📚 آیین رونمایی از آثار تازه‌منتشرشده جناب دکتر سینا فروزش و همکاران

▫️لطف دوستان شامل حال بنده شده و کمینه را از «استادیار»ی به «استاد»ی ارتقاء داده‌اند!

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

بررسی و نقد کتاب
انقلاب مشروطه
جنبش آزادی‌خواهی ایرانیان

با حضور:
▪️دکتر غلامحسین زرگری‌نژاد (استاد بازنشسته دانشگاه تهران)
▪️دکتر مقصود فراستخواه (عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی)
▪️دکتر عباس قدیمی‌قیداری (عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز)
▪️دکتر علیرضا ملائی‌توانی (مولف کتاب؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)
▪️سیاوش شوهانی (دبیر نشست)

چهارشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۳︱ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹

تهران، خیابان کریم‌خان زند، بین ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۴۸، کافه‌کتاب ثالث.

برای خرید اینترنتی کتاب‌های نشر ثالث به همراه تخفیف:
Salesspublication.com

👆سه قرن تقابل و تعامل
دوستان عزیز و مخاطبان گرامی مفتخرم به اطلاع برسانم کتاب تازه ای از من تحت عنوان « سه قرن تقابل و تعامل » از سوی انتشارات کویر عرضه شده است. داستان این کتاب مفصل است. خلاصه اش اینکه در ابتدا این متن به صورت مقاله ای مستخرج از پایان نامه بود که بعدها من بیشتر روی آن کار کردم و با افزودن بخش های دیگری آن را به صورت کتابی مستقل درآوردم. عنوان فرعی این کتاب « ستیز و سازش ایرانیان با اعراب مسلمان طی سه قرن نخست هجری » است. آنهایی که کتاب « دو قرن سکوت » مرحوم زرین کوب را خوانده باشند می دانند که ایشان در واقع تقابل ایرانیان را با اعراب مسلمان در این سه قرن روایت می کند که حتی به اعتراف خودشان با برخی جنبه های ملی گرایی ایرانی و حتی تعصبات ضد عربی نیز همراه است. در این کتاب من کوشیده ام همان سویه تقابلی را درکنار سویه دیگری قرار دهم که تعاملی است و می گوید بخش هایی از ایرانیان از ابتدا برخوردی مسالمت آمیز با اعراب مسلمان در پیش گرفتند و حتی در صدد همکاری با آنان برآمدند. به نظرم این دو سویه در مجموع یک برخورد تکاملی و تکمیلی از سوی ایرانیان را در بر داشت که می توانست هم استقلال آنها را تضمین کند و از منحل شدن در زبان و فرهنگ عربی مصون دارد و هم موفق می شدند تا دستاوردهای تمدنی و فرهنگی خود را به اعراب مسلمان و از طریق آنها به کل تمدن اسلامی انتقال دهند. از این رو رویکرد ستیز و سازش آنان به تجربه ای مهم در حیات سیاسی و فرهنگی آنان تبدیل شد. تجربه ای که پیش تر در برخورد با یونانیان آن را آزموده بودند و بعدها نیز در ارتباط با ترکان و مغولان آن را به کار گرفتند. طرح روی جلد کتاب هرچه هست کار ناشر محترم است. کتاب حجم چندانی ندارد اما از مستندات و منابع فراوانی برخوردار است. متاسفم که نمی توانم نسخه پی دی اف آن را برای علاقمندان در اینجا بگذارم چون باید با اجازه ناشر باشد.

