| پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره |
1.18K subscribers
672 photos
15 videos
56 files
908 links
Download Telegram
🏷سیدجمال‌الدین اسدآبادی
▫️داریوش رحمانیان
▫️نگارستان اندیشه/ ۱۴۰۴/ ۱۵۰ هزار تومان

سیدجمال‌الدین اسدآبادی، معروف به افغانی به دلیل ایده‌های نو وتلاش‌های فراگیر در سطح جهان اسلام از شهرت بسزایی برخوردار است. او که در روزگار خود، در شمار دگراندیشان مسلمان جای می‌گرفت، برای نزدیکی بیشتر به جهان سنی، اغلب خود را افغانی و عالمی سنی معرفی می‌کرد. وی در سفرهای متعدد به اروپا، شمال آفریقا و آسیا تلاش‌های متنوعی از ملاقات با حاکمان مسلمان تا انتشار روزنامه و نگارش مقاله و کتاب به‌کار بست تا ایده‌هایش را تبیین کند. از این رو شناخت وی و تعیین جایگاه‌اش در تاریخ تفکر اسلامی و به ویژه تعیین نقش او در جریان نوگرایی دینی از اهمیت بسزایی برخوردار است. موضوع و محتوای این کتاب تلاشی است برای فهم نسبت جریان نوگرایی دینی و تجددگرایی اسلامی و شناخت دیدگاه سیدجمال نسبت به مفاهیم اصولی در اسلام و تاریخ معاصر ایران و دنیای اسلام. در این کتاب دیدگاه‌های سیدجمال در موضوعات مختلف بررسی شده است. همچنین دو مقاله عربی از او با ترجمه استاد فقید پرویز اذکایی به این اثر منضم شده است.

نگارستان اندیشه: ناشر تخصصی علوم انسانی
👎2👍1
Forwarded from پژوهشکده تاریخ اسلام (پژوهشکده تاریخ اسلام)
پژوهشکده تاریخ اسلام منتشر کرد:
Forwarded from پژوهشکده تاریخ اسلام (پژوهشکده تاریخ اسلام)
 
در بیشتر پژوهش­‌ها و تحقیقاتی که دربارۀ تاریخ ایران در عهد قاجاریه توسط محققان ایرانی و غیرایرانی انجام شده، غالباً موضوعات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در کانون توجه بوده و موضوعات اجتماعی کمتر مجال ظهور و بروز یافته است. این کتاب یکی از جرایم و ناهنجاری­‌های معمول جوامع، یعنی سرقت شهری در عهد ناصری را بررسی کرده و از این ­رو مطالبی که در آن آمده، یکی از جنبه­‌های مهم و جالب زندگی اجتماعی و روزانۀ عهد ناصری را مورد مطالعه قرار داده که هم برای علاقه‌مندان به دورۀ قاجاریه و هم برای مخاطب عام خواندنی و قابل توجه است. منظور از سرقت شهری، سرقت­‌هایی است که در محدودۀ شهرها و از خانه­‌ها، مغازه­‌ها، اماکن مذهبی و غیره انجام می­‌شد. خرده‌سرقت­‌های شهری مانند جیب­‌بُری، قاپ­زنی و غیره نیز جزو سرقت­‌های شهری قرار گرفته است. طبعاً سرقت­‌هایی که در حیطۀ راهزنی (قطاع الطریق)، غارت کاروان­‌ها و غیره بوده، در این کتاب به آنها پرداخته نشده است. مؤلف کوشیده است زوایای مختلف سرقت­‌های شهری و اقشاری که بیشترین سرقت­‌های شهری به آنان منتسب است و نیز نحوۀ برخورد حکومتی و مردمی با سارقان را تشریح کند. در این کتاب، علاوه ­بر بررسی و تشریح سرقت شهری در عهد ناصری، پیشینه­‌ای مفصل دربارۀ سرقت پیش از عهد ناصری و در جهان اسلام نیز آمده است که شمایی کلی از این ناهنجاری اجتماعی را ارائه می­‌دهد.

