🟠 تلسکوپ پرتو ایکس چاندرا

🛰رصدخانه‌ی پرتو ایکس ناسا یک تلسکوپ بسیار قدرتمند است که به افتخار برنده‌ی جایزه‌ی نوبل فیزیکSubrahmanyan Chandrasekhar، "چاندرا" نامگذاری شده است.

🔻این تلسکوپ‌ به رصد سیاه‌چاله‌ها، کوازارها، ابرنواخترها و همه‌ی چشمه‌ها و منابع پرانرژی در جهان می‌پردازد.
🔻به کمک رصدخانه‌ی چاندرا می‌توانیم برخورد کهکشان‌ها، سیاه‌چاله با بادهای طوفانی کیهانی و پدیده‌های ابرنواختری را که پس از انفجار واژگون می‌شوند، مشاهده کنیم.

🔝این تلسکوپ در ردیف یکی از بهترین رصدخانه‌های ناسا قرار می‌گیرد.

🔻چاندرا در تاریخ ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۹ از محفظه‌ی محموله‌ی شاتل فضایی کلمبیا پرتاب شد؛ بزرگ‌ترین ماهواره و شاتلی که تاکنون پرتاب شده است. هشت ساعت بعد از رسیدن کلمبیا به فضا، چاندرا از محافظ جدا شد و سرانجام در مداری بیضوی دور زمین قرار گرفت.
🔻فاصله‌ آن بین ۱۶ هزار تا ۱۳۳ هزار کیلومتر از زمین بود.
🔻این شرایط امکان مشاهدات طولانی‌مدت را تا ۵۲ ساعت فراهم می‌کند؛ قبل از اینکه هدف از نظر ناپدید شود.

🔹️اولین نور یا اولین باری که چاندرا چشم تلسکوپی خود را در فضا باز کرد، اواسط اوت ۱۹۹۹ بود.

🎯سحابی عقرب یکی از اهداف اولیه‌ی چاندرا بود.این تلسکوپ برای اولین بار نشان داد حلقه‌ای به‌دور یک ستاره‌ی پالسار در مرکز سحابی درحال چرخش است.

🎯چاندرا مجموعه‌ای از اکتشافات مربوط به سیاه‌چاله‌ها را آغاز کرد. در این راستا از یک سیاه‌چاله کوازار نوع دو که از خود پرتو ایکس منتشر می‌کرد شواهدی به دست آورد.
قبلاً صفحه‌ای ضخیم از ماده، این سیاه‌چاله را پشت خود پنهان کرده بود.

🌌 برخی از تصاویر ثبت شده توسط چاندرا ⬇️

🔹️این تصاویر ، با تطبیق چندین طول موج از رادیویی گرفته تا پرتو گاما تهیه شده‌اند.

1️⃣ اولین تصویر گرفته شده توسط چاندرا از ذات‌الکرسی-ای، Cassiopeia A را نشان میدهد. این جرم آسمانی ستاره‌ای بود که به‌صورت ابرنواختر منفجر شد.

2️⃣ مسیه ۸۲ یا M82 کهکشانی است که صفحه‌ی آن کمی نسبت به دید ناظر زمینی مایل است.پرتوهای ایکس در این تصویر (به رنگ آبی و صورتی) توسط تلسکوپ چاندرا رصد شده

3️⃣ خوشه کهکشانی Abell2744 این تصویر از داده‌های پرتو ایکس تلسکوپ فضایی چاندرا به صورت آبی پراکنده و داده‌های نوری هابل به رنگ قرمز، سبز و آبی تشکیل شده است.

4️⃣ اتا شاه تخته (eta carinea) این تصویر دارای سه طیف الکترومغناطیس است؛ طیف فرابنفش به رنگ فیروزه‌ای و پرتو ایکس از چاندرا که به صورت بنفش دیده می‌شود.

5️⃣ کهکشان چرخ گاری ( Cartwheel Galaxy) داده‌های پرتو ایکس از چاندرا به رنگ بنفش، نشان می‌دهد که گاز داغ آشفته‌ای که در ابتدا در کهکشان چرخ گاری بوده است.