🔷گروه و  انجمن علمی-دانشجویی تاریخ  دانشگاه تربیت مدرس با همکاری موسسه همکاری های میان رشته‌ای اکنون و مجله مردم نامه برگزار می‌کند:
🔶نشست:
نقد و بررسی کتاب "مفهوم شناسی تاریخ"
🔺سخنرانان:
دکتر حسینعلی نوذری
دکتر حسین مصباحیان
🔺با حضور مترجمان کتاب:
دکتر سید هاشم آقاجری
دکتر بهزاد کریمی (به صورت مجازی)
🔹️دبیر نشست: دکتر جواد مرشدلو  
زمان: دو شنبه ۱۳ اسفند  ماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۶:۳۰
📍دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده‌ی علوم انسانی، طبقه‌ی چهارم، سالن شهید رئیسی
علاقه‌مندانی که از بیرون دانشگاه قصد شرکت در این نشست را دارند لطفا به نشانی زیر پیام دهند:
@abolfazl_korosh
لینک ورود به جلسه مجازی:
https://vclass4.modares.ac.ir/rooms/fmb-m9s-scd-cme/join

▪️چند برگ از تاریخ دانشکده الهیات دانشگاه تهران پس از انقلاب: به روایت استاد فتح‌الله مجتبایی

▫️فرستهٔ یکم: انقلاب، پیپ و پاکسازی

«بعد از انقلاب همه چیز تغییر کرد؛ اساساً انقلاب یعنی تغییر و از آنجایی‌ که این انقلاب یک انقلاب بنیادی بود طبیعی است همه‌چیز دستخوش تغییر و تحول شود. انقلاب، نگاه به دانشگاه را تغییر داد، نگاه به علم را تغییر داد، نگاه به غرب را کاملاً دگرگون کرد و مخالفت با آن شکل گرفت که خود این نگاه منشاء تحولات و بحرانهای زیادی برای کشور شد. اما جالب است برایتان بگویم که پس از انقلاب برای من همه چیز از پیپ شروع شد. راستش پیپ از دهن من نمی‌افتاد، تمام دندان‌هایم را به علت کشیدن پیپ از دست داده‌ام. اولین حمله‌ای که به من شد، گفتند که این آقا پیپ می‌کشد و بعد هم به علت درس خواندن در آمریکا و مسئولیت‌هایی که پیش از انقلاب به عهده داشتم گفتند که این طاغوتی و آمریکایی است. خلاصه هر چه لازم بود علیه من نوشتند، حرف‌های زیادی زدند و حملات به من شروع شد تا جایی که اسم من در لیست اساتیدی که باید پاکسازی شوند، قرار گرفت».

📘 «گفتگو با استاد فتح‌الله مجتبایی، بانی رشته ادیان تطبیقی در ایران و دانشگاه آزاد اسلامی»، در بانیان رشته‌های تحصیلی در دانشگاه آزاد اسلامی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۹۸، ۳۶ - ۳۷.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

▪️چند برگ از تاریخ دانشکده الهیات دانشگاه تهران پس از انقلاب: به روایت استاد فتح‌الله مجتبایی

