دارد ولی در دراز مدت لجبازی و پرخاشگری کودک را تقویت می کند.
استفاده از شیوه های فرزندپروری علمی و سازنده می تواند راه گشا باشد.

در روش سازنده‏ ى تربيتى قصد بر اين است كه ضمن پرهیز از خشونت، كودك بداند رعايت نكردن قوانينى كه از سوى والدين وضع مى‏ شود، پيامدهاى مشخصى دارد؛ درنتيجه سعى مى‏ كند از خواسته‏ هاى پدر و مادر پيروى كند و قطعاً راحت‏ تر به اجراى آن‏ها تن خواهد داد.

این مطلب ادامه دارد....

عوامل موثر در شکل گیری لجبازی:
عوامل متعددى باعث بروز بدرفتارى يا به‏ قولى لجبازى در كودكان مى‏ شود. به طور خلاصه به برخى از عوامل شناخته‏ شده‏ ى اين پديده اشاره می کنیم.

عوامل سرشتی
كودكان لجباز سرشت وجودى‏ شان به‏ طور ذاتى نسبت به ساير هم‏سالان‏شان سخت‏ تر و انعطاف‏ ناپذيرتر است.
علت شكل‏ گيرى تفاوت‏ هاى سرشتى نيز، عوامل ژنتيكى مى‏ باشد.
@IACAP

عوامل محيطى و بيرونى‏
مهم‏ترين عامل محيطى‏، نحوه‏ ى برخورد والدين است.
در حالى كه انتخاب يك شيوه‏ ى صحيح و مناسب مى‏ تواند از شدت لجبازى و مخالفت‏ جويى در هر كودكى بكاهد و سطح همكارى و پذيرش او را بالاتر ببرد، استفاده از يك روش غيراصولى، نتيجه‏ اى عكس دارد و باعث تشدید لجبازی و بروز دردسر براى هردو طرف شود.
@IACAP

روش سهل گیرانه:
برخى از والدين گمان مى‏ كنند كه كودك بايد كاملاً آزاد و رها باشد و بدون رعايت هيچ‏گونه حدود و نظم و قانونى، كودكى كند.
@IACAP

اين دسته از پدرها و مادرها به فرزند خود امر و نهى نمى‏ كنند، و او را با هيچ‏ يك از مرزها و حدود رفتارى آشنا نمى‏ كنند.
يا در برابر بدرفتارى‏ هاى كودك‏شان سكوت مى‏ كنند و به‏ راحتى از كنار آن مى‏ گذرند يا فقط به يك تذكر ساده بسنده مى‏ كنند.
@IACAP

عدم آموزش و دادن آزادى بى‏ حد و مرز به كودكان، با انگيزه‏ ى ايجاد فرصت كافى براى تفريح و تجربه كردن، سبب مى‏ شود آن‏ها حتى از يادگيرى قوانین و وظايف اوليه و مربوط به خود باز بمانند؛ در نتيجه، بروز بدرفتارى و مخالفت‏ جويى از سوى آن‏ها امرى طبيعى و قابل پيش‏ بينى خواهد بود.
@IACAP

اين كودكان با حفظ همين شيوه‏ ى رفتارى و اصرار و پافشارى بر خواسته‏ هاى خود، در محيط مهدكودك يا مدرسه هم از خواسته و نظر هيچ بزرگ‏ترى پيروى نمى‏ كنند و به راحتى به قوانين تن نمى‏ دهند، زيرا بر اين باورند كه نيازى به رعايت هيچ‏گونه نظم و انظباطى نيست.
@IACAP

روش سختگیرانه:
دسته‏ ى ديگرى از والدین با دادن دستورات و آموزش‏ هاى متعدد، كودك خود را خسته و درمانده مى‏ كنند و بار ديگر زمينه را براى بروز لجبازى در فرزندشان فراهم مى‏ كنند.
@IACAP