6️⃣ سحابی مارپیچ (Helix Nebula)پرتو ایکس از چاندرا به رنگ سفید مشخص است و نمایانگر کوتوله‌ی سفیدی است که در مرکز سحابی شکل گرفته است. عرض این تصویر حدود ۴ سال نوری است.

📕گردآورنده: شیدا کرمی
@astro_basu

🎥 چگونه ابعاد بالاتر جهان را درک کنیم؟

@vidoal | مغزتوشارژکن

@Astro_basu

صدای سحابی ملقب به چشم خدا
سحابی هلیکس یا چشم خدا یکی از پایانی ترین مراحل زندگی خود را سپری می‌کند.


نور تابیده شده از ستاره مرکزی که 'کوتوله سفید' است، مواد پرتاب شده را داغ می‌کند و موجب می شود آنها در رنگ های بسیار زیبایی تابش کنند.

"صداهایی که می شنوید بسیار قابل تفکر است"

@Astro_basu

#معرفی_کتاب 📖

طراحی و ساخت رصدخانه‌های کوچک 🔭

از معدود کتاب‌هایی که به قلم «پاتریک مور» نوشته شده و در ایران به چاپ رسیده است، کتاب «طراحی و ساخت رصدخانه‌های کوچک» است. پاتریک مور را با لقب «سِر» (Sir) خطاب می‌کنند. او از نام‌آورترین منجمان آماتور و مروجان علم نجوم و رکورددار اجرای پیوسته یک برنامه تلویزیونی است. برنامه تلویزیونی او با نام «آسمان در شب» (The Sky at Night) یکی از شناخته‌شده‌ترین برنامه‌های علمی تلویزیونی جهان است که ۵۶ سال با اجرای او پخش می‌شد.

 پاتریک مور در سال ۱۳۹۱ در سن ۸۹ سالگی درگذشت ولی از او کتاب‌های نجومی بیشماری به جا مانده است. اثر و ماندگاری نام او در حوزه نجوم و فضا، هیچ کم از «دیوید اتنبرو» در حوزه‌های محیط زیست و جانورشناسی نیست. گفته می‌شود پاتریک مور در عمر طولانی‌اش کتاب‌های بیشماری به چاپ رسانده است که نزدیک به ۵۰ تای آنها پرآوازه‌ترند.

در کتاب طراحی و ساخت رصدخانه‌های کوچک، پاتریک مور از راه و روشی می‌گوید که به دور از پیچیدگی بتوان برای تلسکوپ‌ها، خانه‌ای ساخت؛ از رصدخانه‌هایی با سقف‌های کشویی تا گنبدهای پیچیده. این کتاب البته سازوکار رصدخانه‌های مختلف از خورشیدی تا رادیویی را نیز شرح داده است. رصدخانه‌هایی که هر کدام ویژگی‌های خاصی را از کیهان ما به تصویر می‌کشند. این کتاب را فهیمه خرسند ترجمه کرده و انتشارات طلایی به چاپ رسانده است.

@astro_basu✨

🟢 دراین قسمت درباره یکی از پدیده های آسمانی صحبت می کنیم ،که اتفاقاً بر خلاف اکثر پدیده های نجومی، خیلی هم از ما دور نیست و در جایی همین نزدیکی تو اتمسفر زمین شکل میگره و منظره ای خیال انگیز را پدید می‌آورد.

سازندگان:

🎤 گویندگان: امیرحسین سرائی، محمد امین معصومی، آروین فاضلی

📝متن: امیرحسین سرائی، محمد امین معصومی، آروین فاضلی

🖼کاور: شیدا کرمی

🎬تدوین: امیرمهدی سرائی

#رادیو_نجوم
#شفق_قطبی

📌Castbox:
https://castbox.fm/channel/id4806414?utm_source=podcaster&utm_medium=dlink&utm_campaign=c_4806414&utm_content=Radio%20Nojum%20%2F%20%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88%20%D9%86%D8%AC%D9%88%D9%85-CastBox_FM

@astro_basu

https://instagram.com/astro_basu?igshid=f8chwusvhzdd

🎥 پادماده چیست؟

👇کیفیت بالا | ثبت نظر👇
https://vidoal.com/d/t4661

@vidoal | مغزتو شارژ کن
vidoal.com

باز سازی گرافیکی رصد خانه مراغه.