🆔 https://t.iss.one/pajooheshkadeh
👍7
کتاب، توپخانه در عصر قاجار.
به تصحیح و پژوهش دکتر عباس پناهی و دکتر معصومه حنیفه به کوشش انتشارات دانشگاه دافوس منتشر شده است. این اثر تصحیح پنج رساله درباره نخستین تکاپوهایی نظامی ایران در زمینه صنعت توپخانه و توپ سازی است. این رساله‌ها شامل کتابهای؛(صواعق النظام، رساله توپخانه و گلوله آن، رساله‌ای در علم و قواعد توپخانه، رس‍ال‍ه‌ ع‍ل‍م‌ م‍ش‍ق‌ ت‍وپ‌، رساله توپ کوهی) است.
https://t.iss.one/researchguilan
2
▪️«اذا فَسَدَ الْعالِم فَسَدَ الْعالَم/ اگر عالِم فاسد شود، عالَم فاسد می‌شود».

آقای دکتر صادق زیباکلام، استاد بازنشستۀ علوم سیاسی دانشگاه تهران، در این نماهنگ با شور و گریه می‌گوید که در سی‌واندی سال استادی در دانشگاه تهران همیشه در همهٔ درس‌ها به دانشجویان جانباز نمره ۲۰ می‌داده است! به ‌نظرم این چیزی که ایشان بدان افتخار می‌کند، بزرگترین فسادی است که در نهادی آموزشی می‌تواند اتفاق بیفتد! 

جانبازان و دیگر ایثارگرانی که برای ایران جانفشانی کرده‌اند، تاج سر ما هستند و همگان و به‌ویژه دولت باید بهترین زیست مادی و معنوی (بهترین خانه و خودرو و تفریح و مسافرت و...) را برای آنها پدید آورد. در دانشگاه هم می‌توان برای آنها امتیازهایی -به اصطلاح تبعیض مثبت‌هایی- چون کلاس‌های تقویتی و ... درنظر گرفت، امّا تنها جایی که نباید هیچ تبعیضی  قائل شد، امتحان و نمره است!

استاد عزیز ما جناب دکتر هادی عالم‌زاده - عمرش دراز باد- در ۶۰ سال معلمی از دبستان تا دانشگاه و ازجمله در همان دانشگاه تهران در تصحیح برگه‌های امتحانی «صدوبیست‌پنج هزارم» را هم در نظر می‌گرفت. استادی که همه را به یک چشم می‌دید: پیر یا جوان، تهرانی یا شهرستانی، زن یا مرد، فقیر یا غنی، آقازاده یا غلام‌زاده،  شیعه یا سنی یا بی‌دین، چپ یا راست، حزب‌اللهی یا اصلاح‌طلب، هیچکدام در  ارزیابی علمی از دانشجو و نمره‌دادن ایشان تاثیری نداشت. همو که در دههٔ چهل در دبیرستان در درس ادبیات فارسی به خواهرزاده خود هم نمره‌ای کمتر از ده داد، چرا که به همان میزان در برگه نوشته بود و شایسته قبولی نبود!

▫️ معصومعلی پنجه
۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ | دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍276
📙 به لطف دوست گرامی، دکتر زهیر صیامیان گرجی، این کتاب مانا کیا، خودهای فارسی‌خو: خاطرات خطه و خاستگاه ماقبل ملی‌گرایی (ترجمهٔ علیرضا عامری، تهران، ثالث، ۱۴۰۳) به دستم رسیده و اکنون سرگرم مطالعهٔ آن هستم.

مختصر بگویم کتابی است که روش و رویکردی نو دارد و یافته‌های درخور توجه و نکته‌های تأمل‌برانگیز کم ندارد. خواندن آن را به‌ویژه به کسانی که مباحث هویت و ملی‌گرایی، هویت ایرانی، ایرانی‌مآبی/ فارسی‌خویی در هندوستان را دنبال می‌کنند، پیشنهاد می‌کنم. مطالب کتاب در جاهایی قدری پیچیده و گاه دیرفهم است- دست‌کم برای من-. روشن است که مترجم فاضل کتاب زحمت بسیاری کشیده و کوشیده برای اصطلاحات پرشماری که در این کار به کار رفته، معادل‌های دقیقی به دست دهد. اما برخی از این معادل‌ها برای ما چندان آشنا نیستند؛ یا واژه‌هایی نوساخته‌ هستند و یا اصطلاحاتی شناخته‌شده که ظاهراً در معنایی تازه به کار رفته‌اند. مثلاً در این کتاب در بسیاری از جاها «Nationalism» به «میهن‌گرایی» برگردانده شده نه «ملی‌گرایی».