▫️فرستهٔ دوم: دکتر مفتح و دکتر آذرنوش

«خاطرم است یک روز دکتر [محمد] مفتح که حالا رئیس دانشکده شده بود، به من تلفن کرد و گفت: یک سری بیا دفترم. من با مرحوم مفتح خیلی دوست بودم، علت آن هم این بود که مرحوم مفتح پیش از انقلاب می‌خواست برای دانشیاری‌اش مقاله بنویسد، ولی هرچه می‌نوشت، رد می‌شد. یک روز آمد پیش من و گفت آقا اینها مقاله‌های مرا رد می‌کنند، تو بیا و یک سر و صورتی به آنها بده. از آن به بعد، هفته‌ای یک روز در مسیرش به مسجد قبا به منزل ما می‌آمد - خانهٔ ما در خیابان شریعتی بود، آن وقت‌ها جاده قدیم می‌گفتند - با هم می‌نشستیم و مقاله‌هایی را که ایشان نوشته بود از لحاظ منابع و این جور چیزها سر و سامان می‌دادیم، به‌هرحال من کمکش می‌کردم. اینگونه شد که من و مفتح یک رابطه دوستانه پیدا کردیم.
اتاق من در طبقه پنجم ساختمان جدیدِ دانشکده در خیابان مفتح امروزی قرار داشت. وقتی وارد اتاق مفتح شدم خودش آمد و در را پشت سر قفل کرد و بعد از داخل کشوی میزش نامه‌ای را درآورد و گفت یک همچین نامه‌ای آمده است، ما چه کار کنیم!؟ مفتح نامه را به من داد، نگاهی به آن انداختم و دیدم اسم پنج- شش نفر را آورده‌اند و نوشته‌اند که این افراد باید اخراج شوند. به جز من، خدایار محبی که می‌گفتند بهایی است، آقای [حسن] ملک‌شاهی که در مورد او هم چیزهایی می‌گفتند که حالا گفتن ندارد. دکتر [حسینعلی] هروی، دکتر [آذرتاش] آذرنوش و یکی دیگر که الآن اسم او را به خاطر ندارم در لیست بودند. خلاصه نام ۶ نفر آمده بود و به هرکدام یک چیزهایی نسبت داده بودند که بعضی از آنها درست بود و برخی هم نه. من دیدم که مفتح زیر اسم آذرنوش را خط کشیده است. در دلم گفتم خُب، پس کار آذرنوش دیگر تمام شد؛ چون وقتی دانشکده در خیابان سرچشمه قرار داشت در یکی از شوراها بین آذرنوش که معاون دانشکده بود و مرحوم مفتح و مرحوم مطهری که خیلی به مفتح نزدیک بود، سرِ موضوعی که نمی‌دانم چه بود، درگیری لفظی شدیدی درگرفت و کار خیلی بالا کشید، تاحدی که این دو نفر به یکدیگر خیلی پرخاش کردند و کار بجایی کشید که مرحوم مفتح و مرحوم مطهری بلند شدند و جلسه را ترک کردند. مرحوم دکتر [محمد] محمدی [ملایری] هم که رئیس دانشکده و انسان بسیار شریفی بود خیلی از این ماجرا ناراحت شد و دکتر آذرنوش را ملامت کرد که چرا این قدر تند رفتی.
آذرنوش خیلی با مفتح تند برخورد کرد و این بی‌سابقه بود به همین دلیل وقتی مفتح صورت اسامی را به من داد و دیدم که زیر اسم آذرنوش را خط کشیده است، با خودم گفتم که آذرنوش رفتنی شد، اما بعد که با مرحوم مفتح نشستیم و راجع به این ۶ نفر که یکی از آنها خودم بودم صحبت کردیم و گفتم که حالا تو چکار می‌خواهی بکنی؟ گفت: از من خواسته‌اند که همه اینها را اخراج کنم اما غلط کرده‌اند! من خیلی محترمانه اینها را بازنشسته می‌کنم. گفتم: حالا با این آذرنوش که زیر اسم او را خط کشیده‌ای چکار می‌خواهی بکنی؟ گفت: این یکی را خودم تا آخرین قدم پشتش ایستاده‌ام! گفتم برای چه؟ گفت: من هرکاری درباره این فرد انجام دهم، نسبتش می‌دهند به آن سابقه‌ای که با هم داریم. به همین خاطر، من تا آخرین قدم مدافعش هستم. ببینید! بین روحانیون ما چه آدمهایی پیدا می شدند. گفتم: در مورد من چکار می‌خواهی بکنی؟ گفت: در مورد تو غلط می‌کنند!
خلاصه آن چهار نفر دیگر را خیلی محترمانه بازنشسته کردند، ولی من و آذرنوش ماندیم و بعد راجع به ما شروع شد به مکاتبات و این جور چیزها. همان‌طور که گفتم من پیش از انقلاب رایزن و وابسته فرهنگی ایران در پاکستان و هندوستان بودم و طبیعی بود که تصور شود به رژیم گذشته وابستگی دارم. خاطرم است چندین بار پرونده مرا از وزارت خارجه آوردند و بررسی کردند، اما هرچه گشتند نتوانستند چیزی در بیاورند، البته مفتح هم خیلی حمایت کرد تا اینکه آنها کوتاه آمدند  و اگر حمایت‌های ایشان نبود من هم مانند آن چند نفر دیگر پاکسازی شده بودم. مرحوم مطهری نیز خیلی به من خوش‌بین بود و همیشه در غیاب، از من تعریف می‌کرد. ما گاهی با یکدیگر می‌نشستیم و در مورد حافظ و شعر و اینگونه مسائل جر و بحث می‌کردیم و به اصطلاح سرشاخ می‌شدیم. به‌هرحال، بدین شکل حیات علمی من در گروه ادیان ادامه یافت، اما با این حال باز هم عده‌ای تلاش می‌کردند تا من و یکی – دو نفر دیگر از
همکاران را حذف کنند».