🟡رصد خانه مراغه (قسمت نخست)
رصد خانه مراغه واقع در استان آذربایجان شرقی ،در شهر مراغه ،مهم ترین مرکز علمی ایران در دوره اسلامی و پس از حمله مغول،و همچنین برای سال ها بزرگترین رصد خانه دنیا بود.
تاریخ ساخت این رصد خانه به دوره ایلخانان بر می گردد.زمانی که هلاکوخان به کمک خواجه نصیر الدین طوسی موفق شد قلعه های اسماعیلیان را تصرف کند و دایی بزرگ(رهبر اسماعیلیان) را تسلیم سازد؛طوسی را وزیر خود کرد.
وی به لطف خواجه نصیر الدین طوسی با علم آشنا و به اهّمیّت آن پی برد.بر سدد آن آمد که رصد خانه ای بسازد.بنابر این به طوسی دستور می دهد که رصد خانه ای را سریعاً بسازد.خواجه نصیرالدین به وی می گوید که ساخت چنین رصد خانه ای حدود 30 سال طول می کشد اما با اسرار و کمک هلاکو ساخت رصد خانه تنها 15 سال طول کشید و سر انجام با تلاش و کوشش دانشمندان ایرانی،این رصد خانه در سال 657 هجری قمری افتتاح شد.و برای مدتی طولانی بزرگ ترین و پر امکانات ترین رصد خانه جهان بود.
این رصد خانه تا سال 703 قمری فعال بود و پس از آن کم کم به فراموشی سپرده شد و متاسفانه به یک مخروبه تبدیل شد.

دکتر پرویز ورجاوند و کاوش‌های گروه او در دهه پنجاه، منجر به مرمت بخش‌هایی از این بنا شد. اکنون نیز گنبدی سفید رنگ برای جلوگیری از تخریب بیشتر بنا و در امان ماندن آن از گزند باد و باران، روی آن ساخته شده است. این پوشش جدید، ساخته دست مهندسان آلمانی است.

ساختار و معماری رصد خانه:

رصدخانه بر تپه‌ای مشرف بر مناظر زیبا و دریاچه ارومیه واقع شده است. ارتفاع این تپه به ۱۱۰ متر می‌رسد و بخش‌های مختلفی از رصدخانه را در بر می‌گیرد. سازه اصلی رصدخانه مراغه به‌صورت برجی استوانه‌ای با قطر ۲۲ متر ساخته شده بود. ضخامت دیوارهای برج به ۸۰ سانتی‌متر می‌رسید. در فضای داخلی رصدخانه ۶ اتاق مجزا تعبیه شده بودند که کاربری‌های مختلفی داشتند.
در معماری داخلی این برج آثاری از به‌کارگیری قلوه‌سنگ، لاشه سنگ و سنگ‌های برش‌خورده به‌چشم می‌خورد. ملات به‌کار رفته در ساخت این بنا گچ بوده است؛ همچنین آثاری از یک طاقی کاشی‌کاری شده با لعاب‌های چند رنگ در ورودی برج دیده می‌شود. در کنار سازه اصلی، دو ساختمان دیگر نیز وجود داشت که یکی به‌عنوان استراحتگاه کارکنان و دیگری کتاب‌خانه بود. واحدهای مدور پنجگانه، مسجد، چاه و کارگاه دانشمندان از جمله موارد دیگری است که در تپه به‌چشم می‌خورند.
افلاک نما ها،لوله رصدی و غار های متعدد از دگر ابزار های رصدی بودند.که در این رصد خانه وجود داشتند.
اطلاعاتی که از این رصد خانه بدست امده همگی از اندک آثار باقی مانده استخراج شد،زیرا بدلیل بی کفایتی حکومت های پسا ایلخانی این مکان آرام آرام رو به زوال رفته. برای مثال لوله رصدی که هوشمندانه در این رصد خانه اختراع شده بود همانند بسیاری از ابزار های موجود در این رصد خانه به امپراطوری چین فروخته شد.