▫️ معصومعلی پنجه
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ | تهرانِ غبارآلودِ گردوخاکی

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍101
در این کتاب سخنان ناروا و نادرست هم دیده می‌شود، از جمله این جمله که «واژهٔ «ایران» در حکم اصطلاح جغرافیایی تازه پس از سقوط صفویه رواج یافت»! جدای از اینکه پیشینهٔ کاربرد و رواج  واژه «ایران» به دوران باستان برمی‌گردد؛ در دوران اسلامی، سه قرن پیش از صفویه، از دوران مغول، واژهٔ «ایران» نه تنها در ادب و تاریخ و جغرافیا بلکه در دولت و دیوان‌سالاری ایلخانان آن اندازه رواج داشت که در اسناد و منابع عربی معاصر آنها در مصر و شام مملوکی نیز به کار می‌رفت.

📕مانا کیا، خودهای فارسی‌خو: خاطرات خطه و خاستگاه ماقبل ملی‌گرایی، ص ۴۵.

▫️ معصومعلی پنجه
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ | کوی اخلاص

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍12
📚گزیدهٔ منابع و مطالعات تاریخی (۲)

مطالعهٔ علمی و دانشگاهی تاریخ صدر اسلام در غرب  بیش از یکصد سال و در جهان اسلام  کمتر از صد سال پیشینه دارد. در غرب در سی سال اخیر مطالعات این دوره کماً و کیفاً پیشرفت بسیاری کرده است؛ در آنجا مسئله اعتبار/ بی‌اعتباری منابع اسلامی برای تحقیق در تاریخ صدر اسلام و جستجو برای «محمد تاریخی»، منجر به بازخوانی و بازتفسیر تاریخ این دوره شده‌ است.

این فهرست گزیدهٔ آثار فارسی و فارسی‌شده،  شامل کتاب‌هایی است که دست‌کم یک‌بار خوانده‌ام. آثاری که اگرچه عالمانه نوشته شده‌اند، امّا روش و رویکردهای متفاوتی دارند؛ برخی بیشتر توصیفی هستند و برخی تا اندازه‌ای تحلیلی و انتقادی؛ برخی کاملاً مذهبی و برخی انتقادی نوشته شده‌اند. کتاب‌های شولر و حبری تاریخ صدر اسلام نیستند، بلکه پژوهش‌هایی نقادانه و نوآورانه دربارهٔ اعتبار منابع و روایت‌های تاریخ صدر اسلام و چگونگی رویارویی با آنها و بهره‌گیری از آنها هستند.

📙تاریخ صدر اسلام (عصر پیامبر و عصر خلفای راشدین) (۲): گزیدۀ منابع و مطالعات به زبان فارسی

📘 تألیف:
۱. فیاض، علی‌اکبر، تاریخ اسلام، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۰ش (چاپ اول: ۱۳۲۷).

۲. آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۸ (چاپ اول: ۱۳۵۸).

۳. شهیدی، سیدجعفر، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۶۲ش.

۴. زریاب، عباس، سیرۀ رسول الله (ص)، تهران، سروش، ۱۳۷۰ش.

۵. زریاب، عباس، درس‌هایی درباره ظهور اسلام، تهران، نامک، ۱۴۰۳ ش.

۶. زرگری‌نژاد، غلامحسین، تاریخ صدر اسلام (عصر نبوت)، تهران، سمت، ۱۳۷۸ش.

📗ترجمه از عربی و انگلیسی:
۱.  العلی، صالح احمد، دولت رسول خدا (ص)، ترجمۀ هادی انصاری، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۱ش.

۲. عاملی، جعفر مرتضی،  سیرت جاودانه (ترجمه و تلخیص کتاب الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)، ۲ج. ترجمۀ محمد سپهری، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۸۴ش.

۳. الدوری، عبدالعزیز، درآمدی بر تاریخ صدر اسلام، ترجمۀ عباس بصیری، تهران، نگارستان اندیشه، ۱۳۹۹ش.