📘 «گفتگو با استاد فتح‌الله مجتبایی، بانی رشته ادیان تطبیقی در ایران و دانشگاه آزاد اسلامی»، در بانیان رشته‌های تحصیلی در دانشگاه آزاد اسلامی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۹۸، ۳۷ -۳۸.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

🎵 پوشه شنیداری نشست برخط
«تاریخنگاری و عکس: مسائل و رویکردها»


🔻سخنران: محمد غفوری

🔻به همت گروه روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری پژوهشکده تاریخ اسلام
    
🗓 دوشنبه ۱۴۰۳/۱۲/۰۶

▪️چند برگ از تاریخ دانشکده الهیات دانشگاه تهران پس از انقلاب: به روایت استاد فتح‌الله مجتبایی

▫️فرستهٔ سوم: جذب محمد مجتهد شبستری

«بعد از این ماجراها، بنا شد تا چند نفر از اساتید و دانشمندان حوزوی به دانشکده الهیات بیایند. اسم چند نفر مثل آقای [عباسعلی] عمید زنجانی، آقای [عبدالله ]نورانی و یکی – دو نفر دیگر مطرح و قرار شد تا در شورا تصویب شود که اینها بیایند و عضو هیات علمی دانشکده بشوند. وقتی بنا شد که چند نفر از روحانیون به دانشکده الهیات بیایند، من هم اسم آقای [محمد] مجتهد شبستری را مطرح کردم. من ایشان را از آلمان می‌شناختم. خُب من و دکتر [سیدمحمد حسینی] بهشتی یک دوستی قدیمی از دوران دبیرستان با هم داشتیم و من هر وقت که به اروپا می‌رفتم، سری هم به بهشتی می‌زدم. آقای شبستری یک روحانی بلند قدِ خوش سیما بود که به جای آقای بهشتی مسئولیت مرکز اسلامی هامبورگ را به عهده گرفته بود. ایشان آلمانی خیلی خوب می‌دانست و با مسیحیت جدید و به‌خصوص کلام مسیحی خیلی آشنا بود. زمانی که در آلمان بودم، می‌دیدم که ایشان راجع به کلام معاصر مسیحی خیلی خوب کار کرده است. به همین دلیل، ایشان را برای عضویت در هیأت علمی دانشکده معرفی کردم.
در آنجا یکی از اعضا خیلی مخالفت کرد، ولی من به شدت دفاع کردم تا اینکه مرحوم مفتح وقتي ديد من دارم اینگونه دفاع می‌کنم، پشت کار را گرفت و پذیرفته شد که آقای شبستری هم به دانشکده الهیات بیاید. ایشان ابتدا و برای تدریس درس کلام به گروه فلسفه رفت، اما مدتی بعد آن شخصی که از اول مخالف بود، شروع کرد به مخالفت کردن با آقای شبستری و کار به جایی رسید که آقای شبستری دانشکده را ترک کرد و دیگر نیامد. من از ایشان خواهش کردم که به گروه ادیان بیاید و رفتم به آقای [علی] مهدی‌زاده که به جای مرحوم مفتح سرپرست دانشکده شده بود، گفتم و ایشان هم درخواست مرا پذیرفتند و بدین ترتیب آقای شبستری را به گروه ادیان آوردیم».

