کانال علوم زمین

باخاطرات پدر کویر شناس ایران(2)

مرگ در میان ماسه های داغ

او یک بار به همراه چند محقق با هلی کوپتر به دل کویر زدند، «از بدشانسی ما هلی کوپتر خراب شد. هر چه خلبان سعی کرد درست نشد. به او گفتیم که با هم به نقطه ای برویم که راه را پیدا کنیم و بتوانیم خودمان را نجات دهیم اما او گفت که خلبان ها باید هر جا که وسیله شان خراب شد بمانند تا بیایند و آنها را نجات بدهند. از ساعت 12 ظهر تا 4 عصر خلبان روی هلی کوپتر کار کرد. تشنگی امانمان را بریده بود. مرگ را به چشم دیدیم.» اما در همین گیر و دار که کردوانی ناامید شده بود، ناگهان هلی کوپتر روشن شد و آنها نجات پیدا کردند، «باورش برایمان خیلی سخت بود که می توانستیم بار دیگر به خانه بازگردیم.»

او از روزهایی که تازه کار بوده و تجربه زیادی برای کویرنوردی هم نداشته می گوید: «با یک ماشین لندرور همراه یکی از دوستانم به دل کویر زدیم. سعی کردیم از روی قطب نما مسیر را شناسایی کنیم اما باز دور می زدیم و به جای اول می رسیدیم.ساعت ها در بیابان دور خودمان می چرخیدیم. هم خنده مان گرفته بود، هم اعصابمان به هم ریخته بود.»

دست آخر پس از کلی دور زدن، کردوانی یک خط روی سایه آینه ماشین کشد و به راننده می گویدکه راه را مستقیم طی کند و مراقب باشد سایه از خطی که کشیده شده، کنار نرود. «دست آخر با همین شیوه موفق شدیم جانمان را نجات بدهیم. بعدها متوجه شدم که قطب نمای ماشین خراب بوده و درست کار نمی کرده!

کویرنوردی تا پای مرگ

«شاید بارها از تلویزیون شاهد توفان های شن در مناطق مختلف کویری بوده باشید. من بارها در معرض این توفان ها قرار می گرفتم تا جایی که یک بار بدنم خشک شد و تا پای مرگ پیش رفتم.»

یکی از این اتفاقات در سال 1347 رخ داد. او به جنوب لوت رفته بود تا درباره خاک آن منطقه تحقیق کند، «می خواستیم به سمت زاهدان برگردیم که ناگهان توفانی از شن به پا شد. اصلا نفهمیدیم از کجا شروع شد. فقط در طول چند ثانیه همه چیز مقابلمان تیره و تار شد. من همراه دکتر مستوفی، جغرافیدان ایران و یک ماشین دیگر که همگی شان محقق بودند به راه افتادیم.»
آنها ماشین ها را متوقف می کنند. تصورشان این بود که توفان شدید نیست و فروکش می کند، «من به سرعت از ماشین پیاده شدم تا به کمک افرادی که در ماشین دیگر بودند و تجربه این روزها را نداشتند بگویم که چطور از خودشان مراقبت کنند.» اما ناگهان شدت توفان به اوج خود رسید و ماشینی که به سمت آن در حرکت بود، در مقابل چشمانش محو شد، «راه تنفسم بند آمده بود و گوش هایم سوت می کشید. به زمین افتادم تا توفان آرام تر شد. با پایان توفان باورمان نمی شد از این حادثه جان سالم به در برده باشیم.» این معجزه بود.

این حادثه اولین و آخرین توفانی نبود که مرد کویر ایران در مقابل چشمانش دید. او یک بار دیگر زمانی که می خواست با تیم کویرشناس از بم به سمت سیستان برود، باز در میان توفانی از شن به دام افتاد، «ما در مسیر تپه های ماسه ای ریگ دو هولی بودیم که توفان غافلگیرمان کرد.» گروه در حدود 15 خودرو بودند. آنها روزها بود که در کویر به سر می بردند و شب ها ماشین ها را دورشان می چیدند تا اتفاقی برایشان رخ ندهد، «ما شب ها یک حوله روی صورتمان می انداختیم تا از گزند حوادث احتمالی در امان باشیم. آن شب هم همینطور گذشت اما در نیمه شب در دل تاریکی، توفان به پا شد.»

گروه دستپاچه شده و نمی دانستند چه کنند، «دور چیدن ماشین و خوابیدن در وسط آنها کار اشتباهی بود. در طول چند ثانیه توفان شد و بعد هم به سرعت توفان از آن منطقه گذشت اما زمانی که به خودمان آمدیم متوجه شدیم هیچ کدام از اعضای بدنمان تکان نمی خورد. حتی نمی توانستیم دهانمان را باز کرده و همدیگر را صدا کنیم. خشک شده بودیم.» به هر زحمتی که بود خودشان را نزدیک هم کردند وبه هم کمک کردند. کردوانی می گوید که این معجزه بود؛ در غیر این صورت مرگ ما حتمی بود.

28 روز بی آبی

اگر اهل کویرنوردی باشید می دانید که کویر برخلاف آرامش ظاهری اش، با توفان های بی پایان شن و ماسه و بی آبی همراه است. کردوانی در طول سالهای فعالیت خود در کویر یک بار دیگر هم بدبیاری آورد، «ما با هلی کوپتر به نقطه ای از کویر رفتیم که دور از دسترس بود. باید چند روزی را در آنجا برای انجام تحقیقات می بودیم» برای کردوانی این بدترین بدشانسی در زندگی حرفه ای او بود، «از ارگانی دولتی تانکر گرفته بودیم که در راه به خاطر مشکلی که برایمان پیش آمد، نصف بیشتر آب تانکر خالی شد. خاک ته تانکر باعث شد آب گل آلود شود.» آنها مجبور بودند 28 روز با آب جیره بندی شده در آنجا سر کنند تا هلی کوپتر به دنبالشان بیاید، «امکان برگشتی برای ما وجود نداشت. در این مدت به خاطر آب گل آلودی که داشتیم، در وضعیت بسیار بدی به سر بردیم و تشنگی را با همه وجودمان احساس کردیم.»
@geonew1

20 views11:53