۴. مادلونگ، ویلفرد، جانشینی حضرت محمد (ص): پژوهشی پیرامون خلافت نخستین، ترجمۀ احمد نمایی و دیگران، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، ۱۳۸۵ش.

۵. الحبری، طیب، روایت و سیاست در تاریخ صدر اسلام: خلفای راشدین، ترجمۀ محمدرضا مرادی طادی، تهران، نشر نامک، ۱۴۰۰ش.

۶. شولر، گریگور، زندگی‌نامه محمد (ص): ماهیت و وثاقت، ترجمۀ محمدحسین رفیعی، تهران، حکمت، ۱۴۰۰ش.

▫️ معصومعلی پنجه
۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ | گروه تاریخ و باستان‌شناسی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات

📚 گزیدهٔ منابع و مطالعات تاریخی (۱)

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
7👍5
Dar Kenare Golzar
Ruhollah Khaleghi
🍂 امروز سالروز درگذشت عبدالوهاب شهیدی است (۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۰). یکی از کارهای شورانگیز و گوش‌نواز او را که سه استاد دیگر نیز در آفرینش آن نقش داشته‌اند، بشنوید:

🎼 در کنار گلزار
🎤خواننده: عبدالوهاب شهیدی
شعر: محمد محیط طباطبایی
🎶 آهنگساز: علی‌نقی وزیری
🎹 تنظیم‌کننده: روح‌الله خالقی

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
9
📘یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد (جلد اول)، به‌کوشش محمدحسین دانایی، تهران، انتشارات اطلاعات، ۱۴۰۳.

جلد اول یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد چند ماهی است که روانهٔ بازار کتاب شده است. ده سال پیش، محمدحسین دانایی، خواهرزاده جلال، خبر داده بود که این یادداشت‌ها نزد اوست و گفته بود: «این یادداشت‌ها، جسورانه‌ترین و بی‌باکانه‌ترین و در عین حال، رئالیستی‌ترین اثر آل احمد هستند، دقیق‌ترین حدیث نفس یا گزارش از آنچه در سویدای ضمیر یا در زوایای ذهن یک نویسنده یا یک روشنفکر یا یک فعال سیاسی جریان داشته و هیچکس هم به آنها دسترسی نداشته جز خودش. یادداشتها چیزی است فراتر یا حداقل متفاوت از «غرب‌زدگی» و «در خدمت و خیانت روشنفکران» و «سنگی بر گوری». بنابراین، کشف این یادداشت‌ها، به منزله کشف تازه نویسنده آنها است».

کتاب را تازه خریده‌ام و چند یادداشت‌ را بیشتر  نخوانده‌ام؛ شاید زود باشد ولی باید بگویم خیلی خواندنی است! به‌نظرم با روزها در راه شاهرخ مسکوب برابری می‌کند. پر است از نکته‌های تاریخی و ادبی و ... .

▫️معصومعلی پنجه
۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ | جنت‌آباد شمالی [در اینجا از ساعت ۹ صبح برق رفته است]

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍8
📙 خاطرات کارل بروکلمان، ویرایش رودولف زِلهایم، ترجمهٔ مهران ارزنده، تهران، کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی،   ۱۳۹۷.

اگر می‌خواهید کتابتان پخش نگردد و دیده و خوانده نشود، انتشار آن را بسپارید به دست ناشران دولتی. این کتاب سال ۱۳۹۷ چاپ شده، امّا در هیچ‌ کتابفروشی حقیقی یا مجازی یافت نمی‌شد؛ گمان می‌کردم همهٔ نسخه‌های آن فروش رفته است. اتفاقی در نمایشگاه مجازی امسال جستجو کردم و آن را یافتم. خوشبختانه قیمت کتاب را خیلی زیاد افزایش نداده‌اند: ۱۶۲ صفحه از بیست‌و‌پنج هزار تومان به هفتاد هزار تومان که تخفیف هم دارد!

کتاب کوچکی است اما برای شناخت کارل بُروكِلْمان خاورشناس آلمانی که از چهره‌های پرکار و درخشان مطالعات زبان‌های سامی و ترکی و مطالعات تاریخ اسلام در غرب در نیمهٔ دوم سدهٔ نوزدهم و نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم بود، سودمند است.