کتاب خانه مراغه:
مقرر شده بود که رصدخانه مراغه علاوه بر کاربری نجومی، به‌یکی از بزرگ‌ترین مراکز علمی جهان تبدیل شود‌. از اینرو، خواجه نصیرالدین طوسی ترتیبی فراهم آورد که کتاب‌ها و ابزار علمی از سراسر بلاد اسلامی در این محل جمع‌آوری شوند. بیش از ۴۰۰ هزار نسخه کتاب خطی در کتاب‌خانه این رصدخانه گردآوری شد که نظیر آن حتی امروزه نیز در کشور و در جهان اسلام دیده نمی‌شود‌. علاوه بر کتب نفیس، ابزارآلات و تجهیزات نجومی پیشرفته‌ و کم‌نظیری در این مکان مورد استفاده قرار گرفته است که از آن جمله می‌توان به (ذات‌الربع ديواری) به شعاع ۴۳۰ سانتی‌متر، كره‌های ذات‌الحلق، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت اشاره کرد.
(زیج ایلخانی) ، اثر ارزشمند خواجه نصیرالدین طوسی است که با توجه به مطالعاتش در این رصدخانه تدوین شد. این مجلد، سال‌ها از اعتبار خاصی بین ستاره‌شناسان برخوردار بود و ترجمه آن در سراسر اروپا رواج یافت. زیج یا زیگ، جدول اختری یا سالنامه‌ای است که در علم ستاره‌شناسی کاربرد دارد. قدیمی‌ترین نسخه زیج ایلخانی در کتابخانه ملی پاریس نگهداری می‌شود.


محبوبیت و نحوه اداره رصد خانه در دوره فعالیت خود:

وازه رصدخانه مراغه و احداث مرکز علمی گسترده تحت پوشش آن، دانشمندان نجوم و رشته‌های مختلف را از دور و نزدیک به این مکان کشاند. خواجه نصیر که خود، اداره امور رصدخانه را به عهده گرفته بود نیز با آغوش باز آنان را می‌پذیرفت.
به‌کارگیری دانشمندان و اهالی علم، فارغ از نژاد و مذهب آنان بود و تنها معیار خواجه برای به‌کارگیری افراد، استعداد آنان تلقی می‌شد. چهره‌های برجسته‌ای چون علامه قطب‌الدين فخرالدين مراغبی، محی‌الدين مغری، علی بن محمود نجم‌الدين الاسـطرلابی و دیگر بزرگان در این مرکز فعالیت داشته‌اند. نام «العربی»، فیلسوف و فرهنگ‌نویس برجسته مسیحی نیز در میان مدرسان این مرکز علمی به چشم می‌خورد که تدریس اصول اقلیدس و المجلسی بطلمیوس را عهده‌دار بوده است. همچنین به‌واسطه نفود و استیلای دربار چین در امور ایلخانان، دانشمندان چینی از جمله «فائو مون جی» در این مرکز فعالیت می‌کردند.
نکته جالب‌توجه آن است که مباحث فلسفی تا زمان تاسیس این مرکز، تنها در خفا دنبال می‌شدند؛ تا این که خواجه نصیر ارزش بیشتری برای این مباحث قائل شد و آن را به محافل درس آورد. خواجه طوسی همچنین برای افزایش انگیزه حضار و تامین معاش آنان، دستمزدی برای آنان معین کرد. در آن زمان فلاسفه و ریاضی‌دانان روزانه سه درهم، اطبا دو درهم، فقها یک درهم و محدثین نیم درهم حقوق می‌گرفتند‌. گفتنی است که پرداخت دستمزد به اهالی علم تا آن زمان چندان رایج نبود.

این بنای تاریخی مهم 800 ساله اکنون در شهرستان مراغه در آذربایجان قرار دارد شرقی قرار دارد و توسط گنبدی از محوطه آثار آن محافظت می شود.