📘 «گفتگو با استاد فتح‌الله مجتبایی، بانی رشته ادیان تطبیقی در ایران و دانشگاه آزاد اسلامی»، در بانیان رشته‌های تحصیلی در دانشگاه آزاد اسلامی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۹۸، ۳۸ - ۳۹.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

▪️چند برگ از تاریخ دانشکده الهیات دانشگاه تهران پس از انقلاب: به روایت استاد فتح‌الله مجتبایی

▫️فرستهٔ چهارم: تکفیر و فرار و ذکر جمیل مفتح و شیخ‌الاسلام

«گرفتاری اصلی ما با آقای عمید زنجانی بود، ایشان اصرار داشت که دروس باید اسلامی بشود. ما هم می‌گفتیم آقا! اسلام یکی از ادیان است و تنها دینی هم است که تمام ادیان دیگر و تمام علوم را می‌پذیرد و می‌گوید: «اطلبوا العلم ولو بالصين». خُب، در چین که فقه و اصول نیست، آنجا علم چیز دیگری است، وقتی این حدیث را می‌گوید، یعنی اینکه علم به‌طور کلی و به شکل جهانی‌اش در نظر گرفته بشود، ولی ایشان چسبیده بود که بایستی فقط مطالب اسلامی ارائه شود. ایشان می‌گفت: شما بیایید به جای این درسِ خلاق که یونانی و غربی است، اخلاقِ امام یا اخلاق معصوم بگذارید. ما هم می‌گفتیم: آقا! اخلاق معصوم به‌جا، خیلی هم خوب و باید یک درس اخلاق معصوم باشد، اما  علم اخلاق، علمی است که از زمان ارسطو بوده و در همه دانشگاه‌ها یک علم محسوب می‌شود. می‌گفت: نه، آن هم علم است.  ما می‌گفتیم: بله، آن هم علم است، اما این هم هست، هر دو را بگذارید، هم اخلاق معصوم بگذارید، و هم اخلاق  تاریخی، ولی او قبول نمی‌کرد.
به‌هرحال، ما گرفتاری عجیب و غریبی با ایشان داشتیم و در خصوص این مسائل یکی- دو بار بدجوری با هم سرشاخ شدیم. سرشاخ خطرناک تا حدی که یک بار ایشان در یک جلسهٔ سخنرانی که تمام دانشجویان دروس عمومی دانشکدهٔ الهیات حضور داشته‌اند، شروع کرده بود از من بد گفتن و حتی تکفیرکردن و یکی از حرف‌هایی هم که در مورد من زده بود، همین قضیه مخالفت من با اخلاق معصوم بود، در صورتی که من با اخلاق معصوم مخالفت نکرده بودم، اخلاق معصوم هم اخلاق بسیار مهمی است، هر مسلمان شیعه باید نسبت به اخلاق معصوم هم مطلع و هم پایبند باشد، اما من می‌گفتم که آن هم یک علم است و باید باشد.
خلاصه، یک‌باره دیدم که فراش دانشکده که به گمانم اسمش ملک‌پور بود، سراسیمه پیش من آمد که آقا! پاشو در رو (خنده)! گفتم: چه شده است؟ گفت: عمید سر درس به اسم تکفیرت کرده است. من هم بلند شدم باران می‌آمد. چتر را برداشتم که بروم، دیدم ملک‌پور می‌گوید که آقا از پله برو، با آسانسور نرو؛ چون اگر بفهمند که داری فرار می‌کنی تو را خواهند گرفت. من حرفش را گوش کردم و از پله‌ها رفتم پایین، ماشینم در حیاط دانشکده پارک بود، سوار شدم و فرار کردم. حتی چهار - پنج روز به دانشکده نرفتم، با خودم گفتم یک وقت نیایند مثلاً مرا هم ترور کنند. خلاصه چند روز بعد تلفن کردم به همین آقای ملک‌پور، که چه شد؟! گفت: تا حالا که خبری نشده. بعد هم تلفن کردم به آقای مهدی‌زاده یا به یکی دیگر گفتند: نگران نباش بچه‌ها خود این آقا را بیرون کردند و سر کلاسش هم نمی‌روند. خبری نیست، شما بیایید. خاطرم است به دکتر [اسعد] شیخ الاسلامی هم تلفن کردم. ایشان مدرس فقه شافعی و زمانی معاون دانشکده بود، برای وی نیز نوشته بودند که اهل تسنن است و باید اخراج بشود. اما مفتح  گفت: غلط کرده‌اند! سنی کدام است؟ مسلمان است. مفتح کسی بود که من به عنوان یک انسان کامل به او رأی می‌دهم، از لحاظ اخلاقی این مرد یکی از شریف‌ترین آدم‌ها بود. گفت: سنی چیست!؟ مسلمان است. پدرش شیخ‌الاسلام و استاد فقه شافعی است. گفت: پدرش فرشته بود. مفتح در مورد شیخ الاسلام که سنی بود گفت: پدرش فرشته بود! گفت: غلط کرده‌اند به‌هرحال از ایشان هم پرسیدم که آقا اوضاع چگونه است؟ ایشان هم گفت: خبری نیست بیا ما هم بلند شدیم تَرسان و لرزان رفتیم و دیدیم که خبری نیست. بعد یکی- دو نفر از دانشجوها هم آمدند پیشم و به‌حساب از حرف‌هایی که آن آقا زده بود، اظهار ناخرسندی کردند به‌هر‌حال ما اینگونه گرفتاری‌ها را داشتیم».