▫️ معصومعلی پنجه
۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ | تهران آلودهٔ اندکی گردوغباری

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍8👏2😁2
... کجا دیده‌ای بوستانی در آستین و باغی در بغل؛ گویا از زبان مردگان و ترجمان زندگان؛ همدمی که تا نخوابیده‌ای بیدار است ...

🔹 جاحِظ

📙 [زنده‌یاد استاد] علیرضا ذکاوتی قراگزلو، مقدمه بر جاحظ، طرح نو، ۱۳۸۰.

📗 اگر یک دلیل برای خوشحالی از زاده‌شدن و زنده‌بودن و زندگی‌کردن داشته باشم، آن زیستن با کتاب‌های خوب و خواندنی است!

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍11👏21🔥1
📕آلان مانزلو، مفهوم‌شناسی تاریخ: راهنمای مطالعات تاریخی، ترجمهٔ سیدهاشم آقاجری و بهزاد کریمی، تهران، فرهنگ نشر نو با همکاری نشر آسیم، ۱۴۰۳.

این کتاب را از همان روزی که خبر انتشارش آمد برای خرید نشان کرده بودم؛ امُا در نمایشگاه نبود! پریروز که پس از سالی گذارم به خیابان انقلاب افتاد، آن را از کتابفروشی خوارزمی خریدم. دربارهٔ اهمیت این کتاب سخن بسیار رفته است؛ کوتاه‌سخن آنکه این کتاب که به صورت فرهنگ‌نامه‌ای نگاشته و تدوین شده، برای تاریخ‌پژوهان بسیار کارآمد و راهگشا خواهد بود. تا جایی که من می‌دانم این کتاب برای شناخت و آگاهی از مفاهیم و اصطلاحات تاریخی و دیدگاه‌های برخی مورخان و نظریه‌پردازان و فهم درست از آن مفاهیم و کاربست بجای آنها در پژوهش‌های تاریخی بی‌مانند است و بایسته و شایسته است که به کتاب بالینی ما مورخان بدل شود.


▪️ این احتمالاً آخرین کتابی بود که در سال ۱۴۰۴ خریدم😔. ظرفیت کتاب‌‌خری😊 من به پایان رسیده؛ دیگر نه پولی در جیب مانده و نه جایی خالی در کتابخانه!

▫️ معصومعلی پنجه
پنجشنبه - یکم خرداد ۱۴۰۴ | تهران آلوده [ شاخص ناسالم ۱۱۲؛ برق محلهٔ ما هم رفت تا دو ساعت دیگر!]

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
👍155
جاحظ از بحثهای کلامی آدمهای نادان تفریح می‌کرد، از جمله گوید: روزی به عبید کلابی گفتم آیا دلت می‌خواست دورگه باشی و ترا هزار دینار باشد؟ گفت نه سرزنش را به هیچ چیز خریدار نیستم. گفتم: خلیفه‌مان دورگه است و مادرش کنیز بوده. گفت: خوار باد کسی که اطاعتش کند! گفتم پیام‌آور خدا اسماعیل کنیززاده بوده. گفت: این حرف مال قدریان است....



📕 ذکاوتی قراگزلو، جاحظ، ۹۸ - ۹۹.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
😁9
📕 ذکاوتی قراگزلو، جاحظ، ۹۹.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
😁10
📕 ذکاوتی قراگزلو، جاحظ، ۱۰۶.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
😁9
▪️خبر آمده که حسن کامشاد مترجم زبردست و نامدار در لندن درگذشته است (یکم خرداد ۱۴۰۴؛ روانش به مینو جهان شاد باد!).

زنده‌یاد حسن کامشاد برای ما دانشجویان تاریخ نامی آشنا است. او شماری از آثار مهم و خواندنی در تاریخ ایران و جهان را به فارسی برگردانده است. از همه بلندآوازه‌تر، کتاب جاافتاده و همچنان خواندنی و سودمند در چیستی و فلسفهٔ تاریخ یعنی تاریخ چیست؟ نوشتهٔ ادوارد هالت کار است.  حدیث نفس او هم یکی از خواندنی‌ترین خودزندگی‌نامه‌های ایرانی است.

▫️ معصومعلی پنجه
پسین آدینه دوم خرداد ۱۴۰۴ | تهران

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory
16😢3👍2