کانال علوم زمین

Forwarded from رضایی

اظهارات دکتر آرش ندری (عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز) در مورد سد گتوند:

سلام بر دوستان گرامی. راجع به سد گتوند علیا توضیحاتی لازم است که عرض می کنم. تابستان سال ۱۳۸۳ بنده کارشناس حفاظت و بهره برداری آب زیرزمینی بودم در آب و برق خوزستان. متوجه وجود لایه های نمکی در بالادست سد گتوند شدم. دو فیلد در مردادماه رفتم و از نزدیک رخنمونهای سازند گچساران در محدوده عنبل را بررسی کردم. لایه های نمک به ضخامت ( ضخامت بیرون از زمین) حدود ۸۰ متر و گسترش ۲۵۰۰ در ۱۵۰۰ متر را بررسی کردم و بر روی نقشه توپوگرافی و زمین شناسی منطقه پیاده کرده و تراز حداکثر آبگیری سد را هم تر سیم کردم. نتیجه آین بود که تمام ضخامت نمک در محدوده دریاچه سد گتوند و در زیر آب قرار می گرفتند. نمونه برداری از آب رودخانه کارون قبل از ورود به محدوده نمک ها تا فاصله ای بعد از حضور نمکها انجام دادم و آنالیز یونهای اصلی و نیز Tds و Ec نیر انجام شد. گزارشی بسیار مفصل با عکس و نتایج هبدروشیمی ، تصاویری از سینک هولهای وسیع و گسترده محدوده نمک ها و سازند گچساران و نیز تصاویری از زمین لغزه های بوجود آمده در اثر بالا آمدن سطح آب در سیلابها تهیه شد( بعد از این بازدید بود که یک سوال همیشگی در ذهنم حل شد که چرا در سیلاب های بزرگ کارون با افزایش دبی شوری آب نیز بیشتر میشد).
این گزارش برای مدیر عامل وقت آب و برق خوزستان ارسال شد و بلافاصله ایشان هم برای وزیر وقت نیرو فرستاد. گزارش باعث جنب و جوش زیادی در بدنه وزارت نیرو شد و طی نامه ای از طرف وزیر قرار شد گسترش نمک ها با حضور آب و برق و شرکت توسعه آب و نیرو ( مجری ساخت سدهای ایران) مطالعه دقیق شود. صمن تهیه گزارش من تمام گزارش های زمین شناسی و غیره تهیه شده سد را با دوزو کلک از مجری سد تهیه کردم. هیچ اثری از مطالعه این نمک ها نبود و اصولا گزارش مربوط به فاصله ۵۰۰ متر بالادست و پایین دست سد بود.
مجریان مطالعه نیز شرکت مشانیر و شرکت کایتک ( یک شرکت چینی) بودند.
از زمانی که نامه وزیر نیرو ارسال شد چند مجموعه آب و برق خوزستان از مطالعات کنار گذاشته شد .
آب و نیرو کار مطالعه را خود و سرخود شروع کرد تعدادی حفاری انجام داد تا عمق نمک ها را حساب کند. بعدها که من لاگ بعضی از آنها را در مقالاتی چاپ شده دیدم اساسا شباهتی با شواهد سر زمین نداشتند و ضخامت نمک کمتر از مقدار موجود برآورد شده بود. شاید محل لاگ برداری و حفاری مناسب نبود.
یک پنل از هیدروژوولوژیست های معروف از جمله دکتر ریسی و آقای میلانوویچ تشکیل شد با دعوت آب و نیرو و بازدیها و جلسات متعددی انجام شد.
روش علاج بخشی که شامل ایجاد پتوی رسی و پرکردن سینکهولها بود مورد موافقت پنل یاد شده قرار نگرفت.
با وجود عدم موافقت پنل یاد شده ، آب و نیرو در دانشگاه شهید چمران یک مدل هیدرولیکی از سد نمک ها و پتوی رسی درست کرد. مدل فیزیکی نشان داد که پتوی رسی نشست کرده و آب در تماس مستقیم با نمک قرار گرفت.
اما آب و نیرو مجددا بر استراتژی پتوی رسی و پرکردن سینک هولها با سیمان تاکید کرد و آنرا به انجام رسانید.
جالب است که پتوی رسی نه با رس، که با باطله های حاوی نمک و ژیپس سازند گچساران انجام شد.
با حضور رییس‌جمهور وقت( آقای احمدی نژاد) آبگیری سد شروع شد. بعد از اندکی بالا آمدن آب ، پتوی یاد شده شروع به نشست کرد و حفرات زیادی در آن بوجود آمد. مجددا این قسمت ها را کنی پر کردند ولی کار از کار گذشته بود.
در تمام مدتی که انتقادها به ساخت و آبگیری سد وجود داشت مجری سد ( مهندس معنوی) حضور لایه های نمک را اغراق امیز توصیف کرد و گفت اساسا کوه‌نمکی در کار نیست و لابه های م ضخامت نمک وجود داشته. ولی من عکس کوه واقعی نمک، معدن نمک عنبل که با کامیون و کمپرسی نمک برای شرکت نفت استخراج می شد توسط معدندار منطقه ( معروف به معدن بوستانی) را دارم در گزارش تهیه شده هم ارایه کرده بودم.
با وجود تمام نکات منفی ولی سد آبگیری شد و سازند گچساران و نمک ها شروع به ریزش و انحلال در مخزن سد کردند. سازند گچساران در محل سد بشدت بهم ریخته است و زمین لغزش و شکست های زیادی در درون مخزن سد در بقایای بیرون از آب سازند گچساران وجود دارد.
با افزایش شوری آب در رودخانه کارون شکایت های زیادی به عمل آمد و آب و برق خوزستان و آب و نیرو در جایگاه متهم و توسعه نیشکر در جایگاه شاکی قرار گرفتند اما آب و برق خوزستان با استناد به گزارش تهیه شده توسط اینجانب تا بحال از اتهام مبری شده است.
مجریان سد بعدا اتهام شوری را از سدبرداشته و متوجه توسعه نیشکر کردند.
شواهد نشان می دهد که لابه بندی آب شور و شیرین در مخزن سد وجود دارد و شوری لایه های زیرین به مرز خطرناک اشباع کامل از نمک رسیده است.
مونیتورینگ شوری فقط در سه نقطه از مخزن سد نسبت به عمق انجام شده و نشاندهنده شوری در اعماق پایبن است.
مطالعات همگی حاکی از نادرست بودن ساخت سد قبل از شروع ساخت ب

326 views12:54