📘 «گفتگو با استاد فتح‌الله مجتبایی، بانی رشته ادیان تطبیقی در ایران و دانشگاه آزاد اسلامی»، در بانیان رشته‌های تحصیلی در دانشگاه آزاد اسلامی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۹۸، ۴۰ - ۴۱.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

🔷 نسخه اصلی سخنرانی دکتر پورجوادی با کیفیت عالی

🔶 این نسخه اصلی را دوست گرامی‌ام چند دقیقه پیش فرستاد که هم مورد تایید خود دکتر پورجوادی است و هم کیفیت آن عالی است.

📙  نصرالله پورجوادی، «مسأله علوم جدید و فرهنگ غیر معنوی غرب»، نشر دانش، بهمن و اسفند ۱۳۶۰، شماره ۸، صص ۱۵ - ۱۷.

▫️این تصویر را یکی از دوستان برای من فرستاده. متن کامل مقاله در فرسته بعدی.
🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

 📘 نصرالله پورجوادی، «مسأله علوم جدید و فرهنگ غیر معنوی غرب»، نشر دانش، بهمن و اسفند ۱۳۶۰، شماره ۸، صص ۱۵ - ۱۷.

▪️ سخنرانی بالا از جناب استاد نصرالله پورجوادی را بشنوید و مقایسه کنید با سرمقاله ایشان در مجله نشر دانش در‌ ۱۳۶۰.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory

📙 این کتاب هم که برای ما تاریخ‌پژوهان سودمند است، در گروه معماری و شهرسازی «برگزیده» شناخته شد:

📘 بنیادهای فهم تاریخ معماری: درس‌نامه‌ای میان‌رشته‌ای، تألیف مهرداد قیومی‌بیدهندی، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران؛ مؤسسۀ تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن»، ۱۴۰۲، ۴۱۹ ص.

🆔 t.iss.one/HistoryandMemory